장음표시 사용
41쪽
Iocorum angustiis clausisset, quod perito regionum callideque cogitanti saepe accidebat, utophrodates, cum bellum duci maiore regis calamitate quam ad-Versariorum Videret, pacem amicitiamque pristinam memoran et 'ortatus est, ut cum rege in gratiam
rediret quam illo etsi fidam non fore putabat, tamen condicionem accepit seque ad Artaxerxem legatos missurum dixit sic bellum, quod rex adversus Datamen SuSceperat, sedatum est. Autophrodates in Phrygiam
At rex, quod implacabile odium in Datamen susceperat, postquam bello eum opprimi non posse animadvertit, insidiis interficere studuit qua ille plerasque evitavit sicut, cum ei nuntiatum esset quosdam sibi insidiari, qui in amicorum erant numero de quibus, quod inimici detulerant, neque credendum neque neglegendum putavit), experiri voluit, Verum salsumne sibi esset relatum itaque eo profectus est, in quo itinere futuras insidias dixerant sed elegit corpore ac statura simillimum sui eique vestitum suum dedit atque eo loco ire, quo ipse consuerat, iussit; ipse autem ornatu Vestituque militari inter corporis custo des iter sacere coepit at insidiatores, postquam in eum quem inse rant locum agmen pervenit, decepti ordine atque vestitu impetum in eum faciunt, qui suppositus erat praedixerat autem iis Datames, cum quibus iter aciebat, ut parati essent sacere, quod ipsum vidissent ipse, ut concurrentes insidiatores animum advertit, tela in eos coniecit hoc idem cum liniversi fecissent, priusquam pervenirent ad eum quem aggredi volebant, confixi conciderunt.10 Hic tamen tam callidus vir extrem tempore captus est Mithridatis, Ariobarganis filii, dolo namque is pollicitus est regi se eum interfecturum, sire permitteret, ut quodcumque vellet liceret impune sacere, fidemque de ea re more orsarum dextra de disset hanc ut accepit a rege missam, copias Parat
et absens amicitiam cum Datame lacit, regis provincias eXat, castella Xpugnat, magna praedas capit, quarum partim suis dispertit, partim ad Datamen inittit pari modo complura castella ei tradit haec ad u aciendo peruasit homini se infinitum adversus regem suscepisse bellum, cum nihil magis, ne quam suspicionem illi praeberet insidiarum, neque colloquium eius petivit neque in conspectum venire studuit. si absens amicitiam gerebat, ut non beneficiis mutuis,
sed communi odio, quod erga regem Susceperant, comtineri viderentur. Id cum satis se confirmasse arbitratus esset, cer-Htiorem laci Datamen, tempus esse maiores re parari
et bellum cum ipso rege suscipi, deque ea re, si ei videretur, quo loco vellet, in colloquium veniret probata re colloquendi tempus sumitur locusque, quo conveniretur huc Mithridates cum uno, cui maxime habebat fidem, ante aliquot dies venit compluribusque locis separatim gladios obruit eaque loca diligenter notat. ipso autem colloquii die utrique, locum qui explorarent atque ipsos scrutarentur, mittunt; deinde ipsi sunt congressi. hic cum aliquamdiu in colloquio fuissent et diversi discessissent iamque procul Datames abesset, Mithridates, priusquam ad suos perVeniret, ne quam Suspicionem pareret, in eundem locum revertitur atque ibi, ubi telum erat infossum, resedit, ut si lassitudine cuperet acquiescere, Datamenque revocaVit, simulans se quiddam in colloquio esse oblitum interim telum, quod latebat, protulit nudatum 4 que vagina veste texit ac Datami venienti ait, digredientem se animadvertisse locum quendam, qui erat in conspectu, ad castra ponenda 8Se idoneum. quem Scum digito demonstraret et ille respiceret, aversum ferro transfixit priusque, quam quisquam OSSet Succurrere, interfecit ita ille vir, qui multos consilio, neminem perfidia ceperat, simulata captus est amicitia.
42쪽
Epaminondas, olymnii filius, hebanus de hoe
priusquam scribimus, haec praecipienda videntur lectoribus, ne alienos mores ad Suos reserant, neVe ea, quae ipsis leviora sunt, pari modo apud ceteros fuisse ar- bitrentur scimus enim musicen nostris moribus abesse a principis persona, saltare Vero etiam in vitiis poni: quae omnia apud Graecos et grata et laude digna du- cuntur cum autem exprimere imaginem consuetudinis
atque vitae velimus Epaminondae, nihil videmur debere praetermittere, quod pertineat ad eam declaran- dam quare dicemus primum de genere eius, deinde quibus disciplinis et a quibus sit eruditus, tum de moribus ingeniique acultatibus et si qua alia memoria digna erunt, postremo de rebus gestis, quae a plurimis animi anteponuntur virtutibus. Natus igitur patre, quo diximus, genere honeSto.
