장음표시 사용
21쪽
, De Iussilia Divina Sex. I. 2. impatientes) infectetur etiam maledictis , &vix lecto fortasse principio , ς affligat, projiciat , execretur , seque inexpiabili scelere contaminari, atque adstringi putet, si haec aut legat patienter , aut audiat .
quotquot hactenus discussi sunt tam MAs., quam editi libri, in hocce capite habent M. Constantini nomen , etsi plerique nusquam alibi illud descripserint. Notandum sane est, quod in Vallicellano Ms. Codice insignito Lit. E. num. iv. pro Constantine Imp. Max. legitur : Constanti me Imp. Vide coniecturam nostram Diss. x. s. vili. seq.b Hujus immensi operis Rector i Al. hujus universi Rector in Bon. inmensi .c Si quis attigeriit Tertia haec vox in Bon. Ms. Codi quibusdam punctis notata est.
d Ex istis irreligiosis c ut sunt nimia superstitione
impatientes ) Bon. non habet. t ut sunt: legit autem inpatientes. Al. Imite religiosis: inepte religiosis: prave religiosis. Livius, Plinius, aliique boni irriti-rios interdum usurparunt. st Et vitae lecto fortasse principio Oe. Ex librorum titulis , aut inscriptionibus, quemadmodum ex eorundem praefationibus , iudicium de allis ferre , nec sapientis , nec bene institust hominis esse , semper cordati viri existimarunt.
a Ab hoc. Al. Ob hoc . Forte non male . Si autem nostram lectionem recipias , intellige . A. eo, qui
22쪽
Lib. V. Cap. I. Seg. a. Italis jure si postulamus , ut non prius damnet e , quam universa cognoverit, nam si sacrilegis , & proditoribus , & veneficis potestas defendendi sui datur , nec praedamnari quenquam incognita caussa licet : non iniuste petere videmur . , ut si quis sue
rit so ille , qui inciderit in haec : ii leget,
b humanitatis jure Oe. Jus humanum natura humanae inditum , eique congruum esse debet , requidem ratione adhibita ; Ne stultorum , aut bruto rum more homines agere deprehendantur .c Ton prius damnet Oc. Jam ad superioris libri Cap. I. annotavimus Laetantii artificium in prooemio illo vere excellentissimo. Hoc autem illi omnino par, in quo oratoriae artis peritia in eo maxime noscitur , quod ad lectionem huiusce operis cumulatis rationibus Ethnicos allieit, & vi maximam irritat; longe caeteris omnibus elegantius , qui iisdem rationibus sunt
usi , scilicet ob dispositionem , & ordinem illarum ad Nee praedamnari quemquam Oc. Tertullianus in Apolog. , Cyprianus , Arnobius , Minutius Felix , S alii omnes tam Latini, quam Graeci , qui Apologias pro Christianis scripsere , similia adversariis iure
exprobant quum apud omnes e nee visum hominem . nec auditum damnare , nefas ultimum , merito habeatur. Vide Liden br. ad Ammian. Lib. xv. c. vii. Pag. 99. ad quem scite ablegat Bunem .e et On injuste petere sidemur Id iniuste petidicitur, quod nullo iure debetur . 's Vi si quis fuerit J Al. quis erit. Rit tersitus Sacr.
23쪽
4 De Iussilia Divina Se . a. q. perlegat : si audiat , sententiam differat in
extremum . Lect. L.vii. cap. I . mallet legere: ut quisquis erit ille,
qui oec. Heum ; ita olim legebat ; ati si quis erit illorum in su a editione delegit. Bun. quid si legamus, ait , ut si quis erit illic: Nos nihil immutamus; nam inducta
parenthesis,quam exhibet editio Parisiensis a.MDxiit. non solum omnia bene fluunt,ut recte putavit Bun.Sed
gratiam quandam interiectio illa affert orationi supplieantis: quasi lectum iri desperet , ut quae sequntur, ostendunt; vel optantis, ut aliquis sit Ethnicorum, qui forte fortuna in huiusmodi libros incidati quasi di eat . utinam aliquis fuerit vel c si tamen aliquis fuerit ) Hanc explanationem alteri praefero .
Sed novi homni num pertinaciam ': nun quam impetrabimus. Timent enim ne fi nobis revicti, manus dare β aliquando, clamanet te ipsa veritate , cogantur ,
a Sed novi hominum pertinaciam σc. Haec, quae sequuntur usque ad Seg. nonum ad inducendos ad Versariorum animos ad opus universum legendum , aptissima sunt. Nullus enim adeo imprudens est , uc nolit hostium suorum vires, saltem clam quanti valeant , indagare . b Manus dare ; Sese victos profiteri . More illorum , qui pugna victi, manus inermes victoribullpraebent vinculis mancipandas. Vide ad L. ili. Cap. viii. Seg. I.
