장음표시 사용
571쪽
stantia,quae tot sub se continet species , quot sunt contra- ctus,vel quasi delicta, vel quasi, ex quibus eorum petitur 7l certi condictio. in prin. Esi certum pet. Altera test in spe. ctio nunquid ex mutuo oriatur aliqua specialis actio. que-
admodum oritur ex aliis contractibus ut ex locato ex venditio.& similibus contrae b. Et in hac squicquid dixerint
ceterit concludas ex mutuo non oriri illa specificata actio. nem a mutuo denominatam. Nam quoties certum est in . obligatione tunc nunquam competit actio ex eo contra.
ctu, ted certi conὸictio datur, ut infra tit. proximo in ptin. sedio mutuo semper certum est in Obligatione, ut omnes fatentur ergo nu quam pro mutuo potes competere actio ab eo denominata. Tertia est i inspectio nunquid certi co- sdictio, tuae pro mutuo intentatur, in actu practico generalis sit, an specialis. Et in hac ego quicquid Vltra montani, . & Citra montani dixerint j dico quod pro mutuo non pot. intentari ni si certi condictio specialis,& quod doc.omnes, qui hactenus dixere pro mutuo dari certi condictione ge. neralem inepte locuti sunt. Nam cum genus, licet definia. tur,& describatur, inueniri tamen non possit, ut eleganter dicebat Bald inrub.C.qui admit. quem ibi,& alibi sequuntur doc. communiter, non poterit unquam ad actu practicum induci genergiis certi condictio quemadmodu. enim animal prout est gimus definitur,& describitur,& tamen nullus ' animal, quod sit ens, inueniriir extra suas spe cies, sed est quoddam abstractum,& praedicabile in intelle .ctu, ut ait Bald ind.rub. ita etiam certi condictio generalis est quoddam abstractum,& praedicabile in intellectu , qnon inuenitui, nisi descendas ad particularem speciem. Secundo moveor, quia ex medio concludendi qualitas actionis cognoscitur. l. non debet. in fin. E. de dol. sed qfi intentatur generalis certi codictio secundum doc. comm uniter medium concludendi no est generale, quia certum simpliciter: sed est etiam opus adiicere causam remotam, qa maluatiam, quia legatum,& sin il es cauta,ergo actio illa quo- que intentata non est generalis,ssed specialis . argv. l. j. ita a gris. T dc acqui. rerum domi. -
572쪽
Ex eadem glo. ibi: sed nunc uid, Sc. Elicitur quod eerti
condictio ad interetae competit, ut hic expreste Accur . ait S doc frequentio i calculo admittunt. Verum quia hoc indistinctae uerum non reor, di doc non ivlli nnn admittunt. 9 1 Ties in proposita conςlusione sunt considerandi casus. Primus est. cum quis in libello cellam aliquam quantiatatem, pone centum, ob id, quod interest, sibi resarciri petit, nec solutio variabili est . Exemplum promisisti s cetealiquid modo,ex quo illud non fecisti, fuisti mora iacin sol. uendi , adeo ut obligatio ad interest eluccellerit: & moram istam amplius pi rgire non potes, modo peto centum
ob id , quod mea interi si illud factum non fuisse, nunquid
possim proponere certi condictionem 3 & in hoc causa unc omnium uoce concludendum est certi condictione. o locum habere. probatur,quia quoties certum p t titur,certi. codictio locum habet l. cciti condictio. in plin. T. sicer. petat. sed stibisto cau luteresse eertum petitur, ergo celli On-
dictioni locus est. Secundus t st casus quando expi imitur quidem in libello certa quantitas ob id,quod in te: est, soluistio tamen est Dariabilis. Exemplum promisi tibi aliquid facere, & non seci, & sic sunt tibi obligatus ad intei Aleiuxta. l. stipulationis non diuiduntur. vers. elsus . T. deueib. Oh ligat. modo petis interesse:& ego possum adhuc factum implete: quia sum in eo tempore, in quo conceditur morae purgatio, & isto casu, licet glos in l. si pacto quo poenam. C. de pactis.& ibi Salyc. Alex.&alii uelint locum esse
serti coindictio ni, ru tamen teneas contrarium : tit etiam tenent Alet. Soci. Pic. Purpur. Alciat. in I .certi condictio.
in prin .st.eod.& probatur in dicta lege fi pacto quo petitam
ubi ad poenam, & sie ad i ii teresse actine ex sti puta u agitur non certi condictione. Tettius,& ultimus casus es quando interesse simpliciter petitur, & in hoc casu duae sunt principales opiniones . Plima est, quod competἡt certi condictio: & hanc tenent glos. bic Nicol, de Neapol. Aret.& Tollen glo. Guil. de Cun. Bar. Bald Alb. Saly.&alu eom muniter, ut ibi testantur Alexari. & Ias in I. certi condi ctio in ptin .st.si certum pet & Porta hic. Mouentur primo.
