장음표시 사용
91쪽
a sapient is Regina omnium rerum merito appellatur, haec utilitates solidas ad optimarum doctrinarum cogni tionem praebet, haec ad Regiam opulentissimam, omnibus copiis thes urisque refertissimam aditum patefacit,hς citivacio, haec in eodem sermone suum munus peragit, haec latina graece,graeca latine, latina latine,graeca graece potest explicare, haec verborum non ambigua interpres, haec rerum certissima nuntia, hς mouet, haec desectiat, hς poesi, haec historiis Auditores retinet, hac demum eos quotidie
fere nouarum rerum accςllione auctos domum dimittit. Quis ergo non admiretur tantam vim i quis magni ficentiam non sit spiciat quis non usu ac praestantia mune ris huius moueatur quis-nam oculus splendore tamdiuini doni ac inuenti non perct ringaturi adnii rada sane fuit in homine ratio, multo admirabilior coniuncta cum oration inventa vero utriusque, tot arte praeclarae,tot com-In Oda, tot ornamenta,quas noni labent admirationes)Sed
haec laudis G cessio, S intcrpretandi vis,atMe facultas omnem simul omni una laudum secum afferre cumulum i- detur quae vitae si, cietas sua diuersarii lingua nationum
coniunctio quae utilitatutia comi a unicatam quae sermoni. alieni filisset intelligentia, nisi iacina ratio inter homines disti miles oratione intcrcessisset artes ips, optimae postremo non tam facile vel iniiciatae, vel cxcultae fuissent, vel cum plurimis conamunicatae. Quare non eli quod mi remini, Auditores ornatissimi si tantae virtutis excellentia commotus conari hodie volucrina, pauca de plurimis eius laudibus attingere, qlio S facultas exornaretur, qua intriinc octim ipse sit blatus videor, dc bienni studioru proludio quacumque ratione satisfieret. Quod reliquum est Vobis prinatim octores praestantiis. caeterique viri nobi lissimi,gratias ago, quas possum ira aximas, pro laac incomparabili humanitate , qua frequentes hodie honestistimo isto consessu vestrique conspectus dignitate me ornastis, vos deinde bonam in litcrartim studiosi non ego quidem ad la ortabor cum satis vestra sponte incitatos vidcana, sed quemadmodum boni Imperatores, insti acto exercitu, Mad praelium per se optinae animato Solent tamen pristin
92쪽
S cladissima cuiusque ficta referre virtutemque accendere, sic etiam ego iam non animi addendi, quo minimo vobis opus est, sed commonefacie di causa, patica haec ad denda existimaui Proponit itaq; Vobis quan cumque partem clarissimarum artium, ad quam animus sit vobis tandem peruenire. Sive disserendi rationem,sive Mathematicorum art cm, siue Philosophiam, siue rem medicam, siue quodvis aliud genus optimarima doctrinaria, quis vestrum non videat,quam sit ad cana remnecellaria cognitio Graecarum literarum fuit ne dare operam obscuritati Mathe
malicorum i quis Euclide melius vis indisserendi sit btilitate occupari tritiis Aristoteleabsblutius iis inclinabere
in Philosbphiam quis hoc genus eodem Aristotcle ilit
strius,aut etiam Platone diuinius tractauit ars medendi te fortasse eiusque studium delectata quis Galeno, qui Hippocrate hanc artem certius, perfectiusque videtur tradi- disic Eadem est ratio in reliquis generibtis disciplinarum, quae omnes aut in hac una lingua quasi quaedam lumina
elucent, aut certe melius, apertius, breuius synceritis traduntur. Dixit Eic iuris, ac legum studiosus, quid mihi cum literis Graeci siquid mihi cum sermone ignoto alieno satis est superque quod eam orationem teneam, qua Pandectarum aurisque Cbnsultorum voluimina sunt mihi tradita, quasi vero leges ab Athenientibus, Lacedaemoniisq;
originem non duxerint, quasi non inuenias an omni partet hiris Graeca verba, S simplici ad coniuncta, quorum qui ignoret vim, turpissime labatur necesso est, quasi etia desit authoritas grauissimorum doctorum , qui nostris temporibtis, lingvix huius cognitionemn Osbltim ad iuris pria dentiam necessariam feci ctia sibi maximo esse ornamen to arbitrantur)qil id commemorem caeteras liti ius linguae laudes copiam admirabilem Verborum proprietatem c..ic antiam, talia quam plii rimas, quae maxima lectori cibus asserunt cum admiratione voluptates ad Latina vcro pleraque cognoscenda, Historias, Tabulas, in Oratoribus,in Poetis parum cuique conferre videatur Incumbite modo in hoc Adolescentes optimi, latcq; Operam Vt rem per necessariam ad omneis ingenuas artes coplectamini,
