장음표시 사용
191쪽
lus, aut bona fides , et tunc praescriptio plane exarescit. In terrumpitur etiam, sed nou tollitur, et perimitur peractum
aliquem judicialem, per quem jus possidendi in discrimen
revocatur. Verum cum hic actus ciuilius momenti judicatus atque e medio sui, latus est, revi Viscit Praescriptio, ac tempus autea lapsum cum tempora posteriori Lonjungitur , ut per utrumque praescriptio conficiatur. Dormire autem dicitur prae seriptio. dum legitime incoliata ob aliquod ropente ortum impedimentum interim quiescit, ac Suspenditur. Sublato vere impedimento denuo procedit ; habita simul ratione temporis au-tiquioris, et recenti ais, hand tamen medii temporis impediano uti, a quo mora illata est. Sic tempore helli, ac pestis ne isque lus dicitur, neque cursu Iu conficit praescriptio; sic vacia a Se L Eoiscopali, aut Episcopo agere impedito si), sic tempore pupillaris aetatis', sic demum cum uvis agere prolithstior,
192쪽
I. Sententia definitiva. II. Sententia interloquutoria. III. et IV. Necesshria ad vim scia-tentiast desinitivae. V. Quo sermove haee sententia con-eipienda sti Num eam revorare Possit qui tu lit 'VI. Ea generalis esse debet, et omnia compleeti. VII. Rea Iudieata. VIII. Quae sententiae vim numquam aequirant rei iudicatae IIX. Executio rei iudicatae. X. Ossidium Executoris. XI. et XIl. Quomodo et quando sa-cienda sit executio ΤXII L. ad XV. ordo exheutionia.
Sextus, et Clementinae h. t. Decretum C. 3. q. 9. c. 5. q. 4. C. 35. q. 9. Concilium Tridentinum sess. I 4. c. I. et Sess. 25. c. 3. dct reform. , institutiones ΓΛ. 4. tu. i . Pande-c me lib. 42. tu. i. st seq. Codex lib. 7. tit. 42. usquctad 6 r. S. I. Auditis actore , et reo , excussisqne illius prohationibus,
et hujus exceptionibus, servatis demum omni hias, quae ex Juris praescripto servanda sunt, si conckι sis in cnus a. i), ac
demum Iudex pro tribunali sedens s a ), Christique nomine
invocato , soliusque Dei considerati nam , et respectom pro sessus Sententiam profert, quae controversiam sinit. Est autem sententia judicis pronunciatio, quae aliquem absolvit, aut eon dhmnat, aut certi eriminis declarat reum. Sententia, quae reum condemnat, ab eo tempore , quo sertur, vim sarm incipit explicare; sententia, quae decl)rat commissum fuisse crimen, cui
lex ipsa poenam infligid , trahitur ad tempus , quo quis reus criminis iactus est, ab eoque tempore effectum habet. Atque haec quidem pertinent ad sententiam, quae definitiva appellatur , quia desinit negocium , quod judicii materiam praebet. Diuitiam by Gorale
193쪽
33 Quid tribunaI sit, et quid locus planus, unde illud aes plano ia-
S. l I. gst et sententia , quae interloquutoria dicitur 1 ) .
quaeque non dirimit controversiam , de qua praecipus quaeritur , neque super ea sertur , sed super quaestione inter indicii cursum incidente sa), ut si agatur de afferendis in medium testibus , aut dilationibus concedendis, vel approbanda, negandave exceptione, et similibus. Inde tractum est hoc vocabulum, quia judex , dum principalis causa cognoscitur, interea loquitur, neque definitive pronunciat, sed tantum ea dicit, quae ad Causam promovendam pertinent, ut judicium ad propositum finem perducatur 3). Sed interdum haec interloquutoria vim habet definitivae, quae licet non definiat expresse causam prae ei puam , de qua quaerendum est, tamen eam sere perimit, ita ut alia definitiva sententia minime desideretur ; puta si perem Ptoria exceptio approbetur. Haec interlocu utoria sententia mixta dicitur , ut ab alia , quae simplex est, distinguatur.
