장음표시 사용
261쪽
L1 De Immunitate Ecclesiastica
Proponitur SUB COROLLAR. III. SEquitur tertio, quod Princeps pos
iit Acilius , & imul toties dispensare in criminalibuς, quam in ciuilibus,quia in criminalibus dispensatio saeptiis linealiorum damno,& iniuria locum habet, in ciuilibus autem raro, aut sere nunquam; in ciuilibus enim semper agitur, cuius res sit, mea , an tua , semperque
in his sunt unus,qui postulat rem suam,& alter , a quo postulatur: unde fit, quod nisi in his seratur iudicium iuxta leges , inferatur alteri damnum cum iniuria , sitque sententia illa in praeiudicium tertii , quod neque Principi licet, uti supra dicebam debet enim Princeps, etiamsi iit supremus, iuste iudicare, de ius suum unicuique reddere,praecipue ipse, quia quo maiorem habet in
Republica auctoritatem, eo magis ρο- situs est a Deo ad aequitatem exercendam , & leges seruandas.
Proponitur sv BCOROILAR. IV., QEquitur quartd , quia si leges scri-optae contineant ius mere politiuum, ordinarid secundum eas iudicare debeat Iudex piae sertim , si supremus non sit: ita S. Thom. 2. 2.quas. 6o. art. I. & alij
Doctores passim. a Dixi , praesertim si supremus non sit, quia supremus Princeps potest interdum uti supra dicebam dispensire in lege positiva, legisque rigorem, de poenam relaxare, vel mitigate, quando ita Reipublicae expedire ipsi videbitur lioe
autem non potest Iudex inferior, nisi ex tacita , vel exprella Superioris coim cessione. Quare Constantumperator in
Li. Cod.de legibus , ait: inter aequitatem. e que interpositam interpretationem nobis μl: is,st oportet, O licet inspice M. ubi Rubrica: Iudex non debet recedere a iure scripto propter aquitatem non scriptam, nisi aucioritate Principis , ad quem hoc pertinet, scilii et limitare ius scriptum:& ratio est inanisella, quia Iudex in ii dicando non potest excedere limites potestatis suae : at vero Princeps Iudicibus suis committit potestatem secundum leges, tum naturales, & omnibus gentistis communes, tum proprias Regni iudicare; cum lex sit norma , & regrina, secundum quam Iudex iudicare debet, alioquin iacerent leges tanta sapientia,
de auctoritate constitutae, tanta rem rum diuturnitate, ac usu comprobatae,
praesertim Caesareae, quae propter aequi tatem , ct iustitiam ab aliis etiam Romano Imperio non subditis Regnis, in honore, & existimatione sunt, de multae in Ecclesiastico foro receptae, si ii spectis extrinsecis causarum circunstantiis, ex aequo , te bono sicuti Iudici videtire, liceat iudicare: id enim quiuis in legum studio ctialia non versatus, dummodo ingenio de prudentia polleat, praestare poterit. Dixi, ordinarie , quia interdum po- 3test, etiam Iudex inserior, recedere a lege ripta , iudicando scilicet contra verba legis ; ut si constat mentem Legisl toris aliam suilla, nec eum voluille casum hunc verbis legis suae este comprehensum , tunc enim Iudex inserior utidcbet epit eia,quia magis tenetur sequi Legislatoris mentem quae est anima legis in quam corticem verborum , alioquin summum ius summa iniuria ei ta
262쪽
Adde, quod in tali casu squidquid alij
in contrarium dixerint in nec tenetur is Legislatorem, vel Superiorem consule re quia non est opus inquirere de mente, quando constat demente; & confirmatur ex I.niata ratis,fde legib. l.non dubium, Cod. de legibus.
'I tem, si non constat, sed probabilius tamen est aliam futile mentem Legislatoris , & res non patitur moram, ut Superior consulatur , debet etiam tunc Iudex inferior non sequi verba logis ; quia semper intentio Legislatoris praeserenda est verbis legis, quod si sit perior facile contuli potest, considendus est ratio, quia lex infringi non debet, ne quidem quoad verba) nisi in casu , quod constat aliam suille Legisl
toris mentem, si de ea constare potest, quod si de ea non potest constare , tunc
sequendum id , quod probabilius vi
s Poria, si utrinque est aequale dubium , & Princeps consuli non potest, tenetur inserior Iudex secundum verba legis iudicare, ita communiter Doctores, & ratio est, quia lex est veluti in possessione suae auctoritatis; unde inpari dubio non potest Iudex, cdinexostidio sit custos legis, eam sua auctoritate spoliare.
