장음표시 사용
171쪽
GENERALIS DIVUS IO v VLNERUM, IN
librum secundum chirurgicarum institutionum D. Tag-13 Messita.
1 T Psonis uiata nomina ae disserentia Galeno ino quarto
method.medendi sunt, araum Helcos, Calagma,
Spata Apospasma, Rhegma, Thiasina, , id est,e latio quadam ex vulnerasso in
carnosa parte relin Hem etiam rucam 'Fractura ιn osse.
Conuulsio siue distensiis, innemo.
coli io,Hiebtusio n vasiit r. Gluunt etiam continuum Ecchymosis C visitur quaslubumoratio, quae fit, eum sa
abrosis,seu C Id ε' erso. Veni aut arteriis intrinse-
A accidit exsuceo ahqno, cui mordens naturac insti
172쪽
Generalis diuisio vulnerum. I Inlim, In carne cum pure.
Incisio, In osse secundum latum.
'ertio, In venis & arteriis. Scisura, Secundu longum in osse. Contulo, Numerosa cotinui solutio in osse. Attritio, In extremo musculi.
Ruptura, In panniculis & diaphragmate. Haetura, -- In ossibus. Et quadam alis.
Plagarum,seu cruentorum adhuc vulnerum, disseremtiae Gmdom, ct aliIs nostra aetatis chirurgis, a tribus
potissimum sumunturi. Nempe I A natura particulam, in quibus cosistunt.1 Ab essentia ipsius solutio is cotinuitatis.
3 A propriis disserentiis ipsius solutionis
unitatis,ex vulnere excitatae.
I Hulnerum disretia,anatu particularumbumpta. Vulnus in parte similari. Vulnus in Parte instrumentaria. Vulnus in partesimilari.
Mediocri. Minus in partesimilari molli. Vulnus in carne. Vulnus in pinguedine. ulnus inpartesimilara dura. Vulnus in osse. Vulnus iniunctura.
173쪽
1 a Institui. Chirurgicarum Lib. II. lam in parte consimili mediocri.
Vulnus in neruo. Vulnus in tendone. Vulnus in ligamento. Vulnus in arteria. Vulnus in vena. Hulam in parte organica eu inmmmentaria. MAEAF Vulnus in parteprincipe.
Dreiis opM Vulnus in palle principi scrutente. m. vulnus in parte principi non submini-Vulnus in parte principe.
Vulnus in corde. Vulnus in cerebro. Vulnus in iecinore. Hulnus in parte, incipi parti minimante. Vulnus in aspera arteria,
Vulnus in cesophago,siue gula. Vulnus in vesica &c. Vulnus in parte principi alicui membra nos seruiete.
Vulnus in naso. Vulnus in aure. . Vulnus in oculis. Vulnus in manu. o. Vulnus in pede,&e.
a Uulnerum disserentia .mpta ab essentia ipsiussolu
174쪽
Generalis diuiso Vulnerum. I 3 Hulnerum simplicia disseretiasiumpta aproni,ssis tius proseremus situ solutio unionium diuortu continui. q--r3 'Vulnus magnum, tructatu se Vulnus paruum. Vulnus breue. Vulnus longum. Vulnus latum, Vulnus angustum. Vulnus in superscie Vulnus profundum. Vulnus aequale, Vulnus inaequale. Vulnus rectum,
Vulnus obliquum. lVulnus retortum, Vulnus uncum. ,spatium, quantitas seu inituri diuisionis.
Sunt 2 adia adhuc disserentia vulnerum, sed extrin=-- accedentes Galeno, siumptai A generationis ratione. Σ Α stu,seu loco in eadem parte affecta. a Disserentia vulnerum, a generationis ratione. Vulnus diruptum. Vulnus incisum. Vulnus partim incisum,partim diruptum. Punctio nerui. Praecisionem i. Praecisio venae. Praecisio arteriae. ine
175쪽
Institui. Chirurgicarum Lib. II.
ratio in Vulnus secundum longitudinem. Vulnus secundum transuersum. Vulnus in principio musculis VuInus in sine musculi. Vulnus in medio musculi.
His accedunt se aliae Aserentia sed improprie d
Cum symptomate. Cum morbo.1 Vulneris disserentia a complexu curi' omate. Vulnus crucians,seu dolorosum. Vulnus dolore Vacans.
