장음표시 사용
311쪽
pace, cuius utinam prospectus In oculis constitutus esilieti restituta, fore. ut omnia quoque . per 'belli calamitates labefactata aut prostrata, in pristinum statum 1estituantur. Multa erunt sublata. obliterata, eversa, multa mutata, vitiata ac dedecorata , multa sub iisdem nominibus attenuata aut prorsus antiquum nomen mentientia. Iam quid litteris, quid studiis, quid Academiis euenturum esse putabimus 3 quarum conditio omnino ea est, ut etiam nulla externa caussa infestante multis tamen illa vicissitudinibus obnoxia siti Ominari ac praevidere posis mus multa, quae rerum tranquillitate reddita litterarum faciem ac fortunam sunt immuta, tura. Verendum est. ne potentum odia, quae nonnullorum. stolida audacia litteris contraxit, ad litterarum honorem minuendum et libertatem sentiendi et quae sentimus profitendi coercendam ver, tantur. - Ipsa aerarii egestas e bellicis calamitatibus nata praemia litterarum aut tollet aut atteret. Forte
in posterum disciplinarum ratio habebitur maxime ex utilitate prae1enti ad nouas copias parandas, quibus rei publicae difficultatibus occurri, sumtilius erogandis et necessitatibus subueniri possiti De doctrinae soliditate et spinosorum pIacitorum sub- tilitate non multum laborabitur inter eos, qui in
administranda, rep. tantum ea quaerent, quae ad idamna rei p. resarcienda. ad operas et artes lati endas. ad commercia rerum hominumque stabilienda. vim habere possint. Obuium igitur et facile, test ad intelligendum, prudensium hominum est,. -- ture studia litterarum ab inutili hac et contentiosa subtilitate reuocare ad ea se quae a vitae veritati et
312쪽
288 XVJ. Certamen litterarium 'praemia
Vsibus conueniant, eoque Doctu aliquo praesenti . ac certo se Commendent; in theologicis. expedita nunc quae litone de concilianda doctrina Chr.sti cum i- Κantiana philosophia; etsi nunc quiuem nec hoc male quaerebatur; de emendandis per illam doctrinam Christianam hominum animis, per temporum . . vitia . crimina ac flagitia. ad deteriora prolapsis, aliis autem per saeculi vitia luxu et auiditate opum parandarum suaeqtie unius utilitatis itudio ita corru.ptis. ut in iubtilitatibus pili lotophicis non nisi praesidia peruersita in suae quaerant.' et Christianae doctri , nae seueritati in ipso rerum actu se 1 ubducant per calliditatem tormularum et vocum philoti, phica rumi, quae vulgari usu acceptae facile ad alias notiones j traduci possunt.' Reuocanda Vit iuris prudentia a similibus inanibus disputationibus ad principia.. sua. ad rerum actum idonea; eaque quae legibus constituenda sunt, ad veram legum interpretationem: non ad vanam disputationem. Cumque lectionis huius vagae et otiolae libellorum periodico tum, omissis libris solidam doctrinam exhibentibus, cum . inquam, eius damna nunC ubique ita sentiantur. vi. si muneribus negotii, que in vera vita et actu peragendis requirantur qui pares et idonei sint, raro reperiri pothnt viri. qui rebus gerendis curandi Sue luper elle queant. nomen ta- , men et laudem doctrina C mentiantur multi . titulis decretisque honorum academicorum nimis liberaliter ornatir facile prouideri potest . . ipsam.penuriam delideriae: iusta. esse excitaturam . et necessi. latens tandem esset adducturam priri pes r norum et ciuitatum. ut ramdedancorum uadiorum testina-
313쪽
tibnςm lupultuariam supinamque socordiam ' legibus seueriqribus caitigent. Si itaqse rehus nostris consulere volumus. ipla profitendarum e cathedra scientiarum ratio non accommodabitur audientium ingeniis et voluntatibus; sed imperio aic praescripto cum iis est agendum; saluti reipublicae publicisque utilitatinus est consulendum, aura populari
