장음표시 사용
21쪽
lubentis oti osculantur iam in his p. corporis partibus Papa pro
diversitate personarum osculum recipit, ut ex Innocent refert
Castata de Imperat. n. . Sed contrarium suo obsequio docuiti ipse caput Cleti Christus ratio. ',a'. o b. st,to. 2. Idem monstrat praxis Ecclesiae primitivae nunquam enim leguntur Episcopi tot vel tot annis regnasse, sed sedisse,a in cathedra scit quae anti quum publicae professionissignum Matth. aa. nec in eorum epistolis haec verbati Mandamus, habemus, prout hodie fieti consuevit, sed Mone naus Hortamur, lis similia inveniuntur. q. Idem probat Ius Canonicum di amin p. s. o. profitetur Pontifex Leo T. se praecepta Lotharii dc Imperatorum omnibus modis servaturum: euinq; die us Leo ob crimen laesae majestatis delatus esset, coram Legato Imperatoris causam dixisse, ejusq; judicio se purgasse, ostendit can. t. c. a. q. T. q. Deniq; probat hoc ut civile ita hiis temporibus conditum, quo Clerici etiam inviti, causam dicere cogebantur apud judicem civilem l. a. C. d. episcop. et chr. qui erat Praeses provinciae C eod. illud concedo, temporibus sequentibus haec vati immutata esse. Nam favore religionis Principes christiani Episcopis suis concesserunt r. non tantum Audientiam Episcopa lem, sed tam nimoda inaurisdictionem ecclesiasticam, ne quis Clelicum ad judicium seculare traheret, gravi adiecta poena Auch.
flatuimis. C. eod. r. Concesserunt eis primatum sessionis laeti. I t. c. a. non tamen primatum potestatis uti ex L inter claras. S. Vesurum. trivit aliqui probare volunt; nam ea lex, non inter claras, sed obscuras&suspectas leges merito numeratur, eo bi, neq; in libris integrioribus reperitur, neq; loci retemporis indicationem habet, ut Nilo. I. postulat. . Concesserunt eis supelbum illum ti tutum Oecumenici iniversalis Episcopi, quod hae occasione factum Cum Praesul Romanus: Constantinopolitaniis invicem de
supremo in Ecclesia prima tu, non sine scandalo contenderent, hanc ambitiosam litem componens imperator Phocas, ut suum caede Scsanguine occupatum imperium in Occidente stabiliret, rogante Bonifacio III. Antistite Romano pronuntiavit, ut sed ' Romanae Ecclesiae omnium aliarum Ecelesia tum caput es et Paul. II.; on. ad Eutrop. lib. I. unde mysterium iniquitatis ita crevis edi en delin in Insic polit. lib. a. c. H. ut Pontifices Romani in plos etiam Reges
22쪽
Regesin principes superioritatem exercere, imo christianosam
peratores aqvibus opibus&tot honoribus non expetendis aucti, de paulo insta Deum adorati erant excommunicare, solioq; deturbare coeperint; unt, si olim crativo ge dieii et undinieri ait se.
hi hanc gesti egens uti loquitur Christiani man in Chron. S r.