573쪽
quia quoties eertum quid est in obligatione tune eerti eon
dictio competit dicta. l. certi condictio. sed i ntere me certum dicitur eme: ex quo certificari debet iudicis sententia. f. curare infla de actionibus. ergo pro eo certi condictio cope tere debet Huic rationi responsio patebit ex his . quae infra dicemus. Secundo mouentus per textum in d. l. certi condictio in prine. ibi lege Aquilia, &c. nam ibi dicitur, quod celli condictio competit ex lege Aquilia : sed in lege Aquilia ad intereme agitur. l. 2, & per totum tir. T ad legem Λ-quit.& infra eod. in princ,& per totum titu. ergo certi condictio ad interesse competit. Huic etiam rationi respondeas, quod tunc cx l. Aquil. competit certi condictio, cum ex ea cerium petitur: & sic quantitas pro interesse exprimitur in libello, ut ex principio illius . l. certi condictio. cobligitur. ex quo subsequens uers & ex lege Aquilia,&e. interpretarin declarari debet. sequentia enim ex praecedentibus de larantur. l.qui non militabat. 3 primo. Ede haered. instit. cum similibus. Tertio adducitur t dicta .l certi con- odictio. in princ. ibi: siue ex certo contractu petatur, siue ex incerto. quasi innuat quod non refert siue certum sit deductum in contractum, siue incertum dummodo per iudicem certificari possit. Sed hic mihi intellectus non placet: non enim puto incertum contractum accipi illuna, in quo ince tum dedus itur, quia hoc uerba non patiuntur: & mens iutius texti repugnat,cum uelit id, quod petitur,certum eme, licet contractus sit incertus:& uti que si ita intelligamus contrarium emul:quia contractus esset certus, id autem, quod petitur,lincertum et &ideo credo, quod Incertum contractum
appellet ibi Vlpia . contractum in nominatum: qui certu nomen no habet, inarto adducitur secundum Bar. quia certi condictio copetit ex omni causa &ex omni obligationst,ex qua certum peti turd. l. certi codictio. sed quoties petitur in teleta certa in rerum natura. quemadmodum enim si promitto uinum , quod est in cella, uel frumentum , quod est in horreo, licet non exprimam quantitatem, certum dicor promittere, ex quo uerificari potest. l. ubi autem. f. illud. in
princ. ff. de uerb. oblig. ixa eti in dicendum est, quod si pe-
574쪽
tam intereste limpliciter . certum tamen diem petere, ex quo certificari potest . Huic quoque rationi sacile respondetur, quod immo in id reste lucertum sit in rerum natura, cum pen eat ex arbitrio , & uoluntate iudicis. l. via Ica C. de sentent. pro eo, quod inter . l. domos. ff. de lag. ia. si traditio. Is deae . empl. nec obstat. illud de frumeto in horreo,
quia eleganter dicebat j Fulg.illud certum est de praesenti: nec ab aliquo futuro euentu dependet quod secus est in intercue: plerunque enim ad minimum , taxatio redigi tur, licet plurimum intersit. l. fin in princi . ff. de piaetor. lii-pulat. Altera est igitur opini. qu Ad immo isto casu cesset cetri condustio :& hanc opinionem sequabantur quidam glo statores antiqui: quos tacitis nominibus resert hic Ac cur s. Iac. de Aren . ut hic ait. Nicol. de Neap. t 'ort. & Bello. hic Fulg. Casteli Comens. Iaso. Deci . S Alciat. in L certi
conductio in princ. ff. eo. . Mouentur primo pcr rex tum iud. l. fin. ff. si quis in ius uoc non inuer. cur concordat te T. in
l. liber homo.*. sin. E. de uerborum obligat. & exponere incerti condictione, id est certi est manifesta liteiae uiolatio, dc nigrum pro albo poni uidetur. Secuti do adducitur. l. ii. in fin. ibi, incertar actio iris. C. de inutil. stipui. Tertio quia ut sit locus certi condictioni, opus est ut certum petiatur d. l. certi condictio, in princ. sed petendo quis inter Ale incerrum petit. l. si poenam .s f. de tae iborum obligat. l. quatenus. si de teg. iur. I uncta. l. ubi autem. f. qui illud. ff. de uel bo.