contemta'; ita crescent res nostrae etiam in poste- rum; contra indulgentia et obiequio parum decoro eae decrescent annis vertentibus. Mature proui-
dehimus i pli coercendam iuuentutis academicae licentiae. et studebimus disciplinae seueritati; eo enim iam res deuenit . ut, pace rei tituta. Aeademicarum Ciuitatum leges . et initituta necessario sub nouum recensum vocanda esse. . prudentibus viris persuasum habeatur; tot enim in re in p. vitia et mala quotidie ex vitiis et male inititutis manant, ut, remedia 'si nimium dilata fuerint mitia. vexendum sit, ne mox enie/ recidenda videantur ea quae insanabilia visa erunt. albus de rebus cum dici possint multa: omittenda ea nunc lunt, cum alia res sat nobis agenda. Recitanda enim sunt iudicia ordianum nostrorum de iis commentationibus. quae incertamen milliae erRnt. I t de praemiis XXV aureo. um ducatorum ab indulgentissmo Rege constitutis publice ediceretur. . Edictum autem est in hune
Ordo Theologorum postulauerat: l
Vt succini e et ex certu rerum gestarum monumentis. mon Iretur, religionis christianae quae vis fuerit in vita. moribus, animis hominum per tria priora saecula. , MI. V. t T Tradi
314쪽
α9o XVI. Certamen littera rium et praemia
Traditae autem sunt ordini commentationes tres, sita quaeque laude insignes. . 7 iIma habet verba inscripta: 'o veritas sequar, , tua seinper vestigia premam.
Huius commentationis auctor tuam nobis dostrinae copiam et ingenii solertiam satis comproba quaestionem ppopositam bene per partes disposuit, sedulo examinauit, caute et cum iudicio tractauit, atque obseruationibus haud pyucis egregiis et exquisitis illustrauit. Visus autem est nobis . haud raro iniurius esse in virtutem et mores primorum christianorum, ac nimis rigidus et suspicax in iudicandis recte ab ipsis factorum momentis et stimulis. Orationem neglectam, passim obscuram et vagam esse animaduertimus. a z--IIda commentatio verbis Taciti insignita est:. ira et studio, quorum es ae protui a me sunt.
Huic autem dicto tota dissertatio plane accommodata et consentanea est. Accedit fontium studium, historiae ecclesiasticae cognitio haud vulgaris, iudicii vis atque acumen, orationis puritas atque perspicuitas, argumentorum nonnullarum nouitas pariter atque praestantia. In tot tantisque virtuti-hus. hoc, tantum doluimus , quod auctor m0dψnimia copia. modo breuitate atque inopia peccavit: quaedam enim Lapita amplissime et non sint digressionibus . alia succincte et fere tenuiter
IIIu commentatio itidem verba prae se fert
Huius auctor oratione vititur prybabili et clara, lde singulis primorum christianorum virtutibus lar'
315쪽
- . a. XCIX. 291gius, quam 'reliqui. exponit, religionis christianae vim egregim in moribus et animis hominum fotariandis iustissimis elogiis depraedicat, verum nec tempora accurate discernit, nec ex ipsis historiae fontibus satis haurit, nec in uniuersa materia tractanda satis perspicuus est. 'Cum itaque ordo Theologorum in secunda commentatione plurima videtet nitete, et paucis maculis ac defeetibus haud offenderetur, non dubitauit auctori. praemium regium decernere.' Scheda resignata nomen proditum est: LυDovicus AususTus PABrZ, II eldensis,
Seminarii Regii 'philologici Sodalis.
Oratori sacro e commilitonibus nostris proposita erat materia: - o potestate summi magiseratur inuiolabili, Von .derunvertetit heri Gemale der obrighest . Traditae sunt seminarii homi tetici antistiti orationes quatuor: tres publico auditorum ςxamini subiectae. Ponderatis argumenti et sermunis publici vitili 'nam ritisque praemio ab Ordine theologorum digitus iudicatus est: IOANNEs THEOPHi Lus ΚRONio, Gue halus.