6 Hine intelligitur, quomodo Princeps sit liber , & solutus a legibus, ut non teneatur secundam illas iudicare iuxta leg Princeps .f. de legibiu . & econtra quomodo Eser, & solutus ab illis non sit. Item intelligitur; quando possit Princeps in legibus dis-. pensare, & quando non,
cultatis posita tertia solutio. Espondetur itaque tertio c& mul- tib magis ad rem in distinguendo
Antecedens argumenti : Rex , vel quilibet alius supremus Princeps tenetur stare contractui, distinguo ; si notabiliter laesus non est , concedo , si notabiliter laesus est, nego ; quia in tali casu potest habere benescium restituti nis in integrum; ut iupri diccbatur, praelertim si dictam notabilem laesio-i in palliis sit Reae quamuis scienter necessitate ductus, ut sit bueniret bono communi, ad quod Praesentanea pecunia tunc ille indigebat; praesertim secundb si qui contraxerunt cum Rege cum dicta notabili laesione Regis, magnum , & exorbitans lucrum fecerint, percipiendo etiam fructus quoad excessisum illum, in quo Rex notabiliter laesus ibit & maxime per multum tem
pus cum debuerint prius Vastalli in illa necessitate subuenire Regi mutuando ei saltem pecuniam ) si sine
suo magno incommodo mutuare potuerint; praesertim tertio, si liri Regis in integrum restitutio cedat in beneficium commune, ut si v. g. quod recuperat per siti in integrum restitutioia in beneficium Regni conuertit; S praeterea ob id Regno nouum in posterum euitat gravamen, quod alioquin , pr pter urgentem aliquam necessitatem. necessarib imponendum esset. Atque hinc intelligitur; quod norm 1 nulli Iuristae, ut Sanctorus Baiia in I Iol. pro trari. salis, fui. ia. i . &D cres
263쪽
it 6 De Jmmunitate Ecclesia lica.
Doctores dicunt, nempe quod Rex stet in quasi pollessione recedendi a contractii , & a promissis , & practicatis in capitulis Regni;intelligitur enim, quod hi Doctores dicunt,primo secundum primam responsionem in principio huius dubitationis potitam , si contractus sit gratuitus, vel sit priuilegium aliquod
ex mera Regis liberalitate concellum; non autem intelligitur, si contractus sit onerosus, &ex utraque parte obligatorius intelligitur. Secundo, iuxta secundam Responsionem etiam in principio huius dubitationis traditam , si scili et causam rationabilem quia se stilicet exigit bonum commune ὶ recedendi a contractu Rex , seu Princeps supreinus, habeat , secus si non habeat, intelligitur. Terti δ,secundum tertiam responsionem mox ultimo positam; si Rex notabiliter in contractu laesus fuerit; secus autem, si laesus
non fuerit: nam in casa , 'uod contractus est onerosus : & causam rationabilem recedendi , contractu Rex non halia i , vel saltem notabiliter in contractu laesus non est , nectitario tenetur
stare contractui. Ratio , quia licet Rex quodammodo non subdatur iuripositivo, quia es Dyra illud; quapropter ut dicit Isserit. in cap. i. de Uassa ιυ , decreρ. aiat. & Regens de Ponterit. io . de donis, ct expensis υniuers. 3potest Rex ius positiuum tollere cum omnibus eius effectibus, subditur tamen iuri naturali, & diuino ; cum quilibet Rex , utpote creatura , creatori necet satio subdatur. Confirmatur,quia alioquin nemo amplius cum Rege con- heret, nec pactitaret, maxime in Par- lamentis generalibus : atque ita praeter Innoc. cap. nouit de ina. Ant. de But. in capit. cum Is de constit. Ludovici Roman. in consit. 23 ι. 33 α. Sil. inve . Princeps. Molita. tom. di p. r. Bald. de τ . seud. tu rubr. de natura seud. or in conse P. 3 26. υσl. i. Matth. de Ailli f. in constit. Regni ea, quae ad decus. Ias in consil. io. l. 3. Philip. Corn. in consit. O. voL a. Bellug. in ore. Princip. rubr. I. rubri ai 6. praeter alios Doctores quos ad satiet 'tem citat, & sequitur Bouellus in addit. ad rubr. I. Be ga, sit. V. docent Vasqueet in v c. de restitui. cap. 6. f. I. dub. r. Ramon, Rart. I. consiL 2η.