pauper iam a maioribus relictus est, eruditus autem sic ut nemo hebanus magis nam et citharigar et cantare ad chordarum sonum doctus est a Dionysio qui non minore fuit in musicis gloria quam Damon aut Lamprus, quorum pervulgata sunt nomina, --
tare tibiis ab Olympiodoro, saltare a Calliphrone at philosophiae praeceptorem habuit Lysim arentinum, Pythagoreum cui quidem sic fuit deditus, ut adulescens tristem ac seVerum senem omnibus aequalibus
suis in amiliaritate anteposuerit; neque prius eum a se dimisit, quam in doctrinis tanto antecessit condiscipulos, ut facile intellegi posset pari modo supera- turum omnes in ceteris artibus atque haec ad nostram consuetudinem sunt levia et potius contemnenda; at in Graecia, utique lim, magnae laudi erant postquam ephebus est actus et palaestrae dare operam coepit, non tam magnitudini virium servivit quam velocitati: illam enim ad athletarum usum hanc ad
belli existimabat futilitatem pertinere. itaque exer-
eebatur plurimum currendo et luctando ad eum finem quoad stans complecti posset atque contendere in armis Vero plurimum studii consumebat. Ad hanc corporis firmitatem plura etiam animi 3 bona accesserant erat enim modestus, prudens, graVis temporibus sapienter utens, peritus belli, fortis manu animo maximo, adeo Veritatis diligens, ut no ioco quidem mentiretur idem continens elemens patiens 2 que admirandum in modum, non solum populi, sed etiam amicorum serens iniurias, in primis commissa celans, quodqὶ interdum non minus prodest quam diserte dicere, studiosus audiendi ex hoc enim lacillimo disci arbitrabatur itaque cum in circulum e 3 nisset, in quo aut de re publica disputaretur aut dophilosophia sermo haberetur numquam inde prius discessit, quam ad finem sermo esset adductus paupertatem adeo facile perpessus est, ut de re publica nihil praeter gloriam ceperit. amicorum in se tuendo caruit facultatibus, fide ad alios sublevandos saepe sic usus est, ut iudicari possit mi ei cum amicis
fuisse communia. nam cum aut civium suorum ali 5
quis ab hostibus esset captus aut virgo nubilis propter paupertatem collocari non posset, amicorum concilium habebat et, quantum quisque daret, pro facultatibus imperabat eamque Summam cum fecerat, potius quam ipse acciperet pecuniam, adducebat eum, qui quaerebat, ad eos, qui conserebant, eique ut ipsi numerarent laciebat, ut ille, ad quem ea res perveniebat, sciret quantum cuique deberet. Tentata autem eius est abstinentia a Diomedont 4 Cygiceno namque is rogatu Artaxerxis regis Epaminondam pecunia corrumpendum susceperat hic magno cum pondere auri hebas venit et Micythum admlescentulum, quem tum Epaminondas plurimum diligebat, quinque talentis ad suam perduxit voluntatem. Micythus Epaminondam convenit et causam adventus Diomedontis ostendit at ille Diomedonti coram nihil e
43쪽
XV. PAMINONDAS. 4. . inquit opus pecunia est: nam si re ea Vult quae Thebanis sunt utilia, gratiis sacere sum paratus, in autem contraria, non habet auri atque argenti satis. namque orbis terrarum divitias accipere nolo pro pa- triae caritate tu quod me incognitum tentasti tuique similem existimasti, non miror tibique ignosco; sed egredere propere, ne alio corrumpas, cum me
non potueris et tu, Micythe, argentum huic redde, aut, nisi id confestim facis, ego te tradam magistratui.' hunc Diomedon cum rogaret, ut tuto exire Suaque, quae attulerat, liceret efferre, istud quidem' inquit laciam, neque tua causa, sed mea, ne, si tibi sit pecunia adempta, aliquis dicat id ad me ereptum per venisse, quod delatum accipere noluissem.' a quo cum quaesisset, quo se deduci vellet, et ille Athenas dixisset, praesidium dedit, ut tuto perveniret neque vero id satis habuit, sed etiam, ut inviolatus in navem escenderet, per Chabriam Atheniensem, de quo supra mentionem fecimus, effecit abstinentiae erit hoc satis
testimonium plurima quidem proferre OSSumus, Sed modus adhibendus est, quoniam uno hoc volumine vitam excellentium Virorum complurium concludere conStituimus, quorum res separatim multis milibus Verauum complures Scriptores ante Os explicarunt.
