장음표시 사용
861쪽
oce datum,quod ignis, communi cognoscit,videndo eum, qui se mouet, quod hostis est . aliquando autem iis, quae sunt in anima, phantasmatibus,aut intelligenti js, tanqualia uidens raTe. 36. cloeinat,& deliberat sutura ad praesentia . sEt, cum dixerit, quod ibi iucudum, aut molestum, hic fugit, aut persequitur, & omnino in actione est.Et quod sine actione est re verum,&nia sum , in eodem genere est cum bono de malos Te. 33- sed ipso simpliciter,&aliquo disteri. Quae vero abstractione dicuntur, intelligit. Vt enim simum, secundum quod simum, non leparatim: inquantum autem cauum, siquis intelligeret actu,sine carne utique intelligeret, in qua caua est: sic mathematica non separata, tanquam se-Te. 36. parara intelligit, cum intelligit illa . somnino autem intellectus, qui secundum actum intellisit res ipsae est. Vtrum autem contingat aliquid Leparatorum intelligere ipsum existente non separatum a magnitudine, an non,considerandum est posterius. Caput Vfntum. Animam quodammodo esse omi rerum formas : ipsam, non sine phantasmatibus intelligere.
Te. 37. NI Vnc autem quae de anima dicta sunt, reca . IN pitulantes,dicamus iterum, quod anima entia quodammodo est omnia . Aut enim sunt sensibilia ea, quae sunt, aut intelligibilia .Est autem scietia quidem scibilia quodammodo, seu
Te. 38. sus autem sensibilia . s Quomodo autem hoc sit, oportet inquirere.Sec abiit igitur scientia,&sensus in res, qui quide potentia est, in eas,quae sunt potentia: qui vero actu, in eas, quae sunt actu.Animae autem sensitiviun, dc id, quod scire a Potest,
862쪽
votest, potentia haec sunt: hoc quidem scibile, illud vero sensibile. Necesse est aui ε aut ipsas,
aut formas e re ipsas igitur non; non enim lapis in anima est, led forma . Quare anima sicut manus est: nianus enim instrumentum iniitu mentoriim: de intellectus mima sotinarum : de sensus sorma sensibilium 'Quoniam autem- Ο. 3'. neq; res vlla est prater maginitudines, ut videntur sensibilia separata , in formis sensibilibus intelligibilia sinit de sus in abstractione dicuntur, dc quaecunq; sensibilium habitus, & passiones sunt. Et ob hoc qui non semit aliquid , nihil viique addiscet, nee intel iget. Et cuna specu. Ietiar, necesse est simul phantasma aliquod speculari, phantasmata aute, velut sensibilia sunt, praeterquam quod sunt sine materia. Est autem imaginatio aliud a dictione,& negatione . com fflexio enim intellectionum est verum, aut falum Primae autem intellectiones,quo different ut non phantasmata sunt l. n neque hae phantasmata sunt, sed non sine phantasmatibus
SAmma Secunda. De potentia Anima motixa. caput Primum . Redarguimur animae diui r
Ovoniam autem animalium anima secun dum duas definita est potentias,& discre Te, sq. tiuo, quod intelligentiae opus est. & sensus &adhuc ipso illo uere motu secundum locum: de sensu quide, di intellectu determinata sint tor. De mouente autem quidnam sit animae, pecu landum est . Vtrum una quaedam pars ipsius sit separabilis aut magnitudine, aut ratione, an Iota anima.dc si pars aliqua, vitum propria quae a - Κ Κ Κ a dam
863쪽
dam sit praeter consuetas dici, & dictas, an ha-
re. r. rum una aliqua. Habet autem dubitationem mox, quomodo oporteat paries animae dicere, di ouot; Quodam enim modo infinitae videtur,
di non e lum, quas dicunt quidam determinantes ratiocinatiuam, & irascitiuam , & con-- ta cupiscitiuam. alij autem eam, qas rationem habet,&cam,quq ratione caret.Secundiun enim
differentias per quas has separant,ec aliae vid ur esse partes, maiorem his distantiam habenis es,de quibus & nunc quidem dictum est . Nutritiua, scilicet, quae dc elatis inest, re omnibus animalibus.Et sensitiva, quam neq3,ut irrationabilem , neque ut rationem habentem renet quis viique tacite . Adhuc autem & imaginatiua, quae ipso esse quidem ab omnibus alia est. Te. 42.1 Cui autem harum eadem, 'et alia sit, habermultam dubitationem, si quis ponat separatas p tes animae. Ad haec autem appetitiua, quae Nἔatione, dc potentia alia videbitur ; utiq; que aboibus Et inco ueniens utique est hac diuellere;m
