장음표시 사용
281쪽
ΣΣ De Immunitate Ecclesiastica.
sine periurio fieri, nisi quis ante recurrat ad Episcopum, quod tamen b. non videtur lex intendere. 3 In poenam quoque relaxatur iuramentum subditorum, quo obstricti sunt Principi, vel alteri superiori , quando ille priuatur per summum Pontificem , vel per alium superiorem, ossicio, vel dignitate, ratione cuius ei erat praestitum iuramentum , vel quando su penditur ab ossicii executione, sic absoluuntur ut habetur tu citW a jolMσί, de haereticuin a debito fidelitatis, dominii,
& obsequi j illi, qui manifeste lapsis in
haeresim , iuramento quacumque firmitate vallato, tenebantur astricti, ut sunt subditi serui, & Vallatii idem dicendum elide iis , qui publice excommunicatis hoc modo obstricti crant. cap. IV os san-ltorum, is qu6f. 6. ex Gregor. VII.
1 HX dictis in eadim sest. 17. sequitur T. tertio, quod superior, etiam laicus poteli remittere , seu relaxare iuramentum , ratione boni publici, sicuti est in
casu nostro, item quando quis cum iuramento alicui sponte, vel coacte promisit, non accusare, non deuuncine, non contra testari, & sit nilia: nam nisi talia iuramcnta pollent relaxari, nol , pollent crimina detegi, & puniri, iudicia exerceri, innocentia defendi, iniquitas opprimi, dcc. quae omnia sunt contra bonum publicum , ergo, &c., Itaque huiusmodi iuramenta ob praedictas causas relaxare potest pi imo hun-mus Pontifex, Episcopus, & qui auth ritat cin quasi Episeopalati habet, secundo priuile atus: tertib etiam Princeps saeeu laris indirecte tamen modo ,- ρα, explicato, quia ratio ossicii Principis saecularis etiam postulat, ut possit tollere obligationes , quae eiusdem rectam administrationem pollent impedire , visupra dicebatur
Proponitur circa dicta Aduerten-
ADuerte tamen hic, quod quamuis ituramenti cognitio quando agitur de viribus , & valore iuramenti,vclin dubium probabile vertitur, an iura mentum sit licitum, an obliget in conscientia,an possit relaxari, &c. ad sorum Ecclesiasticum pertineat, 't paret ex cas.
tat ibi Abb. num. i 3. Sanchez lib. I. de mamm. disp. 32. num. I 8. Andr. Gail. lib. I. Obseruat. 11. num i & nos in I sit feci .sequenti dicemus; tamen . quando
manifeste constat de iniuria, vel iniustitia exactoris, aut poena locum habet, aut quando constat huiusmodi iuramcntum bono publico noxium este, potest ex dictis etiam Princeps saecularis,& aliquando iudex inferior, non solum praecipere, ut exactor illud remittat, sed etiam sua authoritate illud remittere, &relaxare. Ratio, quia haec porcitas non
est vi supra diccbatur in per se spiritu
lis, sed generatim sundata in potestate gubernandi, ine qua potestate guberna' tio ciuilis prorsus ellet imperfecta, ac manca , & plurimis incommodis non pollet subuetrire. Confit
282쪽
, Confirmatur,quia Princeps saeclitariss vi sutra etiam diccbatur in ab initio potest obligationem iuramenti impedi-Ie, ne nascatur i ergo, & natam, o iusta causa, potest de medio tollere : lurcenim duo sunt eiusdem rationis, dc potestatis. Adde, quod contractus ipsi,qui iuramento confirmantur , potestati Ciuili subduntur, & sic cum illos potestas ciuilis irritat, statim cellat, & ruit iuramentum, quod ipsos confirmabat: nam cellante,& ruente principali,necessario cessat, & ruit accellotium cius,at
que ita contra Couar. ca . quamu , ZArt. i. g. 3. num. 22. &R r. t m. i. summ cap. Icta. num. p. docen Mylasin- perius cent. I. obseruat. 99. Andr. Gail. lib. l. obser. 1s . Gutaereo in amh. Sacramenta puberum, num. 46. & Perei rade manu regia , O . i'. & ex Theologis Molin. de iust. O thr. rom. I. stare. 2.Z put. 34'. num. I . Sanctio in sum ma lom. I. Lb. 3. cap. 22. num.ro, , seq.Va' detestam. cap. 3. dub. 2. Suar. lib. 2. de iuram. ea . t. num. t 6. Pontius de matrim. lib. a. cap. 8. g. l. num. 39
α Fagundea de praecepi. Eccles tradi. I. b. 3. capit. 7. numer . t . & alii quam plures.