XXXI. Pergimus ad ipsum Principis officium, quod consistiti in vera: unica religionis institutione. Non enim Princeps se omnium religioni accommodare debet, quod foret cultum aequa portione inter D Eubi Diabolum dividere unus est Drus, si des&salutis via una, aqua vi desinant, sunt extra Christum: Ecclesiam. At quia unitatem doctrinae potius optare, quam sperare hic liceat, cogitur interdum Magistratus plures admittere religiones; nam tempori quandoq; cedendum est praestat religionum multitudo,quam carnificina conscientiatum irae stat paucos conservare pios, quam committere, ut omnes cum eversa Repubi pereant; sic in Romano imperio videmus diversas cohabitate religiones, quo pax civilis inter subditos magis retineatur, quo fida animorum conjunctio inter Status conservet ut, qualescunq; imperii nostri relliquiae, siferro lutei pedes magis stabilirentur. Quaeritur hinc, quid faciendum, si Princeps contra datam fidem subditos ad committendum quid contra conscientiam urgeat Dicat subditus,
Domine, excusabis me, tu carcerem minaris&mortem, si non faciam mat Deus udaciam, minatur infernum hortem aeternam
Augustin. deverb domin .serm. c. Deo itaq; magis est obediendum, eiusq; auxilium serio implorandum, ut ipse Principis animum in-elinare, Me Saulo Paulum facere velit: porro ad Principem quoq; confugiendum, precibusq; instandum quibus sadhuc nihil esset. citur acquiescendum consilio Christi ecfugiendum de civitate in civitatem Aratth o. vel si fugere non licet, vitam potius quam idem deserere, patiendo quam resistendo Principis imperium declinare oportet. Nam nulla vis subditorum in Principem est justa. Quare ut nimios imbres caeteraq; naturae mala, ita Irincipes pesset te debemus, sive uta sive injuste imperaverint Rom. t praesertim cum natura non semper nobis optimos indulgeat Imperatores, sed per
23쪽
pet intervalla, ut post civile bellum Octavianus, post Neronis tyrannidem Vespasianus, poli Domitiani crudesitatem Trajanus de Antoninus, post Commodi furorem Severus, post Heliogabali vesaniam Alexander quasi distinguendis malorum Principum ordinibus dentur&seqvantur. Attamen ne Principis saevitia summum damnum Rei pubi inferat, proceres ex ossicio intervenire, Irincipem lenioribus prius remediis tentare, emollire, corrigere debentu: si adhuc nihil efficitur,armis etiam experiri possunt sed ita ut scutum potius sumant, quam gladium , defensive non ost iasivhagant, mulio minus eum religionis praetextu regno dejiciant, ne rebellandi occasio detur. XXXII. Instituenda autem est religio non vi armis, sed prece repraedicationibus,exemplo Christi, qui humilitate incarnationis, ignomini passionis: praedicatione rudium ae vilium piscatorum regnum suum in mundum introduxit est namq; pietatis ara, a in is inimica, nec gratum Deo, quod non est voluntarium P LIV. verss. est inaudita praedicatio, quae verberibus exigit fidem. Unde merito improbatur Hispanica Inquisitio, quae a Ferdinando Arr gono Caroli V. avo materno , primo quidem contra ludaeos de Ethnicos, qui post baptismum ad priores ritus redibant, introducta,&. Sixto IV approbata, post in vulgato Lutheri nomine ita continuata, ut in omnes promiscue, qui vel minimum de religione suspecti, exerceri crudelissime coeperit, adeo ut in solo Belgio Dux Albanus paucis annis, quibus praefuit ilo oo hominum, o utriusq; sexus, clam&palam in gratiam Pontificis trucidaverit. Autor de urege i Belgu.
XXX lII. Secundo consistit Principis officium in Religionis
conservation quae in se complectitur. i. curam vocationis Ministrorum Ecclesiae, in quorum constitutione in nostris locis hic ordo plerumq; servatur, ut Magistratui competat nominatio, praesentatio,confirmatio Presbyterio examen, ordinatio, inauguratio Populo consensus, suffragium,approbatio Osscium autem ita vocatita ordinati Ministri est(i. verbum Dei praedicate,&facere, ut vita simul verbo respondeat quia plus illi essiciunt, qui verbist opere simul loquuntur; qui sibi primum, d tum demum aliis concionantur. t. Sacramenta recte administrare, non mutare vel mutilare, uti
24쪽
utlsa istum est in Concilio Constantiens&pastens, ubi usus eali
cis in sacra coena laicis est ereptus; nam voluntatem testatoris non licet pro parte approbare vel repudiare I. a. d. ad ris hered. s. In functione legitima constanter permanere, etiam in persequutionibus, ctim si periculosum sit in tranquillitate navem deserere, quanato magis in fluctibus can. p. .p. II idq; tempore pestis observari debet, ubi stent Ministi inter vivos&mortuos, iram Dei, exemplo Aaronis placare debentium id, (q. Jejuniis ire cibin pro omnium salute fundendis vacare id . .f. C. d. s .aud nul iis cutis atq; negotiis secularibus se implicare can.S. c. Ic. q. I. quamvis teste experientia, hoc parum apud Pontificios observetur, ubi Clerici magis solliciti sunt de augmento crumenae, quam Ecclesiae unde quidam illos ita introducit loquentes: Divitum lectis asside mus,unde est quid speremus dum narrant, quantum peccaverint,
nos quaerimus quid legaverint scribe fili nos aeredes ega fundum. dona aedes;nos pro te supplicabimus, de requiem cantabimus Plura de Clericorum ossiciis sivitiis passim habent in Node utata. C. de epis .m r. XXXIV. r. Scholarum extructionem, de quibus mih II,Curam seu dispensationem bonorum ecclesiasticorum, quod Meo extendi potest, ut si usus, ad quem ea bona destinata sunt, impius vel superstitiosus deprehendatur, liceat Principi ea convertere vel in dotes virginum tenuiorum, velut scholae hinc inde aperiantur, in quibus non solum eruditis Praeceptoribus honesta stipendia constituantur, sedi pauperibus scholasticis de victu sustentatione provideatur. Possunt quoq; publica Nota comi ex iis institui in eorum usum, qui in bellisse pro Repubi strenue gesierunt, vel vulneribus debilitati sunt, vel per aetatem militiae labores amplius perferre non possunt, ut haec militaris virtutis quasi asyla constituantur, ubi bene meritorum e emeritorum illa non turpis sene
eius honeste sustentetur. Non male quoq; insumitur, quod regni necessitates absumunt, cujus gratia templa ipsa in arces construi,&vasa sacra pro redimendis captivis frangi possunt Marce in dejur.