num. 3 i. & alij Doctores passim quod
si autem contractus gratuitus sit , seu sit priuilegium , ex mera liberalitate Regis concelliina, vel rationabilem squia sic scilicet exigit bonum commune in recedendi a contractu Rex causam habeat ; vel notabiliter Rex laesus fuerit, non tenetur Rex prout dicit Baiia λstare contractui, contra id quod dicitur per argumentum in principio praesentis dusitationis positum.
Proponitur contra eamdem dubitationis resolationem in princi-
Ziρ ista ecunda difficultas , et rues bilis.
SEcundo obiicies. Rex iurat stare com itractui; ersi, saltem ratione tur
menti, renetur stare contractui, cum ii re naturae teneamur cauere, ne Deum
faciamus testem falsi. Respondetur, nego Consequentiam; λquia sicut ex rationabili causa tolli potest, etiam a potestate seculari, obligario iuramenti, impediendo, ne illam ab initio
264쪽
initio iuramentum inducat , ut si Princeps statuat iuramentum contractui, vclpromissioni alicui adiectum , este irri tum , & nullum , quemadmodum Trident. lest . a s . cap. 16. de Regula irritum reddit iuramentum. adiectum renunciationi bonorum, si fiat haec ante
bimestre , quod praecedit profestionem& in Regno Lusitaniae de iure re so Nova Recopit. ι .. . tit. 7 . irriti redduntur omnes contractus, obligationes, con uentiones promissiones, remissiones, &distractus iuramento confirmati: si alioquin ad forum saeculare eorum cognitio pertinebat, nisi cum Regis iacultate iuramentum appositum fuerit, & similisere modo in Regi Castellae irriti etiam
redduntur omnes contractus, exceptis,
quibusdam paucis,ut refert Molin. ais .i 9 quod ideo factum est, ne lites si per huiusnodi contractus traherentur ad sorum Ecclesiasticum: iuramentum enim facit, ut causa, quae alias mere est ciuilis, fiat sori mixti, ut patet ex cast. su. des foro compet. in 6 scut sinquat ex rationabili causa tolli potest, etiam a potestate saeculari obligatio iuramenti, impediendo, ne illam ab initio iuramentum inducat,ita& tolli potest qui squid in contrarium dixerit Couar. in
s. in obligatio iuramenti, illam iam inductam tollendo per authoritatem superioris, etiam saecularis, idque etiamsi iuramentum factum in fauorem tertii acceptatum sit, dummodo tamen legitima causa subsit illud tollendi, ex eo quia non potest superior ius alterius tollere sine iusta causa. Causae autem iustae sunt: primo , si metu, vel fraude extortum est iuramen tum: secundo, si alia iniustitia, vel ii iuria intercessit ; ut cum usurarius exigit 7 h. deI Eene Dubit. Morat.
