장음표시 사용
411쪽
tempestatum, transiit *. Cn. Cornelius Scipio in Hispania contra Poenos prospere pugnavit, duce hostium Magone capto 4.
Hannibal, per continuas vigilias in paludibus oculo amisso, venit in Etruriam : per quas paludes quatri
duo et tribus noctibus sine ulla requie iter iacit. C. Flaminius consul, homo temerarius, Contra auspicia Prosectus, signis militaribus effossis, quae tolli non poterant, et ab equo, quem Conscenderat, per Caput devolutus, insidiis ab Hannibale circumventus,
ad Trasimenum lacum cum exercitu caesus est. SeX
millia, quae eruperant, si de ab Maharbale data , persidia Hannibalis vincta sunt. Quum ad nuntium Cladis Romae luctus esset, duae matreS, ex inSPerat receptis filiis, gaudio mortuae sunt. Ob hanc cladem ex sibyllinis libris ver sacrum votum. Quum deinde Q. Fabius Maximus dictator, adversus Hannibalem
missus, nollet acie Cum eo Confligere, ne, Contra serocem tot victoriis hostem, territum adversis Proeliis militem pugnae committeret, et, Opponendo Setantummodo, Conatus Hannibalis impediret, M. Minucius magister equitum, serox et temerarius, Criminando dictatorem tanquam segnem et timidum,
essecit, ut populi iussu aequaretur ei cum dictatore imperium I divisoque exercitu, quum iniquo loco
nicvm II, simul in Italia, Hispania ,
Gallia et Sicilia ortum monet. a. Hannibal Apenninum quoque . . . transtitue eum id frustra tentasse tradit
Liv. XXI, 58, 59. - De transitu Apennini, vid. Exc. ad calcem huius voluminis; hinc nova lux huic loconoodum intellecto veuiet. LEM. 3. Duce hostium Ma one curo; v. ad Liv. XXI, 6o, D. S. EPIT. XXII. I. Quum iniquo loco. Vulgati habent quum in iniquo. Inutilem et ingratam hic voculam. quam a veteribus libris abesse Sigouius , Sanctius, et Drahcnhorchius testatitur i iure sustulimus. LEM.
412쪽
conflixisset, et in maximo discrimine legiones eius CSSent, Superveniente cum exercitu Fabio Maximo discrimine liberatus est. Quo beneficio victus castra cum eo iunxit, et Patrem eum salutavit; idemque su-cere milites iussit. Hannibal, Vastata Campunia, inter Casilinum oppidum et Calliculam montem a Fabio ClauSus, Sarmentis ad cornua boum alligatis et incensis, praesidium Romanorum, quod Calliculam insidebat, fugavit; et sic transgressus est saltum : idem que Q. Fabii Maximi dictatoris, quum circumposita Ureret, agro pepercit, ut illum tanquam proditorem suspectum saceret. Aemilio deinde Paullo et Terentio Varrone consulibus et ducibus, cum maxima clade adversus Hannibalem ad Cannas pugnatum eSt: Ca Saque eo proelio Romanorum quadraginta quinque millia, cum Paullo consule et senatoribus Octoginta, consularibus atque praetoriis aut aediliciis triginta. Post quam cladem quum a nobilibus adolescentibus propter descriptionem consilium de relinquenda Italia iniretur, P. Cornelius Scipio tribunus militum, qui postea Africanus nuncupatus est, Stricto Super capita deliberantium ferro, iuravit, se pro hoste habiturum eum, qui in verba sua non iurasset; effecitque, ut omnes minime relictum iri a se Italiam iureiurando adstringerentur. Praeterea trepidationem Vrbis et luctum, et res in Hispania meliore eventu gestas continet. Opimia et Floronia , Vestales virgines, incesti damnatae sunt. Propter paucitatem vero militum Servorum Octo millia armata sunt. Captivi, quum potestas esset redimendi, redempti non sunt. Varroni
obviam itum est, et gratiae actae, quod de republica
413쪽
Campani ad Hannibalem desecerunt. Nuntius Can