XXXV . . Iurisdictionem ecclesiasticam, quam Principes Protestantes partim sibi reservi runt, uti est Synodorum convocatio; Conis
25쪽
Constitutionum ecclesiasticarum promulgatio, inter quas refero atq; probo statutum illud, quo Judaei recepti statis diebus ad prae
dicationem Evangelii audiendam convenire tenentur per text.ls. inpr. C. d.summ. trinit. nam quomodo credent, inquit Paulus, si non audivere Rom. to infit .II. Partim eam per Superintendentes
exercent, uti est Ministro tum Ecclesiae ordinatio, revisitatio Pa tim deniq; per Consistoria tractari curant, uti est personarum eccausarum ecclesiasticarum dijudicatio Elli autem personae ecclesiasticae in temporalibus sint jurisdictioni seculari subjeciae, tamen non statim quilibet paganus vel oppidanus Magistratus potestatem sibi sumere debet, eas in forum politicum vocandi, deq; iis non aliter ac gregatio cive decernendi nam dignitas personae restatus efficit, ut sub uno supremo Magistratu aliud sit tribunal civium,
aliud Clericorum, in an b. t. proces . c. I. ne contemtis verbi divini ministris, ipsum Dei verbum vilescat. Causas ecclesiasticas dico, in quibus de periculo animae, vel jure ad Ecclesiam pertinente quaeritur, uti est causa decimarum , beneficiorum ecclesiastica.rum dic. Item causae Matrimoniales, quatenus in iis agitur ad impediendum , dirimendum vel dees arandum matrimonium; sed Pontificii Theologi hodie satis innuunt, matrimonium esse statum seu causam carnalem, cum alias ab eo non abstinerent, quippe quorum religioni non convenit . spiritualibus abstinere Canon istae
huc quoq; referunt materiam usurarum inc m. c. a. d. judic quando scit lis super usura principaliter movetur sed ben eis Molin. usur. n.III respondet: Quod Canon istae dixerunt, usuras esse crimen ecclesiasticum est merum ludibrium, in auctionem Pontificum,&depressionem secularis potestatis superstitiose inductum XXXV s. Deniq; Haeresium abolitionem. Accipiebatur quidem haeresis olim de in bonam hin malam partem l. c. I. a. d. exra fit. tui sed hodie est nomen odiosum infame, cum quicquid lupus in ovili, aper in vinea, id haereticus in Ecclesia reputetur. Est autem haereticus, qui fallam doctrinam fundamento dei contra .riam pertinaciter tu et ut atq; propugnat Iesu iticae definitionis haereticus est, qui Jesultarum artes quoquo modo impedit, aut ipsa non per omnia obsequitur, quod vel ex Venetorum exemplo intelligererosiumus , quos haec secta ante aliquot annos pro pestilentis.