Fuit etiam disertus, ut nemo ei Thebanus par esset eloquentia, neque minus concinnus in brevitate 2 respondendi quam in perpetua oratione omatus. habuit obtrectatorem Menecliden quendam, indidem Thebis et adversarium in administranda re publica, satis exercitatum dicendo, ut Thebanum scilicet: namque illi genti plus inest virium quam ingenii is quod in re militari florere Epaminondam videbat, hortari so-lsibat hebanos, ut pacem bello anteferrent, ne illius imperatoris opera desideraretur huic ille saltis inquit verbo cives tuos, quod eos a bello avocas: otii enim nomine serVitutem concilias nam paritur pax bello. itaque qui ea diutina volunt frui, bello exe
citati esse debent quare si principes Graecia vultis esse, caStri est Vobis utendum, non palaestra. idem illo Meneclides cum huic obiceret, quod liberos non haberet neque uxorem duxisset, maximeque insolentiam, quod sibi Agameninonis belli gloriam videretur consecutus at ille desine,' inquit Meneclida, do uxorc mihi exprobrare: nam nullius in ista re minus uti consilio volo. habebat enim Meneclides suspicionem adulterii. quod autem me Agamemnonem aemulari putas, falleris namque ille cum universa Graecia vix decem annis unam cepit urbem, ego contra ea una urbe nostra dieque uno totam Graeciam Lacedaemoniis fugatis liberavi. Idem cum in conventum venisset Arcadum, e 6 tens ut societatem cum hebanis et Argivis facerent, contraque Callistratus, Atheniensium legatus, qui eloquentia omnes e praestabat tempore, postularet ut potius amicitiam sequerentur Atticorum, et in oratione sua multa invectus esset in Thebanos et Argivos in Zisque hoc posuisset, animum advertere debereor 2 cades, quales utraque civitas ei Ves procreasset, ecquibus de ceteris possent iudicares argivos enim fuisse Orestem et Alcmeonem matricidas, Thebis Oedipum natum, qui, cum patrem suum intersecisset, ex matre liberos procreasset huic in respondendo Epaminondas, cum de ceteris perorasset, postquam ad illa duo opprobria pervenit, admirari se dixit stultitiam rhotoris Attici, qui non animadverterit, innocentes illos natos domi, scelere admisso cum patria essent Xpulsi, re-eeptos esse ab Atheniensibus. sed maxime eius elo 4 quentia eluxit Spartae legati ante pugnam Leuctricam. quo cum Omnium Ociorum convenissent legati, coram frequentissimo legationum conventu sic Lacedaemoniorum tyrannidem coarguit, ut non minus illa or fione opes eorum concusserit quam Leuctrica pugna. tum enim perfecit quod post apparuit, ut auxilio Lacedaemonii sociorum privarentur.
44쪽
Fuisse patientem suorumque iniurias serentem civium, quod se patriae irasci nefas esse duceret, haec
sunt testimonia cum eum propter invidiam cives sui praeficere exercitui noluissent duxque esset delectus belli imperitus, cuius errore res eo esset deducta, ut omnes de salute pertimescerent, quod locorum amgustiis clausi ab hostibus obsidebantur, desiderari coepta est Epaminondae diligentia erat enim ibi pri-
vatus numero militis a quo cum peterent opem, nullam adhibuit memoriam contumeliae et exercitum N sidion liberatum domum reduxit incolumem nec Vero hoc semel fecit, sed saepius maxime autem fuit illustre, cum in Peloponnesum exercitum duxisset adversus Lacedaemonios haberetque collegas duos, quorum alter erat Pelopidas, vir fortis ac strenuus hicum criminibus adversariorum me in invidiam venissent ob eamquo rem imperium iis esset abrogatum atque in eorum locum alii praetores succeSSissent,
Epaminondas populi scito non paruit idemque ut facerent persuasit collegis et bellum, quod susceperat, gessit namque animadvertebat, nisi id fecisset, totum exercitum propter praetorum imprudentiam inscitiam que belli periturum lex erat hebis, quae morte multabat, si quis imperium diutius retinuisset, quam lege praefinitum oret hanc Epaminondas cum rei publicae conservandae causa latam videret, ad emi-ciem civitatis conserri noluit et quattuor mensibus diutius, quam populus iusserat, gessit imperium. Postquam domum reditum est, collegae eius hoc
crimine accusabantur quibus ille permisit, ut omnem causam in se transferrent suaque Opera laetum contenderent, ut legi non oboedirent qua defensious illis periculi liberatis inem, Epaminondam responSurum
putabat, quod quid diceret non haberet. at illo in
iudicium venit, nihil eorum negavit, quae adversarii crimini dabant, omniaque, quae collegae diXerunt, comsessus est neque recusavi, quominus degis poenam
subiret, sed unum ab iis petivit, ut in sepulcro suo inseriberent: Epaminondas a Thebanis morte mes atatum est, quod Ἀον coegit apud Leuctra superare