24쪽
obstrepunt igitur , & intereedum ' , ne audiant: & oculos suos opprimunt ne lumen videant , quod offerimus. Quo plane ipsi diffidentiam suae perditae rationis ostendunt , quum neque cognoscere , neque congredi audeantς qui sciunt se facile superari .a Obstrepant igitur , est' intereedunt. Verba haec elegantissime a Nostro iuncta adhibentur ad significandum quomodo ii, qui malam caussam tuentur , verbis , minis, Vel etiam vi , si possunt . sese dicenti opponunt, ne loquatur , aut si iam loquitur , minime audiatur . Solennis mos iste erat Tribunis Ple- his apud Romanos , quum in medium se Praetori, aut aliis Magistratibus obiiciebant, ne lex publica statueretur ab eis, vel ut iam lata statim abrogaretur. Obviam sunt hoc de agendi genere apud historicos exempla.b Et oculos suos opprimunt . Mallet Heum. eom primunt; sed lane Codd. authoritate, di minus prOPrie , ac eleganter; Nam heic Lactantius non solum innuit quom modo se veritati opponunt pervicaces homines , oculos ante illam , veluti comprimentes
sed illud potissimum exprimit, quod ii, qui hoc faciunt, vim sibi ipsi inferunt, & opere, & laborexeluctantem conscientiam opprimere satagunt , ne.a contra latrare queat. c Audeant. Al. Audent.
IEt ieeirco disceptatione sublata:
25쪽
6 De Iustitia DizIna Ieg. S. 6. 7. Pellitur a e medio fustientia , τι gem
Ut ait Ennius: bc quia student damnare , tanquam nocentes , quos utique sciunt innocentes , constare de ipsa innocentia nolunt ε 3 quasi vero ε major iniquitas sit , probatam innocentiam damnasse , quam inauditam .
a PELLITUR E MEDIO Oe. Ennius apud Gellium L. xx. Cap. ix. ubi alios etiam ad rem subdit versus ex libro viii. Annalium, quos Tullius exponit in oratione pro Μuraena.b Constare de ipsa innotentia nolunt. Heum. De ipsorum. Marte suo , de more ; sed male; Nam non de hominibus heic agitur, sed de innoxiis moribus, ac doctrinis, quibus Christiani omnes imbuimur a dis Versus pravas ethnicorum , atque haereticorum consuetudines . & errores. Vide ad Epit. Cap. 32. q. c uuasi mero Bon. Quasi vestra . Al. quasi non maior . Apud Tertuli. in Apolog. Cap. I. Quid enim iniquius. quam vi oderint homines, quod ignorant, etiam-β res mereatur odium . Tunc enim meretur , quum noscitur , an mereatur .
Sed ut dixi ) verentur ne si audierint
damnare non possint. Et ideo cultores Dei summi , hoc est justos homines torquent , interficiunt , exterminant ρ, nec caussas odioruma Exterminant. I. e. omni, quo possunt modo expellere , nituntur.
26쪽
Lib. V. Cap. I. Seg 7. Irum reddere ipsi possunt , qui tam vehementer Oderunt.
Quia ipsi errant, irascuntur iis , qui veram viam sequuntur: & quum corrigere se possint .: errores suos insupercrudelibus factis eoacerbant e, innocenti 'n cruore maculan- A tur, a Quia ipsi Bon. Quam ipsi. Al. Et quia ipsi . b Et quum corrigere se possint. Al. corrigere se non
pol t. Φe Crudelibus factis coacerbant . In nostro Bon. M s. Cod. corrupta haec lectio est , nec intelligi potest quid recentior manus indicare velit hisce chara- Aeribus Cog . r. ager . . . ni. Aldus ex Cod. Longob. nobiscum legit, uti etiam Τomasius approbat, imp antibus Isaeo , Gallaeo, Heum. Bunem. & Langle-tio , qui legunt: coacervant. Singuli coniectura ducuntur, quod b, in P, aut contra immutata , ut saepe in nostro Cod. annotavimus contigisse. Si vero adsensum verborum, ac sententiae pondus animadversiol fiat , Jectio noli ra plus exprimit , quam altera . Etsi enim eleganter Cicero dicit: Haec aliis nefariis cuin mulant , atque adaetent. Pro Rosc. Amer. , ut innuit heic Buuem.Non tamen minus bene Virgilius xl. AEn. qo . ait. Artificis scelus , O formidine crimen acerbax. Ubi Pirius notat : In oblongo cod. Mediceo , σ qμibusdam aliis admodum vetus is r acervat legitur . Sed fallitur , nam in vetustissimo Vaticano, di in Medi-
27쪽
8 De Iustiis Disina Seg. 7. s. 9.
tur , & dicatas Deo mentes evisceratis deor poribus eXtorquent e .ceo a Foggino edito ACERBAT rotunde scriptum est . Praeterea, eodem fatente Pierio, T. Donati Paraphrasis sic legendum ostenditi Durum enim eum acerboco ruere videtur ; ut mollia , etiam mitia nuncupa tur. Adde Claudianum . L. II. De Raptu Proserp. . . . . stimulat communis in arma Virginitas , crimenque feri vptoris acerbat. d Evisceratis . Bon. visceratis . Guum haec se i-hebat Lactantius, iam immanis illa Diocletiani Pe secutio in fideles Christi furebat. e Extorquent. Al. detorquent. Mentes extorquere valet heie vi tormentorum eripere,& a Deo avertere.
