장음표시 사용
121쪽
ex uno loco in alium, commercia sua passim exercebant, Cumq; ad pagum quendam qui Nigriti ra dicitur . o. miliaribus Gallicis a re misCastello Lacuma abest,uenissent,vidissentque locum esse commodum restrit , rei uisere auro abundantem adlaborarunt sedulo ut ipsum sibi subiicerent, ii m a multis igitur nauigiis eo delati, castellum ibi moliri etiam inuitis incolis coeperunt. Verum cum imperiose ibi omnia facere, tumultuari, incolas male mulctare, tyrannidem suam exercere non dubitarent etiam , antequam castellum illud perfectum munitum satis esset, Nigritaeque viderent pisces,quos magno labore in mari cepissent, per vim sibi tributi nomine eripi,&multa tyrannice ab ipsis fieri, coeperunt consultare, quomodo seruitutis iugo excusta,Eos castello exturbarent, seque inlibertatem pristinaret assererent, diuti igitur paganorum quorundam mercatorum qui in locis a mari remotioribus nabitant opera sub praetextu exercendae mercaturae, ad Castelli m profecti sunt,cumque intromitterentur,&vero Lusitani nihil proditionis metuerent, facto derepente in eos impetu castellum occuparunt, Lusitanis omnibus oppres ' et 'sis, trucidatis, Quo facto castellum euertere, muros demoliri, fun-a,is ... inditus eruere quae extructa erant omnia non cessarunt, unde vel hodier- no adhuc die rudera propugnaculi subuersi,ibi cernuntur. Cum igitur Lusitani qui in aliis erant castelis ividissent, Nigritas trucidato populosus castellum in si rasubuertisse, in omnes intenti ra - ...inguis. tiones fuerunt, quomodo eo S reconciliatos, hurnanitate fici aque bene nituntur. uolentia expugnarent, instructis itaque nauiculis aliquot ex Castello La ina negotiationes in chra renouatum Mincolas illos rursus placatum descenderunt. Qui vero eos in terram admittere nullo modo volebant, Itaque in mari subsistere, inaduentantes scaphis suis mercatores,praestolari coacti sunt. Interea Galli qui aliquandiu in littore granorum de uanigette haerentes, cum AEthiopibus commercia exercuerant, ad littus auriferum ineae progressi runt, cumque animaduerterent Lusitanos insignem ibi demetere fructum, hinc inde oberrantes ouaesiuerunt aes ipsi com 8' -- qm
modum aliquod inde reportare postent verum nemo ex diagrici Seratne rim. -
qui cum ipsis contrahere auderet, metu nimirum Lusitanorum, ne scilicet eos offenderent, qui id ipsis serio interdixerant, Ad seram vero tandem delati, Nigritis grati&accepti fuerunt, qui etiam commercia eum eis exercere non dubitarunt, cum hostes Lusitanorum essent. Sic igitur Achrenses primi fuerunt, qui a Lusitanis deficientes,aliorum populorum,utpote Gallorum commercia acceptarunt. At Lusitani, qui Dominos sese Regionis istius ipsimet fecerant,&iam imperii sui fines proferre ais extendere summo studio nitebantur, cum hoc vidissent, mandatum Nigritis dederunt, ne cum ulla alia gente quicquam vel contraherent vel commercii haberent,In vincula ali ita aettat quoties coniicientes eos qui secus fecissent. At vero Nigritae imperium et Gasiorum hoc aspernantes a commerciis istis non modo non abstinebant, sed timetet dies familiaritatem cum Gallis maiorem contrahebant, nominantes eos Bomocharia, propterea , quod aliquanto minoris bona sua venderent, quam Lusitani, siquod tolerabiliori preci quae vellent ab ipsis accipere possent. Exacerbati igitur&accensi odio Lusitani, duas triremes instruxerunt unoctu per uniuersum fere littus vagantes,scaphas Nigri-O tarum
122쪽
tarum quotquot inuenire poterant, destruxerunt, parum tamen hoc suo furore proficientes, Nigritis scaphas alias parantibus Gallis vero libere accedentibus: recedentibus,commodumque non exiguum inde reportantibuS.
