Joannis Devoti dei et apostolicae sedis gratia ... Jus canonicum universum publicum et privatum

181쪽

TITULUS XXV l.

inter exceptio nos secensetur praestripti si , per illiana Dominus ali agendo repullitur exceptioue diuturui temporis, aluo rem suam poΝΝidcre neglexit, ec qui simili temporis in itervallo re in alienam possedit , eadem possessione defenditurit in ea retiueri debeat. Eςt igitur exceptio haec Hon tempta inalis, sed peremptoria, ex qua essicitur, ut rei dominus stii dominii commodum , et emolumentum amitat. Praescriptio, .et usucapio itidiscriminati in accipitur, sed revera luter utro ua alii is discriteu os t. Usucapio, quae ab Ulpiano dicitur a

Ptio dominii, et a Modestino p) eiectio , quia scilicet adji-ἀitur, ide, t acquiritur dUiniolum 3), modus est ejusdem acquirundi domuiti, quod leges adimunt vero domino, qui desinito

182쪽

dum tem p re hona liιle, lotigoque usti, ac sine ulla molestiarem ii'.am obtinuit. Contra prescriptione non acquiritur do- .intilium . Ked datur exceptio, qua dominus 'o nam Νυ tiri ut diuturnae -- cordiae, ideoque repellitur, et qui verus domi uus

riori usi in rei po sessione retinetur.

. S. II. Sed Prit lentum. interpretatione prae criptio sensim ad exemplum, et similitudinem v n captionis efficta, et consorinata suit. eique es iactit omnia illa attributa , quae usu capi prae, tare Solebat. Sic eo perducta est praescriptio , ut nihil ab usu capi ne di Atate videretur ac denique Iu tiniano patefactus est locus, quo antiqnam usucapion jm in praescriptionem

uonverteret i). lp-i enim iniquia in visum est, quod .li revis,i mo tempore usu captionis constituta μ Legibus X ll. Iahidarum, domini res suas ammitterent. ideo diu in re hus immobilibri, Deire Rarium voluit longum praescripioni, lem piis decum , vel viginti annorum , in mobilibus vero triennium a). Restat meta adhuc iis rebus quibusdam . di crimen aliquod inter usucapionem , et praescriptionem , 'lii ita furit quaedam, quae usu capi non poSSAnt , Rossunt tamen praescribi eo temporis intervallo , qn id e t ad prae eriptionem necessarium . ita jussu perficiei, vel ius e in phyllieutica in si a non domino accepi rim non usu capitur , sed lorigo tempore aequiritur 3 ; ita et servitutos , quarum usucapionem Lex Scribonia sustulit 4 , pra-cribuntur , non issu capiuntur 5. .

ij Ex lint tamen adhue do hi duobuη generibus duo diu se,i tituli tu

Di ili od by Corale

183쪽

LIB. 4 I. TIT. XXVI.

S. III. Hodie usucapionis, et praeseriptionis eadem vis . et idem essectus e t. Eius initia repq'onda , urit a legibus, XII. Tabularum, quarum statuta , uti diximus , Iustinianus immutavit, ab eo irae colastitutam de praescriptione jurispei. - dentiam Romani l)i,irtifices approbarunt, emendatis ii A. quasi ad nouam fidem pertinent, siue quδ tegitti in au prae, criptionaloeus esse nequit. Praescriptionis inducendae causae fuero plures , eaeque justae prorsus, ae laudabiles, 'cilicet ne tu coeta', et consus a maneant rerum diamini ne qui in earum p. sessione mΘlestias , lite que patitur sa), ne 'ropi .e dominium in stertiam, ac dubium agrorum cultura negligatur, deniquo tit hominum diligentia excitetur ad res Rua fi curandas - , . atque ut merita sectantur Pouua , qui hoc officium tam aptum , tamque conveniens societati neglexerint. His de causis, quae totius Reipublicae , cui cives Omnes prae cunctis humanis retrias servire denent, commodi m , atque inc lumitatem attin-grint , recte ae merito Sustremi Principes eo jure . quod publicae salutis ratio eos habere jubet in bona subditorum, beneste iri praescriptionis in alios conserre Potuerunt bona, quae . quis cum detrimento Reipublicati negligenter administrat. Ex quo intelligit nos , purum esse cujusvis sceleris qui hona retinet rite . ac recte praescriptione aequisita, ad que etiam ostendit Jus Potitiscium, a quo novae su ut latae , et Veteres constrinatae de praescriptione legeS.