oblig ergo in petitione eius, qυod interest,certi condictioni
locus este non poterit. nec respondeas cum glos. quod licet incertum , tamen certificari debet per iudicem in sententia iuxta. , .lcurare infra de actio. luia opus est ut sit ce itum in petitio te, ut mox oicam . Quarto mouetur Porr. hic:
quia in iudiciis sorn a petitionis inspici debet. l. cum quae-idam. f. fin f f. de iuris omnium iud. sed quando petitui intereste incertum petitur. d. leg. s poenam. ergo certi condi ctio c state debet. Huic rationi respondeas quod ducta. g. fiu. pr incrdit quo ad iurisdictionem iudicis: ut hic per Bellon Oeter Quinto, & ultimo, ut sit locus celli condi dictioni,opus sit, ut certum deducatur in pi titione, nec sus.
575쪽
ncit si postea eertificetur, ut probatur iri a I
576쪽
SUMMA RERUM CAPITA .a Ad unamquanque rem introducendam quatuor causa sunt ne eessariς. iciens, materialis formalis, is sinatis. a Stipui tionis causa ficiens. 3 Eiusdem causa materiatis . . - 1 iusdem causa formalis., Eiusdem causa synalis .c Stipulatio necessitate introducta non dicitur, eontra Doctis
γ Stipu alio quid 'δ Multiplex stipulationis diuisio .s Luomodo Hipulatio disserat a pacto, pollicitatione, ct constitu
to. is de hoc etiam nu. t O. a o Pactum duplex.
a I Uerum promissisfacta praesenti ex causa lucrativa polPicitatio
3a An,θ quomodo Hipulatis, o uerb.sile disserant. Tipulationis materia, quae in hoc pertractatur titulo, subtilis est, ut ait Bar. iiii. I. n. dedon. Vtilis, sub eam.omnia pacta,Omnesque conuen tiones cotinentur, adeo ut dicere nodubitauerit Petr. a Bellaper.tractatum hunc . . . pixis cotinere,qua mediu contineat decreta-
Iiu,& Beffutius exi, qui hanc calluerit materia, optimia fore legum professorem . Est et demu freque , cu soleant hodie Notarii, siue Tabelliones in unoquoq; instrumento stipulatione interpoliere, cu in calce dicunt, & praediista ola artes sibi ad inuice promise tui p solemnem stipulatione, Sc. Bar.in l. t. ff. de condit. ob caui & ideo cu illius interpretatione simus aggi essuri, De illa iis ut ita dixeri manib. eam aggredi uideamur, conita Cati praeceptum in l. r. Ede
577쪽
orig. iur. nonnulla ad eius intellectum praemittenda sunt.
x l Eictim ad 'unam quanque eni introdueendam quatuor caula eoncurrere. sebeant e Helens siue introductilia, materialis . formalis,& finalis. stat d. in l. i col. 2. C. de summa trinit. in rub. C. de rescin. tie ad late Biunus in trach de forin.
