장음표시 사용
171쪽
per sacramenta , per altaru , resque ceteras Deo saeraa s 3). Frequens olim erat usus Praestandi juris jurandi ad sepulchra Sanctorum , qui quidem usus Augustini aetate vigebat ) , viguitque etiam annis consequentibus s5). Recens judiciorum di se Iplina fert, ut Sacerdotes jura turl manus ad pectus ad in Veatur , quasi Deo singulari jure dicatum sit.
S. V. Iuramentum vel est assertorium , quo veritas asseritur rei praesentis , vel praeteritae , Vel Promissorium , quo firmatur promissio rei suturae; et utrumque Vel est simplex , quod sit sine nilis solemnitatibus , vel solemne , quod coram superiora sertur cum solemnitatibus, quae de more observari solent; vel execratorium , quo jurans semetipsum , alium vasibi earum hominem execratur , ut Deus sit sacrilegi mendacii
vindex ; vel iudiciale , quod in judicio , vel extra judiciale ,
ruod extra judicium emittitur. Assertorium iuramentum diviline in litis decisorium, quod litis finiendae causa, et litis aestimatorium , sive in litem. Litis decisorium ex recepta d e trina aliud est voluntarium , quod pacto convento litigantium alter alteri desert sine ulla judicis adprobatione; aliud judicia Io speciatim , quod alter alteri desert judice approbante ; aliud est necessarium , quod judex alterutri desert ad complendam plenam probationem, et ideo vocatur etiam suppletorium, quod desertur eum alia probatio non suppetit i , et quia iudiei sae-m neeessa est illud deserre, ae litiganti accipere , Propterea
necessarium etiam appellatur. i Cap. 2. do probat.
S. VI. Jur mentum pecessarium datur in eausis dubiis, isque dieitur suppletorium, quoniam eo semiplena Probatio sur
172쪽
Pletur si . Dubiae causae oa veriori sententia 'unt , in quibus plena probatio allata non est , puta quod plures datae sunt
praesi mptiones , et conjecturae , quae rem non satis perspicue rex tota conficitur. Desertur hoe juramentum ei, qui lautum semiplene probavit , modo personarum , et causae ratio hahisa
tur a , et si reus aeque, actor semiplene probavit, deferendum est reo, cujus in re dubia potior causa est 3).
in Qui somῖplan m probationem iidem et suppletorium iuramentum respuunt. Verum in dubiis caua is , ut inquit Crius in L. 3 . c. de iis-jur sive . tit ajunt Diocletianus , et Μaximianus in L. 3. Coin de reo. cr. d. t. in probaeionem in Vis iudex delato iuramento is Metum absisivit. A dtibia entisa , et in ostia Probationrem siue dubio causa est . in qua semiplene in Nitom sust: uti supra dΘm n tratum eat. Ae si dubiam Pan am. et inopiam probationum esse uritumus e usam , in qua Parea ah RCInre . et res Probationea datae sucit, par erit utriusque cauis . ideoque absolvendus erit reus , cujus in pari rausa Potior conditio est L. 25. et 128. restit. jum, Cap. 6. - μ. instrum. . t 'ν. 65. - νσQ. signisse. in 6. et tantum a st ut iusiurandum a iudice deserendum videatur. Rursus at proha issem nopiam . quod plaeuit Giphnnio in L. 3. Cod. da reb. eredis. imelliga iuuas usam , ita qua nihil ab actore probatum est . 1 dicaudum erit secundum reum , quem ac ors non probanto .... et Ai nihil .sae Fraestes, oblinen voluit Imperator Antonius in L. 4.. Cod. de strin. Reliquum ergo est . intdubiam causam. et inopiam probationem explieemua causam , in qua semiplene probatum est.