nensis victoriae Mago Carthaginem missus annulos aureos, a digitis occisorum Romanorum detractos, investibulo curiae essudit: quos excessisse modii mensuram traditur. Post quem nuntium Hanno, vir ex Poenis nobilissimus, suadebat senatui Carthaginien-Sium, ut Pacem a POPulo romano peterent: nec tenuit, obstrepento Barcina factione. Claudius Marcellus praetor ad Nolam, eruptione adversus Hanniba
lem ex oppido secta, prospere pugnavit. ExercituSHannibalis per hiberna Capuae ita luxuriatus est, ut
Corporum viribus atque animorum enervaretur. Casilinum, a Poenis obsessum, ita fame veXatum CSt, ut lora et pelles scutis detractas, item mures, ESSent et nucibus, per Vulturnum amnem a Romanis missis, vixerint. Senatus ex equestri ordine hominibus centum nonaginta septem suppletus η est. L. Postumius Praetor a Gallis cum exercitu caesus est. Cn. et Ρ. SCipiones in Hispania Hasdrubalem vicerunt, et Hispaniam suam secerunt. Reliquiae cannensis exercitus in Siciliam relegatae sunt, ne recederent inde, ni Sisinito bello. Inter Philippumi Macedonum regem et Hannibalem societas iuncta est. Sempronius GracchuSConsul Campanos cecidit. Praeterea in Sardinia seli-
ΕpiT. XXIII. I. Excessisse modii mensuram; vide ad Liv. XXIII, Ia,
II. I. - Nec tenuit obstrestente, etc.
vide ad Liv. XXII, 42 , n. a. a. Senatias ex equestri ordina hom. CACVII. s vide ad Liv. XXIlI,', n, 7 ἰ ubi varias lectioues indi
camus: iii textu numerantur toninm
CLXXVII. LEM. - ne recederent inde; Leid. et Exc. Pillioei derederent, nec male, quod decedere de militibus ex praesidio vel provincia abeuntihus solenne sit; Drah. Eandem etiam lectionem probavit Crev. LEM. 3. Inter Philirmum dedit. Haec verba in NSS. longe alio ordine leguntur , quem mutavit Λldus. LEM.
414쪽
citer a T. Manlio praetore adversus Poenos Sardos lite res geStas continet: a quo Hasdrubal dux et Mago et Hanno capti. Claudius Marcellus praetor A Hannibalis exercitum ad Nolam proelio sudit et vieit: pri-inusque tot cladibus sessis Romanis meliorem spem
Hieronymus, Syracusanorum reX, Cuius avus Hiero' amicus populi romani fuerat, ad Cathaginienses desecit ; et propter crudelitatem superbiamque a suis interfectus est. Ti. Sempronius Gracchus Proconsul
prospere adversus Poenos et Hannonem ducem ad Beneventum Pugnavit, SerVorum maXime opera.
quos liberos esse i ussit. Claudius Marcellus consul in Sicilia, quae prope tota ad Poenos defecerat, Syracusas obsedit. Philippo Macedonum regi bellum indictum est; qui, ad Apolloniam nocturno proelio oppressus fugatusque, Macedoniam cum prope inermi exercitu perfugit. Ad id bellum gerendum Valerius praetor missus est. Res praeterea in Hispania a P. et Cn. Scipionibus adversus Carthaginienses gestas continet. Syphax, rex Numidarum, in amicitiam adscitus, et a Masinissa, rege Massylorum, pro Carthaginiensibus pugnante, victus, in MaurusiOS cum magna manu transiit contra Gades, tibi angusto freto Africa et Hispania dirimuntur. Celtiberi quoque in amicitiam recepti sunt: quorum auxiliis adscitis,
4. Claudius Marcellus Praetor, etc. Potius consul. Conf. Liv. XXIII, 3 t
EPIT. XXIV. I. In Maurusios; pro his verbis reperimus in veti. editis in Hispaniam ad Scipionem. α Quis mutaverit, ait Creverius, incertum. Sed haee emendatio desumpta est procul dubio ex eap. 49 huius lihri. Forsitan hic aliquod gravius mendum Iatehat: aliqvot verba intercidissessspicalnur. LEM.
415쪽
tunc primum mercenarium militem romana Castra habuerunt.