Cum igitur viderent Lusitani se hoc modo nihil proficere,&Nigrim si ici a Gallorum commerciis absterrere avocare non posse consilium ceperunt,quomodo Gallis vel portum praecluderent, vel nauibus&bonis suis omnibus eos priuarent, Euocatas igitur ex Lusitania duas ingentis magnitudinis triremes, portum regni Guineae Gallis praecludere conati sunt. Et vero conatus hic non plane irritus fuit, nuper enim adhuc nauem quandam Gallicam ex Dispena venientem, cui nomen Vbera vel Spei erat, tormentis maioribus perforatam suffocarunt, maxima quidem parte hominum in aquis submersa residuo vero comprehenso&ad triremes damnato. Accidit hoc ante annos plus minus I 8. Et hodierno adhuc die aliqui de hac na n castello I a Gmna reperiuntur. Eandem vero fortunam ethi in naues aliae ab his triremibus expertae sunt,Nam hin promontorio quod Cab Cors vulgo vocant,& ad Ber uiualiquot naves oppresserunt, quae clades cum nuper admodum Gallis acciderit, fit ut subinde aliqui ex captiuis ad naues Batauorum confugiant, atque ita captiuitate se liberari petant. Cum igitur barbaram hanc Ili fu, Me nefandam Lusitanorum crudelitatem Galli aliquoties essent exper- .e re cegrum' rei, temperare sibi, abstinere ab hoc itinere, quam tantis sese obiectare periculis maluerunt. Itaque iam Litius hoc a Gallis plane desertum
C. p. a I. DE CAPITALI ODIO LUSITANORVM IN CASTELLO LAMina habitantium, quo omnes gentes, sine peculiari Regis inrasania consensu es permissu commercia in his regionibu exerce. re volentes maxime tamen Batavos est Ee Di prosequi tur. V Lusitani a commerciis Gallorum Ethiopes avocare nullo modo possent, qui omnibus comminationibus, inhibitionibus eorum posthabitis, in proposito suo pergere,&commercia cum Gallis indies maiora exercere non cessarent, mutato consilio,id egerunt,ut Gallos accessu prorsus arcerent, atque ita illis non amplius aduenientibus, commercia ista caderent ipsise, his usi soli commodo inlucro omni perfruentibus. Non autem aduersus Galaianorum ad Nos tantum ham directa fuere consilia omnes enim mercatores cuius cunque etiam nationis essent, vi summa ab isto littore prohibere, omnibus modis persequi constituerunt, nemini parcentes,Cuiuscunque vel nationis, vel conditionis, dignitatis, fortunae essent. Facto igitur Gallis initio, eos aliquoties ita exceperunt, ut tandem furori ipsorum cedere, ab itinere hoc abstinere cogerentur, cum expugnatis ipsorum nauibus miserum in modum eos assiigerent, hincaptiuos sariti rent. Lusitanii ab A Gallis ad propriam suam nationem descenderunt. Erant enim in
T, usitania aliqui,qui perspecto huius nauigationis commodo,ipsi etiam
123쪽
eam instituere coeperunt, sed sine tamen consensu, permissu Hispanorum Regis peculiari. Cum igitur ad loca quaedam venirent, qui commodis Lusitanorum de uina commercia ibi sua exercentium, serui rent, atque ita ab illis viderentur, ipsi triremes statim suas ad locum istum destinarunt, Verum cum Lusitani ante triremium aduentum peracta negotiatione sese expedivissent, periculum ita effugissent, facta diligenti inquisitione, ex Nigritis, mauis ipsius nautae praefectique nomina cognouerunt,&ablegata statim celoce, rem omnem ad Vice Regem detulerunt, qui nauim istam diligenter obseruari,&quamprimum adueniret detineri praecepit. Cum igitur ventis tandem secundis N-- - M'portum assecuta, domum rediret, demandato statim Regis,omnes qui 'v' in naui eranr, captiui abducti ad mortem cotidemnati sunt, naui ipsa ' cum bonis omnibus co Regio applicata, idque nullam ob causam aliam, quam quod absque consensu, permissu Regio, nauigationem
hanc instituissent in uineae littore mercatura exercere ausi fuissent
Non diu est, cum Barca quaedam vel nauis Hispanica ex loco quodam quem Porta Port vocant, ad alium Riota dictum, nauigare volens, in piratas incidit Ham igitur ad Castellum de in appellens ' η' vires colligere,&de aqua dulci aliisque ad coeptum hoc iter absoluen- dum necessariis rebus sibi prospicere expetebat. Verum cum nauis haec, licet Barca Hispanica esset, priss gio tamen regio deportu hoc ad nauigando careret, a Gubernatore Castelli de uina Potestatem adnavia gandi impetrare non potuit. Quin imo hoc ab ipso qui in ea erant a cipiebant responsi, si captiuitatem euitare vellent,littus non legerent,
impune enim se illud non habiturum, Itaque sine vita refectione inde
discedere, incaeptum iter continuare coacti sunt.