Lacedaemonios, quos ante se imperatorem nemo Boeotorum ausus sit aspicere in acie, quodque uno proelio non solum Thebas ab interitu retraxit, sed etiam universam Graeciam in libertatem vindicavit eoque res utrorumque perduxit, ut hebani Spartam oppugnarent, Lacedaemonii satis haberent, si salvi esse possent, neque prius bellare destitit, quam Messene resti 5 tuta urbem eorum obsidione clausit.' haec cum dixisset, risus omnium cum hilaritate coortus est, neque quisquam iudex ausus est de eo serre suffragium. sic a iudicio capitis maxima discessit gloria. Hic extremo tempore imperator apud Mantineam cum acie instructa audacius instaret hostes, cognitus a Lacedaemoniis, quod in unius emici eius patriae sitam putabant salutem, universi in unum impetum
fecerunt neque prius ubSceSSerunt, quam magna caede
edita multisque occisis sortissime ipsum Epaminondam
pugnantem, par eminus percussum, concidere viderant. huius casu aliquantum retardati sunt Boeoti,
neque 'amen prius Iugna AEXcesserunt, quam ain pugnantes profligarunt. ut Epaminondas, cum aes 3 madverteret mortiferum e vulnus accepisse simulque, si ferrum, quod ex hastili in corpore remanSerat, X- traxisset, animam statim emiSSurum, usque e retinuit,
quoad renuntiatum est vicisse Boeotos id postquam audivit, satis inquit lixi invictus enim morior. tum
ferro extracto consestim Xanimatus est. Hic uxorem numquam duxit in quo cum re-10
prehenderetur alelopida, qui filium habebat infamem,
maleque eum in eo patriae consulere diceret, quod liberos non relinqueret, vide' inquit ne tu peius consulas, qui talem ex te natum relicturus sis neque vero stirps potest mihi deesse namque ex me natam relinquo pugnam Leuctricam quae non modo mihi
45쪽
3 superstes, sed etiam immortalis sit necesse est.' quo tempor duce Pelopida exules Thebas Occuparunt et praesidium Lacedaemoniorum ex arce expulerunt, Epaminondas, quamdiu facta est caedes civium, Omo se tenuit, quod neque defendere malos volebat neque
impugnare, ne manu suorum Sanguine cruentaret:
namque omnem civilem victoriam inestam putabat. idem, postquam apud Cadmeam cum Lacedaemoniis pugnari coeptum est, in primis stetit. Huius de virtutibus vitaque satis erit dictum, si hoc unum adiunxero quod nemo ibit infitias, Thebas et ante Epaminondam natum et post eiusdem interitum perpetuo alien paruisse imperio, contra ea, quamdiu illo praefuerit rei publicae, caput fuisse totius Graeciae ex quo intellegi potest unum hominem pluris quam civitatem suisse.
Pelopidas hebanus, magis historicis quam Vulgo
notus cuius de virtutibus dubito quem ad modum eXponam, quod Vereor, si res explicare incipiam, ne non vitam eius enarrare, sed historiam videar scribere, sin tantummodo summas attigero, ne rudibus Graecarum litterarum minus dilucide appareat, quantus fuerit ille vir itaque utrique rei occurram, quantum potuero, et medebor cum satietati tum ignorantiae
Phoebidas Lacedaemonius cum exercitum Olynthum duceret iterque per Thebas saceret, urcem Oppidi, quae Cadmea nominatur, occupavit impulsu paucorum hebanorum, qui adversariae factioni quo facilius resisterent, Laconum rebus studebant, idque suo privato, non publico secit consilio quo sacto eum Lacedaemonii ab exercitu removerunt pecuniaque multarunt, neque eo magis arcem Thebanis reddiderunt, quod susceptis inimicitiis satius ducebant eos obsideri quam liberari nam post Peloponnesium bellum Athenasque devictas cum Thebanis sibi rem esse existimabant et eos esse Flos, qui adversus se sistere auderent hac mente amicis Suis summas potestates dederant alteriusque factionis principes partim interfecerant, alios in exilium eiecerant in quibus elopidas hic, de quo scribere exorsi sumus, pulsus patria
Hi me fere thenas se contulerunt, non quo Sequerentur otium, Sed ut, quem e proximo locum fors obtulisset, e patriam recuperare niterentur ita uque cum tempus esset risum rei gerendae, communiter
cum iis, qui hebis idem sentiebant, diem delegerunt ad inimicos opprimendos civitatemque liberandum eum, quin maximi Magistratus Simul consuerant epulari. magnae saepe res non ita magnis copiis Sunt gestae, ssed profecto numquam tam ab tenui initio tantae opes sunt profligatae iam duodecim adulescentuli coierunt ex iis, qui exilio erant multati, cum omnino non essent amplius mentum, qui tanto se offerrent periculo. qua paucitate perculsa est Lacedaemoniorum potentia. ii enim non magis adversariorum actioni quam Spartanis eo tempore bellum intulerunt, qui principes erant totius Graeciae quorum imperii maiestas, neque ita multo post Leuctrica pugna ab hoc
initio perculsa concidit illi igitur duodecim, quorum 6 dux erat elopidas, cum Athenis interdiu exissen ,
ut vesperascente caelo Thebas OSsent perVenire, cum canibus venaticis exierunt, retia serentes, Vestitu agresti, quo minore suspicione sacerent iter. qui cum tempore ipso, quo studuerant, pervenissent, domum Ch ronis deverterunt, a quo et tempus et dies erat datus. Hoc loco libet interponere, etsi seiunctum ab re 3 proposita est, nimia fiducia quantae calamitati soleat esse. iam magiStratuum Τhebanorum statim ad aures pervenit exules in urbem venisse. id illi vino epuli
