장음표시 사용
851쪽
'est fingere1M ut qui in memoratiuis versantur. & si nulacra faciunt opinari autem no in nobis est: necessse enim est aut falsum,aut verum dice T. Is q. re. Amplius autem, cum opinamur difficile aliquid, aut.terribile, statim compatimur,similiter aut & si fuerit res confi denda, secundum imaginationem autem similiter tio, habemus, sicut qui eonsiderant in pictura disti cilia,& confid da. Sunt autem &ipsius existimationis differentiae, scientia,& opinio,& prudentia, dccotraria i horum , de quorum disterentia alius sit sermo.
caput Seeundu- . Prοι istur imaginationem non e sensum,nee silentiam, iec interictum,nee opinione-: traditur' eius desinitis.
T. Is s. E ipso autem intelligere, quoniam diuer-I J sum est ab ipso sentire, huius autem aliud imaginatio esse vi, aliud existimatio.csi de imaginatione determinauerimus, sic di de altero dicedu erit. Si igitur imaginatio est, secundu qua: tollanta ima aliquod nobis fieri dicimus, de non si quid secundum transsationem dicimus, una ruaedam est harii potentia. aut babit usam quε
isterninius,& veru,aut falsum dicimus. huiusmodi at sunt,sensus, into,scietia,intellectus.
Q Quod igitur non sit sensus anifestum ex his
' est sensus enim aut potentia aut actus est,ut visus,aut visio. apparet aut aliquid, et neutro horum existente,ut quae in sotnnis. Postea, leniax quidem semper adest imaginatio autem non .si l . ,ero idem esset,imaginatio,ac odoratio et quca actus, omnibus Vrique contingeret bestiis imaginatione inesse:vr aut nonivi sormicae, tapi, aut vermi. Postea, sensus quidem veri sempor. Drapinationes aluem plures falsae . Amelius aut
852쪽
i non dicimus,eum operamur certe ei rea senstrii Ie, quod videtur hoc nobis homo, sed pollua cum non manifeste sentimus, di tunc aut v xus est, aut salsus. Et, quod quidem diximus prius,apparent nobis di oculis clausis, visiones. At vero neque eorum,oui se me verum dicut, ullus erit,ut icientia, aut intellessiis: est eniin desalia imaginatio.Relinquit igitur videre, si opinio sit fit. n. opinio de vera,ec falsa.Sed opinionem quide sequitur fides.non. n.contingit opinante iis,quet vfit,no credere,bestiaru et sit nulli inest fides,imaginatio aut multis.Amplius,omne opinione sequitur fides: fide aut persuasum esse: persuasione aut ro, belliam a sit quibusdaimaginatio quide inest,ro vero no Manifestuinitur,2 neq; opinio cum seniu,neque Per sen 1Mm,Rςque ςψmplexio opinionis,dc sensus eritana aginatio: dc proiter haec. Et, ga non alia quaedam est opinio, Dd illa, quae quide est, cuius est sensus, dico aut ex albi opinione, dc sensu coplexio imaginatio est: non enim ex opinionei quide boni erit, sensu asit albi. Apparere igituri est opinari,quod seniit , no secundum accides. Apparent aute dc salsa,de quibus simul existimationε vera habet,ut apparet Sol unius pedis, persuasum aut est eu maiorε esse terra. Aecidit situr aut abiicere sua ipsius veram opinione, i a habebat, laluata re, non oblitum, neque dissitatum: aui,si adhuc habet, necesse est eande vera esse, de falsam, ted falsa fiet, u latuerit inutata res. Non ergo unum aliquod horum est, neq; ex his imaginatio. sed, quoniam' moto hoc moueri aliud ab huc: imaginatio autem motus
luidana videtur esse, dc non sine sensu fieri, sedentientibus,ti quoniati sensus est: in auie mφ
853쪽
rε i. tum fieri ab actu sensus. s Et hunc similem n cesse est esse sensui: esit utique haec motus,qui neque sine sensu, neque n5 sentientibus inesse potest.Et multa est Im telam & facere , de pati,
quod habet: dc esse ueram,& falsam. Hoc auteaccidit sp haec. sensus propriorum quidem Est
verus, aut quam pauein imum habens falsum . secundo autem eius,cui accidunt de haec.& hic iam cόtingit ut salsus sit: lenim album sit, noest falsus:si autem album hoc, aut aliud quid-dain, selsus est. Tertio Outem commvnium , ω consequentium ea, quae ac idunt iis, quibus insunt propria,dico autem, 'U motus, & magnitudo,quae accidunt sensibilibus, circa quae max me iam est decipi sim sensum. Motus utem ab
factus,qui ab his tribus sensibus, disseti Esensu, & primus quidem praesente sensu verus est: alii aurem, erae sente & absente, erunt utiq; falsi, dc maxime cum procul est sensibile Si igiε nihil aliud habet, quae dicta sunt, quam imaginatio: hoc autem est, quod dictum est: Imaginatio utique erit motus , sensit sm actum facto oQm autem uisus maxime sensus est, & nomea Iumine accepit,qm sine lomine non est uidere Et,qm immanent, & similes sunt sensibus , multat in ipsas operantur aralia, alia quidem , quia non habent intellectum, ut bestiae ratia uero, quia obruitur aliquando intellectus S c passione, aut aegritudine, aut som- g.