3 Cum autem dixi , quod Prin psetiam saecularis, & aliquando iudex insertor , possit sua auctoritate iuramen tum remittere, seu relaxare , id verum iest non directe ut docere videtur M lina , Mynsingerius Andr. Galli. & ali δε quia, ut supra dicebatur, directa relaxatio iuramenti, cum fiat per modum disipensationis , vel absolutionis, ad Ecclesiasticos tantum Praelatos pertinet: sic enim est quaedam remissio ex parte Dei sacta per eius Ministrum, iusmodi potestas omnino Ecclesiastica, & spiritualis est, sed est verum sol uia indirecte ut docent Gutierro, Suar. & Sancto
ratione scilicet materiae, quae cum sit temporalis , laicae potestati subiecta cit, vel supplendo vicem eius , cui iuratum est, & qui remittere debebat. Ad hunc modum relaxandi iuramen- tapertinet , primo, si laica potestas albquem ab orticio,ves dignitate remouet, ratione cuius subditi ei obedire iuramento obstricti erant: nam in tali casu,
nonobstante tali inramento,non tenm
tur illi obedire, ut supra dicebatur. Secundo, si laica potestas ob iustarn scausam aliquid praecipit, vel prohibet,
et , nonobstante contrario iuramento suo subditus obtemperare debeti V. g. quod ciuitatis gubernationem accipiat, i. vlt. P. ad Mumiopal. quod ciuitate non egrediatur : quod ad talem locum
Tertid , si is scui iuratum est pro- όpter vim , fraudem , aut iniustitiam Quamcumque, vel propter aliam causam pertinentem ad Reipublicae bonum , cogi potest ut v a dicebatur)ad relaxandam obligationem iuramenti: Superior illo etiam inuito in talem remissionem , seu relaxationem facere potest: quia factum Superioris in tali casu reputatur facti m partis , uti d cent Doctor in l. s ob causam. C. de mi Eisombis e requiritur tamen in tali casu partis citatio : haec enim substantiali-,tcr. requiritur , quotiescumque actus iudicialis cedit in graue pra iudicium partis , uti habetur in i g. Ee uno v que , . de re iudi c. iη l . nam ita, is de
Quarto, si Reipublicae bonum ita ν
postisat, promtilionem , vel contractum prohibere potest potestas ciuilis, ut eis iuramemum subditi accedat,nul- F f la
283쪽
la omninδ ex ea promissione , vel comtractu obligatio oriatur: quin imb silaica potestas, iusta lege lata, executionem , liue solutionem rei taliter promissae prohibet, illicitamque reddit ad improborum, verbi gratia, hominum iniurias , vel fraudes arcendas tunc eiusmodi iuramentum erit de obiecto illicito, ideoque nullo modo obligatorium, ut supra dicebatur. 8 Vnde prodigus, cui bonorum administratio a Magistratu interdicta est, iuramento te ob igare non potest ad alie nandum, soluendum, &c. sicuti ex probabiliori docet Couar. in cap. quamuis
teg. si quo cum sciret , P. Pro emp-
Vnde secundo , quotiescumque saecularis pote istas eum , cui factum estialitamentum , ratione fraudis , vel ob aliam causam rationabilem compellere potest ad eius relaxationem , potest etiam lege publica lata impedire, quo minus obligatio iuramenti erga huiusmodi homines saltem es sicaciter , aut ine exceptionis , vel actionis remedio
4O Vnde tertio potest Ciuilis potestas
prohibere , atque impedire , ne ex cor tracta Tutoris cum pupillo , etiam a cedente iuramento, obligatio, vel f
lutio sequatur ; de quibus vide μὴ seriiο- imm primam superiorem.