93쪽
O V. 87scii crioris anni studium,i uocat illum ardorem, que frequentia quotidiana significastis. En Homerus eloquentiae pares doctrinarum omnium princeps δ author En Demosthenes grauissimus dicendi magister vos Vltro Vocat, vos prope dixerim, inuitant ad regale plandidissimumq; couiuium, ad eas epillas inuitat vos diuinus ille vates, qui-bris tot ingenia, tot secula, tot nobilissimos Philosi, phos
cxpletiit, omnia inclusio iii tuum omnium, omnia sunt exempla vitiorum,illas, ut sequamur,haec vet declinenatis, Omnia sunt in ca disciplinarum semina, omnium in carerum humanarum imagines apparent, atque ita appa xent ut quasi lumina quaedam in iciacbris hominum vitae praeferantur. Hae vos cpulae a tanto vate inuitatos iam ex pectar, hic unicus animorum cibu Vobis proponi itur, nectare ambrosiaque mihi credite, suavior, mitto carmina, mitto bnorum dulcedinem, numerorum Varietatem,cae teras tu oblectationes vobis percipiendas Invitat praeterea vos grauissimus omnium Oratorum omnium aeta tum Demosthenes, proponit Vobis acumen admirabile,
prudentiam incredibilem, inuictam illam vim, qua ipse
causis de manibus iudicum extorquebat, quam Ententia rum grauitatem bone Deus, quae Verborium pondera, quae ad imitandum ornameta,quam praeclara pollicetur Qtio niam autem haec omnia iam hi criore anno degustastis, uico nunc dicendi finem faciam.Duces igitur illos sequa mini, quorum auspiciis, luctu, opera,industria,fide,ac
diligentia, omni dissicultate stiperata, tandem amplissimis laborum vestrorum praemiis
decorati maximas Voluptates percipiati S.
94쪽
Francisi Porti Cretensis oratiuncula, in qua Demomem, ratio pro Ctesiphonte, e pro corona commedatur,o artificium, quo Demouhenes Ctesiphontis,sivamque causam egit,explicaturi ob sum ignarus, Auditores ornatissimi, eius ut consuetudinis, quae a nonnullis in hocsblenni studiorum initio seruarisblet, ut in munus annuum proludat aliquid, tum ad corti aures acc5modatum, qui ex inferiore loco audiunt, tum ad laborum, S certaminis, quod ipsi adeunt,ornatum quendam,ac dignitatem, credo, ut boni viri S animi gratissimi praestent ossicium,S a quibus se honorificetissimo conuentu ornari, Videant, his quod debent, si qua volunt mensura nequeant, qua certe Ostiunt, reddere non recusent. At ego,qui studios ,rum utilitate maxime moueor, M praecipue doctoris partes esse intelligo, non id ager est extra rem aget tir, SI auditorii coetus animi gratia secum ab ilicat. Sed docere, rem propositam illustrare, semper denique nonnihil, quod opportunum sit, asterre, non teram tempus in iis rebus, quae neque vobis necessariae sunt,& a meo instituto videtur alienae Sed ingrediar in ea, qua bonarum literarum studio iis profutura puto, S ad pulcherrimam illam rationem, quam suscepi iam interpretandam non mediocre lumen allatura. Quid enim pulchrius' quid admirabilius illa ratione pro Ctesiphonte Zaudiamus Ciceronem hiantis ea efferat laudibus in Orat. ad Brutum Ea profectb inquit Gratio in eam formam, quae est insita in mentibus nostris,includi sic potest ut maior eloqtientia non requiratur. Et alibi, Itaque hic quem praestitille diximus caeteris, in illa pro teli placante rasione longe optima, suinmissius a primo, deinde tum de
95쪽
Iegibus disputat pressius, post sensim incedens, iudices vi
vidit ardentes in reliquis exultauit audacitis. Hanc igitur orationem iam suscipinatis interpretandam, cuius virtutes atque laudes si pro dignitate possim exprimere, spero