Quod si igitur tanta erga suam nationem sunt crudelitate, inhumanitate,' quidem in re tam leui, quae nihil praeter commeatum concernit, quis mirabitur tam immanes eos esse, tam inlatiabilem exercere similiam erga gentes alias, quarum hostes sunt prorsus abiuratiis quemadmodum prae caeteris quidem Bataui sunt, quibus molesti esse modis omnibus insidiari non dubitant. Nam ut i ii describendo Lusitanorum odio ad Batavos tandem perueniamus,ipsi quidem notitiam huius littoris a quodam H Emi autem oti-
seno Cedenblucensi acceperunt. Hic enim regionem hanc primus inuenit et '' perscrutatus est, cum captiuus quidem in Insula Del'incise Lusita T.
His teneretur, Vb Ietiam cognouerat, quomodo Galli locum istum deseruissent, Wcrudelitate Lusitanorum victi nauigatione ista iam abs tinerent Liberatus igitur captiuitate sua In Batauiam iterum reue sus, commodum huius regionis quibusdam aperuit mercatoribus, quitidem ei habentes, instructa statim naui, impetrarunt ab eo, ut periculum faceret,&iter hoc aliis praetimonstraret, quod ipsum quidem etiam lubens praestitit, qui cum patefacto uniuerso littore, saluus domum reuersus sit, atque ita glaciem quasi primus perfregerit,honore inuenti aperti huius littoris priuandus non est. Lusitan igitur videntes littus hoc Batavis innotuissim&Gallis ma-L - --gno labore vix depulsi Hollando sua succedere quibus plus damniex DUpectandu esset, cum nauibus uterentur&longe maiorib &populo, re- Tr bulq; necessam aliis mulio Gallicanis nauibus instructioribus valde sibi metuere coeperunt,praesertim ii triremes suas non modo nauibus hisce
124쪽
praeualere, sed nec subsistere aduersus eas posse cernerent. Cogitare igitur caeperunt quomodo conatibus hisce Batauorum sibi admodum perniciosis, irent obuiam, cumque aperta vi naues arcere non possent, ad fraudes dolosque conuersi, AEthiopes passim,ubi Batauos mercaturam exercere Videbant , in eorum perniciem excitarunt, multis eos mendaciis peruertentes, Dicebant enim Batavos proditores esse,&hostes Regis sui, venisse vero non tam mercaturam exercendi, quam regionem explorandi gratia,&ut occupata regione ipsos captiuos partim abducerent, partim in seruitutem perpetuam redigerent. Haec alia falso inter Nigritas de Batavis spargentes, multa simul munera ipsis deferebant, ut per proditionem vel ipsi Batavos opprim rent, vel in manus Lusitanorum traderent, Centum florenorum precium a Gubernatore suo eum accepturum asserentes, qui vel unicum ex nauibus istis comprehensum Gubernatori castelliis tua, offerret. His igitur technis , mendaciis nempe pollicitationibus splendidis animos Nigritarum fere expugnarunt, ita ut non solum decipere Batavos&circumuenire, sed etiam vitae. fortunis ipsorum insidiari modis omnibus ab initio tentarent. Verum cum non pauci ad naues Batauorum quotidie venientes
contrahere cum ipsis, commerciaque exercere varia inciperent,cognouere facile mendaciis eos praegrauat eis quippe qui longe alio essent animo quam Lusitan de ipsis per calumniam falso retulissent.Itam summam eorum humanitatem apud alio praedicantes plures subinde secum adduxerunt, effeceruntque ut familiaritas Nigritarum cum Bata-uis hodie maior sit, quam unquam cum Lusitanis fuit. Interea vero cum Gubernatores castelli Ac uim viderent,commeret haec inter Nigritas, Batavos indies maiora fieri, multum inde damni adsederiuari, quamuis mendaciis calumniis parum vel nihil proficerent,non tamen cessarunt dies noctesq; cogitare quomodo ipsis incommodarent. Et promissis quidem splendidis, non semel apud Nigritas obtinuerunt, ut damnum ipsis inferrent, quemadmodum