S. IV. Non on us indolis, et natarae praescriptio est. Alia Milicet est ordinaria, seu longi temporis, qria res mohilis trien- Dio , imm .hili vero decennio inter praesentes , viginti inter absentes praeterinitur. Alia e t extraordinaria, seu longi simi suaporis, quae annorum a. . , vel 4o. spatio comprehendituri Disiligod by Corale

184쪽

Alia denariis e t centum annorum, et alia irrirnerialis, Aut istinitium hominum memoriam superat, latet quo in teuebris antiquitatis. Est et praος riptio . quae savorabilis dicitur , pro terhouarii sui, ua, justii in si is titulum 'POssidentis non, titnia, . t e, iodio x inducta odio. negligentiae possessoris nihil soliciti dari bus tinis, ac denique alia est per quam in re Nostra jusali μrium ext Inguitur , veluti si praescribatur ser, tuti, quam aliquis habet in nostro stando. Si d haec, quas Po tremo loco de cri Η, im ις . Aervitulo , omnes: ad summam illam divisionem , ει quam Pi ii Ruin posiai mu' , reseruntur. S. V. Multa sum , quae requirantur, ut vis a lege data praeΑeriptioni explicetur. Principio videndum est, uum qui vult Praescribere praescribendi haheat potestatem. Guneratim quis qui' suo noti me rem alienam possidere pote t beneficio fruitur Praescriptionis, ideoque et in saris auctore, tutore, et pupillus, vel minor etia in sine Lutore, aut curatore, si animuin habes ad Praescribendi 1); suriosus , vel amens auctore curator. , aut ς tante furorem, et amentiam po, eqsionem aequisiverit et . i Ontra nequeunt praescribere insanius , et rationis ii su Careule, Disi initio posseqsionis eorum judicium tutoris , vel curatorie auctoritate suppleatur 3); Qui alieno Domine posside ut, citi sunt coloni, usu si lactuari, rem diu pos ussam si lii ipsi noli Requirunt. Currit vero Praescriptio σε nerati in contra omnε N, i i i . Sint qui speciali in excipiantur. Excipiuntur autem qui tir judicio Stare, suaque bona administrare prohibentur cujusmodi fiant pupillus , filiosis in ilias quoad hona ad entitia , capti Vt Si prodigus , ccii bonorum administrationi interdictum K it, nisi res Praescribs caeperit ante interdictum , bona, e fide ad utimuperqenisset.

S. VII Verum satis non est, quod hoc iure uti cupiens generatim habeat praescribendi potestatem curantum est etiam iit praesto sint omnia , ex quibus legitima ,. nil meris lite omni bus absoluta praescriptio confici inr. Scilicet nece se est, quod res, de qua quaeritur, praesci ibi possit; ac praeterea requiritur

possessio, tempus lege definitum , titulus , bo da fides. Omnis Dissiligod by Corale

185쪽

ppehenduntur, quae minime in hominum Commercio versantur. Vinci praescriptioni obnoxiae non sunt res sacrae, Sanetae , et religiosae , ut templa , altaria , mona Νteria, caemeteria. Cetera

similia quamquam in his jus sepeliendi diuturna possessione recte acquiratur. a . Idem sit judicium de rebus, qua peciali sanctione ab hominibus violari nequeunt nil sunt maenia , et portae civitatis 3) , quaeque publicis addictaasiant usibus, uti viae, forum, sontes . curia , theatra et . li--ret populus eis uti desierit 4ὶ ; de iurisdictione a Chri tollata Summi, Pontifici in Eccle,iam universam, quae cum Juri κ Divini sit, praescribi nequit, uti non praeseribuntur cetera, quae ad idern Ius Divinum pertinerit, qualia sunt qaera menta, potesta A Ordinandi, et confir . nandi , ac ceaera obeundiri, mera , quae propria fiant unis characteris Episcopali quaeque nefas est exercere hominem, qui non Sit eo charactern insignitus. Sic neque matrimonium, quod in in dirimente impedimento contractum ''t, ullo temporis cursu ratum firmum haberi potest. Denique quae mψrae sacrillatis sunt, quaeque permittuntur alicujus arbitrio, et voluntate, a ine ulla neces- itat , non praescribuntur, ut si quis ad praudium Vocetur j sive in hortum ire permittatur.

S. VII. Sunt et alia permulta, quae canonicae , civilesque lege praescriptioni obuoxia esse noluerunt. Huc spectant ii raspiritualia, ut jus eligendi, et iustituendi in beneficiis, quae ut a laicis possideri , ita neque praeseriptionem ab ipsi; acquiri possunt si, exceptis iis , quae fas ut laicis retinere , uti Ius

Patronatus a , sepulturae cetera generis eji Adem. Par est rati . ecclesiasticorimn heneficiorum, quae sine canonica institutione,

obtineri nequeunt s3 , quaeque ex beneficialibus praescriptione non fiunt patrimonialia d) . et iuris visitationi , atqne Ohedientiae, quod in alium transferri potest, extius ii no a Po-