P. Cornelius Scipio, postea Africanus, ante k annos aedilis factus est. Hannibal urbem Tarentum , ' Praeter arcem, in quam praesidium Romanorum sugerat, per Tarentinos iuvenes , qui se noctu Venatum ire simulaverant, cepit. Ludi Apollinares ex Marcii carminibus, quibus cannensis clades Praedicta fuerat, instituti sunt. A Q. Fulvio et Ap. Claudio consulibus adversus Hannonem Poenorum ducem Prospere Ρugnatum est. Ti. Sempronius Gracchus proconsul, ab hospite suo Lucano in insidias deductus , a Magone intersectus est. Centenius Penula, qui centurio mili- taVerat, quUm petisset a senatu, ut sibi exercitus daretur, pollicitusque esset, si hoc impetrasset, de nannibale victoriam , Octo millibus acceptis, militum dux factus, conflixit acie cum Hannibale, et Cum exercitu caesus est. Cn. Fulvius praetor male adversus Hannibalem pugnavit. In quo proelio hominum sexdecim millia η ceciderunt: ipse cum equitibus ducentis effugit. Capua obsessa est a Q. Fulvio et Ap. Claudio consulibus. Claudius Marcellus Syracusas eXpugnaVit anno tertio, et ingentem se virum gessit. In eo tumultu urbis captae Archimedes, intentus sor-mis , quas in pulvere descripserat, interfectus est. P. et Cn. Scipiones in Hispania tot tantarum rerum felicitor gestarum tristem exitum tulerunt, prope Cum totis exercitibus caesi anno octavo quam in Hispa
EPIT. XXV. I. Ante annos legi ti- diis substituit ex Liv. XXV, at, promos, quum vocem addunt edd. auit. XX millia , quod in MSS. legitur. Cons. Lav. XXV , a. 3. Anno octaseo quam, etc. vide Rda. Sexdecim millia ceciderunt Λl- Liv. XXV, 36,ia. 8.
416쪽
niam iverant. Amissaque eius provincia et possessio so-ret, nisi L. Marcii equitis romani virtute et industria, Contractis exercituum reliquiis, eiusdem hortatu, bina castra hostium expugnata essent. Ad triginta septem millia caesa; ad mille octingentos triginta capti; Praeda ingens parta. Dux Marcius appellatus est.
II annibal ad tertium ab urbe Roma lapidem super
Anienem castra posuit. Ipse vero cum duobus millibus equitum usque ad ipsam Capenam portam , ut urbis situm exploraret, obequitavit : et quum per triduum in aciem utrimque e Xercitus Omnis descendisset, Certamen tempestas diremit; nam quum in castra rediissent *, statim serenitas erat. Capua capta est 'a Q. Fulvio et Ap. Claudio consulibus. Principes Campanorum veneno sibi consciverunt mortem. Quum senatus Campanorum deligatus esset ad Balos, ut Securi feriretur, literas a senatu missas 4 Q. Fulvius consul, quibus iubebatur parcere, antequam legerCt,
in sinu posuit, et lege agi iussit, et supplicium peregit. Quum in comitiis apud populum quaereretur,
Penam Portam . . . . ObequitaMit,
sorte adequitaMit; Drah. v Id factum dicit Val. AIax. III, 7. g Io, CGρenum portam armis Hannibale Pulsante. Vix tamen credibile est . Poenum Praeter castra Fulvii et Esquilinam Portam pergere potuisse ad Capenam, nec id Livius concedit; adeo ut, Si Epitomator quoque innuere voluerit, eum ah Avieno versus Romam Propius necessisse, haud dubie etiam scripserit Cestinam portam, ut Livius, C P. ολ Plin. XV, uo, et Serv. ad Virgil. Aen. VIII, Iro. α PeriΣ. Cf. eiusdem Aniiv. Hist. ea P. 3. Png. 379. - Per triduum,
at per biduum Liv. cap. I . a. Nam quiam in castra rediissent, etc. nam minime h. l. couueuit; et
vel at aut simile quid legendum videtur; vel, quod Crev. suspicabatur, aliquid intercidit, quale re Peli muc, apud Liv. cap. II , in religionem ea
res apud Poenos Mersa est: naΠ1, etc.