circa promontorium quod Sila tam vocant,aliquando factum meminimus, ubi Simonem quendam Tape qui ibi commerciorum gratia subsistebat,ingeniosa fallacia, aliquot sociis priuarunt, Dicebant enim Regem huius promontorii in propria persona nauem Batauorum ascendere,& perlustrari decreuisse, Itaque Nauclerus,Vt Regem eo melius acciperei,doli nihil subesse ratus, scapham suam maiorem cum sociis aliquot ad littus misit, qui Regem ibi praestolarentur, venientem exciperent, tecum ad nauem perducerent, sperans negotiationes suas aduentu Regis mirifice promotum iri. Paulo post AEthiopes multis nauiculis suis, ad scapham Batauorum
appropinquare visi sunt, cantantes,ludentes plaudentes,non secus ac Hoditi. 2CP i Regem suum secum haberent,verum euentus fallaciam aperuit, qua- 'primum enim scapham Batauorum assequerentur, summo in eam proruentes impetu, omnes ex improuiso opprestas trucidarunt,uno atque altero exceptis, qui summa dexteritate ex manibus ipsorum cum scaph elapsi , mortisque periculo euitato ad naues Batauorum reuersi
Haec vero proditio ex instinctu Lusitanorum de dira facta fuerat, qui cum nec hoc modo rem succedere feliciter cernerent, iam rationem
quot Batavos rodunt. aliqMot intentata
125쪽
nem Nigritas docere coeperunt, qua aurum adulterarent,& malum pro bono Batavis obtruderent, sperantes se vel hac ratione effecturos ut commerciorum huiusna odi propter dolum Nigritarum multiplicem vra 'pertaesi, tandem a littore hoc abstinerent, sed nec hac ratione res ex a 22- et Inimi sententia successit, Bataui enim dolum subolfacere statim coepe in-runt,' aurum maiori studio imposterum explorantes facile euitarunt, 't ' fed Natthaeus quidam Cornelius nauium quarundarn praefectus , ita Nigritas ob adulteratum sitiatum aurum corripuit,ut non modo ab impostura hac imposterum abstinere carperint , sed etiamnum hodie ad
mentionem nominis eius exhorrescant. Sed inquendam ex Nigritis metiendi citum, civi mercator habebatur celeberrimus, &propter consuetudinem nimiam,commerciaque quae mei,
cxercebat quotidie Batavis familiarissimus erat, gratissimus, oblata queri certa auri summa Gubernator castelli de Mina induxit, ut per proditionem aliquot Batavos Lusitanis se traditurum reciperet Haerebat tum in littore isto scapha quaedalia maioris capacitatis, quales sunt quas onerariae naues quasi asseclas secum trahere solent, Hanc ingressi proditores Nigritae, amice Batauos salutabant, invari oculi, versari dicebant non procul a littore ceruos aliquos, feras alias quasi clopo perimere facili mum foret, Itaque Bataui cupiditate ceruorum accens, tres statim ex societate sua in terram deponunt ut feris illis insi
Interim Nigritae summam simu ante beneuolentiam amice admodum cum Batavis confabulantes adeo securos eos reddebant, ut etiam funiculos fumigantes quorum in displodendi siclopis usus est extinguerent, quippe nihil proditionis ne personnnium quidem metuentes Occasionem igitur hanc proditioni suae maxime inseritientem, non esse negligendam rati,unanimi in eos impetu facto, onines in sca inpha opprimunt, quosdam securii ex scapha in aquarti protrahentes, quosdam vero vulnerantes, ininterficientes, Et noc quidem tumultu Omnes tum trucidati fuissent, nisi faber quidam lignarius, qui intrabe quadam dissecanda occupatus forte fuerat, ipsis auxilio venisset, Is enim securi sua instructus accurrit tumultuantesque Nigritas feriens grauiter laesit, ossa costas eorum rimatus, ita ut semianimes qui lana conciderent. Itaque hoc viso exanimati caeteri ex scabita desilientes,per
medias undas natando euaserunt.
