장음표시 사용
321쪽
Institutionurn M edicina peditantia, humores in vijs contenctos secum ducunt ad renes, Ut aquae thermales, vinum album, tenueque &c.
Idrotica seu diaphoretica medicamera sudorisera latinis dicta, haud absimilia
sunt superioribus vi & facultate: laepe 'enim accidit, ut idem medicamentum sudorem & urinam prouocet ; non solum quia roboret naturam,quae deinde Viribus pollens materiam vel per vesicam, Vel percutim evacuet; sed etiam quia vel materia circa periferiam & cutim uta est, eaque γlaxa,aperta calidaque,renes vero frigIdiOres : vel econtra materia in Venis maiori- S. propeque renes consistat, & ni calidi
fini cutis vero & adstricta & frigida: vel
demum natura aut eo, aut huc Vergat. nam exhibitum medicamestum naturae inopensioni obsequitur. Sudorifera igitur calida, tenui aque, tenuδntia, rarefacientia, dissoluentia, & naturali quadam vi ad periseriam trahentia esse debent: praeterdicta & haec sunt Carduus benedictus, angelicae radices, tormentillae, Zodoariae, chinae, salsae parilliae, lignum guaiacum, sinastas, Metoar, lapis porci spina a nobis aliquando salubriter adhibitus'; & alia complura, breuitatis causa omissa. De
322쪽
De Recta Medicamentorum Administratione Memb. 3.
REcius&oportunus medicamelorum usus tanti faciendus es vriure dicere Possimus esse, ut fertur adagio, Proram ct Puppim , totiusque rei caput &1ummam. unusquisque uta rudis pharmacopola pro- he nouit, alterantia omnia , purgantiaque medicamenta in sebri,ac alio morbo Vrum Panda esse: at quae prius, quaeque posteri iis, quo modo , quo tempore , in quibus Tectus eorum usus consistit, nonnisi is, qui in medicina diu multum; accurate Ve satus sit, prob assequutus est. Videmus idem medicamentum in eodem morbo adiuersis adhibitum, aliud quidem morbu, aliud vitam pellere: medicamelum Oportune recteq, usurpatum,est veluti gladius in gladiatoris manu ; perperam vero i Portuneque, est idem gladius in manu furentis. Ita e oportunus eorum usus pro viribus explanandus, assequendus. De auterantibus pauca dicam, tum quia quiuis breui praxi rectum eorum usum sibi comparare potest; tum quia cum sexcentia fere sint alterantium genera, de singulis
agere, epitomae est fame importunum s
323쪽
1 Institutionum Messicina. tum demum quia error in his haud facilis est: nam sue v. g. duas uncias strupi alterantis exhibeas, siue tres, quatuor Ve, parum vel nihil delinques: purgantiS Vero medicamenti si duplam quantitatem exhibeas, perniciose peccabit. Illud tamen de alterantibus no uisse expedit, haec Io-quor de humoribus. febrim praecipu e , internosque morbos sacientibus ) ideo usurpari, ut humores ad naturalem redigantur statum ac temperiem: ergo Vel refrigerant , calefaciunt Ve calidos frigidos vetas humores s humectant, aut siccant siccos, humidosue; vel crassos attenuant,incidunt Ientos, viscidos abstergunt, veI alio modo noxios, & a naturali conditione aberrantes , ad honam frugem reducunt. Itaque tandiu usurpandi sunt huiusmodi alteran tia, donec scopum, cui collimant, alle
quantur. Hoc autem coquere est, ac propterea concoquetes strupi dicuntur. Hoc primo in morbis per hanc pharmacit partem praestato, aliam eiusdem partem, qua purgans medicamentum complectitur, usurpamuS. Plurima autem sunt, quae ad rectum
Purgationis usum spectanda sunt: Primo quidem eius Indicans, deinde vero Quantitas & qualitas a tertio Tempus ; quarto
Locus. Spectatur etiam aegri aetaS, tempe ramentum, corporis habitus,consuetucio,
peculiaris cuiusvi natura: quinimo Mansi
324쪽
tempus, regio, peculiaris caesi status, aliaque huiusmodi. Quod facit ad primum,purgationis indicans est cacochymia, siue copia maloria humorum . nam etsi purgatio dicatur
Gal. I. aph. 2. Humorum qualitate peccaurium euacuatio, tamen non sola qualitate Peccantes humores evacuationem indicant , sed quantitate etiam. Qualitas sola alterationem solam indicat, nempe quia
Contraria contrariis curantur: frigidus nu-mor indicat calefactionem, crassus attenuationem, viscidus abstersionem, lentus incisione , venenatus alexipharmacu At vero copia peccans contrariam CV cuationem postulat: ut propterea medicina dicatur ab Hippocrate esse appositio e
rum que deficiunt, detractio eoru ,iqua abu n-
dant. Curgrgo, inquies, purgatio dicta est a Galeno euacuatio humorum qualutate peccantium, non quantitate Τ nempe, ut existimo , quia cu sanguis solum excrescit, pIethora nascitur; cum Vero ceterihum'res,sequitur cacochymia,quq necessario inuehit qualitatem a naturali sanguianeae massς conditione alienam: unde vel calidior & acrior fit sanguis, bile in eo excrescente; vel frigidior ac viscidior, abundante pituita ; vel aliam concipit qualitatem alienam, melancholico succo, aut se roso exuperate. Itaq; cum in cacochymia
necessario abundet aliquis humor preter
325쪽