26쪽
simis haereticis proclamarit, quod Inquisitoriae potestatis libidi
nem intra nimis arctos carceres concluserant, et id ne irret Imperator haereticum desinit, qui vel levi argumento detectus fuerit a judicio Catholicae religionis deviare . . C. d. haeret quam definitionem eleganter explicat Thabor demetat. part. S. pct. . c. . art. I.n. c. Saeritur hinc, an haeretici legitimis modi sinempe, non ex sapientia humana, sed ea doctrina, quam D. Petrus Romae tradidisse fertur l. t. C. Cum n. I init. id est ex sola S. Scriptura e S,aei.
convicti, sint capitaliter puniendia Asarmant hoc omnes, qui ubera Antichristi sugunt Pontificii sanguisugae. Nos distinguimus in tet Vetu se Novum Testamentum; illic licitum erat occidere ob mandatum Dei, ne populo gentilibus mixto, dubia redderetur Messiae praesentia, qui ex illo populo expectandus in hoc secus esse dico e text. Matth. I, p. idem quoq; est de jure civili, quod haereticos ut haereticos(exceptis Manichaeis capite non punit, scilic quia haeresis non est civile, sed spirituale deli Cum error animi&opinionis, qui non est ex genere capitalium. Alias pie stuntur haeretici plerumq; exilio, infamia, alia e poena arbitrarid ita tamen ut pertinaces: refractari distingvantur a corrigibilibus, quibus Ecclesia gremium non claudii l. s. s. c. C. d. haeret docentes de seductores agiscentibus LX. g. C.eod. v sedatis, pro quibus etiam Episcopi saepe
intercesserunt A D. . . . . . a simplicibus blaspitem vel seditiosi, in quo capitaliter, non ut haereticos sed ut P. P. turbatores e reos majestatis animadvertitur. Sunt etiam aliae poenae haereticorum, ut(i. quod libri eorum comburendi Nov. a. c. . . a. r. quod nulla templa vel mutua conventicula eis concedenda Nod. Ac . , arcentura dignitatibus i. a. tad haeret unde pro aliis postulare prohibentur l. U. C. eps .aud. q. sunt intestabiles, nisi adsint liberi Orthodoxi . . s. a. I. . Od. haeret. S. Sepultura ecclesiastica privantur, quippe qua ultimo defunctorum honori tribuitur, pietatis testimonio, cujus commercio impii excluduntur, cum absurdum sal,quos vivos damnamus, eos mortuos velle beatos praedicare,adde a. Chron a , S. Et haec de iure Sacrorum succedit Jus Publico pro. sanum ubi de summa Principis potestate pauca attingam, imitaturus hac in re Pictores, quibus in more positum, ut vastissimum aliquem districtum depicturi, apices tantum ci suprema rerum cul et mina
27쪽
mina deum brent. Ne quicquam restagatur l. s. C. d. min.facril. Non enim de Principis potestate disserere, sacrilegium est, si disputatio hunc sibi finem habet propositum, ut verita seruatur, dc nihil in Principis contumeliam fiat. Si autem forte in his Regis vel Principis alicuius jus praeter fas haequum laedatur, id pro indicto habiturus dixi enim non judicandi, nedum praejudicandi, sed disserendi animosi ci tu in libera civitate, liberas oporteat esse lingvas ocmentes; at non in Deum impias non in hominem injurias.
XXXVII. Majestatis vocabulum interdum sumitur pro imperio judicis L ejuru ict quandoq; pro aut horitate veneratione personae eminentioris, qua multi seph de territi, a proposito occidendi Regis te vocati fuere frequentius sumitur pto summae maxima potestate in personas acres suae ditionis quae potestas, si uni permittitur, dicitur Monarchias paucis atq; ptaecipuis, At istocratia , si universis, Democratia. At Democraticum genus sere tumultuosum est, Seseditionibus obnoxium Aristoc laticum videtur
esse praestanti usu sed ob naturalem hominum ad dissentiendum libidinem, praestat unius imperium Dominatu paucorum Vnam sublimia ut unius Dei nutu sic inferiora divinorum velut imago unius capitis nervis regenda suffragatur eidem vetustat, tranquillitas&SS. Literarum authotitas, in quibus Deus ipse a condito mundo in stituit quatuor universalia imperia, nempe Assyriorum, Persarum, ditaecoruriae Romanorum,quod ultimum Iulius Caesar inchoavit, Augustus collapsum restauravit. Nam Caesare interfecto , cum
Respubl. armis Brutorum&c fluctuaret, nec aliud discordantlapatriae remedium esset, quam ut sub uno regeretur a. . N. d. o. . Divus Augustus omnem potestatem accepit, sub leni tamen nomine Principatus. Nam quia Regis de Dictatoris nomen apud Romanos erat invisum, Augustus ob modestiam Principis nomen adsumsin Regis repudiavit, Tacit. r. annal quamvis re ipsa haec dominationis vocabula, Princeps, Dictatore c. essent unum ridem ec sic umbra saltem populo obducta, ut putaret se habere quod jam revera a mi
serat lupus scit auribus non tenetur, at populum auribus seu blandis sermonibus maxim ducere oportet.