VII. Quod a judice desertiar jusjurandum senapor HB B
Sarium est, ita ut recusari non possit, nisi justa sit reousandi causa , eoque praestitio causa finita Hst. Itaque aut actor Causa cadit aut reus absolvitur, uti postulat res veritas, quae hoc jurejurando demonstrata est. Desertur etiam idem ius ju
randum ah alterntro litigantium, et hoc quidem, nisi judicis
mandatum accedat, initio voluntarium est, quoniam alter nulla assentiendi necessitate Astringitur, sed deinde cum ei delatum et acceptum est ex pacto e et conventu litigatatium necessarium essicitur. Itaque semel praestitu in Aeoland tam illud serendum est iudicium ; sed antequam praestetur, mutare voluntatem licet ei, qui litem intulit si . in omnibus causas , quae dubiae sunt, atque a litigantium v luntate pendent, hoc sacramentum deserri , et praestari potest, non item 4n eausis criminalibus , neqne in iis , quae perrinant ag infirmandam religi sam Prosesssio m , aut ad dirimen duci vitaculum in atri mouiLDuiligod by Corale
173쪽
S. Vill. in ipsis quoque causis, quae infamiam irrogat, laute joramento locus est , veluti si furti , vel de vi bonorum raν δε-rum civiliter agatur , adeo bi damnatus post jusjurandum ex iudicio sanioso famosus fiat i). Atque hoc juramentum , illi Oquis se purgat ob infamiam ex crimine contractam , purgatio canonica appellatur, de qua titulus est in Derreta libas , ut Qujus olim frequens erat usus. , Clerici, inquit Innoceutius IILD αὶ, qui sunt de apostasiae cri in tuu infamati . . . . per distris, ctionem eccle,iablicam coercendi sunt , donec deficiente M probatioue ad infamiam ab alendam purgationem cuia Onicam curaverint exhibere. ,, Idem de clerico homicida
3 , de presbytero accusato s4 , de clerico concuhinatus , iis apocto 5 , jus est eoostitutam. Ejusdem purgationis plures quo Patres meminerunt 6 .
S. IX. Veteri consuetudine, institutoque juraturus tres, quinque , aut septem ejusdem propy ordinis vicinos , aut sal kem qui eum plane nosse ut, ac probatae fidei essent sibi socii Α, itamquam adsertores adscicebant si ) . quo εpectant sormulae Iertia , quinta, aut ιν tims manu jurare. Interdum plures tiam aci jurandum vocabantur , Sive qui se purgare cupiebat , laicus esset, sive esset clericus, qui graviori infamia crimi uis
aboraret a . Hi porro socii Compurgatores , Conjuratores , xt Sacramentales dicebantur 3), Primum ille , cujus erat negocium , de quo qnaerebatur, super sancta Evangelia iurabat , deio de Con urgutordS jurabant similiter super sancta Evangelia , eum vere, ut ipsi credebant, iurasse 43. Sed nunc purgatio canonica fere ubique antiquata est s5 .
174쪽
733. iratianna ex Concilio Hormae i-nsi ean 23. e. a. q. s. memorat Purgationem per sacram communionem . qua hoe modo fiehat. Cum n liquia a 'eu,atu Hem Ab se TFm vere eupi bat Maspi . onom eriminis qnod vel noup iterat domi strari . uri Mon satis evidenter exeludi is aute altare, et sanctia imam Eucharisi iam dueseiatur. Antequam v eo Christi eorpus acciper Pt . alii
visim suum aliis prni seu tibi η d elarabant hi a. aut similibus . rhἰs. Corpus zomini sit mihi au ptima ιonom his lis multo hano purgationem adhibe solitos fuisse testatur Mura tortu Antiq. Italia. dissere. 38. . qui illud quoque animadvertit , quod quamquam haese purgatio partim differrei ab ea , qua aper iuramentum sebat . tamen pri teriori aμtat log; lima . et ran Diea purgatis jupamentum habitum est Imurea pum torii iis ei siti fandi faeniola et drseributit 1 υ Cangius in Glossa/io . et Martectitia da antiq. Gelμs. ri it. ια. 3. Cop. . . S. 3. et 4. Auctor libri Potiti seia lix tom. 1 . png. 224 Οὐι. Romaa 1724. do Pelagio summo Pontifim, qui aeen uitia inorat. quod mor in vigili P. Antecos oris sui consciua esset seriUt haoe is Pelagius teneris . L, ari Plia, et Croeetra Domini super caput suum ambon m aseondit . ot sie . Acili 'Drit rura elo oopulo , et plebi . quod nullisui malam permisset eontra Vigilium .Qood etiam a Leone III , ut se purgaret a salsa. eriminibu et . qnovum η RO- manta per calumniam insimulabatur , saettim narrat idem Anetor Libri P-tiuealia eom. 2. pag. 253. Videndu Du-Canilius Glossar. med. , at in . latinitatis Mect jurare . se jurammtiam.