Quamuis autem Dei beneficio scapham tum adhuc conseruarint,&ad navim cui seruiebat reduxerint qui superstites essent illaesi, illi tamen qui ceruos venatum in terram descenderant, comprehensi ad castellum a iis viiii perduci: sunt, ubi in summa thopia vitam eos agere miserrimam, certissimum est. Qui enim in Castello det in vel libita . . habitant Lusitani, nullos captiuos morti adiudicare, subplicio assius Tetis cere possi int,sine peculiari consensu permissu Magistratus Lusitaniae, ' habent tua nisi forte captiuus aliquis, captiuitate sese liberaturus fugam arripiat,tet His enim si rursus apprehendatur,tormento maiori insertus per explosio. neminterficitur, quod quidem supplicii genus non ita pridem Gallus quidam , qui captiuitatem effugiensaterum comprehendebatur, ex
Sed unum adhuc malitie , crudelitatis ipsorum exemplum hic commemorare libet, quod Anno 1isp. statuertit in .Batavos, qui scapha sua Pagum
126쪽
Vires Lusitanerum in eos sis de maloiue
pagum Aourrepetitiari, castellum detracina transire coacti sunt, cum enim sub ipso iam propugnaculo veherentur, ingens tranquillitas facta es t progredi nullo modo valentes, contra voluntatem suam moras ibi nectere cogerentur. Itaque Gubernator Castelli Guin hoc videns, aliquot statim Nigritas emisit, qui superata expugnata scapha, Bata- uos omnes, hastis insagittis misere confectos,&funi alligatos, in mare praecipitarunt, pers medias undas raptatos cum in terram adduxi sent, resecta ceruicibus capita Gubernatori obtulerunt, corporibus in littore relictis.Nec tamen hac crudelitate contenti fuerunt, sed amplius progressi, capitibus in alieno elixatis, decoctum quidem,ut ferale sa-um odium, aliquo modo explerent, potando consumpserunt, sceleta vero siue ossa, palis aflixa prae foribus castolli in conteinplum Batauorum posuerunt. Qu in cxcraniis horum Batauorum poculatum fecisse dicebantur, quorum inter bibendum usus ester. Caeterum hac victoriola erecti aliquo modo, spiritum sumpserunt, tapost dies pauculos, in Ianuario nempe Anni scio o .nbcturno tempore aliquot Cymbis suis, beneficio Nigritarum aduecti scapham Batauorum aliam oppressum&expugnatum venerunt, Atqui ab illis cum appropinquassent, ita accepti sunt, ut optarint se ex Castello suo pedem numquam extulisse , Aderant enim in conflictu hoc viri praestantes, illustres personae aliquot, quibus misere contrucidatis, peremptis, fastus eorum ita repressus est, ut redire imposterum, noui aliquid moliri amplius iam non audeant. Qu'd vero clandestinas attinet insidias, rudentes quidem funes nauibus nocturno tempore abscindere, ilia quaevis tentare non dubitarunt, quo damnum saltem Batavis aliquod inferrent,quos cane peius angue hactenus semper oderunt, quamuis haud raro etiam n silia ipsorum,ab omnipotetia tabenignitate diuina irrita facta sunt umvero iam vires eorum admodum attritae sint,&nulla ipsis auxilia ex Lysabona mittantur, quibus sese rursus confirmarent, quiescere iam coguntur,quin imo in castello suo instar Daxorum deIitescunt,nunquam erumpentes, sed, rarissime egredientes, metu Nigritarum, ne cum numero pauci sint, per proditionem insidias in Batauorum manus tradantor. Nam AEthiopes ab ipsis indies magis magisque deficiunt,cum conuersationem, familiaritatem Batauorum magis quam Lusitanorum sibi experiantur lucrosam.
GUBERNATIONE CASTELLI SIVE PROPUGNA CULI de Mina per Regem H Faniafacta, o de insigni lucro quadad Regem
ex hoc ca fesso quotannis rediit Itemque de autoritate potentia commerciis is uxoribis Lustanorum in hoc ca edo habitan
M Lusioni demandato Regis suis littus hoc
Guineae aperuerunt,&ut supra dictum, aliquot castellis vel propugnaculis firmarunt,ut nulla Nigritarum seditione facile inde expelli&eiici possent, Hispaniae Rex considerans
127쪽
se Dominum iam regionis istius factum,&locum esse commerciis magno cum fructu exercendis conuenientissimum inito cum mercatoribus aliquot Lusitaniae contractu, Castellum de Mina ipsias tradidit, hac lege ut ipsis solis, nemini mercatorum alii comercia ibi exercere u Nigritis liceret, ipsi vero contra,Regi aliquot centenos Portu calicos auri ' q
puta annuatim perioluerent. Mandato igitur publico peculiariter Cauit, ditionis me ea.