me, vestrae expectationi,& me muneri, atque prolu sioni satisfacturu Sed antequam ad id quod propositi,veniam, quae causa in iudiciu delata sit exponam in quodabitis veniam, si dum cupio vitare crimen aut ata Oganti , aut stultitiae,verbis ipsius Ciceronis utar. Is enim in illo opusculo de optimo dicendi genere,breuiter,aperte, Ornateque argumentum causa huius explicat, esset autem arrogantiae si mea Tudianis anteponerem,sthiltiae, si deteriusi dic em dicere quod multo melius ab alio, atquc adeo a M. I iussio est dicthim. Adde quod nec re aliud xiicquam postulare,nec vos desiderare existimo, quana Vt Latine, aperteque summa causae totius iam tradatur, quid aute vel apertius vel incoci uptius sermone Ciceroni, ab hoc itaque Orationis huius argumentium accipite, a me caetera quae spectant ad quaestionena, inuentione, tractationem, dispositionem,dicendique gentis, expectate. Nam de Libanio non dubito quina ipse sit in bonam partem accepturus, si quod argumentum ipse Graece scripsit,omittam, cum Latine mihi sit,non Graece vobiscum nunc agedum. Sed iam audiendus est Cicero causam, quae in iudiciu deducta sit, exponens. Cum esset lex Athenis ne iii populi scitum faceret, ut quisquam corona donarctur in magistratu priusquam rationes retulisset,ac altera lex, qui a populo donarentur, in concione donari debere quia in Senatu Demosthenes curator muris reficiendis fuit,ebsque refecit pecunia sua, de hoc igitur Ctesiphon scitum fecit nullis ab ips rationibus relatis, ut corona aurCa donare' xur, eaque donatio fieret in Theatro, populo On Ocato,qιι locus non est concionis lcgitimae atque ita praedicaretur cum donari virtutis ergo, beneuolentiaeqi, quam erga populu Atheniensem haberet.Hunc igitur Ctesiphontem in iudiciu adduxit Eshhines quod contra leges scrinpsisset,ut rationibus non relatis corona donaretur,& ve
in Theatro, Quod de virtute eius, beneuolentia falsa
96쪽
so ORATIO VI. scripsisset , quonia Demosthenes nec vir bonus esset, recbene meritus de ciuitate. Haec Cicero de causa, tram, quam iis ab laorrcat illa quidem a formula Romanae consilettudinis, magiaam tamen este ait habere enim canam lagrim interpretationem satis acutam in tramq; partem,&meritorum in Rem p. Contentionem sane grauem Cur
etiam Ct cliphotcni in iudicium addi ixerit Arisbhines, codem in loco plantina Cicero facit, quoniam inquit ipse a Demosthene capitis esset accusatius, quod legationem c mentitus cstet, ut vicishendi inimici causa nomine Ctes1-phontis iudicium fieret de factis, famaque Demostia cnis. Non enim in liuit tam intilla dixit de rationibus non relatis, quam de eo quod ciuis improbus ut optimus laudatus esset Addit etiam quo tempore acta fuerit haec causa Ha Cmulchain inquit IE schines a Ctesipho te petiit quadrieonio ante Plii lippi Macedonis mortem, sed iudiciu factum cst aliquot annis post Alexandro iam Asiam tenente, ad liuod iudicium inquit Conchirstis dicitur e tota Grςcia facitis esse. Habetis a Cicerone genus Caus, Quamuis autequae dicta lint ab eo, S accusationi Ctesiphontis,& defensioni 1 emia1nt, nos tamen dum defensionem tantum inter pretabimtir, operam dabimus, vis nihil accusationis crimina singula cogia os canturiiam accipit quae vobis hin pollicitus de quaestione, de intuentione ac caeteris clo liuentiae partibus. Ac primum quod ad quaestione attinet, adgenus Univcrsum, tio causa tota reuocanda est , si eam demptis persi, ni ac teporibus nudam inspiciamus, illa est . Sitne praemiis assici cndus is quia vir bonus M optim incri tias de sita ciuitate videatur: sin ad ipsὰ crimina persi, ni nocxclusis,triplex apparet .an scilicet orator rationes retule rit an liceat in Theatro coronae donationem fieri, an c-rae in laudes, thias scito tuo Ctesiphon ei tribuerit. Sed quoniam ex arte ac rhetorum praeceptis, Ilaelii, ct causa, sitie de re, siue descripto ambigatur, ad nillerstim gentis oportet reuocetur, accirco eam est e summa natorius catas dixi natis ara Virbontis,& bonus ciuis praemiis afficiendus videatur. Secuti praecepta Ciceronis .is enim in uiani illis de Oratore libris stibanton pcrsbna redarguens mi
97쪽
nutos quosdam illius aetatis Rhetoras, quod in partiendis
Orationum modis duo causarum genera conscitia erent,6-Πittim alterum, alterum infinitum, ignaros eos stillic ait, Omne contro tu crsias ad vim atque naturam uniuersi generis referri, additque in L. Opimi causa, nihil ad oratoris loco personam rei opimi , nihil Deci accusatoris pertinere: de ipsi enim genere infinitam ii isti oncm csse, num