. t 'no, ut homines. De imagin
. . . tione igitur quid est, & Pr revi l . rtes quid est, dictum au
854쪽
In prima agitur de potentia Amma inferussiuae . In hecunda e potentia motiva. In tertia, rure Animae potentis quibus an albstarnecesseriae, declaratur.
Summa mi, caput Primum. De intellectui passibilis essentia. I νβur im' stibilita em non resimilem ei, 3μα sensus. Et quando insevectus hie in a- Haese dicatur. E parte autem Animae, qua &πα. tacognoscit anima,& sapit, siue separabili existente, siue non separabili pin magnitudinem. sed fin ronem, consideranda est, quam habeat differetiam,& quo tandem fiat ipsum intelliger . v si igitur estipsum intelligere sicut rix. a. sentire,aut pati aliud utiq; erit abiria 4melli-tibili,aut aliqd aliud tale. Impassibilem ergo Tex. 3. oportet ee, susceptiua aut formae: & potetia huiusmodi, sed no hoc,& smiliter se hau ere, licui 3 sensit
855쪽
sensitiuum ad sensibilis , se intellectum ad in-τα. 4. telligibilia. 'INeeesse est liaque, quoniam omnia intelligit,imio istum esse, sicut dicit Anaxagoras,ut dominetur. hoc autem est, ut cogno-lcairnam alienum, iuxta apparens, prohibet,&Tex ue obstruit. s Quare neque ipsius ulla est natura, ntii Mee, quod possibilis ; Qui igitur vocatur nimae intellectus: dico autem intellectum, quo intelligit,& existimat anima: nihil est actu e Tex. 6. Ium, quae sunt,antequam intelligat. svnde neque rationabile est ipsum mistum esse cum corpore. qualis enim quidam utique fieret, calidus, aut frigidus, & ei instrumentum aliquod esset sicut sensitivo.nunc autem nullum eu.Et bene utique . qui dicunt animam esse locum serio rum: nisi quod non tota, sed intellectiva, nsque Tex. I. actu, sed potentia formae. Quod autem non similis sit impossibilitas sensitivi, & intellaei tui, manifestum est ex sensoriis,& sensu;sensus .n. non potest sentire ex vehementi sensibili: ut soniam ex magnis sonis, neque ex fortibus odoribues,& coloribus videre, aut odorari. Sed inteuIectus, clim aliquid intellexerit ualde intelligi- . bile, non minus intelligit inferiora, sed di magis: sensititium enim non sine corpore est, hic Tex. z. Rutem separabilis est. η Cirin autem sis singula, facius est, ut sciens dicitur qui secundum actum: boc aure ni tum accidit , cum Potest sperari per seipsum : est quidem & tunc potetia quodam mori , no' tamen similiter, ui erat - . antequam addiscersi, aut inueniret. Itiῖsina rem Hipsum tuns potest intelli eIς-- . ,
856쪽
tot sidat,si sim, dilii. 12-ο - ορψμ- intestigit. Et cur non empis intagat. Quoniam autem aliud est magnitudo,&ma Tex. s.