46쪽
que dedit usque eo despexerunt, ut ne quaerere quidem de tanta re laborarint accessit quod etiam magis aperiret eorum dementiam allata est enim epistula Athenis ab Archia, uno ex iis qui Sacris Haeerant Eleusiniis, Archiae, qui tum maximum magistratum Thebis obtinebat, in qua omnia de profectione eorum
perScripta erant quae cum iam accubanti in convivio esset data, sicut erat signata, sub pulvinum Subi- ciens in crastinum' inquit 'dissero res serias.' at illi
OmneS, cum iam nox processisset, vinolenti ab exulibus duce Pelopida sunt intersecti quibus rebus confectis, vulgo ad arma libertatemque vocato, non Solum qui in urbe erant, sed etiam undique e agri concurrerunt, praesidium Lacedaemoniorum ex arce pepulerunt, patriam Obsidione liberarunt, auctores Cadmeae occupandae partim Occiderunt, partim in exilium
Hoc tam turbido tempore, sicut supra docuimuS, Epaminondas, quoad cum civibus dimicatum est, domi quietus fuit itaque haec liberatarum Thebarum propria laus est elopidae, ceterae sere commune cum Epaminonda namque in Leuctrica pugna imperatore Epaminonda hic fuit dux delectae manus, quae prima phalangem prostravit Laconum. Omnibus praeterea periculis eius assuit sicut Spartam cum oppugnaVit, alterum tenuit comu), quoque Messena celerius restitueretur, legatus intersas est prosectus denique haec fuit altera persona Thebis, sed tamen secunda ita, ut
proxima esset Epaminondae. Conflictatus autem est etiam adversa fortuna nam et initio, sicut ostendimus, exul patria caruit et, cum Thessaliam in potestatem Thebanorum cuperet redigere legationisque iure satis tectum se arbitraretur, quod apud omnes gentes Sanctum SSE OBSUeSSet, tyranno Alexandro heraeo simul cum Ismenia com-2 prehensus in vincla coniectus est hunc Epaminondas recuperavit . bello persequens Alexandrum post id XVI. PELOPIDAS. 5.
sactum numquam animo placari potuit in eum, a quo erat violatus itaque persuasit Thebanis ut subsidio
Thessaliae proficiscerentur tyrannosque eius expellerent. cuius belli cum ei summa esset data eoque cum a exercitu prosectus esset, non dubitavit, simulac conspexit hostem, confligere. in quo proelio Alexandrum ut animadvertit, incensus ira equum in eum concitavit proculque digressus a suis coniectu telorum confossus concidit atque hoc secunda victoria accidit: nam iam inclinatae erant tyrannorum copiae. quo facto omnes
Τhessaliam civitates intersectum telopidam coronis aureis et statuis aeneis liberosque eius multo agro
Agesilaus Lacedaemonius cum a ceteris scripto 1 ribus tum eximie a Xenophonte Socratico collaudatus est: eo enim usus est amiliarissime. hic primum deis
regno cum Leotychide, fratris filio, habuit contentionem. mos erat enim Lacedaemoniis a maioribus traditus, ut binos haberent semper reges, nomine magis
quam imperio, ex duabus lamiliis Procli et Eurysthenis
qui principes ex progenie Herculis Spartae reges fuerunt horum ex altera in alterius familiae locum fieri non licebat ita suum utraque retinebat ordinem. primum ratio habebatur, qui maximus natu esset ex liberis eius, qui regnans decessisset; sin is virile secus non reliquisset, tum deligebatur, qui proximus esset propinquitate. Mortuus erat Agis rex, frater Agesilai: filium reliquerat Leotychidem. quem ille natum non
agnorat, eundem moriens suum esse dixerat. is de honore regni cum Agesilao, patruo suo, contendit neque id quod petivit consecutus est nam Lysandro Suffragante, homine, ut ostendimus supra, factioso et iis temporibus potente, Agesilaus antelatus est.
47쪽
Hic simulatque imperii totitus est. persuasit
Lacedaemonus ut elim exercitu se mitterent in Asiam bellumque regi sacerent, docens satius esse in Asia quam in Europa dimicari namque ama exierat Arta-Xerae comparare classes pedestresque exercitus, quos
in Graeciam mitteret data potestate tanta celeritato usus est, ut prius in Asiam cum copiis pervenerit, quam regii satrapae eum scirent prosectum quo factum' est ut omnes imparatos imprudentesque offenderet id ut cognovit Tissaphemes, qui summum imperium tum inter praefectos habebat regios, indutias a Lacone pe-t1V1t, simulans se dare operam, ut Lacedaemoniis cum rege conveniret, re autem Vera ad copias comparandas,
easque impetravit trimenstres iuravit autem uterquos sine dolo indutias conservaturum in qua pactione summa fide mansit Agesilaus, contra ea Tissaphemes nihil aliud quam bellum comparavit id etsi sentiebat Laco, tamen iusiurandum servabat multumque in eo se consequi dicebat, quod issapheme periurio suo et homines suis rebus abalienaret et deos sibi iratos
redderet, se autem conservata religione confirmareeXercitum, cum animadverteret deum numen sacere secum hominesque sibi conciliare amiciores, quod iis studere consuessent, quos consereare fidem Viderent.
