장음표시 사용
21쪽
donec praeiract quaedam ex his negatum iri percepero. L Urevis haec delineatio omnino necessaria mihi videtur antequam ad refutationem cliquorum, quae tradis . ac '
Haec amim lamenta ita accipe. g. r. In conicit , est, rerum ac Naturae ARBITRUM Delinquit dediise nobis quaedam Voluntatis suae prascripta atque prae Cepta , quibus parere tenemur ni parcimus pconam M quiomeremur, qualia ulla ac praecepta amant legem seriptam misse, vel ex eo nobis apparet quia antiquissimi Patres, Numinis cultores eo nomine laudantur, quod isth aec posteris suis tradituri siti t. f. , Ut autem praecepta ista observari ita ab homi Dummo nibus pollent, necessum ibit instrui eos duplici sutem po ' fiestate rumi luci lectiva, leti micli til, quo,quod praecipitur, c tale eas cornoscere possunt tum voluntate, id est, tali facultate, et ς' is qua actionibus suis imperare ac legem dicere possent.&sic Eridi ' cas dirigere ac moderari uxta hujus vel illius praecepti te instimst ι
. . . Haec utraque facultas cum an data sit nobis, nec ritos lia proindc quidquam,quod necessum cst ad illani observatio cet actunc mi icti .l , Lian Equitur, quod, quoties aliquid contra ἰ j, oc his praecepta fit, quod vi harum facultatum , si rite adhi modis pocbciatur, praecaveri potuit, toties delinquant homines poeta '
q. Non tantum crgo delinquulit, quando intclli. I motis gunc contra usi lcgum mal sc agerc, atque ita ex pro ' Mq.
22쪽
ergo ad levissimam quoque negligentiam seu culpam. Hunc rigorem ius civile tem perat ratione imbecillitatis humanae , statuit Ne ex iis gatur maxima diligen tia, quae in potentiam inici.
politora animo delinquendi agunt, quod dicimus, malitiam ac dolum sedes quando non quide intelligunt, se contra ausi agere, id tam clivi naturali intellectus sui cognosci potuit, si vires c)us rite explicentur quod culpa dicitum quia homini imputatur, quod facultate ad observanda pra' cepta sibi concclia usus rite non fuerit. Collectio haec est: Visu petna observare tenetur praecepta, is, s non observat Echin quI , ct urnam meretur: parnae enim conitio haec es snon servaverit fraecepta. Homo tenetur sub poena ad praeceptas Natarae, es per con quens etiam potestatum civilium per . . dummodo instruicti sit potentio ad id nicessariis per I . adeo que eis actu ea non adhibcat pcr . . Homo igitur, necusariis ad observandum potentiis instructiuis non observat, δε-
f. s. Igitti ex rigore Natura homo ad omnem etiam exactistimam, quae ab humano intellectu ac ratione proficis i potest, diligentiam tenethi in omnibus causis civilibus , , si vel levissima culpi negligat ejus observationem, inde tanquam ex vero delicto tenetur: quae regilla quoad res alienas disertis quoque verbis refertur in L I. C. mandat in qua vestigia rigoris naturalis adhuc apparcnt Ii
g. 6. Verum)us civile, intuitu, favore humana imbecillitatis, temperavit in suo foro hunc Natutae rigorem in eo, Ι. Quod circa culpam non attendit, quid intellec tilitumano in se S adhitis omnibus ejus viribtis possit cognosci ac prospici, sed quid pro praesenti corruptiore hominum conditione possit , c lite exigit culpam ad summum facultatis intellectivae gradui prudentiam, quanta in ea esse potest, maximam; sed ad communem hominum modum i mediocrem scit ac talem diligentiam quam patresfquiligendi cadere potest sed media, quae in homines adit in statu suo praesenti.