poena videatii esse assci edris, qui cine mi Senatus Coi sulto patriae conseruadae causa, interfecerit, cum id per leges non liceret nullam denique disicit esse causam,in qua id quod in iudicium venit, ex reorum persi, ni Satanon ger nerum ipsbrum uniuersa disputatione quaeratur. Neq; sis' qtim in iis controuersiis in quibus descripto, sod etiam in iis ipsi sibi de facto disceptatio est, eandem rationea n C-nendam prς cipit, 3 omnia ad locos comune Src uocanda. Quinctiam pors , nartim dignitatem, indignitatemq; quae prorsiis extra causam lint, ad cundem locum traducedas arbitratiar, scit ut quam late pateat haec vis atque hoc geniis ritelligeremus,&ritiam ubere is aster atti iacitus, aut iis V li se ad cana rationem excrccant, aut iis, qui Vesorati Onciri Vci scriptione in aliorum eo de modo, penderent. Huius alitem rc utilitatem dignitatemq; idem alatho his Verbis alias demostrat Crassus loqrtitur ornatist imae lintigitur rationes eae, lita latissimae vaganthir, S a priuata ac singulari controuersia se ad uniuersi cneris vim explicandam conferunt,4 con Aertunt addit deinde ustini, uti qui audiant natura. genere, ciniuersa re cognita, delingi itis reis, S criminibus d litibus statuere possint. Hac itaque aut horitatem Atrioni 1,5 Crassii, Vel potnis Ciceronis, in hac causa secutus ego quoq; om illis criminis, his singulis,gentis nitierstimine inti eniendii miti dicaui, infitio omni strationis huius vertatur disputatio, S 'UO 'imma omnium arguine torum reuolt 3ttir, quod illud esse paulo ante dixi miis: Sit ne praemii assiciendusa onus vir,& qui sit optime meritus de stia j ita te. Quod alitem lator de
suis ciuibus optime merit his ellet, id suscipit probandum,c Lictis, cosiliis, meritis denique suis in Rem p .' tibiis ci sic: Vera est laudes quas Oesilaon sibi fibuerat,itaque II. l .
98쪽
rum lint abditae, ad ea veniam quae in medialuce etian-ttir, quaeque animorum oculis facilius occurrui,S a Scho lis ac Rhetorum praeceptis remota non Videntur. Quid enim ego iam aut de rerum ciuilium cognitione disputem, sine qua ratio, siue in Senatu, siue ad populum ei tina, δίcxilis futura est,aut de natura, te vita atque moribus, quos locos nisi diligentissime pervestigarit, nunqtiam poterit Orator animos vel inflammare, Vel restinguere,ad quemcunque denique motum impellere, id quod Vnum maxime in eo dominatur aliud tempus, alias vires,longiorem displitationem haec plane postulat,ac tamen horum quoque fontes tantum chim de forma rationis agam demonstrabo. Sed iam ea missa faciam, d ad illa me Convertam, quaevi ipse melius dicendo assequi potero, S literaru studiosi facilius tradita retinere. Qua in re,si genus dicendi δδασκαλικωτερον,& ad docendum magis aptu quam ad pompam interdum erit,id fiet, ut eorum utilitati seruiatur, quissimi huc audiendi carisa quotidie venturi Perspicuum est igitur ex iis quae ante dixinuis causae statum iuridicialem esse, in quo aequi, iniqui, poenae, praemi ratio quaeri solet. AEqui S iniqui, hoc modo, aequu- ne sit Vlcisci a quocunque acceperis iniuriam, Poenae, ut sit perius illud Opimij, num poena videatur esse assicie ius qui ciuem ex Senatus- Consilito, patriae conseruandae causa interfecerit, cum id
per leges non liceret Praemjj,an sitirginus amplissimis L iciendus is, qui commodum ac dignitatem patriae vel suae saluti anteponit, quemadmodum etiam hic quaeritur citne px mi massic stadiis, qui bonus virvi bonus ciuis esse via
deatur: quod autem venit in iudicium idem nunc est, ac ipsa quaestio, nam non semper iudicatio ut vocant Rhetores addendis rationibus, S supponendis rationi infirma-uonibus quaerenda est, saepissime enim simplex inuenitur,
99쪽
ut in causis quae spectant ad statum c5iecturς.Iam cognita
natura causae, S inueta iudicatione, locos ex xlibus argumenta eruta fuerint adprobandum videamus Ratio igitur praemi ex aut horitate Ciceronis, quatuor in parteis