13 Hodia quidem se citentia dividitur in desinitivam . Et interloeutitoriam et aed ineundum seita Iurio Romani interloquutio , quae naeo absolvit, nec cistademnat , Proprie ut a se utentia , sed decretum est . uti observat Via seu baeh. thos. l. lib. 32. sit. l. . et Cui acius in citi meretal. da ἄμ-yettrat. cv. s. fite. Ore. ιOm. 6. col. 9 4. Edit. citi
a) luterloeutio praejudicium dicitur in L 2. Cod. raso s. Ea reei- Pim . aimellat. Interlocutιo, itaquil Gaiacius Parcitii. in Cod. lib. 7. tia. 45. ore. tom. 2 col. 431., . est Praeceptum iudicis in Prinei pio , aut αε-- dici litis interpositum , quod ad si aleatae litis Praeparatiouem speetat , nocio etiam finit, sive perimit litem et id et praejudicium dicitur et lassum , et
Vide quae scripsimus in Instat. Iur. Canon. lib. 3. ea. 14. s. 2.lom. 3 pag. 166.
S. III. Ut rata firma habeatue sententia dasinitiva, primum lata esse debet a competente judice , qui in litigantes, aut saltem in reum iurisaietionem habeat ij , eoque nullo uoto vitio a judicando prohibito, qualis essot excommunicatus sa . Deinde certa sit oportet, non incerta, aut alteruativa , nisi hujus Dissiligod by Gooste
194쪽
generis Asntentiam postulet nagogia in , de quo e8t quaerendum , ut si quis pet it usi sun au in cum seu et ibus , vel milia. areos , qu inti sundia, valet 3, ; puta, nimirum conditionis expers, ut Si qais condemnet Titium , si matu um accepit 4 , nisi conditio connexa , et interior sit, ex. gr. conde in no , etaex communico te , ut si iusta octo dies satisfeceris ; eum libello consentiens 5 , et Iaris sanctioni, atque ordini cmu veniens judiciorum 6ὶ. At non omnis a juris diseiplina devia ,ententi a irrita est, sed ea quae contra jus scriptum, non contra jus litigatoris lata est γ), iii iluam irrepsit error calculi eadem Ren-tuntia expressus 8ὶ , quae absentibus, neque citatis litigatoribus data est s0 , in qua constitutae solemnitales neglectae sunt, puta si die susto , aut ab excommunicato emissa suurit io j.
Verum si sententia abhorreat a jure, quod causae merita attingit, irrita est, cum juris error exprimitur, sectas Valet; uti V
lat sententia injusta , donec appelletur ii ) , ac sententia lata Contra privilegium, in qua similiter qui damnum pertulit tuu-tur se beneficio appellationis si a .
S. t V. Sedere judicem leges jubent, dum profert sente uti δm 3 , siVe ut suam ostendat auctoritatem, sive quod mens qui e dicente corpore magis est acris, et vigons sa). Nulli bi Ius Civile irritam declarat sententiam , quae a non sedente judice la ta suit; id solum Cano nivi Iuris scitum, ae jussum est 3). I iudiciis summariis nulla est sedendi necessitas O. Sedet Ru tem judex dicturus definitivam sententiam publice, non in se creto , no irrita sit 5 eaqae serenda est dia non seriato, .RDuiligod by Corale
195쪽
uota noςtu 8, , recitanda es L praesentibit', aut saltem in eam rem vocatis litigantibaS , qaamquam per contumaciam absens tamquam praeseus habeaturis . dus Civile illustribus Magi stratibus permittit per ministros suos sΘntentias ex tabella rμ- citare io , et eorum exemplo Bonifacius VIII. etia in Episcopos eodem privilegio potiri voluit i i . Sed jam ubique receptum est, ut judicii in sententiae per alios recitentur; imo apud nos ita fert vetusta consuetudo, ut a nemine sententia legatur; sed eam latam , et ρublicatam notarius peculiari libro scribit,
eaque tunc incipit vim Suam exercere.
I. V. Multis in loci latino sermone sententia concipitur ;sed et in multis vernacula lingua adhibetur ; in quo locoriam
conquetudo observanda est. Prolata autem , et publicata seu tentia ludex suo munera lanctus est, ideoque illam revocara non potest , sed interloquutiones revocare non prohibetur. Sic
responsum est ab Ulpiano i , qui tamen loquitur de iudico
pedaneo , qui notionis causa datus erat , et cujus olficium dicta sententia expirabat. Sed sensim juris prudentia de judicibus podanais traducta est ad judices ordinarios , quos nutis est ah-Diuiligod by Gorale
196쪽
rogare gententiam definitivam , non item interloquutiones, quarum omni judiei retractatio permittitur ca).