186쪽

,.nt qni subditus est, nemini OhΝeqn initi, et obedientiam praestare de heat 5j. Similiter Draescribi nequerint ab uno coherede. an socio rρκ hereditariae, quae, antequam dividantur, omnium nomine possideri cen entur si); res pupillares persev rarite aetate pupillari res Praesidi donatae con irae legem Iuliam repetundariam, si, eoque alienatae 8); praedium dotale, nisi caepta merit usucapio, antequam dotale fieret 9 ; bona liber9rum adveni itia a patre alienata , nisi liberi 'sui juris facti

ea neglexerint tanto temporis Spatio, quanto opus est, rit contraria eorum voluntas excludatur si o) ; res fidei commisso subjectae ., atque ab herede gravato venditae , dum adhuc fidei Commissi conditio penderet si ij, res surtivae , ani vi occu- P t e , nisi purgatum fuerit vitium , hoc est nisi res in domini potestatem reversa fuerit si dij. Quod si heres hona fidis rem , quam defunctus balinit commodatam, aut locatam, alteri bona fide accipienti vendiderit, aut dotis loco dederit, is rem , qu eri ullo reali vitio tenetur, suci tempore usu capiet i 3 ; nam in Odiam furti lex Xl I. Tabularum, et lex Attilia, atque in odium violentia, lex Iulia , et Plautia procul egse usu capyonem volue

. VIlI. Neque bona fisei, vel Prinei pis praeseriptionis legibus huhjiciuntur sa). Sectis tamen est in honis vacantibus , quae nondum fisco nanciata sunt, quippe quae quadriennii Disiti oste

187쪽

spatio praescribuntur . ita ut hoc e in pSo temporis intervallo non amplius Fisco nunciari , vel tam triam vacantia a fisco occupari, aut vindicari possint a . Interiim haec quadrieonii prae seriptio non impedit , quominus haec ipsa bona vacantia ab eo, qui illa justo titulo detinet, puta emptionis, ac bona fide , ceterisque observatis , quas a justη Praescriptione requiruntur , rite, ac recte usu capiantur 3 .

3ὶ 4ique. hoe est quod in eis. f., inquit, Iustinianus . Papinianti. . aeripsit, bonis vaeantihu si eo uondum nunci Aiis . botiae fidei emptodiemis tradi iam sibi rem ex his causis u ueapere se, ed ita Divus Pius . Et ita Divi Severua et Antotiinus re eripserit ut . . Quibus sere respondet Mode atinua in L. quam is 18. s do tistimς. σι uaticulari.

IX. Possessio quoque , uti dicebamus, Certumque tem piis ad inducendam praescriptionem requiruntur. Atque illa quidem continua sit oportet si , non interrupta sive naturaliter, dejecto scilicet possessore ex re quam detinet sa), sive ci

viliter, hoe est per moham litem i 3 ). Proprio etiam nomine .

seu dominii opinione retinenda est ; quoniam usu fructuarius, et similes , mi diximus, qui alieno nomine possident, non si-hi usu capiunt , sed illi , cuius p6rsonam gerunt. Tempus v ro malitiplex est. uti PDStulat. natura rerum , quae praescribuntur . modo breve. aut longum , aut longissimum , modo lin- me inoriale, cujus initii nulla extat memoria. In usucapion a rerum tempn currit de die in diem, ita ut,. uliamsi minimo. momento ncivi qsimi disti po Mes r s. eit , nihilominus re- ,, pleatur usucapio, nec totuq dies exigitur ad explendum poti-

- mnihlis temporalibuA actionibus, nisi novissimus dies totus

,, Compleatur , non sinit obligationem b ,.

188쪽

. S. X Res mohites , nisi stat valde pretiosae , quae immobilibus comparantur, triennio i), res immobilus privatcrum decennio inter praesentes, vicennio inter ah,entes praescribuntur u) ; nisi spretatim longius tempus jure sit constitutum. ita res immohites , es jura Ecclesiae Romanae desiderant annoscentum, inferiorum Ecclesiarum quadraginta 3 . Qui in eadem provincia domicilium habu ut , praesentes, qui in dive sis, , absentes judicantur Inter dum notum , . et heredem ,

emptorem, et venditorem, ceterosque succeSSores tempora conjunguntur, modo omnes in bona fide sint, ita ut si destinctus ex. gr. possederit' an uos decem, ut anno, item decem heres, cumuletur utraque pM,sessio, ac vicennii prae,criptio ab oluta habeatur j. Cetera , quae ad hoc Argia munium perti aeut , late explicant qui j iis civile scriptis illustrariant.