3. Literas a senatu missas, ex Liv. P. S: l. a Praetore missas coniicit Deirius. An L g. literas eram SCco' Anguis saemnumero νιdebatur c uuub
417쪽
EPITOMAE cui mandaretur IIispaniarum imperium, nullo id vo
lente suscipere, P. Scipio, P. filius, qui in Hispania
ceciderat, prosessus est se iturum; et, suffragio populi consensuque omnium missus, Novam Carthaginem uno die expugnavit, quum ageret Vigesimum quartum annum, videreturque divina Stirpe creatus; quOniam et ipse, Postquam togam acceperat, quotidie in Capitolio erat, et in cubiculo matris eius anguis Saepe numero videbatur. Res praeterea in Sicilia gestas continet, et amicitiam cum Aetolis iunctam , hellumque gestum adversus Acarnanas et Philippum Macedoniae regem.
Cn. Fulvius proconsul cum exercitu ab Hannibale ad Herdoneam caesus est. Meliore eventu a Claudio Marcello consule adversus eundem ad Numistronem pugnatum est; inde Hannibal noctu recessit. Marcellus insequutus est, et subinde cedentem pressit, donec confligeret. Prioro pugna Hannibal superior fuit, Marcellus insequenti. Fabius Maximus pater consul Tarentinos per proditionem recepit. In Hispania ad Baeculam Scipio cum Hasdrubale Hamilcaris conflixit, et vicit. Inter alia captum puerum regalem eximiae formae ad avunculum Masinissam cum donis dimisit. Claudius Marcellus , T. Quintius Crispinus Consules, speculandi causa progressi e castris, insidiis ab Hannibale circumventi sunt. Marcellus occisus fuit, Crispinus fugit. Res praeterea a P. Sulpicio praetore adversus Philippum et Achaeos gestas continet. Lu-
ex HSS. Hearnii, Misus erat: Andreas, Pater consul; sic emendavit Sigonius, Disus est. Certe, ait Crev.. το Videbatur quum Prius legeretur Pater consulis , hic parum accurate dictum est. LEM. quoa manifeste vitiosum erat. LEM.
Leir. XXVII. i. Fabius Maximuε
418쪽
strum a censoribus conditum est: Censa sunt civium capita centum triginta septem millia centum et octo: CX quo numero apparuit, quantum hominum tot proeliorum adversa fortuna populo romano abstulisset. Hasdrubal, qui cum exercitu novo transcenderat
Alpes, ut se Hannibali coniungeret, cum millibus hominum quinquaginta sex caesus est, M. Livii consulis ductu , sed non minore opera Claudii Neronis consulis. Qui, quum Hannibali oppositus esset, relictis castris, ita ut hostem salleret, cum electa manu δProsectus, Hasdrubalem circumvenit.
Bos in Hispania prospere gestae a Silano, Scipionis
legato δ, et ab L. Scipione fratre adversus Poenos, a Sulpicio proconsule et ab Attalo rege Asiae adversus Philippum regem Macedonum , pro Aetolis, reseruntur. Quum M.' Livio et Claudio Neroni consulibus triumphus decretus esset, Livius, qui in provincia Sua rem gesserat, quadrigis invectus est; Nero, qui in collegae provinciam, ut Victoriam eius adiuvaret, Venerat, equo eSt sequutus, et in hoc habitu plus gloriae reverentiaeque habuit: nam et plus in bello, quam collega, secerat. Ignis in aede Vestae negligen-
Σ. Cum millibus hominum LVI caesus est; quidam MSS. addunt captam millia et CCCC.
3. Cum electa manu , IIS. Bound. delecta , probb. Dri ., Crov. et Drax. Epiri XXVIII. i. Λ Silano, Scipionis legato; nota Dukeri est: α Silanum aScipione cum Parin copiarum adversus hostes missum fuisse, Plus
semul scribit Livius; legatum Scipionis uusquam vocat. Adiutorem Scipioni ad res gerendas datum Silanum Propraetorcm, scribit XXVI, 39. Prorogatum ei et Scipioni imperium iis Hispania XXVII, ': utrique Suas
Hispanias suosque exercitus in annum decretos XXVII, 2 a. Et Scipio eum eodem iure eodeinque imperio secum
in provinciam missum dieit XXVIII. 28 n verba Semionis legato post Sei Pisuehiatre Ponenda esse, Putabaut noeli. et Druk. cons Liv. XXVIII, 23
419쪽
lia virginis, quae non custodierat, exstinctus est: virgo caesa est flagro. P. Scipio in Hispania cum Poenis debellavit quarto decimo anno eius belli, quinto post anno , quam ierat; exclusisque in totum possessione eius hostibus, Hispaniam recepit. Et a Tarracone in Africam 4 ad Syphacem regem Numidarum duobus navigiis transvectus, foedus iunxit. Hasdrubal Gisgonis ibi cum eo in eodem lecto coenavit A. Munus gladiatorium in honorem patris patruique Carthagini Novae . edidit, non ex gladiatoribus, sed ex iis, qui
aut in honorem ducis, utit ex provocatione in Certamen descendebant: in quo reguli fratres de regno serro contenderunt. Quum Astapa urbs ab Romanis oppugnaretur, oppidani liberos et coniuges rogo Qxstructo Occiderunt, et Se insuper Praecipita Verunt.