De munitate Ecclesiastica.. SV B SECTIO V.
Proponitur Aduertendum II., Λ Duerte secundo , quod obligatio iuramenti sicut& voti eu spi-Litirilis, Ratio , quia viraque obligatio per se , & immediate tendit ad
Deum , quare ii iuramentum, & votum soli Deo, seu intuitu tantum pi tatis , fiant, ad eorum obseruationem, solus iudex Ecclesiasticus ac nullo pacto laicus, compellere , vel in iisdein,
ob i ustam causam , dispensare potest ;sicuti ex communi docet Abb. in capit. Met, num. s . de voto, & Sanctea lib.3.
morat. cf. I 3. num. 16. quemadmodum
propter eamdem rationem quoti clauia . que de iuribus , seu valore iuramenti agitur, vel in dubium probabile vertitur , utrum licitum sit, nec ne ; obligatorium , nec ne; huius rei cognitio ad Glum Iudicem Ecclesiasticum spectat, ut insubseest . praecedenti dicebatur: at si iuramentum interponatur iuper coim tractu, vel alio negotio ad saeculare forum pertinente; tunc ex dictis ratione huius Iadcx laicus etiam compellere potest subditos suos ad iuranienti obseruationem , si de obligatione constet; sicut de compellere eosdem ad eiusdem iuramenti relaxationem, vel simpliciter, vel salieni ad eflectum agendi, quatenus id ad terminationem litis, & publicae iustitiae conseruationem , necellarium est; indirecte tamen modo quo sura diccbatur: qua ratione testatur Andreas
Galli. cir. obserum. M. Camerae Imporialis consuetudinem esse, ut ipsamet Camera relaxationem iuramenti faciat, praecise ad ei sectum agendi contra recipientem iuramentum, actione iniuria-ium vel damni dati, . .
Illud tamen fatendum est, quod non . t sol uti Iudex laicus ad obseruationem Iuramenti super contractu, vcl simili negotio interpositi laicos suos compellere potest, sed etiam possit Iudex Ecclesiasticus ; sciri habetur expresse Di
284쪽
mutat sorum; sed addit solum foro:&sensus est, si contractus, v.gauramento confirmatus est , potest quidem iurans ratione contractus politici coram saeculari Iudice conueniti, ut is totam litem definiat; sed potest etiam conueniri coram Iudice Ecclesiastico , ratione interpositi iuramenti , cuius obligatio per se ad forum Ecclesiastioim spectat: tu te in tali casu materia iuramenti est mixti fori. Similiter etiamsi iuramentum propter turpitudinem laici recipientis , v. g usurari j, ab eodem remi tendum est, ad id etiam Ecclesiasticus Iudex compellere potest; scuti constat
ex ea . i. iuncta Glolf. et eis. iuramenta, de iureiur. de docet ibidem Abbas num.