Postquam indutiarum praeteriit dies, barbarus non dubitans, quod ipsius erant plurima domicilia in Caria et ea regio iis temporibus multo putabatur locupletissima, eo potissimum hostes impetum facturos Omnes sua copias e contraxerat at gesilaus in Phrygiam se convertit eamque prius depopulatus est,
quam Tissaphemes usquam se moveret magna praeda
militibus locupletatis Ephesum hiematum exercitum reduxit atque ibi officinis armorum institutis magna
industria bellum apparavit et quo studiosius armarentur SIDrusque ornarentur, praemia proposuit,
quibus donarentur, quorum egregia in ea re fuisset industria. secit idem in exercitationum generibus, ut
qui ceteris praestitissent, eos magnis afficeret muneribus. his igitur rebus effecit ut et matissimum et exerc1tatissimum habere exercitum. huic cum tem 4 pus esset visum copias extrahere mi hibemaculis, Vadit 'a quo esset ter facturus, palam pronuntiasset hostes non credituros aliasque regiones praesidiis occupaturos neque dubitaturos aliud eum lacturum ac pronuntiasset. 'taque cum ille Sardis iturum so dixissos 11ssapheme eandem Cariam defendendam putavit in' quo eum eum pini fefellisset victumque s vidisset consilio, Ser sui praesidio profectus est iam cum Illo venisset, Iam Agesilaus multis locis expugnatis magnu erat praeda potitus. iaco autem cum videret shostes equitatu Superare, numquam in campo sui fecit potestatem et a locis manum conseruit, quibus plus
pedestres copiae Valerent. pepulit ergo, quotienscumque congressus est, multo maiores adversariorum copias et sic in Asia Versatus est, ut omnium opinione
Hic cum iam 'nimin Meditaretur proficisci in
Persas et Ipsum regem adoriri, nuntius ei domo venit ephororum missu, bellum Athenienses et Boeotos indixisse Lacedaemoniis quare venire ne dubitaret cinis no non minus erus pietas suspicienda est quam virtus bellica qui cum Victori praeesset exercitui maximamque haberet fiduciam regni Persarum potiundi, tanta modestia dicto audiens fuit iussis absentium magistratuum, ut si privatus in comitio esset Spartae.
curus Templum utinam imperatores nostri sequi Volvissent sed illuc redeamus. Agesilaus opulentissimo a regno praeposuit bonam existimationem multoque loriosius duxit, si institutis patriae paruisset, quam si bello superasset Asiam. hac igitur mento Hellespon-- tum copias traiecit tantaque usus est celeritate, ut quod iter Xerxes amo Vertente consecerat, hic trans- aerit triginta diebus. cum iam haud ita longe abesset a 'eloponneso, obsistere ei conati sunt Athenienses
48쪽
et Boeoti ceterique eorum socii apud Coroneam quos omnes gravi proelio Vicit huius victoriae vel maxima fuit laus, quod, cum plerique ex fuga se in templum Minervae coniecissent quaerereturque ab eo, quid iis vellet fieri, etsi aliquot vulnera acceperat eo proelio et iratus videbatur omnibus, qui adversus arma tulerant, tamen antetulit irae religionem et eos vetuit violari neque vero hoc solum in Graecia fecit, ut templa deorum sancta haberet, sed etiam apud barbaros summa religione Omnia Simulacra arasque com
servavit itaque praedicabat mirariae, non sacrilegorum numero haberi, qui supplicibus deorum nocuissent, aut non gravioribus poenis affici, qui religionem minuerent, quam qui fana spoliarent.
Post hoc proelium collatum omne bellum est circa Corinthum ideoque Corinthium est appellatum hic cum una pugna decem milia hostium Agesilao duos
cecidissent eoque facto opes adversariorum debilitatae viderentur, tantum afuit ab insolentia gloriae, ut commiseratus sit fortunam Graeciae, quod tam multi a se victi stio adversariorum concidissent namque illa multitudine, si sana mens esset, Graeciae supplicium Persas dare potuisse idem cum adversarios intra moenia compulisset et ut Corinthum oppugnaret multi hortarentur, negavit id suae virtuti convenire se enim eum esse dixi , qui ad officium peccantes redire cogeret, non qui urbes nobilissimas expugnaret Graeciae. nam si' inquit eos exstinguere Voluerimus, qui nobiscum adversus barbaros steterunt, nosmet ipsi nos expugnaverimus illis quiescentibus quo facto sine
negotio, cum Voluerint, nos oppriment.'