nequisquam subditorum suorum, per uniuersum Regnum suum naui torib- bHis'. gationem hanc susciperet ullam in littore Guinea mercaturam faces 'ret, sine permissu mercatorum qui negotiationes has commercia ab Hispaniae Rege redemissent, capitis poena in omnes huic mandato non parituros sancita. Vt autem mercatores hi ab omni incursu tutiores essent, sese a vito,p. t. externa alioru populorum eo rectius defenderet, castellu hoc commea Una m --. tuo munitionibus omnis generis abunde firmari Rex praecepit,dato ei
Gubernatore vel praefecto aliquo, qui cum imperio ibi esset ab omnibus hostium incursionibus mercatores defenderet, Et quidem quod ad Praelectos illos siue Gubernatores attinet,illi quidem non sunt perpetui,
sed auocantur&renouantur singulis tribus annis,suntq; plerunque a. di ' pitanei vel praefecti,qui praeclaram Regi antea nauarunt opera,&inbel lo vel laesi sunt membra, vel mutilati,ut eos iam rude donatos,ad dies vitae sustentare necesse esset. Hi enim in recompensatione fidelium eiusmodi seruitioru, huic Castello Gubernatores transmittuntur,ut rem cere,&opes ibi accumulare possint, ne Regi molestiam amplius ullam creent, atque ita a sumptibus in illos impendendis, Rex liberetur. Gubernatores igitur uno quolibet triennio finito, prouinciam depo Militis, fragnunt, At praesidiarii milites ad dies vitae ibi commorari&manere co---qqui diguntur,suntque eiusmodi fere homines, qui vel in Portugalia vel in Hi et spania, ob insigne aliquod facinus capitis damnati, vitam suam liberalitat ingratiae Regis annumerare&acceptam ferre coguntur.
Hi igitur ex Hispaniae, Lusitaniae regno proscripti,ad hoc castellum
relegantur, ut ibi stipendia faciant,&mercatoribus sint praesidio , Sti , pendia vero unde vivant a Rege accipiunt,Ipsius n. est, Omne S sumptuS,Drare coga uti qui ad sustinendos praesidiarios, alia requiruntur,ferre, nec quicquam mercatoribus oneris impositu est, nisi ut naues mercibus omnis generis oneratas,procuratoribus suis transmittant,quoru officium est ut in hoc littore permutati cu fructu bonis,auru diligenter colligant, innavibus Hispanicis impositu ad Dominos suos in Lusitania degentes remittant. Barcae enim siue naves Hilpanicae ante haec tempora duabus in anno 'Me
uicibus Lysabona ad castellum hoc mittebantur, semel sub initium an si his ni mensibus nepe Aprili Maio,&semel sub fine eius, mensibus nem---m npe Septembri Octobri. Nec vero Hispanicae tantum, sed, Gallicae ad hoc iter destinabantur naues,quae nimirum ei sufficere viderentur,vnde etiam nauigatio hec Gallis primum innotuit qui progressu temporis, ipsi quoq; littus hoc inuisere, commercia cum Nigritis propria exercere conati sunt, ut supra copiosius dictum est. Non autem separatim sed coniuncstim, cum comitatu quatuor vel quinque nauium,haec nauigatio quotannis perficiebatur, quae simul ad Castellum At Uina: pellentes,post bonorum siue mercium depositionem, ad quatuor Vel . septimanas donec reficerentur, rebus necesssariis rursus instruerentur, ibi substiterunt. Poterant
128쪽
Poterant igitur tum Lusitani spacto octo vel nouem ad sumnium. - , i. 'niensium hanc nauigationem absoluere, quam hodie Bataui, decem, i- Lusitani perfano duodecim, Minterdum octodecim mensibus vix perficiunt, quibus sarpe tot mensibus in littore subsistendum, comorandum est, quot Lusitani toti vix itineri impenderunt, Cuius quidem rei causia est, quodnallam ibi domum Bataui habeant, ubi bona merces suas deponere possint, quemadmodum Lusitani faciebant, quorum tamen commercia terminum fere iam assecuta sunt, ita ut plus fere detrimenti quam commodi ex castello hoc ad Hispaniae Regem hodie derivetur , cum commercia Lusitanica iam fere cessarint, propter nauium Hollandi carum mula itudinem, Batauorumque Tequentiam, qui tanti saepe merces suas in hoc littore divendunt,quanti eas Lysa bonae vel alibi, Lusitani ipsim et redimere coguntur. iust .vi a Principio quidem cum uniuersia negotiatio penes Lusitanos solos his
sinudo G.im, quidem in regionibus esset, merces ipsi suas maximi aestimare solebant, nec ulla ipsis festinatione opus erat, qua minoris quam sperauerant, CaS diuendere cogerentur, domum enim habebant ubi depositas merces ad futuram ne celsitatem asseruarent,&cu fructu tandem diuenderent. Praeterea merces nullas particulatim, sed coniunctim, magna copia vendebant, sic enim Nigritas alsu cfecerant, ut priusquam ad Castellum de tali Mempturi quibus indigerent,proficiscerentur,auri tantum comportarent, quantum florenorum Hungaricorum quatuor millium summam quaret, neque enim domum mercatoriam aperiebant donec summa haec esset completa. Iam vero cum auro hoc accepto,domum mercatoriam aperirent,dabatur unicuique quid&quantum Volebat, nec vero integrum erat Nigritis quod vellent eligeres hoc illudue repudiare, sed cogebantur acquiescere&accipere quicquid ipsis porrigebatur absque ulla tergiuersationet.
