장음표시 사용
101쪽
't, I UST IMP. DE FID. TvT. s an cuiusq; alterius generis tuti ix λ 1 Quod ut comia. 3 dius declaretur, debemus primo statuere, Antiquam esuisse quaestionem de Tutela Matri, & Aulae concessa,
fuerit ne legitima, Vel Datiua,an anomala,quam elitra-- Ordinariam Acurs. appellauit; d sed quoniam Imperat. Theodosius ad Florent. Praefectum praer. eam legitimam nominauit, h&ante eum Vlp. ad Sabinum J crebriori calculo concludunt DD. legitimam esse,non dativam, nec minus eXtraordinariam .
4 Quolic stante , t optimequfri potest, in proposita specie, an sit legitima, vel fiduciaria Tutrix Mater, vel Auia; & quidem , si auctoritate dissicultas est dirimenda, terminata prorsus quaestio est, cum praeter ea, quae habentur in Gloss. vulgari, excitata inter alios a Cassρ M. Tullius ' sic de foeminis loquatur. ggs Crede ratem mentis, animum ne crede puellis,
2, anq; es eminea tutior nda fide: Foemina nulla lona es, est lona contigit lla , Gescio quo fato res malifacta lona est.
Et f Poeta Etruichus 'rinceps inter tiricos .
c Femina e cosa mobilper natura, Ond'ioso len, ch' n amoroso stato In cor di Donna picciolte o dura.
Nec minus concinne ad calum nostrum de ijsdem cecinit lacobus Sannar. dum ait.
Neli on desica, e nessarena semina,E'l ago ento spera in rete accoglierecti fluesteraneafonda in cor disemina.
Ex quo inconuenicns citet, & nimis periculosum,*minis eam concedere tutelam , quae in sola fiducia sua continet fundamenta i: 1 Sed, quoniam iure agere de-7 cet, positimus vim praedictis addere ex nostro textu,
102쪽
M ALCIB. LVCAR. LIB. sING. ti Ih I 2 dtim vocat Iustinianus ad hanc tutelam virilis se sis τε d. personas, quibus verbis, sine ullo dedecore , foeminae ἀtur dot l. ai. excluduntur ex Pauli I. C. regula, Qui unum dic it,aliud c-- excludit , , qua dicendi formula in nostra hac materia
4 que Confirmatur, quia, si lex non fidit sceminis impria bona , t cluando nimirum prohibet Maritis ne, coniu- , t ' igio vigent 4 proprias restituant dotes, dubitans de illa- a. d. mihi rsi socordia ; si interdicit ijs ne causas alienas agant;αDl. Pen. E de ne cXerceant argentariam artem ; φ ne pro alijs in quam iubeati o uis Opportuna necessitate intercedant ; P aut aliorum .Pi l .Ead veli. curam gerant, q Vnde Romani eas in perpetua tutela' δην ' Ri y esse voluerunt,x nec t desunt in Ciuitatibus statuta,que 'Dee.d l. a. praecipiunt eas, dum contrahunt, dum ultima compo-i Ant C L nunt elogia, propinquorum adhibere consensum; fmula. subsee sere to minus aliena S personas, & impuberum praesertim, , Figo. lib. a.de qui exactiori egent cura, ac diligentia, illarum potest Ν κιὰ sues': ti committet,sii digniores, atq; prs stantiores sunt. seit dei .died. Altera ' ex parte, nec videntur admittendς per caput i ci β- 4ς sons legitimae tutelae, quia , etsi aliquando sceminis spe-a.-.nei- fauore lex concesserit tutelam, Reas tamen filijs Sir. Io. Lop.in alienis nunquam prssecit: Emancipatorum ergo Tu- 1ihi. , h.'ti trices filiorum non erunt a lege, cum illi per relaxatios. 61.3c Ienis nem a paternis vinculis, desierint esse sui, & ςxtranei, ri:,. ' ΛΚ &penitus alieni fuerint effecti. y tI fi. p. tit. a. Accedat i tutelam legitimam adeo pendere a suc- 1 aud. l.fi de tuti cessione, ut iam est deductum, ut agnati,qui, 'el comina Σόζ,.. muni, vel municipij lege remouentur ab haereditate, a praeterea tutela quoq; remoti censeantur: M steminae vero, etsi priuentur successione, ius tamcn tutelae integrum sibi
emacipatos de conseruant . . ex l:b. I. emaneipati de haered. que ab inti des.
