Ia. Sadoleti De liberis recte instituendis, liber

131쪽

DM LIB. EG INSTIT. 3Initatur, quas direpto honore produxisset in publicum: etenim apud illos eruditos academiae pulueres,ubi ista quondam liberalius tractabantur,potior quaedam di magis occulta expedebatur huiusce artis uis, fructusc petebatur alendis atque ornans

dis bonis ingeniis multo uberior,a non in oculis o admiratione uulgi, sed in ipsius

Ueri contemplatione artis speculamenstis,quae theoremata Graeci uocant,positus esset, quae perpetua serie aliud ex alio, tan quam orta tractiam, sic subtiliter uere persspicuem monstrantur ut illa cognoscendi suavitate colentus animus,nil amplius res quirat nec suae tranquilissimae uoluptasti populari extrinsecus plausu uelit obstre. i. in V . Dii immortales tot ne di tanta nobis cognoscenda esse praecipis, praeserstim properantibus ad philosephiam vitiae

uideantur singula unius aetatem hominis

distinere facile posset etsi tibi ego assentisor, fateorc debere omnia percipi, si etiam potis est ad eam rem sane alacris animo sum: sed audio tamen saepe permultos acs

132쪽

finis nulla capi possit. Itaque habent illud

Theophrasti identidem in ore, qui mortes accusasse naturam dicitur, quae brutis animantibus,uolucribus* nonnullis perlonsga uiuendi spatia tribuisset,cum eorum nihil illa res interesset: hominem uero qui esset ad intelligendum oc contemplandum natus, tunc potissimum extingueret, cum is mented ratione bene uti uix coepisset: quorum de opinione quid sentias, item ad philosophiam percipiendam quam Procipue sectamur, ecquam in istis,quas com l. memorasti, artibus opportunitatem esse constituas, audire si placet fine uelim I A c maximam Pgule, ut tibi ad possieritis tuum respodeam prius neque eam simplicem di uniusmodi, sed multis ratio inibus utilem oc accommodatam nam cum omnis cognitio di scietia est liberalis,tum autem artes hae, de quibus iamdudum los

quimti ilius ipsius quam appetimus phi Iosophiae, tanquam unius magni corporis quasi membra quaedam sunt quicquid

enim

133쪽

DE LIB. EG INSTIT. 33 enim in rerum naturis tractandis nosce discue, quocunque illae e genere sint, di in illarum uero intuendo uersatur atque ins

haeret,totum sub ditione philosophiae est, ac lumine illius , tanquam ueritatis radio illustratur: porro in philosophia quaedam

sunt quae caeterorum maxima praestantssimam habentur squalis est de summo osmnium bono cognitio, dem eo quod sumsme est, quod taeteris causam ut sint praeshet:& siqua sunt alia eiusdemmodi naturae illius eximiae N principis cognata at que affinia: ad quae intelligenda,quoniam in excelsissimo mentis loco posita sunt, per huiusmodi studia, disciplinas, tamquam per cliuos gradus scanditur: mulatam adhibentur ex hisce ipsis facultatibus mentem animumc adminiculantia dc sublime tolli adiuuantia: sine quibus labare atque errare ferme esset necesse, ut has rum in hac quoque parte egregia artium opera utilism reperiatur uerum illa palamaris, quod auocant animum a sensibus, ipsumc docent,per semetipsum quae conssiderada sunt,ea seorsum a sensionum ors

134쪽

porearum strepitu solum in semetipso considerare θc cernere, quod est maxime cervitum N proprium philosephi munusmam cum naturas reru omnium, di illud ipsum quod sunt, uel summouerit procul natura conspectu nostr uel quas etiam obtulit, e tradidit nobis pene contubernales, tanatis eas tamen inuolucris contexerit,ut ausres, oculos, caeteros sensus permoveant

modo, menti autem ipsi, conanti appreshendere illud quod quid*est, offundant tenebras:non fuit mediocris operae,neque exigui laboris, facere animum ipsum sibismet uiam per mediam turbam, concursiounemo sensilium, di illud ipsum inuenire, quod quaeque res una est, unum ipsum scilicet idemcs semper, neque tempore Ullo,nem mutatione uariabile. Quod quoniam nullo pacto fieri potuit, nisi cohercitis, reiectis sensibus, ac illis etiam imaginum similitudinibus,que ex sensionibus rerum exterarum introductae in animum atque impressae uolitant vagae, contemplanti obstrepunt, silere penitus iussis: idcirco ut quae ars sic se gerere animum, atque a

sensibus

135쪽

sensibus quoad potest discedere, redirem

in sese maxime docet, ita maxime ad phiolosophiam utilis eae, atque opportuna est, quod in his numerandi metiendici discidiplinis praecipue licet cernere:illae enim meti ea tractanda cogitanda proponunt, quae a motu, quaesi sensu, quae a tempore, quae a uarietate, a discrepantia i contrar is pulsionibus penitus remota aliena exisssunt, perpetuamq; obtinenti immutainhilem in se ipsis constantiam ac ueritatem: quae cum sit familiaris philosophiae faculatas, mathematicae istae artes o scientiae, uel quod animum sic erudiunt ut solus ad speculandum sua ui nitie confidere conssuescat: uel quod ipsae quom philosophiae

partes tamembra quodammodo sunt, ad

illam ipsam aspirantibus noscedete quadam

tenus, nec sine honore debito sunt praestereundae . Nam quod magnitudo earum deterreat nonnullos, di desperare pene sibi cogat non est hoc artis nec difficultatis exuste, sed imbecillitatis, di desidiae uitium: equidem no eo inficias esse in artibus ipsis non difficultatem mehercule, neque opes