. gnitudinis ess e, dc aqua,& aquae es,sic aut si in inultis aliis: sed non in omnibus; in qbusdam eiii in idem eii esse carni, dc carner aut alio aut aliter habente discernit.Caro. n.lio sine materia est, ted sicui simum, hoc in hoc. sensi i--io. no igitur calidum .ec trifidam iudicat. dc tu rum ratio quaedam i ta caro est. Alio autem . aut separabili aut ut circumflexa linea se habet ad teipsam,cum extensa suerit, carni ee discet. mit. Iterum autem in iis, qua in ablua ivne G. cr. sunt, rectum ut simum est.cum continuo enim est. Ipsum autem quid erat esse, si est alterutria recto esse dc rectum,alio.sit enim dualitas. Altero itaque, aut aliter se habente iudicat. omni- .no erFo,ut separabiles sunt res a materia, sic de quae circa intellectum. Dubitabit autem uti- Ο. ia.
que aliquis,si intellectus simplex est, de iiii adi. bilis,de nulli quicquam habet commune, sicut dicit Anaxagoras; quo intelliget, si intelligere pali q uoddi est.inquatit n. aliud coe virisque in- est,hoe side agere,illud vero pati vi. s Amplias τὰ ii aut si intelligibilis de ii se . aut. n dc aliis inierit intellectus, si no Im aliud ipse intelligibili, sit. mu aet quodda specie ipsu intelligibile, aut ali ed mistu habebit,quod telum facit intelligibile, sicut alia.s An pati quidem I in commune a.
liad diuisum est prius: quoniam potentia quo- ' Diadammodo est intellisibilia intellectus,sed actu
857쪽
nullum, antequa intelligat Oportet autem
ut in tabula, in qua nihil est scriptum actu , Te It auidem accidit in ipso intellactu. Et ipse e. Ρ ilitelligibilis est, sicut ipsa intelligibilia . In LIS . enim 'quae sunt sine materia , idem est quod elligit,& quod intelligitur.Scientia nanque speculativa, ec ipsum scibile idem est. Cur a a
Te tem non sempet intelligatica usa consideranda est In habentibus,autein materiam potentia solum v nutuquodque est intelligibilium. Qua
re illis quidem non inerit intellectust sine ma
Ieria enim potentia est inteluctus talium . ille autem intelligibile exit. O put Tertiam . De interucta agente. I Voniam autem in omni natura est aliquid
hoe quidem materia unicuiqI generi, Id
autem est,Quod Potentia Cinnia illa, ab
terum auIem cauta, di iactivum, quod iaciendo omnia, quod ars ad materiam passa est: ne- Te I eesse & in anima has existere differentias. Et est quidam talis intellectus,quia omnia nx:quIdam vero, qiuabmnia facit, si habitus sidam: Quale est lumen . quodam enim modo α lumefacit potentia existentes colores, actu col Mes. Te. is. Et hic intellectus separabilis est,ic immitius, dc impassibilis, substantia actu existens;Semper enim tonorabilius est agun Spatiente,&principium materia . Idem autem est secundum actu i cientia cum re ipsa. QvqveIoiecundum potentiam tempore prior in uno est, omnino autem neq; tempore.sed non aliquando quidem intelligit, liquando autem non intelligiI .vpa .ratus autem est totum hoc quod quidem est,re
858쪽
reminiscimur autem,quia hoc quidem impari hile est, passivus vero intellinctus eorruptibilis est,ti sine hoe nihil intelligit anima. D. in Aleissilibinis i tui intelli obiectit, intestinui orie
'Ndiuisibilium igitur intellectio in iis est, eir- ω .