est distributa, in beneficia, in hominem, in praemi genus,
de infaculaates rursus beneficia, aut ex sit vi, aut ex tempore, aut ex animo eius, qui fecerit,aut ex casti considerari
oportere dicit. Ex sua vi, hoc modo, magna an parua, facilia an dissicilia, singularia, an vulgaria, vera etiam, an falsa oratio De honestentur. Ex tempore, si tum cum indigeremus, si cum caeteri non possent, aut nollent opitulari, situm cum spes deseruisset opitulatus sit. Exanimo, si non scii commodi causa , sed eo consilio fecerit omnia, ut hoc conficere posset. Ex casti,ti non fortuna sed industria factu videatur, aut si industriae fortuna obstiterit. Ac in beneficiis, quae erat prima pars praemi haec sim cosideranda authore Cicerone in homine vero, quibus rationibus vix e rit, quid si impius in eam rem, aut laboris insumpserit,4 si quid aliqua do tale fecerit, nil in alieni labori S, aut deorum bonitatis praemium sibi postulet. Num necesse frierit ei facere idqtiod fecerit, SI caetera id gentis. In praenai autent genere, hi id, d quantuna, SI quam ob rem postuletur, δίqti O, quanto, quaeque res praemio digna sit, considerandum esse praecipit, deinde apud maiores, qui biis homini-btis, S quibus de causis talis honos sit habitus, deinde ne
is honos nimium pervagetur. Facultate autem, quae erat
postrema pars considerari oportere hoc modo docet, cunis ci l. praemium pecuniarum postulatur, Sit-ne copia agri, Vectigali sim, pecuniae, an contra. Habetis locos artis de racione praemio, a Cicerone non bluna artifice politistimo, scd etiam Ora rore praestantissimo, scio ad verbum traditos. Iam videamus num huiusmodi praecepta in hac deiciatione reperiantur , sed prius illud testatum relinque-Hau S, non omnia quae in praeceptis Rhetor tua sitiit, ab Vna causa expectar debere Ars enim scriem rerum , SI omne instrumentum suppeditat, Oratoris prudentia, ea tantii in quae Videt necessata a, tractandasti init. Itaq; quar-
Lam illam partem dc facultatibus hic omittemus, ubi prae-
100쪽
9 Oris V r. natum honoris, non pecuniae petitur,ac ad ea tuae grauissimum Demosthenis tulicium delegerit, inpete da corona veniem iis Atque ut ad priorem locum redeam multa, ac varia beneficia 1 Rem p. se contulisse orator IOriatur, in il innuinero, non multa cfic, quae nec parua, nec vitiata, nec vulgaria: sed Sc genere ipso lingularia, S magnitudine praestantia, io Uatate prima videantur nam descosilio Mopera, fortunis etia his Rem p. adiutam do CCt, idq; inter dum eo tempore,co quercuum statu, quo merita nimirum
iudicari maxima solent, semper se bonum virum, bello, paceque ciuem egregiu fuisse, cum ad Remp. administrandam id dedis et attentissime rertim initia, procesiit remporum notasse, ad eorumque naturam sita accommodasse consilia quae ipse praesensistet tam sitis quam caeteris Graecis ante de nutiasse. Tyrannis, iis qui Graeciae libertatem euersam cupiebant,restitasse totis vicibus, S proditores omni tepore fuisse insectatum. Primum eiiim cum ad Philippum legati de pace mitterentur, scitum s e fecisse dicit, ut legati peruenire quam primum ad Regem maturarent, quod ita intereste maxime Rei p. prospiciebat nam si Philippus primo quoque tempore pacis conditiones accepis, set futiarum utare bu abstineret, quae erant populi Athe niesis in Thracia, qtias si daretur tepu S, esset Occupaturus. Deinde bellum gloriosum suasisse, dc pro libertate rae ciae quam tantis cum periculis maiores sui retin issent, cuique Philippus inlidiare thir, fortiter dimicadum esse stendisse Diio illa praetcrea sentcntia sua obtinuisse, alte rum,ut in Peloponnesum d Euboeam, laras Philippus attentabat legati iter Lim quod etiana Crat maius ut Orita, nis,& Erctriciasibus auXilia mitterentUr illas, ut aiungendis armis,amicitiisque cum Macedonti Rege deterrerent,
hos,vi Tyran idem Clitarchi Philistidisque liberarct, nec aduersiis Atticam in Eliboea costitui Tyrannos paterentur. Classes etiam S auxilia saepius missa Byzantium, in Chersbnesum Thraciae suo impulsu missa dicit, unde nons , tum res illas ab impetu Philippi fuisse conscrtiatas, scd