S. X. Iuramentum in litem est iuramentum ad rem , de qua .gitur, aestimandam, quia pro re i 'sa tu aeripitur si). Haec
ante n aestimatio Vel verum ac germanum rei pretium respicit, vel peculiarem affectionem ; unde efficitur . ut secundum eam , non secundum commune pretium res aestimar; debeat , vel da
molam attingit, quod aliquis pertulit ex re subtracta , vel ido Deo tempore non reddita , puta quod pliaris emere debuit vinum , aut frumentum , quia debita pectarii a quo tempora soluta non fuit. Solus judex hoc iuramentum, quod pertinet ad rei affectionem , actori desert ob dolum , et contumaciam , Seu dolosam moram in re tituo nilo , cujus rei gratia a jure habe tur , quae in judicis haberi non solet, privatae affectionis ratio a . Contra cum quaeritur de vero , ac legitimo rei pretio , non tantum a judice , sed etia in a reo deserti juramentum potest.
175쪽
. stald oeoptio , eiusque Cies v II. Dilatoriae exceptiones quando Pr ponendae Ill. Quando praescriptio sint 'Iv. inando, et qui imodis ae ceptio ma jori' ex Ummu uicationis V Quando racvlioues peremptoriae ΤNI. Quales ex harum numer im maiorem habeant tuli. Quomodo oli in Proponer utar,
IX. Goctus exceptionia X. Replicatione .
Sextus, et tae mentinae h. e. Decreti in Can. 2. c. 3. q. 6.stitutiones lib. 4. tit. r3., et i 4. Pandectae lib. 44. Iit. a. usqua ad 6. Et Lib. xi . tis. 3. Cod ex lib. 8. til. 35. 37.
Hactenua aetum ast de iure actoris, deque armis , quibus astructus io ius νunit, ut quod sibi putat debitum, conses-
quatur ; ouuc age udum est de jure, deque armis reorum cujus e eueris sum e Sceptiones . et praebcriptioves , quae reis de unde udi, cooc untur. Exceptio est se Iionis , vel intenti Oiuis exclusio , eaque multiplex est. Alia uitu irmn es L nomina-
La , 'uae proprium bab v. i. iura nomen, ut rei iudicatae,
jurisiurandi , catervis similes, alia in nominata, quas proprio caret nomine , ac gaeneratina exceptio in iactum dicitiar. Est et excepti O civilis , quae oritur ex jure civili, us SC. Macedonia. ii , Vellejani, non numeratae pecuni Re ete. , ac praetoria , Q ae ex Praetornm odictis procedit ob uaturalem aequitatem 'ut doli, metus, pacti conventi de non petendo etc. Rursus exedpto usis inhaeret rei, eaque transit ad heredes, et fideiussores , cujusmodi sunt exceptiones doli , metus, rei iudicolae , staliae pleraeque vel personam attingit, cujus gratia Speciatim toti ceditur , ex. gr. reVderentiae , pietatis , dignitatis , utius coptio , quas cextis Personis a jure conceditur, ut tan- Duiligod by Corale
176쪽
a i , ictum , Et ad cultum necessaria ; quo reseruntur clerici, Pater, marituS etc. , eaqlle exceptio minime transfertur adbseredesue Mi side jussores. Devi suu uxcoptio eAt Perpetu' , quod semper integra persistit , et temporalis, quae certo tantum tempore perseverat praeterea diIatoria , quae actionem notarollit , sad in ali nil tempus disseri , uti est exceptio judicis
aut suspecti , Aut noxa competentis , ac peremptoria , quae plane nctionum Perimit , uti ex . gr. e1ceptio eSt solutae , arit non numeratae pecuuiae. γII. Dilatoriae exceptiones proponendae sunt ante litis
conteςtationem si quippe quae litis ingressum , et judicii
exordium impediunt, nisi deinceps oriantur , aut iunotescantsu . ita Ai judex sit suspWctus . aut non compotens , juris imp ritus, Dxcomiti unicatu' , si antea negocium ab alio judico occupatum est cuncta haec , qtiae causam disserunt , nouperimunt , an tu litis contestationem proponenda sunt. idem sit judicitim de exceptionibus coutra actorem, Pula 'sti ad nouhaliel li gitimam personam sta udi tu judicio, quod uju, procurator manciato caret , quod tutus non est locus, ad quem reus Vocatus est, quod con Stitutum tempus nimis breve est, aut seriis addictum, quod ineptus, vel ohscurus est libellus, quod Plus pellium fuit. , quod connexa , ac nescia seiungi causa ah alio iudice cognoscitur. Cum haec omnia sint ue. onstituendo judicio, ac de personis , quibus judicium con- Stat, vel de tempore . Hi loco , quo agendum est judicium, ante iclum opponenda . atque excutienda sunt ; quoniam eo jam constituto praepostere de eo constituendo ageretur, quod bem per iit per oppositas dilatoria exceptio ues.