Cum talibus nune congredi , & disputare contendimus , hos ad veritatem ab inepta persuasione traducere' , qui sanguinem se cilius hauserint, quam verba justorum . Quid igitur Z operam ne perdemus Z - Minime .
a Ab inepta persuasione traduce e . Boii. ab incepta Oc.b Perdemus p Bon. perdamus.
Nam si lucrari hos a morte , ad quam concitatissime tendunt , non potuerimus , si ab illo itinere devio ad vitam, lucemque re-
28쪽
voeare, ' quoniam ipsi saluti suae repugnant: nostros tamen confirmabimus Φ quorum non est stabilis , ac solidis radicibus fundata , 8c fixa sententia . Nutant enim plurimi , ac maxime, qui literarum aliquid attigerunt φ.
a Ad Silam, Iucemqae revocare. Bon. ad vitavi dirigere , revocare oec. b Nostros tamen confirmabimus. Bon. confortabia
c Attigerunt. Sic eum AIdi Codd. lego, ubi Bom habete adierunt. Al. attigerint, vel adtingerunt. Semidoctorum hominum hoc proprium esse novimus, ut sibi liberalibus quibusdam disciplinis operam dederi ut, & se in il Iis profecisse noverint, sensim circa revelata divinitus nutare incipiunt, quod non una evenit ratione ; sed potissimum , quia non intelligunt in quo discrimen illud situm si, quod sectentiam inter, & fidem intercedit. Ideo nihil prius adolescentibus insinuandum est , quam distinguere quid credere debeant, quid addiscere , & scire possint; nam nisi confinia inter haec statuantur , ingenia quo acriora fuerint, eo maioribus periculis exponuntur. Maxime vero si in libros, aut magistros incidant, qui mentibus humanis libere cogitandi frena relaxant, unde saeculi nostri pravitas omnis erupit. Vide Isagogen nostram Libro de Opis. Dei praefixam . IO
Nam & in hoc philosophi , & oratores , - & poetae perniciosi sunt , quod in
29쪽
io m Divina Seg. IO. II. cautos animos facile irretire possunt ι suavitate sermonis , & carminum dulci modulatione currentium ς. Poeta perniciosi sunt. De illis in teli ige haee dicta fisse, qui non rite sacris dogmatibus instituti, omne
librorum genus, atque eruditionis , ut aiunt, cam pos libere sine delectu depascuntur . Plato ex sua Republica iccirco Poetas exclusit, quia fictis rerum ima- .ginibus adolescentulorum mentes praeoccupabant . Pythagoras Homerum apud inferos graviter torqueri dicebat, quod fabulis divina coinquinasset ; & Aristoteles in Politieis docuit, maximam necesse fore curam adhiberi, ne falsis principiis sive disciplinarum , sive morum Iuvenes depravarentur; nam ut scite ait Horatius. L. I. Epist. II. fin.
Quo semel est imbuta recens , servabit odorem et Uu diu. Unde, ut idem paullo supr* ibidem rSincerum es nisi vas: quodcumque infundis, acescit. Heum i in hoc O Philosophi Oe. h Facile irretire pinunt. Scholius: possint.
c Dulci modulatione currentium . Ob eamque caussam&c. Bon. loco tertiae vocis , sic verba intercisa repraesentat: cur ... ntur . Quaedam M sis., Betuleius ,& alii quidam post eandem tertiam vocem stati in addunt et Mella sunt haec venena tegentia . Aldus iunior ista expugenda ab Editione Fasitelliana annotavit. Al. protegentia legunt agentia .
30쪽
LU V. Cap. I. Seg. II. I 2. incum religione conjungere , ne quid studiosis inanis illa doctrina possit officere , ut jam scientia literarum non modo nihil noceat ε religioni , atque justitiae, sed etiam prosit quam plurimum , si is , qui eas didicerit , sit in virtutibus instructior , in veritate sapientior e .
a Ucere. Bon. escere . b Non modo nihil noceat . Al. tertiam vocem non habent. e In Qirtuιibus instructior, is veritate sapientior. Al. praepositione in primo membro sarent, AL in secundo copulam addunt Al. in virtute, Al. β' in . . . . ides cieritate Sparh. & Aldus legunt nobiscum. Jam heic expresse Noster doeet, quod paullo supra dicebamus ;& iccirco in Scholis , in quibus iuvenes instituuntur literis humanioribus, Lactantianas lectiones in primis commendarem . Vide Dist. xxxv II. Cap. I. s. v., ubi hac de re fusius egimus .
Praeterea μ , etiam si nulli alii , nobis certo proderit ρ ; delectabit . se conscientia, gaudebitque mens in veritatis se luce 4 ver
b Proderit. Bon. proda erit. Al. eerto proderit. c Delectabit se conscientia . Heum et deleo iiiquit hoc glossema . Quod unde noverit ipse viderit. d is veritatis luee . Alicubi praeposio desideratur.