iuramentum de soluendis usuris : item quando quis in contractu grauiter laesus cst , & coactus aliquo modo illum iuromento confirmare, vel non aduertens laesionem sponte illum confirmauit: te tio, in iustam poenam: quarto, si bonum commune ita postulat, ut si filiusfamilias sub patria potcstate existens mutuo pecuniam accepit sine consensu Patris; qui propterea ex beneficio senatus consulti Macedoniani non tenetur ad solutionein , etiam post mortem Patris & cum iuramento renunciet tali sen tu consulto Macedoniano ; de qua re vide Lessium lib. 2. de iur. capit. 2. dub. 2. num . s. item si quis cum Iuramento promittit non accus re, non denunciare, non contra testari,& similia. Rario autem , cur obligatio iura menti tolli possit per auctoritatem si perioris , etiam tacularis, ex iasta causa , illa est, quia in iuramcnto semper tacite subintclligitur conditio; ns su
sa remittat: unde dies consueuit in iuramento censeri exceptam authoritatem superioris; qui enim aliquid promittit alteri etiam iurando cum iuramentum , utpotc accestorium se tu tur naturam promissionis , vi potEr principalis in tacite semper subintellia git conditionem: ms superior sua aκ-
ibo uale ex legitima causa remittat,
sicut & aliam similem; si veru,
nisi remitia. nisi Verror, m materia si best,
265쪽
118 De Immunitate Ecclesiastica,
Proponitur COROLLAR. I. EX dictis in praecedeti sectione sequitur primo quod quando metu,sta de, vel aliqua alia iniustitia iuramentum extortum est superior etiam faecularis, qui sua authoritate potest remittere solutionem, potest etiam &
mittere iuramentum , sicut enim si is, qui extorsit, remittat, evanescit obligatio iuramenti, ita etiam eadem eua-
nescit, si eius superior , qui potest cum
cogere ad remittendiam , condonet: haec citam condonatioSuperioris supplet vice condonationis, quam faceret inferior. 1 Hac ratione itaque huius riodi iuramenta remittere, seu relaxare potest eri-mb summus Pontifex, S: etiam Eplic
pus, vel qui authoritatem quasi Episicopalem habet; maxime si ille, qui sic exegit, est ei subiectus; quia Superior subditos suos cogere potest, ut ab iniuria abstineant, eamque relaxent, reti-Nere autem alterum iuramento obstrictum , assidua iiiiuria est, assiduaque a Lilictio; quod si Superior cogere illum
potest, ut relaxet, etiam sua authoritate relaxare potest, sicut quando subditus lege iustitiae tenetur ad solutionem, vel restitutionem, potest Superior ex bonis subditi restituere, si subditum ob absentiam, vel potentiam cogere ad hoc non potest. Si autem , qui extorsit , non est sibditus , est maior dissicultas: quia condonatio mea non potest supplere condonationem alterius , qui mihi non subest, cum ego in illum ius non habea: u ilominus videtur dicendum te pollerelaxare, si is, qui iniuriam passus est, sit tuus subditus: tunc enim ratione iniuriae subdito tuo illatae, ius in alterum habes, quo illum ad iniuriam tollendam compellere possis , praesertim si superior illius id facere recuset, quo casu etiam ex bonis illius subdito tuo restitit tionem facere polles, si damnum ei
ellet secutum. o non videtur esse opus , ut superior illius, qui extorsit iuramentum, interpelletur, ut subditum suum compellat ad iuramentum relaxandum,quia cum tu ratione iniuriae subdito tuo illatae , satis ius habeas ad illum compellendum , si non potes compellere ob absentiam , vel potentiam , potes ipsemet condonare , hinc Doctores in
capit. debitores ne rure turando genera
tim docent, quod iuramentum , quo quis usurario promisit soluere vluras,
ab Episcopo relaxari potest. Quod autem dixi de Superiore in or- 3dine ad subditum, si laesus est , idem intelligas de Superiore in ordine ad seipsum , si ipse laesus suerit: quod sciliacet possit in tali casu sibimet ipse relaxare iuramentum. Ratio est , quia non debet Superior elle dcterioris conditi iris, quam subditas γ quapropter Doctores in materia de voto docent, quod
Praelatus potest etiam directe sibi dispensare in votis propitis. Dixi directὰ, quia non est dubium, quin possit indirecte, nimirum dando alicui ex sub dicis potestatem; qua in ipsius voto dispenset: sicut enim Praelatus sacerdoti subdito potest dare potestatem , qua
ipsum absoluat a peccatis , Ctiam rel. uatis , ut colligitur exca . t . de ρα-nit. ct remist. scilicet si Episcopus incidit in casum Pontifici reseruatum, a quo ipse alios absoluere potest , dare possit subdito potestatem, ut ab illo
266쪽
ipse absoluatur id inque cotra Iacobum de Grassiis in append.a decisaur.tib. .
