장음표시 사용
151쪽
L ei H. Testes , et qRi l tea esse ne- IV. Qui contra certas personas queau V. et VI. Tesxium numerus. II. Qui in certis causis, 1:t Pro certis VII. et vi I. Testium examen. per ouis Lestimouium ferre prohi- Ix. Public tio attes lationum. heantur
Lextus , at Clementinas fioc tu. Decretum a. q. 4. et 4. q. a. Trideutinum sess. 13. ωρ. 7. de reform. Pandectas lib. et et. ιil. 5, codex M. . tit. IO. NO Iul. 9O.
Probationibus anus inerantur testes , personae scilicet sidedignae, suae rei veritatem facere manifestam Possint. Est au- em testis side diguus, qui rem, de qua quaeritur, compertam, AEL .exploratam habeat, et qui probitate commendetur. S. v. Soci omnibus iudiscriminatim testibus habenda sides .ast ; et vero aliqui prorsus idonei su ut ad serendum testimo tum , idisoque ab orauibus repelluatur causis uui verse , et hiauat amentes, impuberes, rei judicio publico , minores si), praetorea judaei, ethitici haoretici contra catholicos , servi , tu fames , Perjurii, excommunicati. Quin etiam Decretales testes .esse nolunt crimiuosos, quamquam nondum damnati suerint, εivde quod an sati sint, Sive quod criminis convinci possintis et . Mulieres in criminatibus Iestes esse vetat dus Civile , si corpore qua 1um faciant 3 ; at Jus Canonicum omnes geri iratim mullares io criminalibus vetat esse testes, nisi alius desit investigacidae veritatis locus , et nisi agatur de gravioribus eri in
152쪽
III Multi etiam in certis causis , et pro certis Psrsonis testimonium emittere prohibentur. Hujusmodi sunt parentes pro liberis, et liberi pro parcntihus, quae iuris disciplina producitur ad ascendentes, filios naturales , et spurios prca pler uiuinorum allectionem i fratres , consauguinei usque ad tertiuna gradum inclusive, uti et magni familiaritate conjuncti pro se invicem testes esse nequeunt ain, et coningesimo et sponsi, quorum ob mi triam animorum conjunctio- noui suspecta liues e i 3). Clerici , et Monachi coram laico judice in rebus profanis non dicunt testimonium , nisi alius non sit veritatis demonstrandae modus ; et tunc cum venia proprii Episcopi recte fiant testes , sed corum testimonia a judice occlesiastico recipiuntur. In causa universitatis, quae singulorum respicit utilitatem , ut cum agitur de pascuis, lignis caedendis etc., cives, aut membra liujusce univcrsit itis testificari nequeunt ; possunt tam on , Si causa perti- Det ad solam Communitatem, non ad commodum singulorum. POStremo neque in propria causa quis idoneus est testis 4 , neque qui similem causam habet , ut acti ii in causa , quam judicat, fidejussor in causa fideiussionis, venditor Pro emptore , donatarius pro donante, generatim omnes, qui testi scando commodum , ac non testificando damnum accipiunt. Denique repelluntur caedi in iis, quae visu, Sur di in iis, quae auditu percipiuntur.
S. IV. Personae , qu au Dontra per Annas testificari queunt, sunt socius contra socium criminis si s inimicus contra inimiciam , modo sit inimicitia gravis , aut capitalis Survus, et libertus contra dominum, et patronum s3 ; lairi contra clericum in causa criminali 4ὶ , nisi hi suam , aut sciorum injuriam persequantur , et tunc ad accusandum, non ad serendum testimonium admitthntur S ). At si testes clerici haberi nequeant , laicorum peribatur testimonium , maxime si notum est crimen, et publicam parit Otrensionem. uae- Dissili od by Corale
153쪽
retici quoquo , Iudaei , et similas contra orthodoxum teqtes esse nequeunt- , quoniam iii homines , qui neque Deo fidem servant, suspecti sunt de salsitato s6 atque ob mutuum
amorem , et reverentiam uxor Contra Maritum , Maritus contra uxorem 7 in parentes, liberi, fratres, ceteri speciati in conjuncti, contra se invicem, testificari nequeunt, nisi levis, et modica sit conjunctio, vel alio modo veritas demonstrari non possit. In his autem omni hns atrociora, et graviora crimina excipiuntur, praesertim perduellionis , haeresis , et alia gravissima , in quibus et minus idonei testes admittuntur. Indicis autem est, circumstantias eonSiderare , iisque expensis videre, quanta eorum vis , et auctoritas esse debeat.