103쪽
tur in proposito casu tutela, ut proculdubio dabitu eam dandam staminis puto, quam ex priuilegio iura il
lis concesserunt , cum his temporibus, quando nec ha reditati, nec agnationi ossicit emaci patio, omnes tutelae lunt legitimς , ut sito loco est dictum: b Iure etiam illo tempore legitima erat ea tutela, quae taminis ob filios a patre emancipatos dabatur , t cum illa emancipatione nulla in parte assicerentur . e Hoc ' prosecto , ne dum confirmat nostram opinionem, sed tollit egregie argumentum primo loco addu- nam respectu matris, emancipati a patre non dicuntur alieni , cum nec existentes in illius potestate sui3 s dicerentur ; 4 Patria 'potestas patrum,non matrum est I 6 priuilegium: ς unde t ex causa famis non vendunt filiosis minae; f nec ijs Tutores in testamento decernere possunt g vel substituere impuberibus,t, quamuis ' adultis,
mentis perturbatione correptis, per eXemplariam consulant, eadem retorta ratione . t ' Ad cneruandnin alterum argumentum sola utemur
Vercellentium λ distinctione; hoc ea, illud intelligi de
tutelis , quas iussas appellant, non in permissis, ut ea est, quae taminis datur: i ex qua permissione eas exemptas esse ab illa regula manifeste constat ex eodem metlustiniano. Iure ergo Iust. solas virilis sexus personas ad fiduciariam tutelam sua constitutione vocavit.
104쪽
RV M RO Ti Pondera nflexa siunt grauiora. a Fru ira smmoramur in cortice, dum di custas istin medulla.
3 versa dis ciliora quae sint in hoe textu. Detegitur prima difficultas ex medulla textus . , E fiduciarius qui non es haliturus impuberem in testate,s non esset emancipatus .s Detegitur diffultas altera. ν ordo dis cultatum enodandarum, Notatur summa huius contextus discultas. Cap. Primum
se VARTA nunc restat,ac postrema pars, α absq; ullo dubio diis cilior; 'sic etiam ponderum iuperior pars a perpendiculo - - γα inflexa, quo magis ad planu accedit, eos Arjst.in Mec. sit grauior: AE enodatis saltem difficultatibus , in plano tandem veritatis ut ponderi quoqka cidit tutius licebit conquiescere. Summa autem di ficultatu huius Constitutionis est, omnium conscnsione, relictis verborum ambagibus, i ne in cortice tem; pus conteramus, dum in medulla est elaborandum ) in
vers. t Quo desuncto,) in ijs maximh verbis Filiorum suoru & in vers. Atqui legitimo: ibi prssertim Quoniam filius quidem defancti,&c. Dum Tribonianus inexplicanda natura Fiduciaris tutele, ac in personis enu-
105쪽
merandis, quibus illa committatur, ait Emancipato ris defuncti liberos, virilis sexus, tutores esse fiduciarios filiorum suoruin, vel fratris, vel sororis, es ceterorum, cum hi, si non essent emancipati a deiuncto, eius morte , sui iuris. efficerentur; ideo cum libertus, non emancipatus a patrono, post mortem illius in ei uidem filio-' Tum potestatem recaderet, non fiduciariae , sed legitimae subij citur tutelae. Quae procul dubio diuersa esse, & valde contraria, ac inter se acerrime pugnare videntur . ' Si enim filio A datur legitima tutela ex libertis a patre manumissis ; bcur filio eidem ex liberis a Patre emancipatis dat Fiduciariam Tribonianus ξ quae est prior textus dissicultas . Et si accidit,ut demonstrat, ς quonia liberti, non donati libertate, recasuri essent in potestatem filij , patrono, mortuo; d Vnde licet quodammodo notaret regulam, Ijs tantum committi fiduciariam tutelam , qui impu . berem,de cuius tutela agitur, si emancipatus non esset, mortuo parente emancipatore, non essent in potestate habituri, ut sunt Fratres, Patrui, Patrui magni, &si niles respectu impuberum Fratrum, vel Nepotum .