S. VI. Desinitiva sententia , quae absolvit, aut condemnat reum, litemque dirimit, generalis esse debet, pratesque omnes complecti, quae ad comtroversiam Pertinet. Itaque non tantum super negotio principali, sed etia In super omnibus, quas accedunt, et cum illo conjuncta sunt nimirum super expensifi , fructibusque perceptis serenda est; ne lis altera ex litis definitae materia exoriatur i). Et quia litem injustam egisse videtur qui causa cecidit, ubique victus in expensas victori condemnatur a) ; praesertim si constet , eum temere , ac per calumniam litem instulisse 3 . Condemnatio vero ad restitutionem serictum ad eos praecipue spectat, qui post litem contestatam per-C.pti sunt, aut percipi potuerunt, quoniam, re in judicium deducta, qui rem possidet statim malae fidei possessor efficitur Quin etiam si quis ante litem contestatam in nolo, ma-ave si de vorsatus est, etiam fructus antea Porceptos restituere debet.
S. VII. Ex lata , et publicata sententia oritur res judicata, quae demum lacit, ut illa ex utioni mandari possit si . lavero efficitur . cum libera esset provocandi facultas , et tamen
qui victus judicio fuit, vel ad solvendum petit dilationem et ), vel intra temporis intervallum a lege datum , hoc est intra decem dies 3 , non provocavit, atque ita suo
sileni io in sententiam consensisse videtur. Proprie res iudicataeontroversiae finem constituit, quae Ita rem expedit, ut totum negocium plane finitum habeatur; non item sententia, quae tantum absolvit, vel condemnat, neque ultra progreditur, nisi a re iudicata firmamentum, et robur accipiat. Tantum in rem iudicatam transit sententia definitiva , non item interloquutiones, etiamsi principali causae praejudicium faciant Dissilired by Corale
197쪽
4 . Cum lite res judicata controversiae sinem imponat, con- se luctias eSt, ut actionem , et exceptionem pariat 5 ; ut jus inter litigantes constituat, pari atque exceptionem rei judieatae, imo et tortium obliget , Si ex ejus consensu lis acta sit, aut is cansam ab alterutra parte habeat si , ct veritatis habeatur loco, adeoiit, etiam ci postea nova prodierint monumenta , tamen iis psr rem judicatam extincta , nonnisi ope restitutio
nis in integrum redintegrari possit s7j.
S. VIII. Sunt tamen cacisae Complures, in quihus sunt en . tiae vim numquam acquirta ut rei judicatae , 0uamquam nulla tacta sit appellatio, eaque idcirco abrogari possunt. Ex eo se nere sunt causae, quas ad vim pertinent matrimo uti ij; causae heneficiariae, . si nullitas tituli ostendator et) ; praeterea q iae nituntur instrumentis , aut testimoniis manifesto falsis, testibusque pecunia corruptis , cum eorum sidem sequutus est judex
3 ; sententiae , quarum sundamentum positum est in juramento supple orto , quod salsum deprehenditur 4 ; latae a iudice excommunicato 5ὶ, vel pecunia eorrupto 6 , vel incompete ute, aut competente quidem , sed contra jus expressum ), aut contra priordua rem judicatam 8); sententiae in causis censurarum, in quibus Semper audiendus est qui se immerito excommunicatum queritur 9ὶ; denique resjudicata numquam oritur ex geniuntia criminali , qua reus criminis Condemnatus. est, praesertim cum inflicta suit poena, quae restitutionem ad
mittit 1o . In publicis quoque negociis post remjudicatam ex
justa causa nova proferre instrumenta, et causam redintegrare permittituri si I . . '
198쪽
S. t X. Rei jiuticetae finis est executio, perquam ad exitum , actumque perducitur, quod rejudicata definitum est. Ne trie eni in . Dilus es et effectus rei judiciatae, nisi id , quod judex verbo imperavit , facto compleretur. Fit autem executio a solo judice ordinario, vel delegito secus qui id praestat propria auctoritate actions furti. M in honorum rutorum teneιur i . Quod si a sententia appellatum merit, et judex appellatum appellationis re cognita sententiam vel confirmet, vel emendet, eam ipse exequitur , quoniam ad eum jurisdictio delata est α). Contra si ipse pronunciet, ratam firmam habendam esse Buntentiam, quia lapsa sunt satalia, aux daserta appuli tio , executio spectat ad judicem , a quo lata sententia est 3). .
i. X. Exequiitor in in tu , cuius est noci tantum exequi sententiam sed etiam cognoscere, qriae ad faciendam exequii sonem pertiuent , admittere potest ex eupti Quem , per quam exequutio retardatur, non etiam impuguatur sententia ; verum si adversus eam aliquid opponatur , ex. gr. a tertio, qui latam
suisse sententiam ignoret , id principali judici nune iandum est
si . At exequiator merus, cui . non rei cognitio, sed merumvxequendi ossicium commissum est, uullam ut plurimum admittere exceptionem potes , nisi sententiam manifesto ima tam , aut nullam esse constaret' a). εὶ L. 75. 1. de judis.