3 Couar. ι .re sol. V. q. m. s.f. verum.
TDiid obiicies : Rex hoc ipso,quod
exigit beneficium restitutionis in intcgrum, ex eo, quod laesus est, ten tur restituere omnem pecuniam , quam accepit ab iis, qui cum ipse contro sunt cum sagiis : ergo &c. Respondetur, nego Antecedens: sed suisicit, quod ad limites iustitiae , cum sic non violetur aequalitasὶ contractum ducat, soluendo , verbi gratia, quotannis proportionatum , & iustum intereste, vel pro hoc iusto& proportionato intereste , assignando aequivalentia corpora , siue ex emptis , , siue ex aliis, quae rationabiliter voluerit Rex, praesertim si Rex hie , &nunc non sit in Polle, ut pecuniam illam restituat vel si
sit,est in necessitateAt illam insumat ad subueniendum necessitatibus Regni, ut bellorum lac pnesertiis secundo, si qui
contraxerunt cum Rege magnum lucrum secerunt in damnum Regis, &Regni, & ex alio capite teneantur va Lsalli subuenire Regi ai Ro in necessit
te est ad subueniendum bono communi : praesertim tertid, si Rex, quod recuperat , in beneficium commune conuertit, & praeterea per hoc euitat nouas impositiones, & gabellas , alioquin necessarid imponendas , cum sic urgeat Regni , nedum Regis necessitas.
Proponitur quarta di cultas ei que solutio.
O Varto,obiicies: salte Rex per hoc
quod exigit b cficium restitutionis in integrii,& non restituit pecuniam iis , qui cum ii A laeso contraxerunt, rescindendo scilicet totaliter contra citam cum illis , amittit fidelm , ita ut cum ipse inposterum nemo contrahere velit; quod cedit in magnum praeiudicium, etiam Regnit ergo M. Respondetur: nego Regem per hoc amittere fidem in contrahendo, ut paret
in pupillis , Ecclesiis, locis piis , &aliis, quibus de iure concedituo beneficium restitutionis in integrum in casu, quod laesionem magnam in contrahendo patiantur : & ratio a priori est, quia eum concessione benefici, restitutionis in integrum fauorabilium locorum, di personanim nunquam inuoluitur laesio,& aggravatio alterius pariis; sed semper ibi insistitur, ut seruetur aequalitas etsi aliquando meritδ in poenam illa non
285쪽
1 1 8 De Regis potestate circa contra Bu,' D V BITATIO QUINTA.
An Rex, ut subueniat sua , vel Regni necessitati, post in bona conscientia reducere contra ου ad limites luctitia, non sium quos ipse cum Mercat ribus cotraxit cum ala js, ου ne magna 'sius, sed etiam quos similiter contraxerunt i in incemii , oe ignoti Uassa i ; S sic exigere a Mercatori bin non tum id, in quo ipse iasus est ab istis, sed etiam id, in quo 'sius incerti, s ignoti Vis sit si uni ab iisdem.
Proponitur Dubitationis resolutio. IDETVR dicendum quod non, quia id in
i o laesi sunt vallani,pectare videtur de iure ad ipsos vastallos, Vipo te ad partem laesam. E M , &c. Et confirmatur, quia multoties Regis ministri fuerunt caula talis damni vastallis, gendo quodam modo illos per difficiles solutiones ad contraheri dum siccum mercatoribus, id est, cum ala is, & damno notabili ipsorum. Respondetur tamen amnatiue: si
vastalli, qui laesi sunt, incerii sint, &ignoti Ratio est clara: quia Re cum sit supremus Princeps in temporalibus eius proprium munus est, de temporalibus suorum subditorum disponere, prout expedit ad bonum commune , sicuti in Dubitatione praecedecti dicebatur: quod maxime locum habet, quando ipsi d mini stam istiorentur, de illis disponore non pollunt. itaque potest Rex in
beneficium commune , tamquam in causam maxime piam, bona illa desti
Confirmatur: quia potest Rex dete α nare de thesauris, de aliis bonis domino carentibus. Ergo & de bonis, ince tisque debitis : nam bona haec incertorum dominorum , post diligentem inquisitionem censentur tamquam ade pota, id est, quae domino carent: cum