Vulnus pruriens, id est,cu pruritu asiligens. Vulnus cum delirio. Vulnus cum impotentia membri. Vulnus cum syncope. Vulnus cum sanguinis profusione. Vulneris disserentia a complexu cum morbo.
Vulnus cum intemperie, . Vulnus cum phlegmone. Vulnus cum erysipelate. Vulnus cum carne supercrescente,&c.
Reliqua ex dirime de ulceribus simu requirendi
176쪽
LIBER SECUNDUS, In quo generatim de plagis, seu cruenti
vulneribus tractatur. cuia vulnus,quaesim peri soluta unitatis quot vulnermis disserentiae,ct a crisitassumantur CAPYτ
V φ. N v s ut recentiores deliniunt elim rurgi solutio est continuitatis recens, cruenta,sine pure seu putrefactione,in particulis mollioribus extrinsecus incidens. Hanc unionis,continuitatisve solutionem non modo Avicennae interpres,sed & omnes communiter plagam etia appellat. Ccterum in hae desinitione solutio continuitatis quς & unitatis diuortium,ac diuisio appellaturin generis locu sibi Vedicat,quippe qui comunis morbus sit tum simplicibus quas & similares vocamus tu copostis,seu organicis particulis. Primo tamen ac magis proprie similaribus particulis couenit,atq; attribuitur, qua copositis. Reliqua quae in definitione subnectutur, differetiae ratione habent,nepe recens,crueia,sine pure seu putrefactione,quq omnia ad disserentia viceris polita sunt: quod quide iuxta recentioru pi cita, iam antiqua est uni
177쪽
i s Institur. Chirurgi canini Lib. II.
tatis solutio cu putri quadam humorii colluvie,seu putrefactione,& absq; sanguinis profusione. Postrema definitionis particula utpote,in partibus mollioribus incidis,adiecta est propter fracturas,quae in duris partibus,cuiusinodi sunt ossa contingui Porro iuxta hanc generalem particula- si corporis humani diuisione,quida chirurgia bimembro secerunt. Alia enim est inquiunt quae in carne,alia quae ih
osse suas operationes exercet. Carnis enim i CII inc musculos,neIUOS,venas,& ancrias etiam intelligunt Quς omnia
sub mollibus Sc mediocribus particulis alij complehende- IQrunt. Dictione extrinsecus,in fine duisitionis adiecimus, ad differentiam solutionis vestalla,quae sit a causa intcrna. solutae nD Caeterum solutionis cotinnitatis multae sunt species,in s tatis variae cunda sen. primi canonis Auiccnns cnumeratae . Vulnus in-st oti opia qua vicus,apei tio,scissura,excisio,pisectura, cisio ractu- is si utra. ra,c5tusio,& id genus alia. Quorum descriptiones δέ diseNominas- retiae suis locis addetur. Nomina aute solutae unitatis apud ἰμω vmio- Galenu sunt, thic si ,id est,ulcus quod in carne est:κατα μα, t Gule, lib. id est,fractur in osse: ικασμα, id est,conuulsio siue disten- - tin. m tio,in nervo, απιοκ- ,id est, auulsio,vel diuulsio,in liga- io εο ι- mento: κημα, id est,ruptio, in musculis: Micμa,id est,collusio,vel contuso in vasis proprie. Soluunt etiam continuum est,sanguinis subterculcm cs sio,& coitus,pluratim una cum contusione ruptioneq; incidens,de qua latius in sequent bus dicemus, id iscit oris 'aliorum apertio,quatenus facit ecchymosin, A e- , indit: id est, transcolatio subsultus, aut exilitio, quae ad anostomasin reducitur, deo si it,id est, erosio,quae& Ωια dicitur. Porro non adeo in gna,atque anxia cura