S. V. Sed et certus testium numerus requiritur , ut iusta exinde probatio eruatur. Unius testis , quamquam ipse
sit omni exceptione major i , nulla fides est a), tantum sacit , ne temere fiat , quod sine stagitii periculo fieri non potest. Ita cum dubitatur , num quis baptizatus sit 3 ,
num Ecclesia sit consecrata ), cum impediundum est matrimonium , ut malum inde oriturum avertatur sue), uni testi credendum est. Sed et notario , qui ea confirmat, 'l uae sui ossici sunt 6 , nuncio , qui se aliquem citasse testatue γ), Episcopo, qui testimoniales literas suo sigillo munitas dedit, Paroeho , qui de suorum vita, et moribus , magistro, qui de studio, et progressu discipuli testificatur, omnis ha
rtim omnes judices in Bitanor accirra 'Orcara, scriptum est ira ExtraMang. in φλ. Cod Thoodos. αι. de Diseo .judie. μυ. 339. EOm. 6. edit. Gotho finis l. Lψιλε 1743. De hac conatitutione . quae Constantini nomen Praesesera. et quam Goth Dedus salsam putat, actum ast in Inuis. tu. l. 1. 22. rom. . n. 4. Pag. 27. - m.
154쪽
S. VI. Ut plena sit prohatio , duobus saltam , tribusve testi. hus Opu S est, qui concorde, hint , et justam asserant scietitia ocausam si ). Quod si leges , ut canones in aliquibus causis majorem postula ut testium numerum , hic omnino retinendus est et . ita septem requiruntur testes in te, lamento 3λ. ut Suptem pro solvendo matrimonio ob vitium corpori, , quod
procreandis liberis impedimento est 4ὶ , ac plures utiam pro arbitrio judicis, cum agitur de purgatiove canonica 5j. Testes singulares 6 , et qui se ita credere ), aut se ita ab aliis audivisse affirmant s8J , certam ut plurimum Probationem non
iaciutit a sΘd eorum auestationes Sustentatae adminici lis in
Protio hibendae sunt quod, prudentis, ac juris periti judicis arbitrio relinquitur. luterim quia testium fides infringi ac debili. tari Potest , saupe expedit plures afferre testus , ut firmior , et luculentior probatio habeatur ; modo adversarius non oneretur impensis gravioribus propter inanem testium multitudiis no m. dus civile rem totam permiιtit arbiιrio judicis, cujusebi teStium numerum moderari s 9 ); sed jus canonicum supra quadragi uta ex utraque parte testus aisurri vutat io .
5) Jura in numero tostium , cuni agitur de purgation. Ca Unica , non Convera iunt, uti patet ex can. 14. et 39. c. a. q. s. et C P. 10. oe 12. de ρ-- Καλ enu ., Ut ideo res omnis pro causaruM ration. iudici rutum v xuiis metuenda videtur.
S. VII. Ut fidem in judicio habeant idonei testes , legitima examinandi sunt. Ergo qui probandi onere tenetur, producit testes, quos inde judex ad'Ocare debet. Nam xamquam suspe-Disiti Corale
155쪽
tius reiicitur qua non vocatus sese nitro otiari dicturus testimo nium ; nisi praesente advers rio, Qt judice testificetur. Ohsi-atente nemine; cum hoc modo non se ultro in serre , et intri
clers , sed potius tamquam testis produci videatur. Regulariter
producendi sunt testes post litona coni tatam intra tempus a Indice constitutum, idque Permittitur per tres vices , non perquatuor, nisi justa causa prassici sit, legisque solemnitas obser
vetur si semel autem producti iterum in eodem judicio super iisdem articulis produci possunt, modo quis eo se beneficio non abdicaverit, prioresque testificationes non didicerit. ίη .