non magis illis prodeste possint, quan si illorum non ellent, & omnino domi-
286쪽
no carerent: ergo si Rex de his dii pinacinullam facit dominis iniuriam. Hinc in quibusdam locis Fiscus Principis occupat bona eorum, qui intestati moriuntur, & nullum haeredem intra decimum gradum relinquunt. Et in Hispania animalia certorum domino rum oberrantia, si domini post diligentem inquisitionem inuenti non fuerint, applicantur quibusdam Magnatibus. Idem fit de exteris inueniis in Gallia,
teste Couarruvia ad reg. peccatum, 'art. 3. g. i. num. s. quae omnia iniquissima
essent , si de his disponere Rex non posset. 3 Dices: Sotus lib. s. de iustit. qt in .art. 3. ad 2. & Petrus Nauarra lib. .ca P. 2. Num. 7s. qui pro se citat Ledesinam, Mercatum, & Barthol. Medi nam , putant inuentorem, si post diligentem inquisitionem dominus inuentus non
fuerit , polle inuenta habentia scilicet domin sed incertum in tibi retinere,
nequ are ullum ius positiuum Ecclesiasticum, aut diuinum , quo haec necessario sint pauperibus eroganda ; quia vi inquiunt ipsiὶ talia bona, hoc ipso,
quo per sedulam inquisitionem, tempusque ad id sufficiens , dominus non P test deprehendi, censentur ad pota, ac eroinde iure naturae fiunt occupantis, sicut thesauri, & alia quae nullius sunt;& si tacita quaedam obligatio illis annexa est, ut si dominus compareat, resti
Respondetur, id ei te verum, remota dispositio te Principis; non autem si sit dii positio Principis in contrarium,ut in
Adde, quod opposita sententia contra Sotum & Nauarram est se te communis e probabilior: nempe, quod talia bona pauperibus, vel aliis piis operibus , sint impendenda: eamque tenet S.
Thomas a. a. quast. σ2. art. s. ad 3. dc
passim Theologi in . di tinct. i s. Sylv.
verbo inuentum , num. a. ubi dicit, omnes Canonis las ita sentire. Nauarr. ω'I7. num. i7o. COOrr. ad re uti Pece tum , s. pari. F. t. num. i. ct seqq. qui etiam non approbat si ra tactam consuetudinem illam applicandi haec M gnatibus : Sc ratio huius sententiae contra Sotum & Nauarram est, quia passim apud pios viros est consuetudo , ut piis operibus haec impendantur quς consilietudo videri potest habere vim legis orta enim est ex praxi communis sententiae. quae usque ad Sotum viguit; unde m
gnum scrupulum plerique, si haec sibi
retinuerint, concipiunt: tum quia in magis consentanea iuri communi: nam
munia , de succus. statuitur . si peregrinus intestatus decellerit, ad hospitem nihil perueniet, sed bona ipsius per in
nus Episcopi loci, si fieri potest veredi
bus tradantur, vel in causas pias er gentur , dcc. tum quia haec videtur este
domini voluntas, ut lic ei res sua aliquomodo prosit; & quisque de rebus suis perditis ita seri rationabiliter cupit. Aduerte, quod cum domini adsunt. qui sciri possint,non est tolerabilis consuetudo , quae in quibusdam locis dicitur elle, ut scilicet bona naufragorum in littus eiecta , habeantur tanquam adespota, & occupentur a Gubernatore loci: nam praeterquam quod talis consuetudo est contra ius naturae , Ut te alieni occupatio , & magna in miscro crudelitas , & etiam contra ius Caesa reum amb.Nauigia, Cod de uis, quin imo si sint bona Christianorum, occupantes excommunicantur in Bullis G πη ; & merito , quia id est amictione addere asilictis , de maximo damno as
sectis modicum , quod benigna sors ad F t s solatium
287쪽
13o De Regis potestate circa contracti
solatium extremae miseriae indulserit, eripere, de quo vide Nauar. ωρ. 17. m. 6 o. ct ii 3. & Couar. ad regleccatum, Lari 3 9, tinum. s.