ipsorum nominu habenda est,modo res ipsa qua de agitur 3O intelligatur.Itaq; saepius nomen unum pro altero ponitur. Hulam O Vulnus enim dc ulcus apud eos,qui Gne cotii libros ip L Ucin pro eo xinu sermone conuerterunt,ide omnino significat: modoq; Am. Vnu,modo alterum pro re cade usurpatur. Apud eos verb, qui Arabica,Latina fecerunt,vulnus & ulcus aliquid inter si1e discriminis habent.Hi naq; vulnus vel plagam appellat, ubi non)um est pus,vicus vero,ubi iam pus adest. Et si tib Inerum qui Graecos sequuti sunt, rectius quam qui Arabes sunt duaed seras imitati,censuerunt. Vulnerum, ue vicerii duae sunt dun- i m prima. taxat primae ac maximae differetis Galcno,in quarto libro
178쪽
. De Plagis seu cruentis vulneribus. I γ
Therapeuirces. Omne n ; ulcus siue vulnus, et absente TDIsrentia causa,quae ipsum excitauit consistit, et efficientem ipsam uenerum a causam secum annexam habet. Solutionis autem huiusmo tribu potis
di continuitatis species,sed mesertim ullieris potissimas simum umilue ac praecipuas suas disserentia, a tribus Guidoni, ae illius
aetatis chirurgis desumunt. Prim , a natura particulam, siue a. locis affectiti,in qui- IA. A bus cosistunt. Quaeda enim ut libro tertio artis paruae re- natura
fert Galenus sunt in partibus consimilibuς sue holmo- ρμrtium. xo meris,quaeda vero in organicis,sue instrum entariis. Aliae Diu sis paritem in mollibus particulis aliae in duris, aliae vero in me- ιε m. diocribus id cst,in iis quae inter duras & molles ambigui. ,, Quae in particulis mollibos eontingunt,ahae quidε sunt in carne,aliae in adipe siue pinguedine. Ex iis vero quae indu. u ris sunt partibus, aliae ossiu substantia occul ant, aliae iun- ... . octuras ipsas. Denique quae id mediocribuς particulis incidunt,quaedam in neritis, tendonibus . & syndesimis,id est, nerueis ligamentis,sue copuli quaeda in veniet,& arterita , consistunt. Quae autem organicas partes inuadum aliae in r, o principalibus membris fiunt i in corde,cerebro, & hcpa- . te,aliae vero in iis,quae principibus ipsis particulis sibin nistrant, ut in aspera arteria, sophago sue gula,& vesica, aliae item in non subseruientibus ipsis principiis seu principalibus membris,ut in auriculis,pedibus,manibus, oculis, 11 naso,& id genus aliis. Disserunt quoq; vulnera,siue plagae, pro telorum ac rerum a quibus inferuntur vatietate, ut in
sequentibus dicetur. i . - I I . . . a
. Secundo sumuntur disserentiae solutionis continuitatis, , sed praetenim vulnerum, ab ipsius morbi ei sentia, ut Gale- ί unus docuit libro tertio methodi medendi. Quaedain enim ita modibi solutio unitatis simplex est,quaeda vero composita.Ac simplex quidem appellatu si nec morbus vllic. nec symptomasimul adsit cum ipsa. Coposita verb quado duos vel plures affectus sceu adiunctos habet:vi a Galeno scripui eis, libro 7 quarto Therapeutices: undi& in sequeti capito,ac rursus M intractatu de ulceribus diretur. Scribit autem ad hunc modum Galenus loco nuper citato : Omne victis siue vul-' nusJaud solii cst,ipsumq; per se nullo nec tu eo simul inua . dcnte,nec ipsuna praecedente e sequente alio affecti: aut cum alio .quopiam viro multisve consistit. Quotu alij non bi: h α
179쪽
ssi 8 . Institui.Chirurgicanam Lib. II.