XXXVIII. Ut autem Romanae Monarchiae initia huicissitudine paulo altius repetamur. Coepit felix Romanorum genus ex
28쪽
parvis admodum principiis,' et .a Ir.ex Troiano nempe incendio Noυ. p. initioq; paucis tantum vicinis imperarunt Romani in Italia, sed postea latius progressi sunt in Siciliam, in Africam, inde se converterunt ad Hispanias, ad Gallias, infusi sunt in Asiam, occuparunt imperium Macedonicum; quin Germanorum(qvos solos resemper Romani metuebant libertatem aggressi sunt, eccum illis fortitudine se impares vi erent, dolis atq; fallaciis contenderunt,
circumvenerunt eos pecuniae interventu, dce metunt Germanorum
auxilia contra Germanos siq; ita Germanos vicerunt per Germanos. Nec victrix Aquila citius quiescere potuit, quin armis aut armorum terrore percelleret, quantum ad Orientem est, reqvantum Occidens respicit, Avantum ex utriusq; lateribus est Noti. 2ύ. c. a. donec Roma caput orbis,communis omnium patria diceretur l. v. ad municip. Fuit tamen Imperium Romanum non semper Romae;
nam Constantinus sedem Imperii postea Byrantium transtulit, quam a suo nomine Constantinopolin appellavit: item novam Romam, melioribus auguriis conditam urbem I. . Io. concept. TA Byrantio deinde ite tum translatum est imperium per Carolum M. ad Germanos hoc modo. Cum Caesares in Oriente imperantes, uvariis bellis agitati ab Italia longius abessent, eamq; a grassantibus ibi Longobardis tueri non possent, tandem Carolus M. Germanorum Imperator, Longobardos penitus devicit, regnum Italiae sibi subjecit,sed Augustali titulo abstinuit, donec a Graecis Imperatoribus, transactione facta ipsum quoq; imperium Romanum accepit, quod in hunc usq; diem apud nos durat de durabit. Hinc igitur nos ta Germania titulos imperii innumeros, triumphos splendidos, spolia opima excepit. Hinc penes Nos cuncta haec sunt ut 'idc-ric. I. Imperat ait apud Goldas Confit. Imper tom. s. antiquae Romae gloria, Senatoriae dignitatis gravitas, equestris ordinis virtus redisciplina, ad conflictum procedentis intemerata ac indomita audacia; ad Nos simul omnia haec cum imperiodi manarunt; non cessit Nobis nudum imperium, virtute sua amictum venit, ornamenta sua secum traxit&e. Negant quidem nonnulli Germanicum imperium posse dici Romanum, sed hi Suada nulla esscient, hoc ut eis credamus nam via rem ipsam hodie habemus, quare idem nomen
usurpare non licere tu nec te fert, quod Roma quae hodie niuitast,
29쪽
qui mitis in venustatis suae sputium simputum cadaver tune
sedes Pontificis est facta quia non locus sed qualitas rebus nomen impertiri debet, ut Roma sit, ubi imperator est; adeoq; Roma est hodie Viennae, Pragae, vel ubi Imperatori libuerit hconsequentet omnes vagabundi, ut nautae, mendiciis c. quibus totus mundus unum est territorium, ibidem conveniri possunt. XXXIX. Ex dictis jam facile liquet, quid de Germanici Imperii nostri dignitate sentiendum sit Est enim Imperator inter Reges tanquam Christianissimust S. V jumm. I m. Nobilissimus is enatat resit.tan a Principum Princeps: nominis Christiani splendor in cujus tranquillitate totius orbis regularitas consilit, a jente Henric II. Imperat.in consit.qremaeinlisma es. cram civem reliqui dominarites jure suspiciunt, quasi singulare quid in eo esse cognoscunt, uti Rex Theodoricus cribit pia Cassiodor quod etiam fatetur Alphonius Rex Neapolitanus, dum inquit Nos Reges omnes e bemus reverentiam Imperatori ceu summo Regi qui est caput taDux Regum. Unde quibus imperare non potest, his ura venerationis