in princi p. Videndum est in p imis quae sit causae ficiens
ipsius stipulationis, quae materialis, quae fot malis,& quae finalis mox quomodo definiatur iiiiii iiturque stipulati x. de m tun quomodo a pacto differat, pollicitatione. & consti x tuto. 'Causa effici eas seu introductitia stipulationis, ut ad primum reuertamur , est ius ciuile, ius enim ciuile hanc int: oduxit stipulationem. ut glo. Barto, & alii dicunt in l. eae hoe iure. T. de iust &iura. glos. Port. Aret.& alii in s. ius autem gentium supra de is r. natur Port. &hic doc. communiter in rubri .ffeod quod nos late explicantibus infla 3 ecd. in ε. omnis . t Causa uero materialis est uerbonam coconceptio,&sensus ad aliquid dandum uel faciendum. ex his enim ius ciuile gipulationem introdu2it, ut de conceptione uerborum, probatur in l. s .f. stipulatio T. eod. de
consensu in l. i f. adeo. T de pac Et hinc est, quod licet contractiis stipulationis i uris sit ciuilis sui diximus quia tamesine consensu eontrahi non potest . . adeo. ex eo naturalis
oritur obligatio, sicut ex iuri entium contractibus Oriti selet.l. i. f. si quis ita .sseo. Cum igitur ex consensu & uer-
bis stipulatio conficiatui, mutus utiq; cum uerba concipere nequeat. stipulationem contrahere non poterit f. mutum ins a de inutil. stipui quod & in surdo receptum est, Ut ibi text. ait Hine etiam infertur , quod cum furiosus consentire non possit, est quo mente earet. β. idem furiosi supra quibus non est permisi. fac.test. stipulationem con .ra- η here non p., er i F. furiosis infra de inutii stip. 1 Sed cum materia absque forma inutilis sit. forma enim est,quae dat esse rei l. Iulianus Uad exhibe n. qua forma ,&quo ordineius ciuile hane introduxit stipulationem λ & sic quae est causa sorinalis stipulationis λ& una omnium uoce respondetur esse uerba s,rmata ut si quidem interrogatio praecedat. mox incontine uti subsequatur congrua respousio , ut probat c
578쪽
st. cle paci. l. r. C. de viar:& hinc est quod cum uerba pro forma in stipulatione requirantur Obligatio, quae inde nascitur, a uerbis potius denominari debet. quam a consensu. actus enim potius a causa formali denominari debet, quam a material l .d l. Iulianus. M.quanta. T. ad exhibe n. vlom uestra lutit In rilb. Teo. Hinc etiam infertur,m si praesens praesenti porrigat epistolam, in qua adsit interrogatio:& is per allam epistolam respondeat, stipulatio non contrahitur. defectus enim formae actum uitiat. d. Mulianus. T. ad exhibend. ted in proposito deficit sorma stipulationis, cum desinit uerba, ergo uitiari debet stipulatio, uel potius non coae tia hi,& Ita tradunt Bald. Aret. Ias Alciat.&alij communiter in l. in princi p. .eod.3c si tu opposueris. I. non figura. u. de act. & oblig. respon deas, v t per Alciat.& dom. Guilis Pontan. lnda.J.m princ. Declarata ipsius stipulationis causa ericienti materiali.& formali, cum omne agens ad finem tuum tendat secundum Philosophos, consequens est, Vis videamus, i quae sit causia finalis stipulationis. de cum Ca-stienti,&communiter Doct dicendum esse duplicem, utilitatem scalicet&nt cessitatem. de utilitate probatur infra de inutil. stipulatio. g. alteri inuentae sunt enim linquit ibi Iustinianus j stipulationes, ut unusquisque acquirat sibi, quod sua interest.&idco si stipulemur alteri, ex quo nostra non interest inutilis est stipulatio, ut ibi dicitur. de necessitate veto adducunt docto. exemplum in fit eiussione , quaecum non possi i contrahi siue stipulatione l. blanditus. C. dende Hasso. stipulationem propter fideiussionem necessariam
6 t Verum hoc ego de necessitate non admitto, hac rona, quia aut illi volunt necessarium fuisse stipulationem pro-
ante eam introductam ortum aut propter eum
qui postea fuit introductus. si tu dieis necessaliam fuisse sit
pu lationem proiter actum ante eam introductam ortum, clico hoc esse sal sum: cum enim actus ille intio ductus fue-xit ante introductam stipulationem, non possumus eam dicere necessariam respectu illius actus nam illud dicitur esse Ii necellarium
579쪽