S. X l. Cum tempore sociandus est ju Stiis titulias , quo nomine intelligimus causam aptam , et idoneam ad dominium , seu jus aliud quodcain lite transferendum; et socia a bona fidus, quae est judicium prudens; et vacuum malitia, ac fraude, qua quis putat sine alieno detrimento rem aliquam juste possidere. Titulas ver est verius, qui omni prorsus vitio caret, ut si a vero domino rem occeperim , Vel colo in , , Sive apparens , qui specie justus videtur , sed re ipsa non est, nisi rem emerim a non domino , qui minus in vicetur ; et exi,timatus , seu putativus , qui sui Me medium , quamquam' revera non fuerit , M si ha ueris equ am ex tempto , cum tameti nulla equi emptio facta sit vel praesuis plus qui nascitur ex temporis diuturnitate , quaE secit, ut videa- . tur accessisse titulus , sive non . sesserit , sive accesserit .revera. Sic centenaria praescriptio firmissimi cujusvis titu Di tigod by Corale

189쪽

LIB. II. TIT. XXVI. issii praesianaptionem indueit, inde illud adagium, quod est ia

ore pragmaticorum: centenaria inducit meliorem titulum G

, XII. Iustus hic titulus radix est honae fidei, iustaeque possessionis; ideoque ab eo praescriptio prohata legibus abesse nequit i). Haud tamet: est necessarius certus , verusque titulus , qui opus non habet Praescriptione , cum per semetipsum dominium transferat. Satis est titulus coloratos , per quem justa habetur possessio, et acquiritur usu capiendi conditici Titulus putativus facit, ut justae praescriptioni de-heat esse locus, eum error alienum factum attingit, ut si Putas rem a tuo servo acquisitam donativitae , legato, aut Stipui - tione, quae his modis acquibita non est, quoniam error tacti

alieni probabilis est, atque a dure toleratur 3 . Sed error Pro Prii lacti, aut juris ferri non potest, et ideo neuter plane titulum Praestat ad praescribendum 4 . Titulus praesumptus ido-

Deus rion est ad conficiendam ordinariam praeseriptionem, Sed Proserendus, demonstrandusque est 5 . Veruin cum extraordinaria est praescriptio longissimi temporis, nihil est necesse Proponere, ac dem Oustrare titulum, quem ipsa secum fert tem Poru ram diuturno testata , ac probata praescriptio si j. imo Musu ea est immemor alis , praesumitur omnis Litulus , etiamsi

S. XIII. Quod non ita inteli gendum est , quasi titulus

Praesumptus ex praescriptione longissimi temporis, aut etiam immemoriali procedens ita videatur habendus veritatis loco , tit nulla contraria demonstratione labefactari, convellique possit. Temporis diuturnitas iacit, ut optimus quisque titulus Praesumatur, propterea qui hac praesumptione nitibur titutum demonstrare non cogitur si . Sed omnis praesumptio ve-

190쪽

ritati concedat necesse est , et ideo si omnem abesse tituliam ostendat qui praescriptionem patitur , vis tota evaneseit diu turnitatis , et praescriptionis. Sic qni titulo pignoris, depositi, loeati, et quisquis alieno nomine rem diutius retinuit ι frustra opponit praescriptionem , ut eius rei dominium consequatur α). Sic Innocentius Iu . nullam esse definivit praescriptionem decimarum , quas quis sine justo titulo diutissime obticiu e

S. XlV. Tempore, ae titulo cumulanda ost bona fides, In qua Ius Canonicum merito Civilis Iuris praescripta emendavit. Nam Iuri Civili satis est quod cum hona fide incohata sit Prauscriptio , nec quaerendum putat , qualis postea merit haeo fides , bona ne , an mala , antequam labatur tempus. qUod est praescriptioni datu in l). Contra Ins Canonicum honam fidem Vult .essu perpetuam usque ad complementum pracscriptio nis, adeo ut nequeat prescribere qui initio quidem honam stilem habuit, sed in mala fide versari in progressu e epit a . Quin i mo qui a bona fide initium duxit eum postea res in duhi iam

Venit, quaerere omni studio, cura quo debet variam resi dominum , quem si non lavenerit. eum a possessione detrudendum leges negant 3 . Neque vero qui honam sidem proportit e in demonstrare cog Itur, quoniam praesumitur, nisi aliud ci, Leu

si in L. 3. Ced. de Praefrri f. 30. 2J CV. s. et uti. . e ρε et . scrint Cod. 2. us regul. ivr. ιn 6. 3 Cari. 6 e. 34. q. l. ubi constitutum est iamdiu quisque bona. fidei posse sor recte dicitur . qualia diu se possidere ignorat alienum se et, , ev. 65. de regul. jur. in s. in dubio Potior est conditio possidoniis. 43 L. 21. l. de probat. , Cv. 47. de regul. jur. λ 6.

S. XV. Saepe praescriptio interrumpitur , et saepe dormiro dicitur , quod utrumque quale sit , et quomodo fiat, inspiciamus. Interrumpitur cum ita cessat, ut priora trinpora posterioribus continuata, et juncta non sit. Quod fit cum aliquod in praescriptione deprehenditur insigne vitium , puta quod absit titu-