Ιntori accidit illa calamitas apud Leuctra Lacedaemoniis quo ne proficisceretur, cum a plerisque
ad exeundum impelleretur, ut si de exitu divinaret, cusavit senectutem idem, cum Epaminondas Spa tam oppugnaret essetque sine muris oppidum, talem se imperatorem praebuit, ut eo tempore omnibus
apparuerit, nisi ille fuisset, Spartam futuram non fuisse in quo quidem discrimine celeritas eius com filii saluti fuit universis nam cum quidam adulescentuli hostium adventu perterriti ad Thebanos transfugere vellent et locum extra urbem editum cepissent, Agesilaus, qui emiciosissimum lare videret, si animadversum esset quemquam ad hostes transfugere conari, cum suis eo Venit atque, ut si bono inimo secissent, laudavit consilium eorum, quod eum locum occupassent id se quoque fieri debere animadvertisse. sic adulescentes simulata laudatione recuperavit et adiunctis de suis comitibus locum tutum reliquit. namque illi adiecto numero eorum, qui expertes erant
conS1lii, commOVere se non sunt ausi eoque libentius, quod latere arbitrabantur quae cogitaVerant.
Sine Iubio post Leuctricam pugnam Lacedae Tmonii se numquam refecerim neque pristinum imperium recuperarunt, cum interim numquam Agesilaus destitit quibuscumque robus posset patriam iuvare. nam cum praecipue Lacedaemonii indigerent pecunia 2 Ille omnibus, qui a rege defecerant, praesidio fuit a quibus Magna donatus pecunia satriam sublevavit.
atquo in hoc illud inprimis fuit admirabile, cum maximara
munera ei ab regibus ac dynastis civitatibusque com ferrentur, quod nihil umquam domum suam contulit, nihil de victu, nihil de vestitu Laconum mutavit. domo
eadem fuit contentus, qua Eurysthenes, progenitor
maiorum Suorum, fuerat usus: quam qui intrarat, nullum signum libidinis, nullum luxuriae videre poterat, contra ea plurima patientiae atque abstinentiae. sic enim erat instructa, ut in nulla re dissurret a cuiusvis inopis atque privati. Atque hic tantus vir ut naturam fautricem ha 8buerat in tribuendis animi virtutibus, sic maleficam nactus est in corpore fingendo nam et statura fuit humili et corpore exiguo et claudus alter pede. quae res etiam nonnullam asserebat deformitatem, atque
49쪽
XVII. AGESILAUS. 8. ignoti, aciem eius cum intuerentur, contemnebant; qui utem Virtute noverant, non poterant admirari 2 satis quod ei usu Venit, cum annorum octoginta subsidio Τach in Aegyptum missit esset et in acta cum Suis accubuisset Sine ullo tecto stratumque haberet tale, ut terra tecta esset stramentis neque huc amplius quam pellis esset iniecta, eodem quo comites omnes vestitu humili atque obsoleto, ut eorum Ornatus non modo in eis regem neminem significaret, sed homines Me non beatissimos suspicionem praeberet. huius de adventu fama cum ad regios esset perlata, celeriter munera e cuiusque generis sunt allata his quaerentibus Agesilaum vix fides facta est, unum esse ex iis qui tum accubabant qui cum regis verbis quae attulerant dedissent, ille praeter vitulinam et erus modi genera obsonii, quae praesens tempus desiderabat, nihil accepit unguenta, corona Secundamque mensam servis dispertiit, cetera referri iussit quo facto eum barbari magis etiam contempserunt, quod
eum agnorantia bonarum rerum vilia potissimum sumpsisse arbitrabantur.
Hic cum ex Aegypto reverteretur, donatus a rege Nectanabide ducentis viginti talentis, quae ille muneri populo suo daret, Venissetque in portum, qui Menelai vocatur, Iacens inter Cyrenas et Aegyptum, in mor bum implicitus decessit ibi eum amici, quo Spartam
1acilius perferre possent, quod mel non habebant, cera circumfudorunt atque ita domum rettulerunt.
