Ludovici Charondae ... Ad titulum de verborum obligationibus lib. 45. Digestorum scholia ejusdemque de iurisdictione, et imperio libellus

151쪽

ET IMPERIO. o sed dest causarum criminali uim di tasceptationem jurisdictionis suisse constat. Nam in Theodosii ac Iustiniani codicibus titulus de jurisdictione generaliter scribitur,d utrunque judicii genus respicit. Sed nec audacissima litigatoris contumacia cohiberi sine modica coercitione inua mandata jurisdictione transfertur poterit. Ideoque

Asconius aedianus in commentatione quam in Marci Tulli Ciceronis co-tra Verrem orationem de praetura Siciliensi,&primum de jurisdictione scripsit, diserte in argumento ostendit res capitales iurisdictionis esse. Sic enim ait: δε-quepos hoc Euo criminum genera persequitur ad extremum primum agem-ractio,iue expresias honoribu inviis, e Epicrate Birino,den rebus capitalibus,ubi e Sopatro, de Sthenio, quae omnia sunt de ure dicundo Suetora ius in Augusto, a se rixis Usidue es in noctem nonnunis, quam sarum corpore valeret, lectica inro tribunali coricata vel etiam omi iam. Dixit autem us non diligent amodo

152쪽

E VID SIT IMAE RIVM

modo summa,sedin lenitate. Siquid manifes p rricidii reum , ne ctis insueretur, quo non nis con si afficiebantur hae parna: Dafertur interrogasse. c. Fateor urisdictionis speciem quae in

civilibus negotiis causisque Versatur, commune iurisdictionis nomen suum fecisse unde Cicero iuris dicundi Or- tena quaeMuraena obtigerat, cum pecu latus quaestione comparat oris ipse Paedianus in commentatione orationis de praetura urbana, caput de jure di--cundo, ab eo quod est de suppliciis, distinxit Quare ex iis quae diximus , constat urisdictionem esiste juris dicundi licentiam : jus autem dicere in agi si ratum, cum de re sibi exposita statuit, jus. que postulantibus reddit,sive judiceti 1 e,sive iudices det, sive ordinaria, sive cxpra ordinaria sit cognitio, sive civilis 1i e eriminalis sit causa.

sim sit imperiunia

Γ Iximus in initio civitatis Romanae

in omnem reges potestatem sibi tribuisse,

153쪽

huisse, aut certis ita populum gubernas. scitata coriam nutu Onanis Reipublicae administratio penderet illis autem exactis, magistratus sibi creasse populum, qiribus necessariam ad ius dicendupotestatem dederit,regium vero impearium sibi reservarit. Unde apparet duplex fuisset imperium: aliud iuri dicuntido admixtum, aliud omnino a iurisdictione separatum. Est autem rimperi-ia Um, magistratus potestas atque ius ius cui Omnino parendum est atque ita ipsum a iureconsultis dici video Scribit enim Celsus, L. Bra usiis de rejuric. Quod iussit vetuitve Praetor contrario imperio tollere&remittere potest. Paulas. L n. Ne qui in o.velis Din. flosi is qua adversus edictum praetoris aedificave/rit, tollere aedificium debet: alioqui imane&lusorium praetoris imperium sucrit. Idem: L. H. e re R. Q. Magistratus superiores, aut pari imperio qui

sunt, nullo modo possunt cogi Marat ianus L. Munus de verbor an c.

Munus proprie est quod necessario subi

154쪽

VID SIT IMPERIO

subimus lege, more, imperiove ejus qui jubendi habet potestatem. Ulpia. lib. q. fideicomm. l. iste a quo. g. Tempestivum. ad Irebecium disputat perque quis cogatur adire de restituere haereditate, satis ostendit imperii verbum vim cogendi habere: ideoque saepius vim im- Perii, L. tam praetor de juae jus imperandi, L .Liber homo leg. Aquil & id genus pleraque in uris aut horum libris observavimus Eos Vero magistratus intelligimus,qui majores appellantur. Quamvis enim minores ca facere possint quae privatis minime concedu-tur: sunt tamen sine imperio' potestaec ut Ulpianus noster scribit: l. Nec sa. de injur. Quod si ex minoribus magistratibus erit, id est, qui sine imperio, aut sine potestate sunt magistra tu ι,4 c. 3 erum autem est imperium, quod juri dicundo non est immixtum,ut ex c5trariorum natura constat. Nam mixtuillud est, quod jurisdictioni cohaeret. Idque etiam probatur eorum argumeto , quae de mera conditione scribit

155쪽

M ID SIT IMPERIV . a

Callistratus. c. cumserum. 82. A con isdem Sed nos neque conditionemna eram putamus esse, quae in dationexistat: neq; meram conditionem quae in facto sit sed eam conditionem,quae ex quadam mixtura consistat. Ita merum jus gentium Tryphoninus,L. na de DF nacrum iudicis ossicium Pom

stur dixerunt. Sed ut naturam hujus imperii cognoscamus, intelligendum est eam semperiorestatem sibi reser