imponit. Non igitur Imperator appellatur mundi Dominus ad pompam,ut nugatur Bod inus(qviet multa alia finxit ad obfuscandam imperii, iri eminentiam, ex mera calumniandi libidine, odio&invidia ob Regis sui Francisci,Caroli V. competitoris,in imperio Germanico ambiendo repulsam de republI. .p. n. U. sed veresinat te: eho, ratione scit. Monarchicae praeeminentiae, non autem quod universum terrarum orbem suo imperio subditum habeat. Nam constat innumeras gentes, potissimum ultra Euphratem, imperio Romano nunquam subditas, sed multas foederata Romanis fuisse aequali jure multas iisdem formidabiles, cum quibus pacem fecisse gavisi fuerint, vel inimicitias sine victoria aluerint Patier- meis de juris a. c. a. n. l. imo ipsae L L. Romanae agnoscunt limites imperii terminatos L . C commerc ergo non extenditur ad totum mundum Possumus etiam hanc locutionem dominii universalis synecdochice, pro majore mundi parte accipere arg. l. c. d. V. S. Nam plura tenuerunt Romani, quam ulla alia Respubl. Sed proh
Deum in quantum hodie imperium Romanum ab antiqua illa potentia defecit quot ditiones, quot urbes et avulsa sunt unde Aquila ita infirmata est, ut jam magis caeterorum pietates quam sua
30쪽
fortitudine servari videatur; unde non patum dignitas eius hebescere coepit. At nihilominus Imperii nostri plantarium pedis ferreum, firmum permanere, lab extrema deletione prorsus liberum futurum, omnia cregna durabilitate firmitate superare debet,
juxta vaticinium Danielis a.υ. I.
XL. Propria Majestatis sunt. I. ut sit summa seu independent, suaeq; quasi originis. Hinc vasallus majestatem non habet. Illud concedo, posse aliquem summam in regno suo obtinere potestatem dc tamen alterius imperii vasallum esse; sic Daniae Rex, licet
Hollatiae Ducatum ab imperio recognoscat, in Danos majestatem retinet, adeoqi crimen majestatis in eum ut Regem Daniae, non ut Ducem Hollatiae committi potest. Cliens summam potestatem non amittit, quamvis Protectoris majestatem comiter observare teneatur . . . .ecaptiv.c pom talis enim submissio nihil derogat Majestati tantum arguit vel vires angustiores, vel minus late patens imperium, vel vetustiorem stirpem dcc Interim videmus has submisissiones periculo saepe non vacare, ex potente patrono plerum s fieri Dominum, ex cliente subditum vel plan servum sic Romani foedera cum exteris faciendo,&postea socios juvando, totum pendtetrarum orbem occuparunt, unde Latini verebantur, sub umbra foederis aeqvi servitutem se pati,Halycarn iis .c.Liv. Id s. Rex Bo-hemiae Majestatem non habet,quia Imperator ei privilegia confertata. tit. I. . .B. r. IV. quorumdatio arguit jus superioritatis praeterea ipsum regnum Boii emicum tantum imperii Germanici provincia ejusq; in sinu est, licet ab ipsius corpore erecta sit lingua, moribus, legibusq; diversis Augustae summa potestas communicari nequit,&ideo crimen majestatis in eam non committitur, nec legibus soluta est Ist. AELL. quia negata majestate, affectio quoq; negatur. Comparatur tamen Principi in his,quae sunt dignitatis Muti. litatis, ut in privilegiis,immunitatibus dis . . . LL. Fn. J. us cap. t . .s n. d. jur. . nam privatorum uxores radiis maritorum coruscant L . C. d. incol an ergo Principum deterioris conditionis EII. Ut sit perpetua hinc Vicariis Electoribus tempore interregni majestatem non tribuo, quippe quorum potestas novi Regis electione finitur ec expirat. Sic Dictator Romanus sum trum quidem diabebat imperium, patebant ei Cosi provocare ab eo non licebat,