ros a Uirutisnum Medicina sanguinem , necessario etiam qualitas noxia & a naturali conditione sanguinis ali na inducitur , ac proinde Purgatio est humorum qualitate peccantium euacuatio. Quod igitur indicat Purgationem est peccatum humoris non quantitate solum, sed etiam qualitate. Cur, inquies,non adiuriirΩuantitatis in definitione λ Quia si est euacuatio, ac detractio necessario quantitas& abundantia praesto esse debet, ac Proinde tanquam nota subintelligitur , imo tanquam notissima. haec sentio, quidquid alij sentiant. Itaque ut recta instituatur purgatio, necesse est, ut indicans adamussim perpendatur , utq; euacuandi humoris quatitas, & qualitas spectetur: sic enim
debitum & conueniens usureamus mediis camentum , & eius quantitate definimus.
Et quidem facilius eii nouisse & assequi
qualitatem tum humoris euacuandi, tum euacuantis medicamenti: ctuantitatem
vero utriusque longe difficilius. Qualitas
quidem humoris ex effectu innotescit, ex morbo, ac symptomatibus: V. g. humor calidus ac biliosus ex idaea febris cogia scitur, tertiana, vel ardenti; ex calore, stulinguae siccitate, rubore M. hoc vero coisguito, facillime medicamentum accom datum Vsurpatur. At vero quantitas tum humoris, tum medicamenti, ac proinde
euacuationis ipsius, longe dissicilius. Et
quantitatem quidem humoru coniectare possit
326쪽
Zibis Tertias . 29 possumus ex gradu morbi: morbus intensus ex maiori humoris copia gignitur; remisius ex minori: cognoscitur ex symptomatibus leuibus , vel grauibus, ex tempe ramento , aetate , vita anteacta , regione , anni tempore &c. item ex ijs, quae contigerunt in morbo, euacuationibus,Vt sudo re, harmorrhagia, diarrhaea, simili. Quam litate humorum ingeniosa coniectura e plorata, medicamenti quantitas indaga da. Hanc sicuti non admodum difficile est, ex materiae quantitate coniectare, ita Io ge difficillimum eius operationem eu
cuationemque metiri ac determinare et Eodem enim medicamento purgantur non purgantur, quandoq; vero alia purgat, quamqua- purgare solet s aliquando nimium purgat,
aliquando ea, qua debet, faeis: Vt est apud Hippocr. lib. de Med. Purg. I. &hac potissimum de causa Galenus ait,Medicinam esse artem coniecturalem , quia scilicet coniectura vix assequi possumus ac consequi debitam peccantis humoris euacuationem. Itaque humoris quantitate ex ijs omnibus, quae dicta sunt, explorata,quantitas medicamenti definienda, & cordate exhibenda: nam et si evacuatio hon succedat ex voto& ex ratione, tamen O graia
secundum rationem facionti nihil imputari potest, aut vitio verti. Utrum vero quantitas humoris peccaniatis unica vice per medicamentu educenda
327쪽
Institutisnum Merici . sit, an per plures &, Vt vocant, epicra
tum humores, tum aegri vires definiunxi. nam multus humor, viribus langues genti bus unica vice expurganduS non est, ne 'penitus collabantur vires, a medicamen to&euacuaticne perculsae; sed satius est,pluriblis vicibus repetito medicamento satis leui copiam detrahere. ImO Vero ne tunc quide tuto possumus euacuare copiosum humorem , cum vires sunt firmae: tutius enim leuiorii pharmaco utemur Latq; indicatur ab humorum maxima, copia,residuo vero per iteratum catharticum euacuato.: Purmatio hoc modo ac ratione facta is,
num assoluta perfectaque sit, nec ne, dilugenter spectandum. Persecta aute cognoscitur ex conferentia & tolerantia. nam a Si talia purgentur qualia purgari oportet, conis fert, ct leuiter ferunt, I. aph. 23. Cognosciatur ex praesentibus vel absentibus symptomatibus . nam si persecta sit, evanescunt tymptomata, nihil plane imorbidae mateiariae resibo: econtra si quod relictum fuerit, nam ex hoc certissimae recidivae Munde scriptu est ab Hippoc. Sitis intus relicta, oris iniucunditas, ct resiccatio, cibifastidium hoc. certissima recidiva 6. epid. Σ. Itaque si imperfecta & imminuta facta fuerit euacuatio, vel repexito medicamento residuum; euacuandum, Vel per sudorem propellendum, vel mouendum per urinam, vel dein
mum absumendum parciori diaeta. ,
328쪽
Libra Tertius i 299 Quod facit ad Τempus euacuandi, etsi materia iamrbifica statim ac primo quoq; tempore evacuationem postulet quod enim noxium est , quo citius extra corpus Pellitur, eo melius) tamen quia non se per neque quouis tempore apta est, Vt a medicamelo trahatur, ideo expectandum est , dum talem aptitudinem adipiscatur. haec autem aptitudo est coctio, siue co- ctione acquiritur, ac proinde cum cocta iam est materia, purgatio ineunda mediis Camento cathartico. Cum vero coctio fiat in statu morbi, eo tempore adhibenda purgatio . Coctio reuera nil aliud est, quam mitificatio quaedam materiae &eius qualitatum noxiarum: coquitur materia acum exuit magna ex parte inimicas cor pori qualitates , nimis calidas, viscidas, IentaS, acreS,mordaces, putridas,& induit benigniores, redditurque proinde magis obediens medicamelo attrahenti. & propterea dictum est ab Hippocr. I. aph. 22'.