. propter eandem rationem dico de Vicario Episcopi, de Vicario Superi ris regularis, quod si scilicet incidat is incalum suo Superiori reseruatum, possit etiam dare alteri potestatem , ut ab
illo ipse sine licentia sui Superioris a soluatur , si potestatem tamen subd legandi a Superiore habeat: sicuti sacra Cardinalium Congregatio declarauit
Tradent. Concit. in Concit. insess. 24. de refran. cap. c. & docent communia
ter , Doctores Palud. in . distinct. 3 3.
21. num. 33. ubi est , quod nihil prohibet , quominus alter alteti iurissi-ctionem committere possit erga sei' sum exeicendam : sic enim Papa v. g. dat Confessario suo iurisdictionem a peccatis absoluendi ipsummet Papam,
uti docet S. Bonavent. in disinct. 9. art. 3. quaeli. a. ita etiam poterit
Praelatus Sacerdoti subdito dare potestatem, qua liberet ipsum ab obligati ne voti ; ne Superior sit s uti sivi a d cebatur in deterioris conditionis, quam
Et doctrina haec communis de voto a Doctoribus communiter tradita, probatur ulterius sic , quia sicut Praelatus potest ex iusta causa dispensare cum suis subditis in legibus, de etiam Superi rum , ut in lege ieiunij, esus carnium audiendi sacri, recitandi ossicij, & ita milibus, ita ex iusta causa per omnes
potest dispensare sibi in iustem ; ergδ ει
cui potest dispensare in votis subdit rum , potest etiam in votis suis. Consequentia probatur, quia hic non plus iuris lictionis requiritur in se iplum, quam ibi. Secundo, potest se eximere, quando is causa subest , ab obligatione , quam
iure naturae contrahit occasione legis
propriae : ergo & ab obligatione, quam adfert votum proprium. Tertio, Papa, Episcopus , &c.potest 6 sibi us conferre indulgentias, absoluendo se a dcbito rimae, etiam iniustae,
disi. Io tri tuas. ς & Palud. quaest. 4.aυ. 3 co A. F.ergo, de potest se absoluere a debito voti. aquarto , si quid obstaret, cur minus posset Praelatus in voto sibi dispensare, id esset desectu iurisdictionis in ipsum: quia nemo potest in se ipsum iurisdictionem exercere: unde nemo potest seipsum a peccatis absoluere , censuris ligare , aut liberare sed hoc non obstat: ergo &c. Minor prCbat 'r, quia non m
ris requiritur haec iurisdictio in dispei
satione votorum, quam in dispensati ne legum , collatione in dulgentia n,
α obligatione per se leges; sed des Ee 1 ctus
267쪽
ctus iurisdictionis in se ipsum non - . pedit, quominus quis haec possit in seipsum praestare, ut patet ex iii a dictis: ergo S c.secundo,quia quod iurisdictio postulet distinctionem personarum , est, vel quia est coactiva, quae exercenda est in inuitum, ut est potestas, v.g. taendi censuram , 3cc. vel quia est contentiosa , inter partes ius distribuens non enim videtur aequum , ut quis in sua causa sibi ius dicat contra ius aduersarii se opponetis: sic enim ellet sibi siunul Iudex, & reus in vel quia pertinet ad abs lutionem Sacramentalem, quae iure diuino postulat distinctionem Iudicis, de Rei: sed iurisdictio , quae requiritur ad dispensationem voti, nihil horum est:
ergo non est, cur requirat distinctionem personarum, ν Confirmatur ex Sahom inro. quaest. 1c.art. s. ad 3. Vbi docet neminem polle seipsum excommunicare,qui x communicatio istur per modum
sententiae, quam nemo in seipsum -- re potest , cum iam idem non pos it elle Iudex , dc reus, polle tamen sibi dare indulgentias, quia indulgentia non datur per modum sententiae ; sed per iram dum cuiuidam dispensationis: ergo ad mentem S. Thornae clare sequitur polle etiam se eximere ab obligatione sui v ti , quia lite est proprie dispensatio. Confirmatur secundo , quia si in dispensationibus requireretur distinctio personarum, sicut in inserendis, & tollendis censuris, non pollet quis elle