I ca quae non eii falsum. In Quibus autem falsum iam dc verum est, compotitio cuidani iam est conceptuum tanquam unum eMitentium ia. Et sicut Empedocles dixit, Veremia um quid capita sine cer-.ce germi erunt. postea composita funι concordia: sic oc haec separata componsitur. ut incommensurabile,de diametet. si autem factorum, aut futurorum sit copositio. tempus Te ..cointelligens est,& componens. Falsum eui in compositione semper est;etenim si album,noni album dixe iit, ipsum non album composuit. Contingit autem de divisionem dicere omnia. Attam e no tollam talium est aut uerum, quod
albus Cleon est, ted quod erat, aut erit. Quod autem quodq; unum facit, hoc intellectitast. indivisibile autem quoniam dupliciter dici- τα tur, aut potentia,aut actά, ni sit prohibet in te usere indivisibile, cum longitudinem intelligi. Ondiuisibilis enim actu est dc in tempore inditiisibillisimillier enim tempus diuisit ite de indivisibile est,atq; lRD udo. Non igitur est diacere,quid in utroque dimidio intelligebat noni . enim est, si non diuisa fit,nisi potentia.Seorsiuni autem utcunque inrelligens dimidior una diui- dit,oc rempus simul iune autem, ut longitudines.Si vero ut exotr i dc in tempore , quod:
859쪽
ruamitatem indivisibile est, sed forma intellis est in indivisibili tepore, & indivisibili animae
in intellectione. seeundum accidens autem, di noinquantum illa di uisibilia sunt id,quod intelligit, re tempus,in quo, sed inquantum indiuisibilia. Inest autem & in his aliquid indivisibile, sed sorte non separabile, quod unum facit tempus, oc longitudinem . & hoc similiter in omni τα st continuo,& tempore,& longitudine. η Punctum autem,& omnis diuisio, dc sic indivisibi.
te monstratur,sicut priuatio. & similis ratio in alijs est. ut quomodo malum cognoscit, aut nigrum ι contrario enim quydamodo cognoscit. Oportet autem potentia esse, quod cognoscit, dc inesse iii ipso Si uero alicui non inest contrarium causarum, ipsa seipsam cognoscit,oc actu . est, de separabilis. Est autem dictio quidem aligd de aliquo, sicut aifirmatio,atq; uera est, aut alta omnis. intellectus autem non omnis, sed
- qui est ipsius quid est, secundum ipsum quid
erat esse,verus eli, dc no aliquid de aliquo. Sed ut visio proprij vera est, si autem album homo ut non, non verum semper est, sic se habent . 27. cunq; sine materia sunt. 'Idem autem est quae secundum actum scientia,ipsi rei. qiis vero Impotentia,tae prior est in uno Oino autem neq; ver int. 0.ex actu existente omnia, quae fiunt.
multii intellectum eonueniνe. De intellectu ρr.ictiso,ae a peculatius disserentia. etiam pacto ea,quae o ractione dicuntur,inι e. aut ur.
T π γ Idetur autem sensibile ex sensitivo, quod potentia est, sensitiuum actu sacere non enim patitur,nees alis et it . Vnde alia est baec di i species
860쪽
Decies motus: motus. n. actus erat imper se simplicii er aute actus, qui heriecti, est, alius est.
βentire igitur simile eii iὰ si dicere solum, & intelligere.Cum autem iucundum , aut molestu, ut amrmans, aut negans Perieqnhur, aut fugit. .:T
'Et est deleuari, aut dolere agere sensitu a me Te. 1 .dietate ae bonum aut malum, inquitum talia. ει fuga quoq; , & appetitus , qui est secundurn actam, hoc sunt. oc no aliud ea appetiuitum de siligitiuum, neque ab in cena, neque a sensti- uo, sed esse aliud est. Cogitatius -uxem δnimi τα i rhantasmata, ut sensibilia sunt, cum autem bonum, aut malu amrina uerit, aut negaueIit, tuc
fugit,aut persequitur. Quapropter nunqua sine phaniasmate intelligit anima. Sicut enim aer Te. 3ti pupillam huiusmodi fecit, ipsa autem aliud . oc sauciatus silui liter.vltimum autem unum est , dcvna medietas, est e autem ipsi plura. Quo autem
discernit, quo differt dulce, bc calidum, dictum est quidum & prius dicendum autem & hic rest enim unum quid , sic autem ut terminus. D haec unum proportione, aut numero, quem Te. habent ad utrunque, ut illa ad inuicem . Gid. n. refert id dubitare, quomodo ea , Quae ei ut dem generis iudicat, aut contraria, ut albu cic nigiu
bit igitur ut A, quod albi m,ab B, quod nigrum, . v sic C ad D . qu re & per mutatim . Si igitur C Duni insint, sic habebunt scut de A s , idem Ouidem dc unum, esse autem non idem, oc illud similiter: Eadem autem ratio est, dc s A qui dena dulce sit, A vero album .Formas igitur intelles iuum in phantasmatibus intelligit. Et si 't in illis determinatum est te si perisquendum , dc fugiendum, sic oc extra lentirita, cum in Phan- ita labus fuerit, mouet Vr. ut semiens signum x x K sacc