s Cur altera ex parte quς est posterior dissicultas,&ο longe angustior) Patri ob filium ab Auo emancipatum,
quem, auo decedente, esset accepturus in sua potestate, si non fuisset emancipatus, e dat fiduciariam tute- .lam P vi colligitur ex pluribus locis nostri textus.s Haec cum ita sint, magnos perducimur in anfractu ς, miserrime caliginolis perfundimur nubibus: perquiren da tamen uia est, latcbrς omnes lustrandae, rimandi singuli recessus, ut ex istis crassis tenebris euocemur, atq; educamur aliquando, & locum hunc clarissima verita- tis luce illustremus: & quo minus nostri Scribentes excitarunt, vel excitatas, Celiciter dissoluerint dissiculta-ites, magis nobis est elaborandum , ut veritatis apicem
106쪽
etam quid sentiam, an sit, vel ne momentum habit rum,ati s subuciam examinandum ; etsi scopum non retigero, erit, lateor quidem, ingenioli mei vitiu, sed ioci dissicillimi labes non exigua, cum etiam, ioculatissimi in eo exponendo, & clarissima Iuris nostri Iumina coecucierint. t Primum ergo priorem absoluam νdifficultatem, paucis tamen, ut spero; mox aliquanto latius ad secundam vires Omnes conuertam, ea tamen claritate, qua in re obscurissima potero maiori i
. I iamrmo emancipatore iij ex IIertis manumissis sint Tut. legitimi, ex ligeris Fiduciari,an. 3. 2 Tutela Parentu est inducta ad exemia Patron. 3 Pater transfundit Tutelas legitimas ad filios. 4 Euare diuersimodeprocedant Tutela libertorum,
ac liserorum ex Trigoniano. 3 circa ae retentia Auctoris. ε Ut emancipatas non succedit Agnatis oli , γνω erya,illi nonsuccedunt emancipato. Eui non Fuccedis,non grauatur Tutcla. 8 Emancipatione infringunturpristina iura .' Girca quae Ius patronatus oersetur.
t o Maius Aneficium ess manumissio emacipatione, i a Morte parentis fili u i iurissunt.11 Contra lisertι Testamentum, Patrono , ' eius literis datur son. possess contra rab. a 3 6ontra emancipatorum testamenta datur Tarentιίω contra ta non a utem eorum oberis.
107쪽
Cur dissimilis tutela sit in filio patroni manumittentis , ac in filio Patris emancipistis. Cap. II. PRAE DEFUNCTO ' Parente , Filium ex Iibertis, ab eo manumissis, tutelam habere legitimam , ex liberis emancipatis fiduciariam, non obscure ex Triboniano ' colligitur: t & tamen, cum tutela parentum ad exemptu sit introducta patronorum' quemadmodum t ex libertis, a patre manumissis, sunt filij legitimi tutores, R ita ex liberis,ab eodem emancipatis, ad legitimam eosdem ammitti debere, ratio videtur exposcere: transfundit Parens legitimam, quam ipse, tum ex libertis, tum ex liberis gerebat, tutelam, ad filios supprstites, d & cum respectu libertoru easdem illa conseruet qualitates,ob liberos deberet pariter pristina retinere naturam . t Quare aut contrarium factum sit, nondum palam omnibus constat; oculis nostris Tribonianus u subijcit, id contingere , Quoniam liberti, si serui mansissent , eodem iure apud filios domini, post mortem eius, suturi essent; liberi vero desuncti, si non essent a vivo patre emancipati, post obitum eius, sui iuris effcerentur: Quae ratio quanti sit ponderis, num semper quadret , & an ad omnes, vel ad aliquos tantum casus possit accomodari, dicam latius infra, sin secunda dissicultate enodanda,hic vero de diuersitatis ratione meam reseram sententiam. Mea igitur sententia i ratio discriminis est, qu niam in filio emancipatoris cessat causa , per quam leges solent legitimam committere tutelam , tum agna iis, tum patronis, tum etiam ipsis parentibus, nec non
alijs quibuslibet, qui verbis xij. tab. vel mente , aut T qua uis
108쪽
s L sed nostra eod tit de suc.
qua uis alia iuris figura, vocantur, hoc est, successio,g ut 'enim qui emancipatur eximitur ex agnatione, ita cum alijs, qui remanent in agnatione , ipse quoque inuicem spe succedendi destituitur, h unde ' per caput legitimae tutelς non decebat illum oneri sub ij cere, in quam opinionem eo validius confirmor, cum viderim Sylvestrum λ eam referre, tanquam rationem finalem,& vera. Sed quare filius iste liberis emancipatis non succedit, cum libertis succedat Θ Differt prosecto emancipatio a manumissione , t illa infringuntur penitus pristina iura, i per hanc conseruantum, saltem ob conditio nem patronatus; t quς cum ob reuerentia, Π operas,n ac ingratitudine φ et in liberos emancipatoris; P vigeat; ita quoq; in hereditatibus,& successionibus ex edicto Pr toris primum, mox ex lege Papia, & postremo etiam Iustiniani constitutionibus vires exercent suas: i sorte, quia ma nu beneficium a patrono, consequitur libertus ; dum recipit libertatem, quae, & per se his stimabilis est, R& adeo pendet a patrono, ut ab alio eam non pollit regulariter cum effectu consequi , vel adipi. Ici ; quod ' vero filius emancipatione acquirit, nec multi est ponderis, &, ipsa demum parentis morte superueniente, certissime est adepturus. I unde mirum non
est, si leges minus indulserunt parentibus , & agnatis, qui in patronis , & eorum liberis, nec illa quidem sola est intercas differentia, sed aliae quoq; sunt nec profecto spernendae, & illa in presenti mihi occurrit, quam Vlpianus ad edict. scripsit, hoc est i aduersus liberti testamentum , & Patronis, & Filijs eius dari bonorum
poss. coni. tab. quae tamen, etsi detur parentibus ex liberorum testamento, filijs tamen eorum denegatur.