Ipse Scipio, dum gravi morbo implicitus est, seditionem, in parte eXercitus motam, confirmatus discussit, rebellantesque Hispaniae populos coegit in deditionem venire; et, amicitia facta cum Musinissa rege Numidii Pum , qui illi auxilium, si in Africam traiecisset, pollicebatur, cum Gaditanis quoque post discessum inde Magonis , cui ex Carthagine scriptum
5. Carthagini Moae omnes sere NSS. et edd. ante Sigon. et Gron V. quae substituerunt Carthagine N a. Forte leg. Carthagini noμα ; Drah. Vide ad Liv. XXVIIl. 26. n. I. Mox Astaya Mog. edidere ex Liv. XXVIII. aa. Iu MSS. et edd. aut. Oisiana , Gigia . Gisia, Gythia , Gytthia.
Et amicitia Dcιa ciam Masinissa . . . Romam rei ersus. Vulgo et amicitia
Iacta est. Dulcvere Crev. et Drahenti. Vocem est, quam a vet. lib. Sigonius abesse testatur: et omittit quoque Campanus. Sic enim rotundior videtur oratio. LEM. a. Cum Poenis debellaseit Xt V anno mnes NM. et edd. ante ultimam Gruteri. Is XV anno reposuit. seu
Crev. XIII armo.Con Lad Liv.XXVIII, 16, 4. 3. A Tarracone in Africam , etc. a Cartilagine. Liv. XXV li I, II, u. 5, et ita sorte leg. - Ad SI Phacem regem Numidarum, in S MSS. regem Massiliorum: unde Masaes loriam emend. Detrius et Drah. 4. In eodem lecιο coenaseit ex S HSS. et edd. aut. recepi. Aldus dedit accubaMit, et Curio accubuiι, quod Plerique ediderunt.
420쪽
orat, ut in Italiam traiiceret, Romam reversu S COI suique creatus. Africam provinciam petenti , contra
dicente Q. Fabio Maximo, Sicilia data est; permissumque, in Africam traiiceret, si ex re publica osse Censeret. Mago, Hamilcaris filius, a minore Baliari insula, ubi hiemarat, in Italiam traiecit.
Ex Sicilia C. Laelius in Africam a Scipione missus ingentem praedam reportavit, et mandata Masinissae Scipioni exposuit ', conquerentis, quod nondum exorcitum in Africam traiecisset. Bellum in Hispania finitum, victore romano, quod Indibilis excitaverat; ipse in acie occisus, Mandonius exposcentibus Romanis a suis deditus est. Magoni, qui in Gallia et Liguribus erat, ex Africa et militum ampla manias missa, et pecuniae, quibus auxilia conduceret; praeceptumque, ut se Hannibali iungeret. Scipio a Syracusis in Bruttios traiecit, et Locros, Pulso punico praesidio sugatoque Hannibale, recepit. Pax cum Philippo facinest. Idaea mater deportata est Romam a Possinunt oppido Phrygiae, carmine in libris si bullinis invento. pelli Italia alienigenam hostem posse, si mater Idaead ortam Romam esset. Tradita autem est Romanis per Attalum regem Asiae. Lapis erat, quem Matrem Deum incolae dicebant. Excepit P. Scipio Nasica Cn. filius, eius, qui in Hispania perierat, vir optimus a senatu iudicatus, adolescens nondum quaestorius. quoniam ita responsum iubebat, ut numen id ab optimo