ratiocinatiua enim uoluntas fit ,& in irrationabili concupiscentia,& ira. Si autem tria sit ala, Te. 63.'unoquoq3 erit apyetitus. sta et de quo nunc' sermo instabat, quid est mouens secundum i eum animali motu em secudum augmentum& decrementum, qui omnibus inest,qubd om- . M . pibus inest,videbitur utique mouer generati
uum, de nutritiuum. De respiratione autem
expiratione, dc somno dc vigilia posterius perspiciendum. habent enim & haec dubitationem T e. 4 multam. Sed de motu secundum locum,qui sit mouens animal secudum progressivum moxum, considerandu est. QDd igitur non sit nu tritiua Potentia, manifestum eae Semper enim
864쪽
propter aliquid motus hic fit:& aut cum imas
natione.aut appetitu est; nihil enim non appotens, aut fugiens mouei, nisi violἡtia. Ampliusti plantae utique motiuae essent,& haberent aliquam partem instrum etalem ad motum hunez-- Tl similiter asit neque sensitiuum . Hulia enim G. s. sunt a iiimalium,qnae sensum quidem habent, manentia autem,& immobilia sunt assiduE. Misitur natura neque facit frustrae quicqua 3 neq; Heficii in nece si alijs,nis in orbatis, oc impersectis: huiusmodi autem animalium perseua, tinon orbata sunt: sgnum autem est, quod genoratiua sunt, de augmentum habent,& deerementis nauit,ut haberent utiqueti partes instrumentales progressionis. v At vero neque ratiocina. Te. 46. tiuum,& vocatus intellectus est movens; speculatiuus enim nihil speculatur agibile, neque
dicit de sugiendo & pei sequendo quicqua senirer autem motus aut futientis,atit pertequentis aliquid est.Sed neque cum speculatur auquid huiusmodi, lana praecipit aut versequi,aut sugere,quemadmodum sepe intesti sit terribile aliquid non iubet autem timere, led cor mouetur. si autem delectabile pars aliqua alia. Am . - .plius & praecipiente intellectu,& dicente ratio cinatione fugere aliquid, aut persequi, non mouetur, sed sin concupiscentiam p it, ut in ipso fieri soletineontiliente . Et omnino autem videmus, qui medendi artem habet, non mede . Ttur et tanquam aliud quippiam principatu obtineat agendi per scientia tu, sed scientia. non habet hanc vim.At vero neque appetitus huius mutus dominus est: cdtinentes. n.appetentes, di csi cupiscentes non operantur ea , quotum appetitum habetit, sed sequuptur intellectum. - ΣΥ
865쪽
eaput SeeMDMm. Ruod intellectur, ae uoluntas e sasint loculi r motur in animalibu . Item ' quo facto fiat iste motu .
Te. s. Identur autem dilo haec mouentia, aut ap- . . V petitus, aut intellectus, si quis imaginati nem ponat,ut intellectionem quandam; multa .n. praeter scientiam sequuntur imaginationes.& in alijs animalibus no intellectio, neq3 ratio est, sed imaginatio. Utraque ergo haec motiva, Te. s. sunt Im locum, intellectus, dc appetitus. s Intellectus intem, qui pa aliquid ratiocinatur, re Ractivus est: difici tautem. a speculativo fine. Et appetitus re aliquid omnis est;cuius. n.appeti- . 'T tus hic,id principium activi intellectus. vltimuautem principium actioni soli, Quare rationa-. biliter haec duo vnr mouentia, appetituS,& intelligentia aeriuarappetibile. n. mouet: di prodipter hoc intelligentia mouet, quia appetibil
Te. so. Principium ipsius est.s Et imaginatio quoque camoueaz, non mouet sine appetivi. Vnum quid igitur mouens ipsum appetitiuum: si. n. duo intellectus,& appetitus mouerent , fm coena utique aliquam Datinam mouerent. nunc autemi intellectus non ur mouere sine appetitu: voluntas. n.appetitus pst.Cum aut Im rationem mouetur,es sim volutatem mouetur.a petitus au,tem mouet praeter rationem: concupiscentia .n.