particeps disipensationis & beneficii a
se collati Communitati, sicut non pintest incurrere censuras a te illatas Communitati, quod est contra S. Thomam
ubi βpra communitet a Doctoribus
Confirmatur tertio, dispensatio v
torum nihil aliud est, quam quaedam
con natio nomine, & auctoritate Dei facta; sed condonatio non requirit distinctionem personarum : ergo &c.unde qui habet, V. g. auctoritatem condo
nandi omnibus Regi aliquid debentibus, potest etiam sibi condonare: & qui habet aliquid distribuendum , potest etiam sibi applicare, & se numerare inter eos, quibus facienda est distributio, si eadem causa in ipso locum habet ; Iesie qiiaestor sibi ipse soluere potest; &pauper eleemosynas sibi applicare, Confirmatur quarto, quia ut docet S
bationibus , in iurisdictione voluntaria potest quis sustinere vices plurium peribnarum , dummodo exercitium unius actus non impediat exercitium alterius actus, idque probat ex is consul, .de . dopt. ubi dicitur, quod filius-
familias , si Praeses sit , possit seipsum
apud seipitim emancipare , vel in ad ptionem dare, & ex ι una, β. de esse. Cons.l. ubi consul potest apud se manumittere seruum suum , & sic repraesei tare personam Consulis , & pers nam Domini: & ratio est, quia idem secundum diuersas qualitates, & ossicia
potest sieipso esse superior, & in serior, ut pater in Pontifice, qui simul in Princeps saecularis ; in Epii copo , qui simul est Canonicus;& in Rege, qui simul est
Dux , vci Comes coronae subiectus, seu vali allus. Idem patet in omni Praelato,
de superiore, quia in eo sui ita dicam est qualitas superioris , & qualitas personae priuatae. Itaque gratias, & ben ficta , quae superior in alios inferiores diffundit , potest etiam dii Fundere in seipsum : nam ut superior habet veluti vim activam, & ut persona priuata, io 'bet veluti potentiam receptiuam, nec mirum: nam in naturalibus etiam idem
268쪽
8c patiens, ut patet in actibus vitalibus, dcc.
9 Confirmatur quinto , quia dispensatio non requirit maiorem distincti nem quam actus iustitiae i sed eius dem ad seipium secundum diuersias rationes, de osticia potest elle obligatio, dc actus iustitiae , ut patet , cum quaestor, videbitor, nomine Regis soluit sibi, ut Creditori, de cum Christus,ut homos tisfecit sibi, ut Deo, ergo,&c. io obiicies : Collator non potest tibi ipse beneficium conserre ut habetur mstu. de institui. quia ut ibi dicitur inter dantem , dc accipientem debet elle distinctio personalis, similiter Patronus non potest te ipsum praesentare, ut ha
Respondeo, argumentinia hoc pro bare plus, quam intendit; quare li- num est, quod non valeat; si cisim va-eret, non pollet Praelatus sui voti dispensationem alteri committere ; sicut nec collator potest committere suam potestatem alteri, qui ipsi beneficium
conferat, ut docet ibidem ex communi Pano . num. 6. itaque dicendum,
quod hoc peculiariter statutum sit in beneficiorum collatione, de praesentatione. Ratio, quia iacino desiet se ingerere Ecclesiasticae praelationis officiis, quantumuis sit idoneus, ut habetur in
Q. capit. Aer nostraου; tum quia ellet
perniciosum exemplum , si quis prouideret sibi, qui aliis conserre tenetur, ut ait Panorm.supra. potest tamen quisse ipsum eligere , nili forte sit soliis clector, quia id non est iure prohibitum : non enim a se solo tunc ius accipit , sed etiam a coelectoribus, dc printerea rarissime usu venit , ut sic pr
ii obiicies secundo , leg. i . f. de auth.