23쪽
qui vulgofugi ac diligentes habentur, solent adhibere
reliquum enim, quod communiter hominibus deest videmus. intuitu humanae infirmitatis potius naturae quam animi vitium vidctur. 7. Hinc pro regula crit quod ure civili, quoties ex Pepulari natura ne otii non ea alia species dili rentiae definita re gQ gulariter intelligatur media , quae scit cadit in hominum iure civili naturam in praesciat ipsius statu , de pro conditione imbe st cillitatis humanae non summa illa , quae ab intellectu tum ulli uniano in se spectato, omnibusque eius viribus cxplici P sqq. .
tis proraci ci poteti. Et nae regula in genere delinita re ligentia.
peritur in l. 6. r. in his verba. Neque supina ignorantia ferenda, nec scrupulosa in isti exigenda. Et porro scientia ita aestimanda est, ut reque negligentia crassa expedita sit, ne ue clatori.rcuriosos exiguur. Item in L . . . eod. huver scientia neque negligentissi- , neque curiosissimi hominu accipiendi vertem ejus, oui diligenre inruirendo rem noram habere post Idem fer habetur in L 2.3. HI aeuis orae in bon. αἱ io Bon poss. Necnon in . r. Depos ubi tanquam singulare in deposito refertur, quod non requiratur diligentia, quam hominum natura desiderat. f. 8 Ratio haeci favor imbecillitatis humanae cui Exceptio. denter celsit . adeoque cxceptio est i in iis qui ultro susci mi μ' , piunt vel arrem vel operam, vel negotium alterius, ubi in IV prudentia xl peritia requiritur , uti mandatarii l. 13. C. - manae negotiori ingestores, D. C. usur . r. O. .q. ex contr. Diuis opifices aliaque qui operas suas in calicia locare Olcm. sui. Nun. I. g. pen o s. dcc. In his cnim prudentia vel peritia de i.
bet esse exactissima, quia rem alienam, utpote in qua nihil obis est iuris S arbitrii nos issemus pro arbitrio suscipere
si simul recipiamus eam, quam rcquirit, diligentiam, nim tu titiam
24쪽
exactissimam adeo quo uc alienis negotiis abstinendum, et, siuscipiuntur, simul quoque suscipienda, quae debcrurillis, diligentia, Unde utroque ure temerari uini Culpa esse dicitur, immiscere se rei alienae l. 36. R. I. c. 9 eod. 6. utpote cu)us gestio prudentiam requivit praesenti hominum conditione fere ma)orem Hinc omnis inminitas, omnisque imperitia circa rem alienam annumeratur culpae L J.ρ M. Locat. l. 32. E. I. f. 7. 9seqq. . qui Q 8. . ult. d. m qua eadem, quam dedimus, ratio eleganter ita exprimitur: uia fectare nemo debet, in quo velinteiligit me intesigere debet, infirmitatem suam alii periculosam fore. Hinc is, qui tale negotium alterius suscipit, videtur pro fiteri tolliceri perstiam, artem' per d. l. . . pen et cybquia ut artifex conduxit. Ac proinde negligere bene ictum
imbecillitatis, eique renunciare,dum summam diligentiam recipit ac pollicetur amittit autem beneficium, qui illud negligit cult. f. . . undeL c. G. EDD. 22. C. LU. ad SC Leh. Unde patet cur regula illa naturalis enanegotia exacto ossiuio geruntur, nec quicquam in eorum administratione neglectum ac declinatum culpa vacuum es, quam dedimus seup. g. . est, referatur etiam in L 2r C. Manda . utpote in qua apparent adhuc vestigia rigoris nati iratis,qiu in mandato, de quo in . I. at 'etiamnum O
g. Eadem ratio est, si quis in negotio , ex cujus natura levior saltem culpat media diligentia praestatur simpliciter custodiam recipit vel tacite vel expresse tali enim pacto amplius quia in se recipit, quam quod etiam
sine pacto ex natura negotii beneficio imbecillitatis humanae praestatur, adeoque de hic tali beneficio renunciat alioquin enim pactum esset frustraneum. Tales lint nautae,saupones, stabularii, qui rem cu)usque salvam fore reci 'piunt.