G. s I. appetitus sidam est.. s Intellectus igitur omnis reuus est: appetitus autem, dc imaginatio recta, di non recta. Vnde semper quidem mouet appetibile. sed hoc aut est bonum, aut apparens boni .non Omne autems sed agibile bonum.
agibile autem est, quod potest & aliter se habe . sa. re.s inod i tur limoi rotentia animae, qui vo catur
866쪽
eatur appetitus,moliet, manifestum est. Diuid εtibus aurei' animae paries, si siti potentris di iii dant,dc separent,valde multae fiunt, nutri: iuum, sensitiuum, intellectivum, deliberativit,aphetiti uitan: hae e. n. plus di flerunt ab inuicem, quam concupiscitiuum, & irascitiuum . Qm Te. 33. autem appetitus sui contrari j adinvicem: hoς Ῥaut accidit, cuin ratio, de concupii centia const trari' iunt , si autem in temporis sensum habentibus intellectus . n. propter futurum Ietrahere iubet concupiscentia autem propter PIRsens. V F. n. quod i.)m delectabile est,& simplici. ter delectabile & bonum simpliciter, Ppterea quod non videtur sui urum specie quidem- Te. e .
unum erit movens,appetitiuum, inquatum appeti. tuum, Primum autem omnium appetibile hoc enim mouet,& non mouetur, eo P sit intcllectuna, aut imaginatum numero autem plura mouentia QPa aut tria sunt, unum qui de mO - , γuens,=m autem, quo mouet, di tertium , quod
mouetur movens aut duplex, aliud quidem immobile, aliud aut mouens,& motum: est utiquς immobile quidem agibile bonum, mouens auxinotuin appetitiuum mouetur,n. quod appesit, m P appetit. & appetitus motus quida ei aut actus quod a sit mouetur est aiat; quo vervmouet insito appetitus . ia hoc corporeum eist. Vnde in communibus an inia',& corporis opexibus co derandum est de ipsis. Nunc autem, G. M. ut in summa dica, mouens instrum ei aliter, ubi principium,& finis ide.ut commissura si si . hic .n. connexum, bc concauum: hoc quidem finis, set illud vero principium. Vnde aliud quide qui . . scit, aliud vero ni ouetur: ratione quidem diu ro existentia, m/gnitudine vero inseparabili a
867쪽
omnia enim pulsu dc tractu movetur. Quapaepter oportet, sicut in circulo, manere aliquid, di hinc incipere motum. aput Tertii m.Quid sit mouens in imperfectis quomodo eis insit . Te s 6. m Mnino igitur, sicut dictum est,inquantum animal appetitiuum est, si e lipsius motioum est. appetitiuii asit non sine imaginationer Imaginatio aut Ois, aut ronalis est, aut sensitiva hac igit & alia alalia participant. Confider1du aut&de imperfectis quid est mouens, quibus sensus soluinest tactus, utru cotingat imagina. tione inesse his, aut no, dc cocupiscentia . i.n. dolor,& voluptas inesse. sit aut ii , dc conculseentia inesse necesse est. Imaginatio aut q- utique in eritὶ An sicut mouent inde terminate,dchaec insunt quide, inde terminate aut insunt . . Te. t . Sensitiva igit imaginatio, sicut dictu est, dc in aliis aialibus inest. Deliberativa aut in rationalibus . virum.ti. aget hoc, an hoc, ia rationis est opus.& necesse est mensura reue maius.n. perse quit: quare pol una ex pluribus phantasm alib. facere. Et causa haec est, P opinione non ur habere, im ea,q est ex syllogi lino,no habet. haecaute ilia. Quare deliberat i uum non habet appetitus. Vincit autem aliquando,& mouet voluntatem, aliquando autem illa hunc, sicut sp era, appetitus appetitum , cum incontinentia se est. natura autem semper superior principalior est, dc mouer, adeo vitriinus lationibus iam moτα s . ueatur. η Scientificum autem non mouet, sed manet. Quoniam amem existimatio,& ratio,
maec quide ipsius uniuersalis est, illa vero ipsus snsularis illa.n.dicit, 2 oportevtale tale age
868쪽
m ouet opinio, non ea, quq uniuersali , aut utraqus mouent: sed illa quidem quiescens mazis, haec autem minimE.
summa renia. Ru potentia qui is ammatis necessario insint. ραρ Primum . γέ trativam an am Omne visenν . necessario haberer senseum vero ractus ipsum antia 'inis atq; etiam gustum,cum sit tactus quidam.