S. lli. in primis vero fori praescriptio ante cetera dilato-mas v x eptiones Proponenda est , ne quis ea neglecta in judicem c. i ,en, is*e videatur, cum actum aliquem judicia lumoxercuit si); nisi rΡjiciendi judicis justa causa dei neeps existat et, Excipitur clericus, qui cum sori privilegium rei diare nequeat , jurisdictionem laici iudici,Irorogaru DOD .P9Dissiligod by Corale
177쪽
test. Ae ne dolo et malitia rei contra jus fasque amplietur judicium , merito sancitum est , ut a judice certus dicatur lios opponendis dilatoriis exceptionibus; quo Elapso illas tantum in medium asseroe licet, sinas nova obtulit causa, quasque reus tune sibi primum cognitas suisse juratus affirmave
rit 3 , itemque illae , quae irritiam , et inane judicium fa
ciunt. Hujus generis est exceptio salsi procuratoris, aut mandato carentis 4), aut ejusdem mandati revoeati , quia tunc nullum amplius procuratoris ossicium , et potestas es ζ 5 .
S. IV. Maioris excommunicationis exceptioni proponendae nullus est praefinitus certus d ies, locusque judicii , sed ea recte opponitur in qualibet judicit parte , ne quisquam in
Pericialiam animae suae excommunicato communicare COγ-tur si). Tantum post appellationem proposita haec exceptio judicii cursum non impedit sa); sed antea judex ipse ex officio debet publice Oxcommunicatum a judicio reppellere, quamquam nemo hujusmodi exceptionem objecerit 3). Sed quoniam litigatores saepes ad vexandos adversarios exceptione excommunicationis abutohantur, sapientissime ab Innocentio IV. Certus est constitutus ejus opponendae modus 4). Scilicet reus , qui illam adversus actorem exceptionem PrOPOnit, exprimere speciem excommunicatoris debet, illamque demonstrare intra dies octo; secus progrediendiam indici in causa St, ac reus in expensas condemnandus. Quod Si iterumbaec exceptio objiciatur , at ino probetur, actor a judicio re-. Pellitur, ,ed valent ea, quae gesta sunt; post duas vero vi Kes non amplius eadem exceptio, nisi ob iustam eausam, in medium asserri potest.
S. V. Peremptoriae exceptiones , quia nota partinent ad
178쪽
con tituendrim judici iam, sed ad finiendum iam constitntnm, quia seriunt reiu ipsam, de qua quaeritur , et reum relevant . ideo filia indiu maciet judicium , scilicet ante triam seratur sententia , opponi pos,unt. Quod non statim edicto perpetuo constituturn eqt si) , sed etiam naturali aequitati congruum, et convμnienΝ est , ut vhi, et quandocumque pulsamur, nostras lieeat promere de sensiones, iisque uti, quibus relevamiar. Quin etiam interdum hujusmodi exceptione, po*t rem iudieatam in aetione judicati recte opponuntur sa) ; id quo etiam obtinet in iis exceptionibus, quae impediunt exitu auSenientiae, ut si post eam actor acceperit , quod ei debitum sententia definitum est, merito reus sese solutionis exceptionat uehitur. Illud de ex reptione lapsi temporis in appellationibus Singulare est, ut ea quamquam peremptoria sit, tamen perinde
ac dilatoria initio judicii proponenda sit sa).