s. vlu. Praeterea citandus est adversarius, cui contra testes proponere exceptiones licat quo arbitratu su). Deinde producti, et citati testes a judice interrogandi, et examinandi sunt, nisi qua Insta causa impedimento sit, quominus ad iu-clicem veniant, quo in rerum statu a judice ad eos mittitur , qui eosdem interroget et . Antequam vero testes suum proserant testimonium, ad stringendam fidem eorum, quae a stirmant, clelerente indice jusjurandum emittunt , quo profitentur, B veritatem dicturos animo prorsus alieno ab omni commodo , Dilio . aut amore, neque testibus iniuratis ereditur 3ὶ. Sic vero iurati teqtos praesente adversario interrogabantur sed sori consuetudine jamdiu receptum est , ut clam a iudice interrogentur
verum antea citandus adversarius est, ut Praeseus sit, cum juramentum emittunt.
s. IX. Peracto examine attostationes putilicantur , ut Adve inius de toto negocio certior fiat, ac ne propter ignorationem Eorum , quae tradita sunt a testibus , detrimentum patiatur. Ita que appellatio conceditur a sententia lata neglecta publieatio ne, quamquam ea re vim intimam, et naturam indiciarii processus non attingat i . Publicatis autem attestationibus non ad-
156쪽
mittuntur testes super novis articulis, cum hi ad ea usam non pertineant, neque super antiquis articulis , vel directe eonistrariis iidem , aut alii testes admittendi sunt I i sed cum o
currunt articuli ex causa emergentes, aut antiqui articuli indirecte contrarii, secus est 3ὶ. Atque etiam ante publicatas attestationes proponendae sunt exeeptiones contra personas testium , nisi quis excipiendi jus sibi reservaverit, ac iura tua affirmet, se nihil dolo agere, aut excipiendi eausa deinceps innotuit 4, Proba ιoriis testibus , qui in medium asseruntur, ut aliquid probent , opponuntur reProbatorii , qui eorum dicta refellunt, et his alii reρrobatorii 5 , cum reprobationes hujusmodi vim habeant justae defensionis. Ultra hunc lo, cum reprobationes producendae non fiant, ne pede iusini tu
157쪽
I. Ius antiituum de cogendii tes i- III. Qui vomit venire non coguntur Dus. tes limouit causa Il. Ioa Brevum Iustiniani. Quando IV. Quid ai ad ros mittatur qui te-ium EcclesiaMicu cogantur Leates P atimonium Eaquirat
S. I. Vetus est apud Romanos ius de cogendis testibus, quod
Qt Ieges XII. Tinularum constituerunt. Nimirum testinionio indigentibus opem , auxiliumque serebat trina denunciatio', sive citatio, quam Nagulationem dicebant, sive α υ .Hom , hoc est a euotionem , quae alta voce emittebatur. Trina haec denunciatio fiebat. irinundino tribus diebus , sive mundinis, et exacto trinundiuo licebat contumaces vi ahtorto collo in iudicii m adducere , si in foro, vel in publieo onfunderentur. Sed Primum denunciabatur testimonium iis, qui Praesto aderant, his verbis , licet antestari , qui annuentes memoriae causa aurem Porrigebant, qua molliter laeta otapprehensa rat gestae memores esse monebantur t). Ili testes etiam inviii in judicio testimonium dicere Cogehantur , quem morem Romani ad alias quoque gentes sibi subditas traduxerunt , et hinc in Legit,us Ripuariorum, et Bajuvariorum rorquere auriculas, et testes per aurem tractos sa) et hinc etiam testis in judicium venire renuens mulctam solvit, nisi auums , hoc est legitima excusatio praesto sit sa).
158쪽
s. II. Antiquo jure Romano ie tes iis causis eriminalibus ad dicendum testimonium voca hantur , et cogebantur, um item in causis civiliun - i); qest sin pomoe Ii Istini mus sancivit . ut etia in in Carisi civilii vis cogi possint set . Verum Romana Ecclosia testes hortari, et monstre, noti irrigere Consue
vit 3 . Tantum Eeclesiasticus judex invito testimonium de
ne iat, Cum quis se subtrahit odio, aut gratia, aut timore, neque alius eSi veritatis demonstrandae modus fgj. Et qui . dem a laico testimoni iam fugien ς mn lota pectiniaria , c. pris e Pignoribus, aut consimili poena, ah Ecclesiasticia autem judice primum monitis , et hortationi hus , postea cenRuri', fila SP n sione ab Olliciis , et beneficio , interdicto , ex corii ira miri'. ii iis- nu , postremo depositione compellitur sG . Cum in iudiei saeculari clericorum testimonium ciecessario refiniritur, Ei scopus a laico judice rogatus illud a clericis Θxcipit. aut eos mittit ad iudicem saecularem , iat more oleri eorum juramentum , et attestationes emittantiar. Jus Ct,ile , uti diximus , tost 's c agit in causis tum civili hi K , ιum criminalibus ι sed de iuris Canonici. disciplina non una et eodem juri,prri. Q rum sententia est 7j. Milii similior veri videtur Opi uici rum, qui genit rati in a iure canonico neminem cogi allii inant ad serendum testimonium in re er minati s cogi tamvraro,se qui rum norunt , cum hi odio , gratia , ii more Sebo Mibstraxerunt , neque aliter Veritas comprobari potest.