NVtrii tua igitur animam necesse est habere Te.
omne,quod esiq; vivit, dc animam habet,l seneratione usque ad corruptionem ι Necesse eli. n.quod genitum est augmentu habere, sia. tu, de decrementu: haec aut sine alimento est impossibile. necesse est igitur inesse nutritiua po tentia in Gibus,quet augmentantur,oc diminuu tur. η Sensum aut non est necesse in Oibuet vive . tibus. Neq;. n. ea , quorum corpus simplex est, contingit habere tactum, neq; une hoc possibi Ie est esse ullum alat, neq, quaecunq; non sunti susceptiua formarum sine materia. flial aut ne 1 cene sensu ui habere,si nihil frustra facit natu-xa: Omnia .n.qua Matuta fiunt , propter aliquid sunt, aut casus sunt eorum , quae fiunt propter aliquid. Si igitur od progressivum corpus no habeat senium, corrumpetur utiqs,& ad fine non rueniet,qui est naturet opus.Quomodo enim . ri aleturὶ manentibus enim inest hoc , unde nata
sunt. No est autem possi bile, ut coreus habeat Te. 6 quidem animam, & intellectum discretiuum,
en sum autem non habeat, non mansivu exis siens,generabile autem .at vero neq; ingenera
869쪽
. . De Anima smae melius erit, aut corpori. Nunc aut neutrum est 3 illa entiu non magis intelligit, hoc autem 6 r. nihil erit magis propter illud. φNultu ergo corpus non manens habet an i in a in sine sensu At vero, si habet sensu, necessh est eorpus esse, aut simplex, aut mistum. I ossibile autem est enesimplex; tactum enim no habere. est aut ean ne-τ- cesse hunc habere. 'Hoc autem ex his manife- stum . Quoniam enim ani fiat corpus animatu est: corpus autem omne est tangibile: tangibi Ieaute, quod sensibile tactu: necesse est anima - his corpiis tactivum esse, si debeat co seruari anima. Alii enim sensus per alia sentium, ut Olfa- eius,visus, auditus. tangens autem , nisi habeat sensum, no poterit haec .qui dena fugere, illa aut accipere. Si vero hoc, impossibile est saluati animal .Quapropter & gustus est,ut tactus quidam;
alimenti n. 1ensus alimen tu aurem corpubt1 πα--bile .s sonus autem,& color, dc odor non alunt, neque faciunt augmentum, aut decremetum.
Quamobrem & gustum necesse est tactu ni esse quedam, quia tangibilis. de nutritiui senius est. Hi igitur necessa iij sunt animali. alque manifestum est;* nou est possibile sins tactu arimal est e. Alij autem proptet bonurnae& geneti animarium iam non cuicuque, in Α cuidam, vi pro ressivo, necesi e est ineste i. n. debeat solitari, ii 5 solem oportet tangendo sentire, sed dc eminus. Te ε . Hoc aut erit, si per meditanu sev stiuum fuerit,
eo * illud idea sensibili patiatur,& in quea'.
ipsum aut ad illo. Sicut. n.inouens m loclim us
ue ad permutatiosem facit, & pellens altera acit,ut pellat, de est per medium motus, oc pri- -um quidem movens pellit, non Pellhqr, ltimum a dolum Pellitur, ec non Pellit,ipedia
870쪽
autem oraque multa autem media, sic in alie- ratione,praeter il l manens in eodem loco alie rat. Vt si quis in ceram tinxerit, usque ad id mota est, quousque tinxit.lapis autem non mouetia Ieia aqua usque procul .aer autem ad plurimum mouetur, oc agit, dc patitur, si maneat, &Anus
lat. Vnde de de restactione est melius, si visum. egredientem refrangi,aerem pati a colore,oc figura, usquequo sit unus,in laevi autem est unus. Qua propter iter u lite visum mouebit, sicut uti que si cerae sigillum ad finem usque succederet. Caput Sreuia m.Ammatir corpus simplex esse mini posse: Gm se fis tam 3 sit ei necessarius .
alii sint ad benὸ esse. Ovod autem impossibile sit simplex esse ani
malis corpus, manifestum est. dico aute, ut igneum, aut aereum,Sine enim tactu nullum
ebtingit alium s sum habereseorpus enim animatu omne tactilium, sicut dictum est. Alia aut ptaeter terra sensoria quidem utique fiant. Omnia autem per aliud sentiendo faciunt sentam.& per medium. Dctus aut est in tangendo sua
sensibilia quapropter oc hoc nome habet. Atin& alij senuis tactu sentiunt sed per alia mediar hic aut vi solus per seipsum. Quare huiusmodi
clemetorum nullum utique eot eo us anim lis. Neque itaque terrenum, omnium. n. tangibiaiiu tactus e st, sicut medietas. & susceptiuum est sensoriu, non solum disterentiarum,quaecunqet terrae sunt, sed de calidi,& frigidi,& alioru omnium tangi bilium Etra hoc ossibus,& capillis,& huiusmodi partibus non semimus; ila terrae sunt.Et plantae et o hoc nulla habent sensu in,