136쪽

13 6 c. o L. LI B. rositatem ut ita loquar)abhorret enim res a natura uerbi, sed subtilitatem potius, ecabstrusionem quandam rerum intelligibi lium, nequaquam expositam populo, nec patentem hebetibus tardis ingeniis,quae tamen acutorum, e ualentium ingenios rum aciem non effugiat, quo illa paruo ductu exima monstratione intentatam facile tam ineleriter penetrant,non ut ali nas oc inhospitas peragrare regiones, sed ut in suo regno dominari uideantur: est enim permagna hominum ingenijs innata uis, in quibus illa hominibus ab natura hene locata 5 constituta sent: at ita magna, ut neque numero rerum, quas concis Piunt, apprehendunt que, uincantur nesne tenuitate acumine frustrentur . Sed quemadmodum oculiquibus is naturam

gelid perspicaces sunt traditi, facili leni

conuersu in quam se cunq; dederint pars tem,celeriter omnia&sine labore quae uolunt contuentur Sic mens bene institutare subornata a natura ad omnia compro

137쪽

An si hoc esset dissicile tantopere plurium artium scientiata copiis se instruere, tot olim e scholis Graeciae doctissimi homines prodiissent:illamcn magnificam di gloriousam ut tum quia iidebatur,promulugassent uocem, sese paratos esse omnibus quacunque de re quis quaereret statim res spondere . Quod primus fecisse traditur Leontinus Gorgias: cui quidem ob eam

rem tanti honores a communi Graecia ha hiti sunt, ut ex omnibus uni non inaurasta Delphis, sed aurea statua collocaretur: quae tamen nouae ostentationis professio Principio in admiratione habita, postea turbaec multitudine idem facietium,prosfitentiumcp, euiluit atque alii tamen suo ingenio oc studio ostentando artium istaurum, quas liberales dicimus, di bonarum literarum regionibus se tenuerunt Vipspias uero qui in olympiorum celebritas te totius Graeciae multo maxima non statum ingenuas omnes disciplinas callere sese, earumcl: idoneum cuiuis autorem

magistrum se fore professus sit, sed palam

audiente Graecia,etiam annulum quem in I digito

138쪽

338 c. I AD OL LIB. digito haberet, seccos quibus indutus,passium quo amictus esset, ab sese factos ecfabricatos gloriatus est, nonne declarat nullam esse artem quae flugere hominis ingenium aciemo possit c quanquam iste quidem fortassis nugator,& ceteri cum itita gloria non ferendi. Ad illos te revoco, qui summam uim N gloriam perfectae sapientiae sine ulla ostetatione cosecuti sunt.

An tu putas quicquam fuisse in rerum natura, aut in ullius artis scientia, quod aut amplitudinem,prudentiam 'latonis,aut acumen ingenium Hristotelis,aut uberistatem Theophrasti aut Polemonis, Aracesilae, Chrysippi, Carneadis copiam diligentiam praeterierit: quanquim horum quidem talium & multitudine & gloria redundauit uetus Graecia, ut singulos nominare non sit necesse Nostri in hoc geneare infrequentiores, quod accidit fortunae Uitio. Vix enim aperto ad philosephiam aditu primus M. Varro ueter omnium doetissimus, deinde flumen illud aureum eloquentiae Cicero eo se immiserat,Romarana 3 ingenia secum pertrahebat, cumr

pente

139쪽

D E LIB. EG NITIT. 13sPente commutato reipub statu, barbari tamores ecliterae silentium optimis artibus indixere. Sed ut ab illis antiquis seculis ad nostra tempora deueniamus: non te puto arbitrari eum quem maxime miraris, quem semper in manibus habes, quem asendue legis Petrum Bembum, sine multas rum disciplinarum cognitione 5 scientia ad tam eximiam laudem eloquentiae ostius sapientiae peruenire potuisse:in quo quidem homine maximum est ornamens tum aetati nostrae constitutum, di mihi singularis ex eo laetitia,quando nos inter nos sanctissimo foedere amicitiae iam inde ab adolescentia coniunci nihil germanis has tribus in amore mutuo concedimus.Quid de Hieronymo Aleandro Quid de Desiis derio Erauno dicam, hominibus doctissiamis di omnium artium ac do strinarum cognitione, usu, memoriam celebratissimis Quid de Andrea Alciato nostro ac ne longius abeas tuus Paulo pregorius Lilius, cuius tu primo cum patre tuo etiam dum eum esses,autoritate ec diligentia bonis liis teris imbutus es: non ne complurium dos

trimirum

140쪽

ctrinarum scientiam sine dissicultate tanta assecutus est Nam is quot ipse assidue uiuit, quem nos quoque admirari soliti sumus,uir clarissimus o nobilissimus Ioan. Franciscus Picus, cuius tandem scientiae aut disciplinae expers ulli unctivisus est qui cum haberet domesticum exemplum quod imitaretur, hominis omniu in omni uirtute doctrina maximi, Ioannis Pici patrui sui, suo ingenio diligentiam persescit, ut non illum desiderare iam mortuum, sed eum in huius ipsius eodem sanguine procreati, doctrina e moribus recognosscere possimus Verum ne sit infinitum numerare omnes, qui studio acri atque inmunio praediti in pluribus artibus facultati hiis iuuerunt, sic in praesentia concluis damus.Cum haec quae in ingenuis 8c praes larissimis artibus posita sunt,habeat quasdam in dissimilibus generibus, consimi, lem tamen ad quaerendum ec inuestiganddum uiam,per qua tanquam uno eodemm spiritu omnia contineantur: facile patere ea bonis ex acutis ex uigilatibus ingeniis, iiso ad comprehendendum parata expos