' s. tu. Quidam vero sunt qui ad dicendum testimoni iam Duiligod by Corale
159쪽
eogi nnlla ratione possunt, et Iuc spectant cognati adversus cognatos , duin modo Rou si ut remotiorus consobrino naiis .amitis a lucem affinem , socer Nursus seuerimi , gener Mi- versus εucerum , et 'similes i , libertu, HVersus patronum, et patronus adversus libereum, minorus γυ- annis, qui tamen voleotes dicere testimonium possunt. Contra sunt alii , qtii εoliui non sunt ouere dicendi testimonii, Fed vocati veni est non Coguntur. Ex eo genere sunt juΝtis do causis impeditinii sunt majores 7 o. annis , qui inivrma Valetudine , moria
holitae teneretur , quibus venire non licet o) , qui vi tempestasis, stivo, numine impediuutur, qui publico munere sun
su9t r , a quo vive Uetrimento Reipublicae avocari noli pos-εritu , uti sunt magistratus, in ilites armati , publieani, quέ liquid exercitui praebendum conduxurunt , puta aunonam Malcaos , arm 3j. Hue etiam reseruist e mulieres, quas va-
Lari , et virorum coetibus immisceri uou ducet s4j; hue de- uuio Episcopi tum propter dignitatem, tum Propter Muue- iris Otieundi secessitatem 5,
s. 4 v. hu oinoes , quos postremo memoravimus, ad seren-auru leuiiDonium venire non coguntur inviti; sed tamen si sid eos mittatur ., qui testiri oui in exquirat, quin hoc serant cus/ru Moo possu t. Sumptus autem itineris , qui neces-ctam sit ut, ut testes ueui aut ad locum , quo vocati sunt , Bd eum pertinet , qui Lestes vocat , ac si nou suppeditet hos umptus ad Her necessarios, justa haec non veniundi Oxcusa-itio est ). Eamdem baue exeusatiouem Jongior mora Cou- Medit. Nain si testes cum venissent testimonii causa , intra
cluindeci in dies ita terrogasi non fuerint , integrum Epsu Ναqeuero, int vec iterum inviti evocari possint ca).
160쪽
I. Quid itistrumemum 'II. instrumentum publicum. Ill. Quomodo differat ab anihentἰm Pto colliim, et Transumetum. IV. Publiei instrumeuii fides. V. Exemplar. hive eopἰa publiei tu strumenti. Privata scriptura. VI. Productio instrumenti. VII. Quomodo nutet ioareumenii fides
S. I. In trumentis qnoque in iudieiis probatἰo eonficituri imo
haec duo interdum eonfunduntur , et Harmenopulus quidem --α tum instrumenta , tum probationeου appellat. )Sed pioprie ab ipso Harmenopulo, et in Basilicis instrumenta Oeantur mi λχta , Sigua , et pacta in scripturam redacta, Deaetus faciIius probari possit sa), eaque scriptura debet e
authontica, certae scilicet anetoritatis , et Iarmi laus. Instrumenti nomina generatim comprehenduntur omnia, quae adeausam instruendam pertinent, ideoque Etiam testes ei duinvocabulo designantur 3). Specialim autem instrumenti m eStscriptura , quae judici fidem facit rei, quam continet, eaque vel publica, vel privata est.
. S. II. Publica instrumenta, sive scripturas dicuntur, quae publica auctoritate fiant a personis, quihus id munus datum est, uti sunt censuales tabulae, instrumenta a notario rite Conseripta, acta iudicialia, scripturae ex pnhlicis archiviis. eduetae si . et a publica persona consectae. Eodem in ni mero sunt scriPturae publieo, et authentico sigillo obsignatae ,