aid hic de Dache quod vocant, seu muneribus dicam, quae Nigrita
a Batavis hodie peracta mercatura exigunt Moris profeci Otum non erat vel tantillum ipsis donare, neque quisquam 2Ethiopum reperiebatur, qui donariorum mentionem facere auderet. Poterant igitur tum Lusitan merces suas tanti vendere, quanti ipsi me volebant, cum nemo adesset qui eos impediret, nemo etiam ex Nigritis conqueri depreci magnitudine auderet. Vnde colligere facile est, iudicare, cum quanto is haec ipsorum negotiatio, lucro&commodo tum fuerit coniuncta. Praeterea tantum Nigritis iniecerant timorem,ut nemo esset, qui vel granulum auri adulterativi corrupti castello inferre,&Lusitanis pro bono obtrudere audere r.
mk, t ,.h, Et sene ita Castello De in subiecti sunt Nigritae, etiamnum hodie tam eua Ni vinculis istis quasi constricti a Gubernatoribus tenentur, si enim Gus bernator intelligat, aliquem forte ex illis,naues Batauorum sine suo co- sensu ascendisse, compedes ei statim iniici curat. Quod si aliquem vel vestem, vel calceos, vel pileum, vel aliud quid eiusmodi ab Hollandis, facta permutatione accepisse animaduertat, statim ei id vel prorsus eripi, vel usu eius ipsi interdici iubet. Ante aduentum certe Batauorum Lusitani sese in castello non multum continebant,sed libere, passim regionem istam peruagantes, hinc inde
129쪽
inde oberrabalit, omnia perscrutantes, inquirentes, unde vel minimum sese percepturos utilitatis sperarent Verum Batavis iam pedem in terram ex nauibus suis potientibus, Lusitani sese retrahentes loca illa omnia ubi Batauos subus e rei ciuerant, deseruerunt, utpote cum quibus conuersari, amicitiam colere legibus statutis suis prohibeantur. Vnde factum est, quod loca ista omnia ubi Bataui multum versiantur commorantur, a Lusitanis plane defecerint. Hoc vero ausima firmare Batauos si Castellum de in in sua haberent potestate, vel in maiori apud Nigritas istos dignitate autoritate, quam Lusitanivn- quam fuerunt breui futuros. Interim tamen negari noti potest, mujto regionem istam per Lustanos meliorem factam, qui multis eam potissimum tamen propriae uti ' ----litatis gratia, auxerunt coni modi: sic enim multis pecoribus abundaret et Aiam cernitur, quae ante Lusitanorum aduentum plane ignorabantur. S
triticum Indicunt, quod Vadis vocant, Lusitan primi ibi seminarunt, quod etiamnum necessitati Nigritarum inseruit. Sicut haberent quo sese recrearent, calam uita indicurii siue saccari cannas,. mel arundinis, cum annana de congo Annanis, aliis fructibus, his regionibus importarunt, qui fructus Nigritis ante haec tempora plane fuerunt incogniti, propterea avide initio ab ipsis expetebantu , ad explendam nimirum voluptaten suam. Tunc temporis sevcstus isti satis magno vendebantur preci qui progressu temporis ita vilescere caeperunt, ut iam ' di vel minimo veniant, Cum regio omnis illis expleta abundet. Caeterum quod ad valetudinem&sanitatem Lusitanorum attinet,
ipsi quidem egregie se ibi continere aerem istum ferre melius quam Bataui possunt, quod ipsum quidem ex diligenti cura fieri existimo, cum valetudinis suae rationem habere meliis quam Bataui sciant so
Sed mulieres Lusitanice ibi sese aegre continere possunt,semper enim D m g ά-