Eumenes Cardianus huius si virtuti par data
esset fortuna, non ille quidem maior aestitisset quod magnos homines Virtute metimur, non fortuna, Sed multo illustrior atque etiam honoratior nam cum aetas eius incidisset in ea tempora, quibus Macedones
florerent, multum ei detraxit inter eos viventi, quod alienae erat civitatis, neque aliud huic defuit quam
generOS Stirps etsi enim domestico summo genere aerat, tamen Macedones eum sibi aliquando anteponi Indigne erebant, neque tamen non patiebantur vincebat enim omnes cura, Vigilantia, patientia, calliditate
Hic peradulescentulus ad amicitiam accessit hi 4 lippi Amyntae filii, brevique tempore in intimam pedivem familiaritatem fulgebat enim iam in adulescentulo indoles virtutis itaque eum habuit ad manum 5 scribae loco, quod multo apud Graios honorificentius
est quam apud Romanos namque apud nos, re Vera Sicut sunt, mercennarii scribae existimantur ut apud
Illos e contrario nemo ad id officium admittitur nisi honesto loco, et fide et industria cognita, quod necesse est omnium consiliorum eum esse participem
hunc locum tenuit amicitiae apud Philippum annos
Septem Ilio interiecto eodem gradu fuit apud Alexandrum annos tredecim movissimo tempore prae-1uit etiam alterae equitum alae, quae Hetaerice appellabatur utrique autem in consilio semper assuit et omnium rerum habitus est particeps. Alexandro Babylone mortuo, cum regna singulis 1amiliaribus Hispertirentur et summa tradita esset tuenda eidem, cui Alexander Oriens anulum suum dederat, Perdiccae ex quo omnes ioniecerant tum 2 regnum e commisisse, quoad liberi eius in suam tutelam perVenissent aberat enim Crateros et Antipater qui antecedere hunc Videbantur; mortuum erat HephaeStIO, quem unum Alexander, quod facile intellegi posset plurimi laceras, hoc tempore data est Eumeni Uappadocia sive potius dicta: nam tum in hostium erat potestate. hunc sibi Perdiccas adiunxerat a no studio, quod in homine fidem et industriam magnam
videbat, non dubitans, si eum pellexisset, magno usui tore Ib In eis rebus quas apparabat. cogitabat enim
50쪽
quod fere omnes in magnis imperiis concupiscunt,4 mmum partes corripere atque Omplecti neque vero hoc ille solus fecit, sed ceteri quoque omnes, qui Alexandri fuerant amici primus Leonnatus Macedoniam praeoccupare destinavit is multis magnisque pollicitationibus persuadere Eumeni studuit, ut er- diccam desereret ac secum faceret societatem cum perducere eum non posset, interficere conatus est, et fecisset, nisi ille clam noctu ex praesidiis eius effingisset. Interim conflata sunt illa bella, quae ad internicionem post Alexandri mortem gesta sunt, omnesque concurrerunt ad erdiccam opprimendum quem etsi infirmum videbat, quod unus Omnibus resistere cogebatur, tamen amicum non deseruit neque salutis
quam fidei fuit cupidior praesecerat hunc erdiccasei parti Asiae, quae inter Τaurum montem iacet atque Hellespontum, et illum unum opposuerat Europaeis adversariis ipse Aegyptum oppugnatum adversus Pto-
lemaeum erat prosectus Eumene cum neque a mascopias neque firmas haberet, quod et inexercitatae et non multo ante erant contractae, adventare autem dicerentur Hellespontumque transisse Antipater et Crateros magno cum exercitu Macedonum, Viri cum ci
4 ritate tum usu belli praestantes Macedones vero milites ea tum erunt ama, qua nunc Romani seruntur etenim semper habiti sunt sortissimi, qui summi imperii potirenturi Eumenes intellegebat, si copiae
Suae cognOSSent, adverSus quo ducerentur, non modo
non ituras, sed simul cum nuntio dilapsuras itaque hoc e viSum est prudentissimum, ut deviis itineribus milites duceret, in quibus vera audire non OSSent, et is persuaderet se contra quosdam barbaros pro- ficisci atque tenuit hoc propositum et prius in aciem exercitum eduxit proeliumque commisit, quam milites Su Seirent, cum quibus arma conferrent effecit etiam allud locorum praeoccupatione, ut equitatu potius di-
micaret, quo plus alebat, quam peditatu, quo erat
doterior. Quorum acerrimo concursu cum magnam partem
diei esset pugnatum, cadit Crateros dux et Neoptolemus, qui secundum locum imperii tenebat cum hoc concurrit ipse Eumenes qui cum inter se complexi 2 in terram ex equis decidissent, ut facile intellegi possent inimica mente contendisse animoque magis etiam PugnaSse quam corpore, non prius distracti sunt, quam alterum anima relinqueret ab hoc aliquot plagis
Eumenes Vulneratur, neque e magis e proelio X-
cessit, sed acrius hostes institit hic equitibus pro 3 fligatis, interfecto duce Cratero, multis praeterea et maxime nobilibus captis pedester exercitus, quod in ea loca erat deductus, ut invito Eumene elabi non posset, pacem ab eo petiit quam cum impetrasset, in fide non mansit et se, simulac potuit, ad Antipatrum recepit Eumenes Craterum ex acie semivivum elatum recreare studuit cum id non posset, pro hominis dignitate proque pristina amicitia namque illo usus erat Alexandro vivo familiariter amplo funero extulit ossaque in Macedoniam uxori eius ac liberis
Haec dum apud Hellespontum geruntur, Perdiccas 5 apud Nilum flumen interficitur a Seleuco et Antigene,
rerumque summa ad Antipatrum laesertur hic quino deseruerant, exercitu suffragium ferente capitis absentes damnantur, in eis Eumenes inac ille perculsus plaga non succubuit neque eo setius bellum administravit. sed exiles res animi magnitudinem, etsi non frangebant, tamen minuebant. hunc persequens Antigonus, cum imi genere copiarum abundaret, saepe in itineribus VeXabatur, neque umquam ad manum accedere licebat nisi iis locis, quibus pauci multis possent resistere. Sed extrem tempore, cum consilio capi non posset, multitudine circumitus est hinc tamen multis suis amissis se expedivit et in castellum liry-