장음표시 사용
111쪽
I. Stapula ringat tiberum commem
IV. Mnde ortum ducat. quis eius suis. M Nisi uendum a Nundinis. pendet a jure
emporii. G. VII. VIII. IX. X. Quibus modis ad quiratur m .sumetur. XI. Negotiationum libertati non posse pra judicare iv ωniversum,inmercιbus uom expressis Mapula jus. XII. Excipitur casus necessiatis er annona caritatis. XIII. Obligati ad exponendas eerto loco mercetino as elusiones non qHarent. I. cΕd nonne Ius Stapulae liberum navi-Mgationis & commerciorum cursumsistere aut ei praeiudicare videtur,dum certo
loco merces sistitac moraιur ὶ Hoc dis qui-
112쪽
rere operae est. Sed ordine progrediemur, dum hoc argumentum excuti dignum tractamus: deque ejus origine & natura paulo
II. Stapula non a stabulando, ut non nulli volunt, dicta est , quasi certis locis merces stabulentur, sed a voce mercatori bus nostratibus usitata Stapes appellatur, quod velut in gradus erectionem & coacervationem rerum, inprimis mercium signat. Inde alia cognata nomina deducta sunt, ut M a , quod veteribus Saxonibus forum fuit, dc Staplum pro tribunali. Cl. Salmasius cap V. Observat. ad Ius Atticum& Rom. dicuntur, qui omnia qωarum vita indiget ad vidi iam suppeditant. Stapam vulgo dicimus ex antiquo aconico Stapens quod sorum Latine expositum
in vetustissimo Lexico Latino Saxonico olim videre memini apud Marquartam Heberutramidesse a. Inde facere stapam, vulgὸ diacim in , quod Graecis erat Tatiue commeatum praebere. Itaque Stapa
est a Θtap s quod in foro in acervum essent erectae & cumulatae hujusmodi res quae ad annonam vel commeatum spectabant. Et Mulum Regis pro tribunali accipitur in Legibus Ripuariorum tit. 3 3. g. I. tit. 6s. g. s. tit. 7s. ita dictuni a Germ. Stap vel
E flagraάψ, quod ad illud tribunal, sug- , L 3 gestu
113쪽
estu quodam erectum , gradibus adsteniseretur. inde Suedicum quoque ilatstaput turris, vel locus campanis destinatus, deductum,& Stapus'ster I civitates quae jure uapulae gaudent. Stapula j- alio quoque nomine jus Geranii nuncupatur. quid hic esset Geranium , primo dubitavi. Sed tibi penitius vocem excussi,notionem eius deprehendisse visus sum. Vt enim Stapilest vetus vox Gotho-Teutonica, ita hanc quoque esse puto, dictam vulgo franei quae signat Saxonibus di Belgis gruem , ut
di machinam illam tractoriam, quam alias Totam aut manum diersatile mechanici ocant, quo circumacto in exoneratione navis sustollunt ut de in terram demittuntur vasta onera & graves ac ponderosae
merces. quod a Vitruvio lib. X. de Architectura cap. IV. dc a Philandro in Notis addictum locum Vitruvii ita describitur: Tompanum quod Graeci eιiam γwo Mappeliant, est rota ambitus magni gen- , cuIus circumacta , calcantibus hominibus a xvi pro gradibus regulas, axis fune obvol ιιur, atquesta onera extolluntur, aut sublata deprimuntur. Ejusdem meminit Lucretius lib. I U. Multaque per trochleas , er Umpano pora dere magus
Commovet, atque levi sustollit machinanis..Huic
114쪽
De Iure Martesimo Lib. I. I o 3
Huic machinae tractoriae gruis nomen indi tum est a formae quadam similitudine, quod axem quasi rostrum gruis protendit. rostrum vero gruis Graecis est , in deger Ἀ-uium Lat. Est ergo ius Gerauit per meto nymiam idem quod jus exoneratioui3, quae inter cetera fit etiam illa machina tractoria. Huc referas illud Lelim anni in Chronico Spir- lib. 4 c. a a. p. m. 363. Dicamu
& c. Hoe ius Geranii , vel exoneratronis Germani alias vocant
III. Ius Stapulae est potestas sistendi in
suo foro restringendique merces, speciali emporii beneficio cel tis civitatibus competens. Boxhornius in Theatro Hollandiae, ubi de Dord rechto loquitur, ita desicribit: Ist Stapula ius quo potesas comeditur aliunde invectis mercibus quas manum tu i-ciendi, ab instituto cursu retrahendi , ac denique ita sistendi, ut non prius,quam publiicoso ro divendita ibi fuerivi, alio transferantur. IV. Est hoc jus vetus, cum crescente mercatura introductum , priscisique Graecis dudum usiurpatum, ut inf. h. cap. 6 IX. indicabo. In primis in illis locis institutum , ubi commoditate situs, maris & fluminis pub.