2 consenseu Tutorum. Respondeo , legem istam ad rem non facere : solum enim ibi dicitur, in rem suam tutorem autorem fieri non polle, id est, non posse dare pupillo auctoritatem in negotio, quod ad ipsum tutorem principaliter pertinet , non autem dicitur ut Aduersarii contendunt in neminem pol se praestare auctoritatem in suo facto: id enim falsum est , ut patet in exemplis allatis, de multis aliis; quarinuis sit verum, quando agitur de ait rius praeiudicio rationabili. Vide Pa
Itaque ex dictis non solum Ponti- Ixis potest in votis propriis, de sc propter easdem rationes in iuramentis, αvotis iuratis, ex causa iusta sibi dispen sare, sed etiam Episcopus , idque in omnibus, in quibus pollunt cum suis subditis, quia rationes omnes supra dictae in iis locum habent: idem dicen dum de Praelatis Regularium', qui toti Conventui praesunt, ut sunt Priores, Praepositi, Guardiani, Rectores, dcc. imo etiam Vicepriores , dc Vicerecto res , qui in absentia illorum regunt. quia hi omnes habent iurisdictionem. quali Epistopalem in suos , de sunt Pastores ordinarij seorum , sicut Episco pi saecularium, vide Sotum lib. 7. de
distinctius Sanchez ubi supra ; de ma-tram. lib. 8 dijut. s. num. 6. re seqq.8c ex parte Suarer in locis supra eu Molinam disput. 1 8. ubi dicit, quod Superior Monasterii, quas facultates, di, dispensationes potest aliis concedere, ilia dem possit secum vii , quando aliud in ea Religione non est statutum. vide
etiam Layinan lib. I. trach. q. ωρ. 22. num. I 1 .est 32 Sa veri Religio , ubi ait,
quod Praelati in Religione pollini se-
269쪽
LLi De Immunitate Ecclesiastica
cum dispensare,sicut cum subditis,quam sententiam dicit cile rationabilem Fumus ver. Monachim, num. 9. idem colligitur ex Caiet. I. r. quaest. 96. artic. Ddub. vlt. Sylv. ver. lex num i . Soto lib. i . de iust. 2 iur. quaest. 6. articul. I.& aliis, qui docent, Superiorem posse secum dispensare in lege ieiunii, de aliis, in quibus potest cum subditis; idque ne sit ut supra dicebatur in deterioris conditionis , quam subditi ; qu
re ad mentem istorum Doctorum po-i terit etiam Superior sibi dii pensare in votis,iuramentis , & votis iuraris , cum sit in omnibus his eadem ratio. 3 3 Item secunde, huiuimodi iuramenta, metu scilicet, vel per aliam iniuriam extorta remittere, seu relaxare pollunt
Regulares, quibus per priuilegium Sedis Apostolicae concellit m est, resaxare vota ctiam iurata, & iuramenta, quo rura remit Eo non est in praeiudicium Wrtii:nam quando iuramentum per iniuriam extortum est,nullum ius propriEacquiritur extorquenti, aut alteri ncuius fauorem extortum est ; ac proinde iuramenti relaxatio in tali casu non censetur esse in eius praeiudicium , id est, in eius damnum iniquum: atque ita d cent Petrus de Lesesina de matrimonio quast. 47. art. ydub., de alii passi . Item tertib huiusmodi iuramenta, metu scilicet, vel per aliam iniuriam extorta remittere, seu relaxare potest potestas etiam saecularis , ut DPra in sed . p cedenti contra Couar. de Ro- q. in locis supra citam dicebamus: non quidem directe , ut sentire videntur Molinaeis .dit'. i49. Mynliger. int. Disserui. 99. Andreas Galli Iiι. i. obseruat.1 s. sed indirecte, sicuti docent Suarra
b., cap. 22.uum. 9 Cutiar in auib. Sacramenta puberum , num. 66. Sc ali ita ut directa relaxatio vinculi tur
menti , quae fit per modum dispensationis, vel absolutionis, ad Ecclesiasticos tantum Praelatos pertineat , cum
sit quaedam remissio ex parte Dei factaret eius Ministrum, cuiusnodi potestas omino Ecclesiastica, & spiritualis est,& ni hunc sensum forsan loquuntur
Couar. de Rodiiq. in loco supra citato, negantes, quod potestas secularis possit remittere iuramenta i indirecta autem iuramenti relaxatio , quae fit rati ne materiae, vel supplendo vicem eius, cui Liratum est, de qui remittere debebat, ad ciuilem , seu saecularem potestatem pertinae possit, dummodo materia temtoralis sit , de persona, cui r mittitur subdita,de qua re vide diffusilis inj a in substitione quMta sequenti. Ex dictis inseras ad sententiam,quaera Fcum Molina cu. dist. 149. & Sanchea