S. VI. Ex peremptoriis exceptionibus quaedam Surit, qu . Vim majorem habent, quam ceterae , quas simpliciter perem. ptoriae dicuntur, ideoque peremptoriae litis finitae appellau- tur. Hujus generis sunt exceptiones iuri jurandi , rei judica.tae, transactionis. Hae litem jam compositam, a qua Glinctam demonstrant, ita ut non amplitas liceat instituere iudicium de re , quae jam per jusjurandum, aut per ram iudicatam, aut per transactionem desinita , penitusqus e medio sublata est i . Verum ut locus sit hujusmodi exceptionibus , neeessu est, quod iis triplici illa ratione expedita denno inter easdem Peta na, , de re eadem , atque ex eadem petendi causa institua
s. VII. Certae olim erant. ac sol θmnes exception rim se nnitas ); sed nune de iis laborandum non est, quoniam sublatis sermulis instituendarum actionum, multo magis Pro Dissiligeo by Coos e
179쪽
ponendarum exceptionum formulae hiablatae sunt. Hodia igitur sola facti narratione, unde Qxcipiendi oritur . exceptio comprehenditur, neque tantum in scriptis, sed etiam viva voce ea in fieri posse plerique Doctore, senti iacit, quamquam postea in scripturam redigatur.
s. VIII. Quisquis in judicium vocatus est sese jure, ac re-ete tuetur henefleto exceptionis, eoque fruitur etiam reus ex- Cominu uicatus contra actorem gravius excommunicatum i) , ac generatim θxcommunicato non exceptio, quae defensio est, sed actio denegatur 1 . Exprimenda tamen est a reo Species; ac nomen excommunicationis, resque omnis proban la intra dies Oeto secus judex in causa. procedit. At adversus eum, qui plura obtinet beneficia conita sella Sacrorum Canonum, frustra
utitur hac exceptione, qui simili vitio infuctus est 3 .
s. t X. Duo potissimum praestat exceptio , primum quod reus in exceptione si actor si , alterum quod exceptio rite probata actionem excludit sive ad tempus, sive perpetu. , prout exceptio dilatoria , aut peremptoria est a . Hinc quu-madmodum actoris est probare vim, et veritatem actionis , quam instituit, ita reus probare debet exceptionem suam 3ὶ quod si ipse non praestet, tamen actor non levatur onere probandi . quoniam reua exceρtionem objiciens non Midetur de Intentione a ersarii consitfri 4ὶ. Plures quoque ex ptiones . quae sibi invicem specie adversantur, cumulari possunt , cum nemo pluribus de sensionibus uti prohibeatur 5,
Sic recte opponitur exceptio pecuniae non numeratae, pi .E-ceptio soluti , item praescriptioni , et privilegii Qtc. Non enim
reus ximni utramque exceptionem veram esse contendit, aediantiam a serit . duas sct hahere exceptiones , quarum altera
si rejieitur, alteram ProPonit.
180쪽
s. X. Exceptionibus opponuntur replicationes, quae a lege actori conceduntur, ut rei exceptionem avertat si); et beno Paulus I C. Replicatio inquit, est contraria excutioni, et quasi exceρtionis exceptio et . Ac quemadmodum rei exceptionem convellit actoris replicatio, ita huic ohjicitur duplicatio rei, et hanc rursus excludit triplicatio, et sic deinceps mulloticantur nomina , dum ant retis , atit actor objicit 3 . Ius civile titulum certum constituit modulo defensionum, quae tum reo , tum actori permittuntur. Verum a sero ecclesiastico procul absunt hujusmodi duplicationes, ac triplicationes, resque tota committitur arbitrio iudicis, cujus est constituero numerum defensionum, causamque, uti aequum judicaverit, desinire.