6 Secunda ratio responsonis assirmatiuae nostrae est, quia potest Princeps d bitores talium bonorum , de illa retinentes , in poenam iniustitiae, vel etiam in fauorem. pauperum, de multo magis in fauorem causis communis , maximEpiae, reddere incapaces , ne possint sil rum dominium acquirere, ec retinere. Totia ratio est , quia talia bona ex tacita dominorum voluntate videntiat in causas pias eroganda , uti Gya dicebam i, quare tertio sic arguo: bona incerta sid est habentia dominum ignitum de incerta debita lue ex contractu, siue ex delicto, restituenda sunt in pauperes,vel in causas pias eroganda, si non iure naturali, saltem iure positivo, vel consuetudine, sicuti testatur communis Doctorem sententia apud Couar. ad
9; de quidem de inceriis ex delicto probatur ex cap. cum tu, et uru,ubi Alex. . III ciubet, ut ea , qua usuru inique ac
quisita sum, si non supersunt illi, qmbus
ribemur , aut eorum baredes, demur
pauperibus, ct usura η. eorumque haredes Ecclesiasteu poenu ad hoc cogantum, quod Doctores communiter extendunt ad incerta debita ex aliis delictis, ut exfitrio, rapina, damno dato, dc iniquis contractibus,dcc. idque merito,quia eadem , vel etiam maior est in his ratio, ne hominibus iniquis integrum sit ex iniquitate , dc iniuriis ditescere, do de debitis ex contractu, v. g. ex deposto, commodaro, mutuo, venditione , dcc. pr0batur , quia risi de his non extet canon , tamen ubique est consuetudo piorum , ut haec in pias causas expet dantur . quando dominus inueniri ii quit, ad hoc ut animae eius prosint; tuae
consuetudo videtur orta ex quadam conuenientia, quia debitor ex conuenientia tenetur haec restituere eo modo,
quo potest, nempe, ut vel ipsae res , vel utilitas ex illis ad dominum perueniat; quod fiet, sidentur pauperibus, vel in causas pias erogentur , ad salutem domini vivi, vel mortui ; quia sicut sutisv a diccbam) haec vidctur elle rationabilis domini voluntas , ut sic ei ress ua aliquo modo restituatur, de rati nabiliter quisque de rebus suis perditis, ita fieri cuperet: at nomine pauperum veniunt non solum mendici, sed etiam quibus necellaria ad decentem statum desunt: de etiam quaevis opera pii ut
ex communi docet Nauarra cap. 17. m. 9 . ergo multo magis veniet
Princeps in casu nostro, cum in tali casu non solumi necellaria ad decentem statum , sed etiam necellaria ad conseruationem boni communis, Princeps
non habeat: quare in dicto casu absque dissicultate poterit Princeps disponere de bonis incertis, de de incertis debitis , in beneficium commune,seu in
causam piam communem, quae est omnium causarum maxime pia. Dices : Petrus Nauarra lib. q. eap. 2. num. 4 . dc alii Doctores tenent, quod bona incerta, de incerta debita non iure naturali , sed iure positivo fuit pauperibus , vel piis causis impendenda:cr-go cesssante lege positiua , vel consueti dine vim legis habente , illa non necessario sunt in pauperes , vel in causas iras eroganda: atque adeo cum solum ex inueniatur de iis, , quae ex delicto debentur, ut de usuris, sequitur, quod quae debentur ex contractu , possint tanquam adespota, post diligentem in-
288쪽
quilitionem, ab inuentore retineri. Re ipo ictur, transeat, quod haec horum Doctorum sententia sit probabilis, praesertim cum non constet consuetadinem elic in contrarium : at procedit illa, si non adiit dii politio Principis in contrarium , de qua nunc simino est. Adde, quod opposita sententia,nem pe quod bona incerta , & incerta debita s etiam ex contractu ὶ sint in pauperes , vel in caulas pias eroganda , est fortalle probabilior, licut etiam communior , de magis pia sententia; cum ubique vigere videatur consuetudo piorum , ut haec in pauperes , vel pias
causas expendantur, quando Dominus inueniri non potest, orta ex conuenientia uti supra dicebam in ut omni meliori modo . quo potest, vel res idisse, vel utilitas ex illi; ad dominum perueniat ; quod fiet, si dentur in pauperes , vel in causas pias ad salutem domini viui,vel mortui: ergo iure natura: haec in p/uperes, vel in pias causas sunt eroganda : unde multo magis in hac secunda sententia poterit Princeps de incertis bonis, incertitque debitis disponere in bonum commune,
quae est causa causarum omnium maxime pita
Ad rationem dubitandi in principio
positam respondebitur infra comm dius in dabitatianeoquenti.