115쪽
beneficio ius emporii exerceri potuit. Facit jus Stapulae ad urbium dc commerci Ois Tum incrementum , ad copiam annonae &mercium, ad subsidia reipub. opesque pavrandas. Scopus ejus praecipuus est utilitas reip. aut peculiarium civitatum : ne exteri promiscua rerum necessariarum coemtione indigenarum commerciis incommodent ,
sed ut ipsi hujus rei quaestum ad se & ad
suum forum transferant. V. Non tamen jus Stapulae cum Nunis dinis , quae statis temporibus celebrantur, est confundendum: cum multae civitates ius mercatus generalis ae nundinarum habeant, quae tamen ius Stapulae non habent; nisi & hoe peculiariter sibi concessum probare possint. unde in definitione juris Stapulae dixi, Deciati emporii beneficio competere. Pendet enim jus Stapulae a iure emporii. Et qui jus emporit,id est jus de exponendis mercibus habet , transeuntes merces ad suum portum & forum trahere potest. Chytraeus Saxon. Hist. p. I. ad annum MDXl. Hi id suus emporii veteris jura tunc Vrat avia innovavit, nequis Potinus aut Germanus negociandi causa Vrarisa iam praeteriret, sed utraque gens salsavia mer- ωιμπι deponere ac vendere cogeretur.
VI. Illud autem jus emporii non priva ta authoritate, nec aliquo praetextu juris
116쪽
a ut onerum praestationis in mari, sed certis
di legitimis modis adquiri potest di debet: nimirum ex privilegiis superioris qui jura
maiestatis habet ; vel ex praesicriptione memoriam hominum excedente , vel edi lege pactisque liberarum civitatum aut rerum . Rex aut Princeps qui nullum superiorem agnoscit etiamsi forte alterius majestatem comiter observet Stapulae jus haud dubie concedere potet cum habeat authoritat cm condendae legis, aut contra eam ex usu pub. dupensendi. l.ult cod. de LVib. Besela. in Thesaur. Pras .in v. Stasia Si tamen privilegium ex falsa relatione ac importunitate petentis vel ob reptitie in fraudem alterius a Principe impetratum sit, impetranti non proti esse, nee 'aliis obesse aequius est. l. 3. C. qui legit. p. s. - . i. h. l. c. C. si contra jus vel ut . . Eict. I beuderici floris Gotbor. e I 29. Et quam Vis. Principis sit aestimare, quem modum sui beneficii esse velit I. 191 de νύ.j.r. non ta amen praesium itur alteri jus quaesitum privilegio velle auferre : ne ex beneficio fiat injuria I. 6. Cod. unde vi. Eib. Leonin. consit. 67.n 3. Moris enim non est, beneficia ad alienam injuriam porrigi ι. 4. Cod. de
VlII. Insuper antiqua eonsuetudine M
117쪽
ussu, vel longa praescriptione juris emporiissapulaeque possessionem vel quasi firmari
constat. Eam tamen continuam, nec interis ruptam esse oportet: nec ut ei per confraxiam observationem vel usium, protestationem & interpellationem legitimam sit contra Ventum arg. I. I. Σ. Cod. de prascr. long. e . . reιλ. consae II. n. . Cum primis hic locum habet praescriptio memoriam hominum excedens, quae vim privilegii di instar legis habet. arg. l. a. v. de αq. affa l. K Dc de Contrib.t. cap. I. u. 27 2. IX. Sed & liberae Resipublicae ae Civitates, quae ius imperii habent, de certis mercibus non alio quam in suum emporium importandis pacisci potiunt, aut legem condere. Talem Atheniensium legem refert Demosth nes in orat. contra Phormionem, qua extremum illi supplietum minitatur, qui hemis bab tans alio quop am θω-
X. Ab illis vero, quibus licet, hoc ius ita
usurpabitur, ut ultra licitum non extendatur, & ut in certis ac specialibus constituatur mercibus, & ad certa restringatur loca: ne una aespub. civitas aut provincia monopolium orbis, aut plurium urbium di provinciarum contra Luo. Cod. demo
118쪽
noto exercere velle videatur: neu quod toti corpori debetur, partis alicujus ex privato arbitrio fiat. id enim directe pugnaxet contra pubi utilitatem & communem societatem : quod ne quidem per mi illa Imrato iis licet. d. l. Mu. C. de monopol. l. 6. Coi. si contra jus mel util. . monopolii tamen limitationem vid. apud Grotium de iur.