cit. cap. 22. num. IO. supra tradinamus,
quidquid in contrarium sentire etiam
stas ciuilis, seu laicalis, si Reipubl. b num ita pollulet, adeo aliquam promissionem, vel contractum stolii repossit, ut etsi iuramentum subditi suaccedat, nulla omnino ex eo obligatio oriatur. Primo,quia potestas ciuilis debet et se sufficiens ad prohibendum , de remouendum ea, quae fini suo, & bono Communitatis obnoxia sunt, cuiusmodi sunt quorundam pactoriun obligationes; allioquin cnim deluderetur publica potestas , de iustitia, si improbi
homines, quod una via, siue obligati ne pacti consequi non possimi, alia via, siue obligatione iuramenti consequerentur. Secundo, quia potestas ciuilis it ramenti iam contractam obligationem indirecte remittere, seu relaxare potest,
270쪽
Dubitatio I Se P. XXVII. Sub ML L
ut 'ρ a dictum est:ergo de poterit prohibete , seu impedire, quo minus contrahatur a principio. io Ex dictis, inquam , inseras ad sententiam, quam cum Molina,& Sanctio contra Couar. de Rodri l. sipra tradebamus; quM sententi a haec intelligi non debet de directa prohibitione obligationis iuramenti, chira illa spiritualis , &laicali potestati subiecta non sit; sed G-lum de prohibitione indirecta,quae duobus modis locum habere potest. Primo, si laica potestas, iusta lege lata , executionem ; siue solutionem rei taliter promisse prohibeat, illicitamque reddat , ad improborum hominum fiat
des , de iniurias arcendas: tunc enim huiusmodi iuramentum crit de obiecto illicito, atque adeo non obligatorium, qua ratione prodigus , cui bonorum
administratio a Magistratu interdicta est, iuramento se obligare non potest ad alienandum, soluendum , &c. sicut ex probabiliore Doctorum opinione
docet Couarr. in capit. uamuis Pactum, part 2. I. . num. II. argum. leg. si quis cum siciret, V. Pro em tore. i, Secundo , quotiescumque saecul his potestas reeipientem , seu exigentem iuramentum, ratione seaudis, violentiae , vel alterius cause iustae compellere potest ad eius relaxationem, etiam lege publica lata impedire poterit,
quo minus obligatio iuramenti erga huiusmodi homines, saltem efiicaciter, aut sine exceptionis , vel actionis r medio contrahatur: qua ratione ciuilis potestas proh bcre videtur, atque impedite , ne ex contractu Tutoris cum pupillo , etiam accedente tur mento , obligatio, ves talutio sequatur.
Proponitur SVB COROLLAR. II. EX dictis in sedi. eadem XXVII. lsequitur undecimo , quod superior, etiam laicus , potest remittere, seu relaxare iuramentum , in poenam, quando stilicet is, cui praestitum est iuramentum, ita meretur; sive quia innque exegit illud , sue quia commisit aliquid , ob quod meretur bonis spoliari, hoc modo Iudex , etiam saecularis, ad puniendum usurarium, qui absque Principis permisi a usuras sectilet, pollet relaxare iuramentum ipsi usur rio praestitum de usuris Lluendis. idem
dicendum de iuramentis vi, vel staude extortis, ut patet ex leg. i. Od. si aduersia vendit. in qua dicitur: per vim autem , aut per metum extorta sacramenta , etiam a maioribus, nullius ά- se momenti, iubemus , ubi generatim videntur omnia huiusmodi iuramenta irrita reddi , ac proinde non agere relaxatione Iudicis , probabilius tamen puto, non clia irrita; neque legem illam ab Ecclesia eo seniu receptam; nam in cap. si vero, de iure iur. dicitur, requiti absolutionem a talibus iuramentis, dicuntur autem nullius momenti , quia talia iuramenta praesita in irritum reuocari pollunt, etiam per iudicem saecularem , praecedente tamen causae cognitione; quia extorquens meretur , ita puniri. Excipe iuramentum de non accusan-
do maleficium, seu delinquentem; hoc enim iuramentum videtur statim irritum reddi , quia sic bonum publicum iustitiae videtur postulare , & ratio est, quia alioquin non posset haec accusatio