SECTIO ILProponitur Appendix ad dicta iis sectione praece
VT autem seiatur doctrina de obligatione restituendi bona incerta,
incertaque debita, siue ex contractu, siue ex delicto, in casu etiam , quod non adeli dispolitio Principis, supponendum est, quod si is, qui haec bona
habet, vere pauper est , potait ea, tanquam unus e pauperibus , sibi retinere ; atque ita docet Scoti dimne f. is.
de alis: ratio est, quia non debet esse peioris conditionis , quam alij paur res ; praesertim si non intercesiit ipsius culpa in re illa acquirenda, vel ecbito contrahendo, quod si culpa intercessit, meretur quidem ea re priuari , t men paupertas dii susticiens xatio , cur possit ei per consessarium , vel etiam per propriam autoritatem applicari: non enim est ne ite , ut detur pauperiori, vel sanctiori quamuis id expediat) sed satis est, si detur pauperi nomine , seu titulo paupertatis. Vbi autem illi res hoc modo applicata fuerit, non tenetur postea ditior effectus
aliis pauperibus restituere ; quia sibi
causa paupertatis applicando, bene eam distribuit , ii ixta generalem intenti nem eius, cuius est de bonorum ince torum distributione statuere, Pontificis scilicet, dc domini in rci: Dices , quod si dominus poste coin- 1
paruerit. Respondeo primo , si aliis pauperibus post dubitam diligentiam distribuisti , ad ruihil amplius teneris; 'non enim teneris ratione rei, cum in tua potet tale amplius non sit , neque teneris l.rtione iniustae acceptionis; quia
etiamsi iniuste acceperis , tamen haec culpa iam est abstersa per restitutionem factam iis, & eo modo , quo P tuit , Id debuit in tali casu fieri. Secundo, si eam tibi, tamquam pau- peri assignasti , teneris restituere Domino cognito , modo adhuc extet in
si in pretio ; idque etiamsi sine tua
289쪽
13α De Regis potinate circa contra ξίω,
culpa eam habueris. Ratio , quia tene is ratione rei, dummodo non sis in tanta necessitate, ut propterea eam tibi possis retinere. . . Tcrtio, si ea nec in se, nec in pretio extet, ad nihilum teneris, praesertim si sine culpa eam acquisiveras, ratio , quia qui bona fide rem alienam consumpsit, non tenetur; nili quatenus ex illa tactu 1 est ditior. 1 Quarto, si per culpam rem acquisi- ueras, adhuc probabilius est te non teneri domino comparente , si post debitam inquisitionem animo restituendi factam , tibi tamquam pauperi applicasti, elinque contumpsisti, ixa vi, nec in se, nec in pretio apud te cxtet. Ratio , quia nec ratione rei acceptae teneris sui quae nec in se, neque in protio extatὶ nec ratione iniustae acceptionis ; quia culpa abstersa est per voluntatem restituendi, & diligentiam praestitam, ut domino restitueres, & per restitutionem, quam tibi , tamquam pauperi, secisti.
Proponuntur circa dicia in Appendice praecedenti Aduertenda quaedam.
res sentire, rem semel debito in
do pauperi applicatam seri si tibi ipsi
applicueris in non debere domino postea comparenti restitui , etiamsi in fila
specie extet; atque ita insinuat Nauar-ra lib. q. capit. 2. numer. 17. ct docet aperia Henriqueet de inauigentiis, ca
Primδ,qua dum applicata est pauperi, cenuetur in utilitatem domini resti
tuta, & Dominus tenetur talem restia tutionem ratam habere.