Ab Ordine Iureconsilliorum proposita erat quaestio:
Qfaenam flnt legum senosium propria interpretandi principia, et Deciatim : an 'extensilia interpretatio ita tir locum habeat δ i .
, Traditae sunt Ordini sex commentationes, his
316쪽
αset XVI. Certamen litterarium et praemia .
Ι. Ogerunt precare bo ni virtutis lamos e. Nil nis poena malos peceando terret. At esto' i Regula peccatis, quae poenas irrogat aequus. Ne scistiea dignum horibiti sectere flagello. II. 'ξους tu χ' III. Prima sequentem honestim es in 'secuudis tertiisque son 'ere.
IV. Riaeos intra muros peceatur et extra. V. Tempora mutantur, et nos mutamur in illis. . VI. Inteνpretatione poenae molliendae poti s sunt quam perandae.
Inter has commentationes, licet nulla sit, quae non vel propter diligentiae veI propter ingenii signa, aliquam laudem mereatur, tamen etiam nulla ita est comparata, v ordinis desiderio plene satisfecerit. Desiderat enim ordo, in non ivllis, reeium quaestionis pro postae intellectum, dum regulae interpretandi, et subsidia inter elandi, condosae, et hinc permulta ad rem non pertinentia conscripta sunt: in Omnibus vero, desiderat regularum interpretandi, poenalibus legibus propriarum, plenam et luculentam expositionem. in primis' quod ad extensivam interprotationem attinet.
' E Verum tamen. 'cum et conatus laudabiles iuuenum, qui ingenii et industriae specimina exhi-hent, 'merito probandi sint et excitandi, censuit ordo: Iureconsultoruin, praemium adiudicanduse esse; et cum auctor commeritationis, , quae imscripta est: . . prima sequentem h assum est in secundis tertiis ε μηn re, licet dictione parum latina usus si, tamen inter
reliquoῆ emi heat 'iudieii acumine et o5 seruatione limitum thematis propositi; huic primam secum et
317쪽
i praemium regium Orda Iureconsultorum contulit. Nomen mox prolatum est': ' . AususTus CHRisTiANUS IORDANUs, Gottingen*.. Deinde ob eximiam diligentiam ac lectionis varii generis copiam, qua conspicuus est auctor commentationis, quae symbolum habet: inεωφορους ἐθους , huic alterum locum , et ut ad primum accedat, ab Ordine Iuretonsultorum decretum est.
Ab si cline Medi rum fuerat quaesitum:
quae sint vera, certa, eriicta et obseruationibus d clarata chemica corporum animalium ac vegetabj- sium elementa. -
i Reddita est ordini non nisi una commentatio
In ebntemplatione naturae nihil potest videri superua
Iuuenili exuberantia quidem laborat hoc scriptum commemoratis multis. quae aut commentatione non indigebant, aut leuiter saltem erant attingenda. aut omnino ad quaestionem haud spectabant; deest quoque ordo lucidus cum partitione idonea; proprio autem usu, aut experiendi et explorandi arte. lucem aliorum dictis affundere aut robur addere 'nimis saepe supersedit;.cum tamen illa. quae luxuriantius enata videri debent. recidi possint, dili- igentia autem et industria in conquirendis et congerendis aliorum Obseruationibus, et honorum librorum lectione et enotatione ita emineat. ut et haeo
laude suae digna habenda esse videatur; neque de- - . T 3 i sint
318쪽
ας4 XVI. Certamen litterarium et praemia
snt exempla experimentorum marte proprio institutorum in bile. sudore, cerebro. neruis aliisque corporis partibvss ordo medicorum hanc comis mentationem praemio a Rege constituto haud indignam esse pronuntiauit.