25쪽
pum ci princ. urid. l. 3. g. i. P aut caup. item venditor, qui custodiam X prcis recipit. 9 3 versi. Tuod fugerit. Emi venae l. 3 contrah emt. idcm cst in venditore, quando traditioni ipsius dic ad ecbi cst tunc enim tacite videtur recipere custodiam usque ad cum diem, adeoque omnem custodiam praestat. 2. g. l. 3. 4. g. I. CT 2. Per rei venae l. 18. I. 8 l. 38 pr. Damn. inf. 36. a.
g. o. Denique eadem ratio est, si quis cuicunque 'negotio se offerat, si lata fallem culpa in co praestetur: nam qui negotio se osteri, caussimpliciter capacem se pro- stetur, adeoque imbecillitatis beneficium poenitus respuit. I. I. g. S. D GIn his omnibus igitur causis ratio imbecillitatis humanae ideo cessat , quia maxima diligentia recepta videtur, ac proinde neglectiam beneficium imbecillitati datum: estque haec exceptio prima. f. Di r Altera exceptio conf*. . qua cessatra o. si ipsistio imbecillitatis humanae, est quando negotium blius ac solιusca cipientis, id est, Qus causa factum est, qui in re aliena da satantra
mnum dedit dans autem merum officium praestitit uti
in commodato. l. 7. . . Commod Vel in casu quo haere . . fisabs legatarius aut fidei commissarius totum, quod relictum est, ijsiuia sit restituunt. 4.3o8. . 2. l. 36. g. ult. legat. I. Quid enim damnosa. iniquius, quam beneficium imbecillitatis humanae concedi illi,cujus omnis est utilitas,in prae)udicium alterius,qui tantum officium praestare voluit. l. a. g. o. a. s. Ne
quid in Ac pubi oc Unde ratio haec imbecillitatis humanae tollitur hic alia ratione fortiore uod o tam suom nemini ibeat esse damnosum. l. 7. Is quemadm. p. cci I s. Furi item tauὸd isti portu ua culpa damnosa esse ae beat, cujurima contruitur. .L6ti f. F. f. ia Ex
26쪽
Mis si i f. 12. Ex hac autem duplici ratione fortiore sequi sim au tu etiam , si e contrario solius dantis causa Contrahatur, te uti in deposito, adeoque accipiens merum osticium prae
lai, 4. ' i stat, nisi quae dolo continetur, ut nec opus quidemti, hi ut lac hicneficio imbecillitati, nam hoc casu accipienti m cur quoque suum ossicium damnosium csse nos debet a V 61. p mpra g. s. sed deponenti cujus causa contrahitur nosum' erit, quod non melius sibi prospexerit d. l. 6I. g. 3.
Iu cII. I. g. s. O. A. Quod&accidit, quanta quis alii sint hiacem actum V. g. rem certam emendam mandat, quod prii' dentiam non requirit, unde hic mandatarius itidem tantum latam culpam praestat. l. 8 9.ult. l. Io. r. L 29. r.
iis v. ID In i ergo negotiis, quibus certus culpae gradus iii, iis definitus est, non obtinet regula tradita svr. . . quod re quibus gulariter culpa levis intelligatur, diligentia media inde certa cu i inritatio tunc a 'ecta filii; sed haec statuenda hic est re- . - VJδ QMd pQrm p pG p culpana ea intelligatur,ti si V nquo, i negoti praestatur, quatenus enim priestatur,pe eulpa non est culpa sed casus per diligentiam exactamia af illa ussi in quovis Contractii exigitur: hoc latillime de uod in Eo monstravimus Dis'. 1. Prop. . se Is item Di p. a. f. ia.
contractu praestatur: per diligentiam exactam, quae in eo exigitur.