Concocta medicari ac mouere, non eruda. Fit,
ut dixi in statu concoctio,hoc est, in prima eius parte, in altera fit separatio , in tertia vltimaque, quae prope declinationem est, fit expulsio: cui respiciens Galenus ducit Neth se ess pratre coctionem, subsequi separ
eionem, demum expulsionem. At vero cruda nullo modo evacuanda est materia, tum quia inepta est, ut obediat trahemi media camonto, tum quia natura non adminicu .
329쪽
3 oo Institutionum Medies Iatur tali euacuationi, cum, ut diximus ,
ante euacuationem separet, ante separationem coquat; tum demum quia, cum scruda euacuatur,bona cum mala Permista educitur vi & contra naturae inititutum , quae retinens bonam , malam commistam etiam retinet. Oportunii igitur euacuandi
tempus est in fine status, aut principio deis clinationis . Imo vero satius esse duco
transacto iam statu purgare, quia certius
explorauimus naturam crisim non Patraturam . natura enim in statu solet euacu
re, hoc est, in pugna & quasi praelio , cum
materia morbifica inito. Ceterum quia nihil in natura, ne dum in medicina perpetuum , constans , ac fimanum est, ideo & hoc catholicum praec plum no semper verum: licet, imo necesse est multoties, crudam non coctam eii citare materiam: & primd quidem cuin materia Turget, ut est in aph. 22. citato Comosa medicari non eruda , nist turgeat riurgens enim materia, hoc est, ut Galenus explicat, huc illuc incerta &errabunda delata, facile potest ferri in sanas partes, easqimorbo afficere: unde expedit,etiamsi cruda sit, eam expurgare. Secundo cum materia est Multa & copiosa: tunc enim eum tota natura nequeat coquere ac domore,satius est eam ex parte euacuare, Ut Minori pediata materia sunt Gal. verba o
330쪽
Liber Tertius. 3 Iilludq; coquere facilius possit&e. Τertio
cum materia est rebellis coctioni, ac plano Ineoctilis, ut euenit in hydrope, cuius aqua nullam naturae gratiam recipere potest. quam enim coctione expectare Volumus in materia, quae sua natura coqui nequit Vnde Gai. I. Acuta I 8. Luodpotest ncoqui coquatur, quod non potest, evacuetur. Quart cum repit vel potius ruit in partem princia Palem , prauiorem morbum minitans: ut enim futuram grauiorem affectionem evitemus, medicamento purgare oportet crudam materiam. unde sapienter dictum est a Celso, Neq; enim se recoctionemrra expectat, ruitNempe in principale aliquam Partem Prius, quam coquatur. Quinto
cum Fixa iam est in principali parte, ut accidit in apoplexia, paralysi,& smilibus:
praestat enim incoctam euacuare materia, quam coctionem expectando,morientem agrum spectare t cui maxime respiciens Hippocr. 2. aph. 29. Inchoantibus morbis, si quid videtur mouedum moue, Sexto addere Possumus tenues humores, qui per initia morborum videntur euacuandi, quippe facile obediant trahenti pharmaco,neque adhaerescant tenacius bonis humoribus, vel saltem facile separentur ab ijs , ducanturque a medicamento: quo spectans GaI. lib. os & Quando , Inter initia morbi, stenues is aquosos humorea euamabis,ubi vero εrusi sum, coa ιm expediAbir. Demu i