nato loco exponendis aequum, non nimium exigatur portorium. Pro iisdem in vendendo & emendo iustum exigatur resolvatur pretium, non quantum illicita conventione pactum sit d. l. uo. quae est iniuria, reparatione digna. Gror.ά loe. Sed &invehentes , bonae notae merces adferant: quae in nonnullis locis ab inspectoribus /recognosci, & improbae reiici solent. Lebis man d Chr. Spir. Zιmnaus lib. 2. Iur. pub.
XI. Licet ergo negociatio & navigatio libera sit in mari & fluminibus publicis navigabilibus, hoc tamen salvo iure Stapulae intelligi volunt. vid. Leonis. d. consit. Lin dem. in Getes de jureprotimis th. 26. Et quamvis nemo cogi possit, ut hoc vel illo
loco exponat merces suas Mansing. cons. 19. n. 3. & contra cogentem mandata sine
119쪽
extra territorium enim suum ius dieenti impune non paretur l. ΣΟ. D. de iurisdict. I. I. 3. I. D. qMod jur. di quod juris gentium ac publice utile est, privatorum pactis mutari nequit l. 3 8. D. de pact. attammen Princeps vi imperii in suas terras &portus cogere potest etiam peregrinos in
ipsius terris mercantes , ne ad quosvis & vetitos, sed licitos portus naves suas appellant ibique negocientur. vid. Ordinat. Gusavi Mugni de Mercat. art. l. dFD-mata de civit. Si ul. Et quibus civitatibus hoc privilegium concessum est, nequis eas praetervehatur aut praeternaviget cum cer tis mere ibus , sed ibi merces suas venum exponat, illae ius di facultatem restringenis di merces ad suum portum , etiam in itis dominis mercium, habent. Boold. in Thesaur. Pract. d loc. Me v. in Dr Lub. tib 3. tino. art. 7. - 7 8. 9. Io. Quod quamvis durum esse di libertati commerciorum prae
iudicare, alienoque iuri derogare videatur; aliud tamen sentiendum erit, si civitas hoc speciale beneficium a Principe rite impetrarii l a. 6 squis a Principe D. ne quid in
loco pub. Fab. ιn Reg. ur. I9 .p m. 753. Peregrini quoque in aliquo loco versantes, negociantes di contrahentes, tanquam
subditi temporarii, Iegibus di iuri istius loci subjiciuntur. Grat. dejure 4. e. p. 2, II. s.
120쪽
Illa tamen peculiaria iura di beneficia libertati navigandi in totum , aut mercium sprivilegio non expressarum, arbitrariae e Vectioni frenum injicere nequeunt. nisi extrema necessitas aliud in singulati casu facere compellat. XII. Necessitas enim exemta legi in gravi annonae penuria non solum protribete potin evectionem frumenti domestici, sed etiam, si hoc non suppetat aut sifficiat, Magistratus in mari navigantes adigere pOtest, ut in ci, itates annonae penuria laborantes advehant frumentum ibique pro iusto pretio vendant ue etiamsi eius in privilegio de jure Scapulae mentio facta non sit ι. I. r. . Cod. ut nem. Dc. rueint θecine exc Ita Byzantini in pari casu naves numentarias Atticorum ad se diverti di frumentum v
num exponere compulerunt, ut notat Aristoteles 2. oeconom. vid. Q c. 3 l. Iur Suet. de proces cur. Cessiante tamen necesi rate hoc onus relaxandum est, cum non sit perpetuum, sed stante solum necessitate duret. Alias negociatores & naxi. ularii domestici, qui annonae ultro ser iunt, immunitate quadam gaudent in I L. R. l. 3 3. 3. 4. . . D. de jure immun. nec detineri ullo modo, nec exactionem ullam pati debent. I. i. cod. de Naviculam eris eam Pech. o