109쪽
L auo nam modo Pater sit Fiduciarius 'fas Aiso
emancipati mortuo Auo, eumdem esset haόι' t urus in potestate, . nuseqq. x Responso ad dissicultatem, ex mente Iasinu. 3 Duarenus assentitur Iasenis expositioni.
4 Dictio et ponitur inter diuersa Is Relatiuum aeterorum ) habet relationem ad
perfnas, ltra nominatas. 6 Filius, respectu primi Genitoris, dicitur Nepos.
8 'latiuum Caeterorum ex mente Cuiaci Femretti, ω Bodei delenda ex textu nostro .
Conciliatio versiculis Quoniam filius quidem Jcum verbis i Filiorum suorum 4 ex mente. Iasonis. Cap. III.
EST sublata penitus prior dissicultas ex duabus ς
proxime η propositis: remouenda nunc alicra est, a Cap. .n.4.3e
di conciliandus cum verbis filio suorum versiculus ' 'φερον. Quoniam filius quidem oboritur enim repugnantia, dum Tribonianus videtur committere filium , ab A uos emancipatum, tutelae fiduciaris Patris, in verbis Filiorum suorum ) ob id, quod certum sit, filium esse recasurum in Patris potestatem, non emancipatum, quod est aperte contra rationem, expressam in d. versiculo, Quoniam filius quidem, &c.
Iason de Mayno Mediolanensis; qui ingenij acumine Κ a sui
110쪽
a In annot. ad Port. ver Notex textiti ibi in veritate ista e periculosa.hIuadd. adhue lit .in Per. Forsitan iacilius a
defuncto. d d.ver. - niam filius quidem se Tit.de legiti Tuti veti est de Ad hune tex.
sui ipsius admirationem sere omnibus concitauit, assequendi autem spem multis quidem ademit; quamuis fateatur, locum hunc periculis esse plenum , ut tamen scopulum e uitet, ' credith Tribonianum φ non loqui de Patre, cuius filius suit ab Atio emancipatus; sed de filio patris emancipantis:&quoniam repugnabant uer
ba illa filiorum suorum ) putat exponi debere filio
rum defuncti hoc est filiorum eius defuncti, qui emancipauit, qui est pater impuberis,de cuius tutela agitur unde secundu eum,tutelam qui gerit, est quidem emancipantis filius, & gerit tutelam alterius filij eiusdem emancipatoris praedefuncti, & ita frater maior fratris impuberis solius tutor est fiduciarius: & sic refert hanc fiduciariam tutelam ad solos fratres , quibus nulla in parte repugnat ratio, paulo 'post deducta a Triboniano 4 quod sentit sorte etiam Duarentis, & ex Halo- andro etiam Mynsingerius. gDuo tamen ,ni fallor, nec falli credo,aduersantur Ia
soni ; ' primum, dictio illa disiunctiva vel) ibi vel fra
tris, vel sororis que videtur ostendere, praecedentem casum esse diuersum; h alterum est i dictio relativa ceteris) qiis; etiam ex mente Sylvestri; manifeste oster id:t, fiduciariam tutelam ultra fratres extendi: isti enim csteri, qui nam sunt ξ ij nimirum, de quibus in prςfatione loquutus est idem Tribonianus ultra filios , & filias emancipatoris, hoc est nepotes, & neptes, & deinceps, ab emancipatore prouenientes,&sub illa voce N potem compraehenditur filius huius patris,' qui est in controuersia, cum, respectu primi Sciali Oris,nepos proprie appelletur .i Vidit primum Iason , & propterea ad illud euitan
dum lexponit dictionem sVel pro Idest ut sit
sensus verborum Triboniani, Defuncto emancipatore liberi illius, virilis sexus, sunt tutores filiorum eiusdem