modo statim ab initio ulcus ex citarui,sed etiam nunc maius efficiunt: alij eius sine quo non, ut ad curandi opus r
Tertio desumuntur vulnerum disserentiae, a propriis I Us V uita differentiis ipsius solutionis unitatis ex vulnere excitat p. 1μmpta a na Caeterum propriae eiusmodi solutionis unitatis disserentiaemra viam. sumiitur rursus ab ipsa vulneris natura, ut Galenus nobis
m. indicauit libro tertio methodi medendi.Nepe a spatio staquatitate diuisionis,ut a magnitudine & paruitate, aequa-- . litate M inaeo ualitate, prosunditate,& superficie,breuit te,& longitudine. Ite a syra,vx a rectitudine, & obliquitate. Adhaec a generationis ratione,ut quia totum sit incia
sum,vel totu diruptum,vel pars incisa,pars dirupta:& ab id genus aliis, quae tutas in tractatu deviceribus qui hunc caliis , proxime sequitur,explicabuntur.Porrb ab huiusmodi dif-j s. ab serentiis,iudicia, curandi indicationes,auxilia quoque,&auditatio modus curationis Omnino desumuntur,ut ex sequentibus Ia m. manifesta euadet. Itaq; no satis est primas illas indicatio- sumitu, nes,quae ex assectibus desumutur nouisse. Hae naq; princi--ne,pium pium tantum sunt,& ut sic dicatur carcer, unde meden-iaia .si me di rλtio promouet. Nulla autem prorsus ipsius medicinae libri.qua artis porito,aut certE nec magna nec propria aut ratione d. m Arid. digna,sed quae etiam plebeiis sit communis,& nota. Non stitituri ergo satis est nosse, quid ex prima indicatione agendum xviii. x particulares indicationes diligenter conlideran- unuὰ ha tur dae sunt: cuiusq; scilicet particulet substantia aestimado,tumpis ipsis re, actionem , tum Vsum situmque. A quibus procedens,non natur . qua solum quod sanari non potest, praeuidebis, sed exi in perp/ndat. quod recipere sanitatem potest, de inueniendis ei remu- . borum diis facilὸ deliberabis. Solus igitur is merito morborum si
venia cura. est curator,cui facultas est illa remedia inueniendi,ex quitor quis. bus perfici possit, quod a prima indicatione suggeritur. Primum aν Eritque hoc ipsum primum artis opus,ut intelligas,sper iis opus esse rene id quo tendis debeas,an secus. Eius autem rei duplexmuognoscas cognitio est, nec potest addi ratio tertia. Altera per expe- 3san Derari rientiam, cui longo usu est opus. Altera per ipsius rein psit quod turam, quam ratione quadam, & methodo disquirimus, deliinas. perpendendo scilicet non modo corporis uniuersi, sea 'Libs mella etiam amictae particula temperamentum, & reliqua quae med.2. mod , diximus.
180쪽
De Psagis, seu. cruentis vulneribus. r ,
Ametsi Galenus libro secundo de morbis & Liuiaeontit symptornatis , omnes solutae Unitatis qui riuitatu euol morbus est omnibus panibus communis I iai causas summatim in duas reuocat aut enim is
inquit, extrinsecus irruunt, aut ex ipso corpore oriunturi recentium tamen vulnerum, prout huius. modi, id est, quatenus recentes ac cruentae plagae sunt, u ' causae censentur , quaecunque extrinsecus aduenientia vult rare, perserare, incidere , abrumpere, contundere ac distendere possunt. Has autem vulaerunt causas seeis ciatim expressit Halyabbas sermone quarto resalis dispo- Η Ν,, sitionis,dum est: Vulaera fiunt ela corporeulanimato, I ut ense,baculo,lapide, aut alio quovis simili, aut ab antimato, ut venenatorum animalium punctur aut serarum morsu. Ex quibus aliae rursus sumuntur vulnerum disserentiae. Quandoquidem alia incisiones, alia contusio- . Ines , alia vero morsurae dicuntur. A quibus etiam curanio di indieationes nobis suggeruntur, per accidens tamen. Demonstratum namque est a Galeno libro quarto me- Extima thodi medendi , nullam externarum, vel ut nunc Io- eans. --quuntur primitiuarum causarum, curationis indicatriis nonem noscem esse, sed huius indicationem ab ipse affectu initium indieant,sais habere. A nullo enim,inquit,eorum quae adhuc non peria oesctum. manen indicatio sumi eius quod ex usu si potest. Verum quoniam ad eum assectum noscendum, qui omnino tum
rationem, tum. sensum lateat, saepe cogi illuc de externa
causa inquirere, opinatur vulgus hanc quoq; sanationis r 16 tionem indicare: quod plane secus est. Nam quod adhue non est ut causa externa curationem non desiderati j Quippe reteraesentis tantum est curatio,vi eius quod se Re; pro rurum est plouidentia. Quod si id, quod amplius non est, iis est Grais curationem non postulet, neque sane abeo vlla sumi pu- tio non . 11 test eurandi indicatio. Siquidem absurdum sit Gale- sint ii. nus ait 'aliud esse quod curandi rationem praescribat, 3. mei la. aliud quod euretur, & econtra. Nihil igitur ad cura- tim as in tionis inalcationem conducit, externa cavia. cognita, si- tiri cuti nec tempus ipsum, sed ad praesentis duntaxat affectus qui nostram fugit notitiam cognitionent. Quare dia ' i