Secundo quia per hanc applicationem transsertur dominium, ergo, M. Sed hae rationes non conuincunt s.cile enim ad illas Respondetur. Ad primam, quod non tenetur Dominus habete ratum , nisi donec rem suam inueniat ; quia cum hae tacita conditione debet fieri applicatio , videlicet , ut si dominus pollea compareat, ei restituatur. Ad secundam , negatur transserri d minium , ni posta possideatur tempore ad usucapionem, vel praescriptionem necellario,vi recte docent Couar.& alij Doctores , tuta enim alium modum transserendi dominium non tradunt; quod ii tamen in aliqua Prouincia citer constitutio ordinans , & se dominium tranSseratur , non esset constitutio illa damnanda : quia dispositio talium bonorum subest authoritati Principum, nisi quatenus Pontifex eam sibi resem
Aduerte secundδ, quod dixi in Am 1 pendice; si is, qui hae bona habet , veia est pauper. quia si solum est pauper pro
loco,vel tempore, tenebitur postea lux ta communem sententiam veris pauperibus restitueremam ex ordinatione Ecclesiae, & consuetudine piorum vir rum veris pauperibus incerta bona sunt distribuenda. Porro pro loco pauper est qui alibi bona habet; pro tempore autem, qui nouit artem, vel indultriam, qua facile sibi necessaria ad statum cor parare potest, vel aliunde ea proximὸ expectat. Adverte tertid, expedire , ut quis in uehac distributione j praesertim quando sibi rem alienam reseruatὶ utatur consilio
Epi copi, vel Parochi , vel prudentis Conisi iis
290쪽
Consessa ij, quia facile amor proprius ver. Restitutis r. q. p. s. Medinam
in hoc negotio decipere potest, absolu--3 causa I O.& Nauar. cap. II. nurn. se tamen id non est necessarium: nam 9 a. qui notat, in quatuor casibus Epiusussicit, ut prudenter fiat. Vide Sylvi copu posse se interponere in tali euentu.
ns V falli iasi a mercatoribus, sint noti, reseri , positi Rex in bona conscientia ad finem , ut subueniat suae , vel Regni neces itati , facere idem , quod supra dicebam in dulitationes prae
Proponitur Dubitationis restatio.
E spoNDETVR etiam assicirrative. Ratio est,
qui alicet non possit quisa deceptore,vel usurario, - - vel fure accipere ullo tu illo res alienas, quae in specie extant, diura, actiones, vestes, Catenas, lectos,&c. etiamsi tales hominescas alienando , non fierent impotentiores ad sobuendum; quia cum ipsi talium rerum dominium non habebit, non possent illud in alium transferre ἔ id tamen intelligitur, quando inuito domino dono
αcciperentur, vel emerentur, fixus vel
si id fieret ex consuisti domini, saltem
Gomtales Bene Dubia. Moria. tacito, & praesumpto, quia ex comm ni excusantur propterea, qui dono acciapiunt , vel emunt pignora, & alia, quae usurarii passim in oppidis publice vel dunt, ex eo, quia mutuatvij, postquam ea reliquerunt pro usuris, habent proderelicto, de non solent curare,ad quos perueniant, etsi rogarentur, libenter facerent potestatem dono illa accipiendi vel emendi, &c. eri multo magis id dicendum est in casu nostro, cum Primceps , quod recuperat a mercatoribus, conuertat in beneficium commune Remi ,& sic in beneficium etiam ipsorum ita ruina.& praeterea per id euitet nouum gravamen, novamque gabellam communitati, atque adeo, & ipsis lisis , alioquin necelsario imponet
Confirmatur,quia multi Doctore ut a Petrus Nauaua lib. .c P. I. num s .