S. XI. Ceterum qui tres passus ost sententias , eaSque Cou-
cordes , si eas nullas esse sontendat , audiendus uon est , nisi Dissiliaco by Gorale
199쪽
lua prἰmum lxequutionena conseqnant rer in. In aetionibusra.dibus statim post ducendio m eaequiatio deterni potest In reici, de qua actum fuit, quia haec in promptu est, ut stat restitutio , nisi possessor justo impedimento prohibitus Eam rustituare no a possit ; quo in Statu rerum datis fidei assoribus , aut pignoribus certum ei tempus ad restituendum praefinitur di j. At in actionibus personalibus, et debitis, cum pecunia numerata non se inper praesto si . debitori ad solvendum quadrimes ire eon deditur 3 . In criminalibus Pro exequutione poenae corporalis inquit imperator juxta qualitatam criminis ullio
N. XII. illae autem , quas a lege dantur , induciae uti atrior mea in m in actione persona si a die . quo lata, vel si provocatiam fuerit, a die, linia est confirmata sententia , numerantur 1 in . Sed iudex constitutum tempus, uti res postulat, vel producer . vel contrahere potest suu arbitratu a . Tempus hoc per quod solutio retardatur humanitatis gratia , ut nquit Papinia tu . ), debitori eoaeeditur, ut i ut Mim pecuniam quaerat,
qua dentiori satis iaciat s et olim quidem sx jure XII. tabulariam erat disrum triginta , qui in iisdem tabulis dies justi appellantur 4 , sed postea Justinianus illud ad menses quatuor
pro rogi vit. Nunc sori usu , et consuetudine iecep nam est . ut vel Atatim po t sinissam se utentiam , vel post aliquot dies , vel' tiam post longum tum pus judicii arbitrio cun, titutum expediantur literae executori alas , quarum vi apparitores. aliique inferioros ministri sententiam exequuntur.
s. xul. Certus in facienda er Mutione observandus ast ordo, Dissili od by Corale
200쪽
qui in so est positus, ut res ipsa restituenda, cum extat , vsquoque adhibita , auferatur si); at si ea nou extat , vel propter pecuniae debitum executio iacienda sit, primum capiuntur bona mobilia , deinde immo hilia, aut si ea desint, vel ido tua non Sint , jura et nomina uobitorum , Semper tameti pro modo debiti, creditori addicuntur sa). Hodie, praesertim cum creditum hypotheearium est, sine discrimine mobilia , et immobilia debitoris bona capiuntur. Speciali jure sancitum est v tia cinnisi in subsidium executio fiat in stipendia, arma, et equos militum 3 , ac praeterea instrumenta ad agriculturam neces saria executioni non sui, ij tantur sq). Ad horum similitudinem
executio non sit super instrumentis artis, quam quis exercet ;itemque executionein non patiuntur vestes, quibus aliquis tuis
S. XIV. Fit executio , cum ea est da bonis mobilibus , ab apparitoribus , qui se in locum conserunt, ubi sunt hona, quorum Pro debito partam capiunt, et inserunt in locum punii-cum , ubi retinenda est, donec auctione constituta vendatur , aut a debitore recuperatur. Quod si bona ad locum piablicum deserri commode nequeant, ubi sunt retinentur; sed clauso, obsignatoque ostio, et edicto proposito, ne quis ostium eminingat, locumque ingrediatur. At cum de honis immoli ilibus sa-cienda executio est; praeter apparitores, et mincium, sive cur sorem, etiani notarius vocatur, a quo factae executionis publicum testimonium exhilietur.
S. XV. Post executiouein certo elapso tempore distrahitur pignus , ac demum , uisi judicato satisfactum fuerit, debitor in carceres detruditur; quo tamen dedeeore minime assiciuntur mulieres, quae propter civile negocium in carceres coni jci ue-
queu ut si , quo beneficio etiam clerici aucti sunt α) ; et
huc etiam spectant certa quihusdam in pluribus locis conces- Sa privilegia, quae non eadem ubique sunt. Ad vitandam carceris ignominiam , inductum est a Lege Iulia beneficium cessionis bonorum , quod habent qui magna aeris . alieni mole Disitired by Coosla