heeessarium ad actum, si ne quo actus explicari non potest, sed actus iste sine stipulatione explicari potest. cum ait te fuerit introductus,ergo illius aetus respectu no fuit necessaria stipulat. o. si uero dicis necellariam fuisse stipulationem propter actum postea intro dactum, ut est exemplum supra in fideiussione positum . & tunc quoque idem est dicendum. Oam quali as non potest est se siue sit biecto i eius qui m prouincia. in fin. T. s certum peta . sed actus , curvis te spectinnecessui uiri introductam Dille stipulationem dicimus tepore introducen sae stipulationis in rerum natura inori etat. ergo haec necellitatis qualitas non potest esse respectu illius actus, ex quo adhuc non erat i ntroductus.& ex hoc dilemmate tolluntur omnia exempla, quae a doct. referunt ut in rub. T. eo.& praesierit in a Iac. de nigr. qui C x Geu septe in exempla cogerit, in quibus neces triam fuisse stipulatione doct. dicunt. Nam licet in illis necessario requiratur stipulatio non tamen sequitur ex hoc, quod ius ciuile ex necessitate motum stipulationem intro diis erit. Sed postquam ius ciuile nulla necessitate ad luca id stipulatione credit, ita eam multis aetibus & negociis optauit, ut sine ea noluerat actus eonsistet e. Stipulationi igitur causa finalis fuit uti litas, ut
unusquisque quod sua interest stipia ur a *. alteri. Vtilitas autem uerlatur circa plura, circa nouationem, circa pacta nuda, sc alia, quae enumerantur a doc. in rub. Teod Scd cum hanc nam cieaturam ius ciuile ex consensu & uel borum conceptione introduxerit, consequens est, ut denomine ei imponendo quaeramus. simul. natque mulier patium
ediderit, denominis postione cogitate Et ideo hanc quoque suam creaturam ius ciuile stipulationem nomina me, a stipulo. quod apud ueteles firmum appellabatur. sorte a stipite descendens, ut in princi p. titu. nostri.& nihil at od est qua conceptio uerborum Muibus is , qui interrogatur daturum facturumue se id, quoa in errogatus est, respodet. ut Pompo. ait in l. v. g. stipulatio.Teo.circa quam definitios nem non insisto. 'quia latius de ea uidebimus infra in glo Cprin. Haec aut e stipulatio uariis causis, multisque respectibus, uatias& mul tas recipit diuisones. nos duas tantum
580쪽
persequemur. Prrina est, quia alia dicitur uera, alia ficta: ut iit hic Porr. ait itera est quando contrahentes uere stipulationem concipiunt cum omnibus suis reqiii sitis: ut pio mittis dare centum λ promitto,& sic hac in hi c titulo tractatur. Ficta uero dicitur quando.contrahentes nullam reuela interponunt, itipulatione: lax tamen ex ea, quam habet, potentia,
fingit eam in tei uenisse: ut in Lunica. C de iel uxo. act. & in alus inultis casibus relatis per doct. in I. i si eo in prin. Altera est di uisio,quia quaedam dicitur eerta, quaedam incerta Celta dicitur esse quot es id uenit in stipulationem , quod certum eli,& quod coitat quid, quales quant unque s t. l. cegium iii ii certum petat. puta talem fundum dati: obligatio
enim dandi curta regulariter elie constat.l. ubi aute. I. i. E.
eo incerta uero stipulatio est quoties id uenit in stipulationem, quod incertum est, pone exempla in interesses. si pcdnam .ineo .icem in obi gationibus faciedi. l. tibi autem. 3. qui id quou. Teo.& aduertas a i hanc di iisione, quia utilis est . tia ut infra dicemus in tex. si certa est stipulati omascitur ex ea actici, quae dicitur celli condictio. si incerta actio ex stipuν latu. ut ibi dicemus. Disseit autem t stipulario a pacto pollia citatione,& conlii tufo. nam pactum est genus ipsius stipulatio iras. Pactum enim nihil aliud est, quam duorum pluriuib ve tu i de placitu & co sensus J.i .f. i.srde pactis. t Huius duc
suntlpecies. allesa dicitur pactum nudui id stat in teimi uis paret & simplicis cc uentionis δc hoc actione no patitit iuris gentium.*. igitur nuda. ff. de paci Altera uero species dicitur pactum uestitum, quod non stat in termiuis pu ae,& sim plicis conuentionis, sed uel atri id nomen proprium contractus sibi asIumit, uel alio adminiculo ioboratur & hoc actionem pati t. d inuri laetitium nil princ. Exemplum in terminis nostris. si ego tibi dicam promittis nihi l date centum λ tu r spondeas, pronaitto, utique istud est pacturia, quia ist duo tum in a a m placitum δc consensus. sed no niadu, quia non stat in terminis purae conuentionis. sed ii an sit in aliud nomen proprium contractus s& appellatur stipulatio, quae effinterrogat sone,& responsione congrua contrahitur. Dicteririgitur stipulatio & pacto quemadmodum spe etes a genetis