Vasse populum, quae non ad jus dicendum,sed conservandum popularem statum continendamque publicam libertatem pertinebat adeo ut ipsam magistratus sibi vindicare nunquam Vol

erit. Et L. quidem Valerius Publicola ut suspicionem affectandi regni vitaret

inter caeteras hanc legem tulit, ut adversus magistratus provocatio esset ad populum: quae summa fuit potestas,e que mera: cum ne consulibus quidem

illuc ipsum jure magistratus tributum fuerit

156쪽

MID SI IMPERI M. fuerit imperium. Sed dici atori quidena speciali jure datum fuisse,exPomponio aliisque accepimus adeo ut eiectis magistratu depositisque Decemviris, qui

tantum sibi arrogabant, quantum olim sibi Reges sumpserant, ea suerit lex res vocata Sed de M. Tullius Cicero in oratione pro Sextio, ia. Tab lege sancitum esse scribit,iae de capite civisRo mani nisi centuriatis comitiis rogare-tiir: in oratione pro C. Rabirio perduellionis reo , ait C. Gracchum legem tulisse ne de capite civium Romanorum injussu quiritum judicare,

tur. Itaque cum de animadvertendo in M, facinorosum civem agebatur,extra ordinem Quaestores Iopulus constituebat, quibus merum illud imperium

dabat, ut jubere postent in noxium MDimadverti,eumque secundum legem puniri: quod Livius Decad. 3Aib. sexto his verbis indicat Lictor vis, ni adde virgat, se in esis primum lege ge. Et quamvis ex Populi potestate

eam exercerent imperandi authorita tem eos tamen merum non habuisse

157쪽

i mperium'dicendum non est.Post tem rum vero curricula Cornelius Sylla cum plures de parricidiis, de sicariis, de falsis leges tulisset, ut essent qui eas tuerentur, quatuor praetores qui de criminibus inquirerent, veteri nus mero adjecit quibus haec ipsa potestas specialiter data est quaestionesque publicae ac perpetuo constitutae sunt, cum antea in singula crimina mandarentur Cisi in m. Pomp. U. a. eorg. jur. Et praetores quidem in urbe designati publicorum iudiciorum ex .ercitationem sortiebantur, ita ut quis

que datam in ea quaestione qui sibi ob

tigerat potestatem exerceret. Ex his constat quid merum dicam imperium. Illud enim csse existimo potestate quae pura est, nullique immixta jurisdictioni, vel quae per se stat, nec uri dicundo inservit. Ipsa igitur no est causaru criminali ii cognitio, nec maleficii coercitio. Nam ci de crimine cognoscendo sa- Cin Orosium coercedo jus dicitur: quod iam ex Papiniano aliisque ostendimu3

158쪽

υ I. deus c. - ct e. in Aug. GR. 3Publici enim iudicii exercitationem, capitalis causae cognitionem inrisdictionis appellatione diserte complectus tur. Sed videtur is ipse papinianus sa-gnificare aliud nihil esse merum imperium, quam animadversionem sic enim seribit: V2rius eis enim more majo/rum jurisdictionem transferri, e mer

imperium quod legeritur, non posse iras

ire riuare nemo dicit animis resionem legatumproconsulis habere mandata

jurisdictione. Quae verba si sic interpretemur,ut Velit Papinianus mandata surisdictione merum imperium no transferri, necesse est ut conjunctum cum jurisdictione, aut certe ab ea non Omnino separatum illud dicamus. Cur enim dixisset non transferri mandata

jurisdictione merum imperium, nisi magistratus qui illam haberet,hoc quo que ipsum habere videretur Non est igitur in ea sententia Papinianus, sed ipse ex superioribus concludens, quasis ut ita loquar advelsativescum dixiss

159쪽

set competentem more majorum urisdictionem mandari, iac colligit nimadversio igitur quae specialiter lege, senatusconsulto , vel principum constitutione permittitur . niandata

jurisdictione non transibit. Et saepe quidem observavi iureconsultos cum de imperio loquuntur, non coercitionis aut animadversionis verbo simpliciter uti, sed vel potestatis vel iussus verbum adjicere Paulus lib. s. sententiarum titu ad leg. Iuliam de vi publi/cain privata, hac lege inquit excipi,iantur qui artem ludicram faciunt, iudicati etiam, dc consessi, qui ideo in carcerem duci iubentur , quod jus dicenti di c. Ulpianus L. Σ. de inj uvo. n. In jus vocare non oportet neque

consulem , neque praesectum , neque praetorem,neque proconsulem, neque caeteros magistratus qui imperium habent,&qui coercere aliquem possunt, iubere in carcerem duci ubi conjunctio , non tam conjungere quam interpretari videtur, ut pio iden, acci-λ a piatur.

160쪽

piatur. Idem de mero imperio loquens L. 3 juris ipsum potestatem gladio in facinorosam animadvertendi appellata alio loco L. Solet. de ossic proconsL.Nem .de Qu. Iur nunc potestatem

gladii aut cujusvis alterius coerciti nis, nunc L. Isticitaι. s. sevi universu de .gpra jus gladii, an metallium dam nandi potestatem dicit. Quibus verbis significat hoc ipsum imperium non co/ercitionem, non animadversionem,no

gladium esse, verum potestatem ipsam di iussum, cuius vi potest graviori coercitione in facinorosum animadvertere. Quamvis autem gladii pol state iuccinctus sit magistratus, idemque noxium civom coerceri iubeat et non id tamen iurisdictionis eraplicandae gratia, nec ius suum cuique ut reddat facit, verum ex vivi magnititudine imperii specialiter sibi lege,sena/tusconsulto , principum constitutione delati eam potestate exercet. Huc pertinet quod Pomp. scribit L a. de oras. Q. Et quia de capite civis Romani in- iugu