Renuntiatum postea est nomen auctoris: lo. Lu D. IORDAN. Gottingensis, Soc. phys privatae Gotting. Sodalis. -
duae propositae erant quaestiones; altera ordina ia: , Cum Graecorum et Romanorum notiones ethicaq. . fuerint valde imperfectae, extirint tamen e vitutes tempora et homines, quos praeHiaras vi tutes exseruisse negari haud postiir quaeritur: Quaen: in 'religionibus. hoc est notionibus ' religiolis et institutis sacris, horum populorum,' Graecorum et Romanorum, fuerint mox, entu mo- rnilia, quibus homines ad sirtutes exserendas ad- duri potuerint.. Exhibitam sunt Ordini commentationes duae,
altera Cum dicto: κυβος,. altera inscripta verbis: , - . 'Da facilem cursum atque audacibus adnue coeptis. VasOIL
Priori quidem comm eritationis audior littesarum antiquarum et lectionis scriptortim classicorum speci- men proposuit omni commendatione dignum; alia' tamen, quam quae in quaestione proposita erant, . attigit, docuit enim . eos qui ciuitates constitu runt, legibus firmarunt aut philosopbiam excolue-- runt,
319쪽
Ant. religionibus usos esse ad coercendos m derandos, hominum animos. Alterius comment tionis inscriptae: Da facilem citrsum auctor philosophica cognitione instructus ad quaestionem a cessit, notiones eorum . quae in quaestione contu nentur, , constituit. studio forte in nonnullis pautitulum molesto ac nimio; ut contra maior interdum copia desiderari poterat factorum et exemplorum in parte historica . ut doceret etiam, quid verrefactum sit, non modo quid ex opinionibus et in- . stitutis religiosis proficisci potuerit. ac debuerit. Habet laudem idonea partitio et ordo lucidus. et ipsa oratio latinitateni bonam redolens. Probata itaque auctoris doctrina, ordo philosophicus et praemium assignauit; priori autem commentationi verbis graecis insignitae laudem et elogium proximia victrici Ioti attribuit. . Aperta charta eius'. qui palmam'praeripuit auctor, innotuit: Io. AususTus BRIEGLEB. ciburgensis, i
Seminarii Regii philologici et societatis priuatae Illadiis humanioribus addictae Sodalis. . Aceessisse autem ad victoriam proximo loco apparuit
CAROLuri HENRICUM PARRY. Britannuum, qui eximia cum laude honarum litterarum iis postra 'academia studium prosequitur. Alteram quaestiohem extra ordinem ordo repetita vice propossierat:. Quas sint GErmaniae, antiquae et mediae, prouinciae. in quat esuuicae originis populi vel sponte immigrarunt , vel a Germanis ' silloribus fuerunt
320쪽
αρ6 XVJ Certamen litterarium: et praemia '
Prodierat sam superiore anno in certamen unus, sed solus; leueriori tractationi et sagaciori indagationi iustum tempus daretur. proposita est
qua ellio iterum hunc in annum. Verum euentus docuit, vires concertantium non pares esse certa- .mmi. Ρrobandum tamen 'isum studium constans et pertinax in conatibus' perficiendis . nec laude sua frustrandum. Certantium alterius commentatio lassignita erat verbis: ii dubitare, et aliquis nescire aus sumus; alterius dicto: i
indaeatio ipsa rerum tum maximarum tum etiam oecuti tissimarum habet si lectationem. .
'PIultas bonas rerum notitias in iis cumulatas vidimus. et copiosae lectionis fidem reperimus. Neque itaque veremur, prioris illius autiorem, . quandoquidem ille nomen ,luum prosteri haud cuncta ius est, honoris caussa prodere, GE. LUD. vlNTER . ex od iocesia Anne in Marser grauiatu Lucris Duriacens. Pronuntiatum nunc est de praemiis doctrinae et industriae . pro merito assignatis. Iudiciorum Nationes adiectas i ententiis videtis, commilitones,
ita ut et ipsi aequitatem perspicere et caussas seu seueritatis seu lenitatis et indulgentiae peruiὸere. pollitis. Ita vero nec victores, auditis iis quae desiderata sunt. hahebunt. cur studia sua in supplendis et .mplificandis necessariis et utilibus remittant, neque alii putabunt te habere . cur spem abiiciant de m liore conatuum iii posterum successit; immo vero acuenda est industria, exercitatione