R. Ne illa. I. 4. II Deinde, cootiiq. f. s. in eo quoque tis ci- .' , vile attemperat Hinc rigor ad conditionem humanae im
his ei becillitatis , quod ne has ipsas quidem culpae species s In qua admittit, pro Vero delicto habet, hactenus ut inde e
27쪽
L is Excipiti Monum non jure datum ex lege A tptri. quilia, qui damna, iam lex illima culpa data inter vera de' '
uique ideo , ne domi ius potius serat damnum , quam is, qui east, cum illi vel nihil miniis forte imputari posiit, iram uno unde cili levillima quoque culpa lites ne stetur, tamen , si uti ii aliquid imputari pollit, is solus punitur, cui ni is p cm Ex quo fundamento innuni o casi , qui varieaccidere pollunt, S partim rcccnscia turis i. r. C se P. 27. l. 2. I pag. eod. deliniri optime pos-
g. 6. Sunt etiam casus quibus ob singularem utilita Exceρti. tem in p. aut imitem , lata culpa vel levior quoque instar in i
criminis aliquando puimur, uti in incendiariis. g. ult. --ε Ἀμ' O pro et g. l. 9 LRen. Duris. termiuorum amotionibus I 1. R 'in n. Term.mot.Rixi S.I. I.f. 3. Sicar poculo abortionis vel ama tota O. l. 38. f. F. Parn σα Aliquando ad instar privati delicti;
quibus sibi obligatio inde quasi cx delicto oriri, di vulgo,
quasi delicium, dicitur. t. t. In f. de Obi quae et ex dei quae proinde omnia, cum singularia sint, extra casus urc cxpressos cxtendi non debent. g. 7. Delictum igitur quod poenam meretur, non fit Dolus nisi dolo malo per . i. Dolus malus autona continet prae V in
cise animum ac propositum laedendi seu decipiendi a
perte hoc cxprimitur in L 2. g. 2. Libon rapi. Ubi dolo malo is furi . iacere dicitur, qui praecedente consilio ad hoc grium aliqui a d isti. cit, ut damnum et bonaverapiar. in . . a. f. . - auhoe coactis , ut damnum daretur estque haec ipsa definitio blimo, quando ptaecise aliquid machinaMur a circumvenien- 2 dum,
28쪽
dum, sigendum , decipiendum, ceu dicitur in l. i. g. a. DoLmall. 7. f. 9. Pact. Item in I. I. g. r. metri yc. νγορος. g. a 8. Fit autem sepius , ut hominis propositum a olirum ergo quidem tendat praecise ad hedendum ac decipiendum
bb, , amen Vitiorum sit V. g. si qui , cui custodia commissa vel uiuet, pyiVi rei, Vel se i Vincti, miseratione ductus eum dimit
ii, hi, tit, Vel mandatarius, ut gratiam alii faciat, alium patitur ea Il ita mere, non liabet animum praecise X dendi aut decipiendi culpa dominum, sed gratiami misericordiam, quae in se licita de laudabilis cst, faciendi, adeoque dolus malus non est, pers. WM'. Verum, cum sciat ex tali facto alium,sc. dominum, damno astici, utique tale propositum dolo proximum, seu lata culpa est. l. 7. princ Depos. l. 7. f. γ. Dol mal. f. q. f. 2. maereor. l. 8. I. uo Mandat.L .f. 2. A m. tui. Add. in . Cost.