innrma sunt valetudine, morbis perpetuis intabescunt, quod naturam is ih loci eas non ferat,&aerem plane habeant contrarium Eam ob causiam ' Lusitan raro mulieres secum adducunt,sed eligunt sibi ex Nigritis prudentiores quasque,vel eas quas ta inlato vocant, quae intermedii sunt inter albedinem unigredinem oloris, uridas nempe, quibus ipsi admodum delectantur.Quamuis enim non ita illis copulentur ut separari ab illis non possint,sed pecunia eas redimere sedeant,habent tamen eas pro uxoribus legitimis, sed quas pro libitu tamen a se dimittere possint, aliis in locum ipsarum electis, receptis. Hae vero mulieres plerunque aliis, quibus Nigrita utuntur, delicatiores sunt hinsolentiores,vestimentis etiam elegantioribus utuntur, unde facile etiam est eas a vulgarioribus discernere, Capillum enim omnem abradunt detondent instar virorum, quod prae aliis omni.bus peculiare habent, vestimentis interim etiam splendidioribus ornatu maiori
130쪽
CAPI LIII. DA PROPUGNACVLO SIVE CASTELLO L A MINA EVO. modo nimirum extructum munitumst,qualibus persenis habitetur quam commeatu rebussu necessariis aliis hodie
AsTELLvM vel propugnaculum a trina satis firmum est,&in conuenienti loco situm,Vnde&commercia promouetri Wregio ab omnibus incursionibus defendi quam optime Commoliato, possit in loco enim optimo totius quasi regionis interme-hm ic ea/- dio extructum est, ut pagati eo undique confluere facili me possint, recommercia sua cum peregrinis exercere, Nam, praestantissima ibi reperiuntur pecora, myructus optimi, aliaque quae ad communem necessitatem sustentationem vitae necessaria sunt, ut castellani sese inde sustentare quam optime possint. Sed naturali robore munitissimum est , Arcem habens super saxum firmissimum extructam , quam ab altera parte mare alluit, ubi duobus simul firmissimis propugnaculis infestum est,ab altera partesimiliter propugnacula duo habet, sed non aeque firma&munita, quod periculum ab ea parte non usque adeo magnum imminere castello videatur. Ex fimmissimis autem lapidibus propugnacula ista extructa sunt, quos ex solido faxo exciderunt, quemadmodum etiam Castellum totum fere saxo insistit,&tam eleganter ei impositum est, ut saxum nemini impedimento vel damno esse possit. Vallum ab ea parte qua mare respicit, aliquando quidem depres sius habet, sed locus ibi natura munitiisimus est, altissimis nempe saxis, quibus propugnacula imposita sunt, formidabilis. At vero a
parte opposita, muros habet admodum a terra eleuatos, quos inter arcem ipsim interstitium quoddam est, ut circumiri Casteli mundi- quaque possit, quod magnitudine sua arcem Rammetiam in Selandia ferme adaequat. Sed, fossam habet murum undiquaque cingentem ambientem, ab una quidem parte vacuam fere , siccam , at ab altera, qua mare attingit aqua statis repletam. Nam ab orientali parte fossa haec multo profundior est,&aqua ita abundat, ut Barcas siue nauigia ipsorum admittat, unde sitiam mercaturam ibi olim exercere quam felicissime potu Crunt. Portas porro Castellum duas nabet,una in latere orientali&alteram in occidentali, quarum occidentalis quidem praecipua& fortissima est, sed pontem habet versatilem, cui turris ex lapidibus elegantissime constrata imposita est multis camaculis cubiculisque exornata, quam quidem castellanus vel Gubernator ipsemet inhabitat. Porta altera, domui mercuriali vicina, mercibus potissimum importandis e ferendis inseruit. Caeterum in medio castelli, area est insignis capacitatis, quam nuper T- lum extructo templo exornarunt, Illud enim extra castelli moenia in monte quodam olim habuerant, sed propter motus varios, incursiones hostium destructum huper, demolitum, intra moenia recipere statuerunt, hostes nimirum, hoc templo, propugnaculi loco aduersus castellum uti non parum castello damni ii te inferre posse videntes Facta est