Tale quo I9. Tale ani propositum quoque est, quando quisqβς non quidem simpliciter intendit negligere res alienas, id tuis ..., Rim Verum esse propositum laedendi dedolus,sed magi qhustiis ea negligere quam proprias, minus aliena curare quam diis j a io V. g. Titii librum, tuum simul in uiso tuo positostir . sed habes, ubi tutam eorum custodiam censes sed cum forte metu ea hospitem ibi recipere soleas,vererisne liber tuus aliquando Z. - useratur,ideoque tutioris custodiae causa alio eum transfers, i, , ,. Qii a libro Titii Hic nonnabes propositum laedendi Ti tium putas enim librum ejus ibi custodire posse , adeoque dolum non habes,pers. 7. sed quia tamen scis , aufferri quoque eum librum posse , ideo enim tuum alio transtulisti , utique propositum habes minus asservandi librum Titii, quam tuum; quod proinde dolo proximum seu lata culpa est. Et hoc expresissime dicitur in l. 1. Depos latam culpam csse, si quis minorem aliis, quam suis rebus di natiam praestat. Item in cis .f. yssit mare ubi ibidem culpa saltem
29쪽
altem it, si quis magis seviat in servos dotales, utpote alienos, quam in suos. Denique in L .f. . nubest. Dia culpa dicitur, si quis non ea negligentia, quam in suisa inibere consuevit, sed majore,rcinaltcrius distrahere neglexerit scit, u quis magis neglexerit distrahere res alienas, qui: Colat proprias. En ergo in omnibus his casibus lata culpae propolitum minus curandi aliena quam propria. AL
g o. Huic latae culpae comparatur extremus gra Ηιὸν crus negligentiae qua quis id nescit, quod omnes sciunt; ρομο, seucis enim hic abiit propositum minus curandi res alias, ta- μέμψηmen iure praesumitur adclic praesumitur enim v. g. Titius qηρ
scire , quod omnes sciunt neque inscitia adeo a flectata magis excusatur quam lata culpa, in qua propositum est. Ian
Ex his fatis ana evidenter colligi potest, qui Utraque bus casibus utraque haec culpa lata dolo aequiparetur nam si re culpa cum crum delichim, x quo poe na infligitur , requirat qpraecise alimum laedendi seu dolum, ' f. r. c contra ex ' I. culpa non infligatur poena, Iris i . sequitur , quod lata his risti culpa in talibus delictis poenalibus non uisciat, adeoque iurna pro dolo non sit. Haec autem ratio cessat in damni restitutione, ad quam quis tenetur, etsi animum laedendi non habuerit, ut constat, canaque saltem reparationem damni debet,cili poenam non debeat. Ergo nihil hic est quod speciale sit in proposito laedendi, & quo illud separetur a proposito, quod constituit latam culpam. Unde sequitur haec delinitio quod, quoties principaliter ad damni restitutioncm agitur etiam ex cliclo ima hoc casu ratio potius damni habetur quam delicti ac panae, dummodo delictum non includat in sua natura praecise dolum seu animum laedendi, uti vis. l. r. I. 8. Libon rapi. nedum ex reli
30쪽
quis causis civilibus lata culpa, lauic comparata negligentia maxima, per g. ro pro dolo est. tiam desinitionem ulterius X legum quoque cxtibus demonstrabimus, cost. S. I. g. 22. Hinc patet, quid statuendum in rebus communibus. Nim si quis minus curat res communc 't improprias, itidem latam culpam committit, quia res comun '. bii iunt pro parce indivisa alieni adeoque, si haec definitio dolo Ea lata culpae,serj. I9. Unde etiam , si quis in aximam negli-ὲevi eulpae gentiain adhibeat in communibus videbitur eam adhibere ' 'p' δ' alienis, adeoque comparabitur illa latae culpae , per . 2 Q. Ergo utraque haec species definitione ac nomine est lata culpa Verum haec lata culpa hoc speciale habet in rebus communibus, quod non possit haberi pro dolo, uti habetur in rebus mere alienis, per .ri Ratio haec estri quia rebus Communibus immixta est pars propria pro indivisio , uide- deque socius habet causam gerendi propter paricin tuam, uti dicitur, in L 23. f. s. Fam erc. ubi ex hac ratione idem quod hic dicimus, concluditur. Viae in Cossi . g. i. o passus enim qui causam habet gerendi propter partem suam non potest videri propositum habu ille negligendi, ait affectas negligentiani , suam enim partem adeoque alteram suae mixtam)gerit, ut servet non ut negligat adeo tu cessat hoc casu omne propositum , propter quod lata culpa dolo Comparatur per . I 8.&quaelibet causa, Piam fatua, CXCusat a dolo, ut vulgo Dd. loquuntur arg.ί2DI Her pet. nec quisquam praesumi potest assectati negligentiam in rebus propriis Nemo enim unquam ita resupinus est, ut facilesua pecunias acteri ut dicitur in L 21 pr. versu ui enim solvit Probat. V. Lult in n. princ C. arbitr. tui. Oim igitur lata Culpa in communionibus non contineatur sub culpa,