장음표시 사용
71쪽
vg BELLI PELOPONNESI A ci Quo in opere dies noctibus nulla intermissione tu ne os septuaginta consula pserunt, uicibus quiescentes. Nam cum alteri congerebant, alteri somnuin cibum s capiebant, praepositis operi Lacedaemoniis, qui peregrini singularum ciuitatum militibus duces Plirem, erant,ail urgentibus. Hunc aggerem Plataeenses extolli cernentes, murum ligneum B ipsi componunt quem ubi statuerunt qua parte muri hostis aggerem excitabat aedificant laterculis uicinarum domoruin quas diruebant, lignis eos internectentibus, ne succrescens aedificiuni minus se sustineret: praetexentibus. ad tute Iam id cor is ac pa
iijs, ne& ipsit in opere er ligna missilibus igniferis ferirentur: Atque ita murus in mulatum altitudinis processit. NiliiItamen minus agger ex aduerso surgebat. At Plataeenses tale quiddam commenti sunt: Interciso muro, qua uineae aggeris admotae erant, illa: rum humum eperebant. Ea re Peloponnenses comperta, subactum coenum canistris arundinaceis eo ubi subtracta humus erat iniecerunt, ne sicut humus diffluens efferretur. A quo exclusii Plataeenses id quidem tulerunt, sed sub terra actis ab urbe ad agge
rem cuniculis per certa uestigia,rursus humum ad se subducebant, diu eos qui erant fotis latuerulit, ita ut illis etiam ais etiam aggerentibus, minus tamen moles cresceret, , subducto deorsum aggere crassidue in locum vacuefactam decidente. Caeterumue riti ne pauci permultis essent impares,hoc quoq; excogitauerunt: Omissa magni aedified contra uineas substructione,ab utros eius latere,qua muro humiliori committeba tur,intra urbem lunari specie murum ducunt,ut si magnus caperetur his, hic hostes intercluderet,cogere is iterum agere uineas, et procedendo duplicem laborem subire, magis etiam in ancipiti futuros. Promouerant autem urbi machinas ab aggere Peloaponnenses,unam iuxta uineas contra substructionein oppidanorum, qua subsstructio. ne uehementer quassata, animos illorum petiet refecerant, alias a labi contra murum. Quas oppidani tum circundatis laqueis refringebant,tum hac ratione, trabes ingen tes, quas ferreis longisscatenis utrinque a capitibus suspenderant, transuersas a binis antennis supra murum inclinatis porrectis , contraxerant et O quoties datura ictum machina erat, prominentem eius partem laxatis catenis,atq; et manu remissis praecipiti ineustione decurtabant. Post haec Peloponnenses cum ec nihil proficerent machinae,&aduersus uineas antemurale excitatum esset, mistimantes arduuin esse inter toriinperidimenta capere urbem, ad circundandatri sintroeani accitagmat,prius tanteri igia itentandum rati si possent ingruente uento inceladere,cum spatiosa non esset Omnia etiam
secum uersabant siqua ratione rem sine sumptu, Er sine obsidione conficerent. Allatositas materiae fastes ab aggere in id fossatum, quod ad murum prius interiacebat conii eium. ao protinus utpote a tanta hominum manu impleto processerunt, quantum plurimum alterius urbis occuparec loco superiore potuerunt. Iniecto que igni cumtulphure ac pice materiam incenderunt. Unde latum flammae excitatum est, quantum nemo unquam ad tempus illud inspexit duntaxat manu et inlistria factunt. Nam aliquando uentis collisa secum sylva in montibus sua sponte ignem edidit Er ex eo flam lare glirus. mam. Hoc incendium cum ingens extitit, tum uero parum abfuit quin oppidanos, qui alia mala effugerant, absumeret, exiguo urbis tractu relicto quo non pertingeret. Quod si uentus ut hostes sperauerant, continodus affuisset, actum de illis erat. Nunc illud etiam fertur contigisse, magnam uim aquae de coelo cum tonitruis effusam in cendium extinxisse, atque ita periculum summouisse . Hoc quoque frustrati Pelo
ponnenses, retenta quadam exercitus parte, caetera remissa, urbem muro circuna
dant,certo assignato singulis ciuitatibus loco, ducta interius exterius que fossa,ex qua lateres effecerunt. Eo perfecto,sub exortum arcturi relicto ad tutelam dimidii muri praesidio Cnam alterum dimidium Boeotii custodiebano cum exercitu redierunt affsuas quique urbes digressi. At Uataeenses cum liberos di uxores cum senioribus, atq;hominum nullius usus multitudinem iam anteeaeportassent,ipsi reIi qui qui obsidione
sustentabant quadringenti nucio erant,et Atheniensium octoginta, cu centum ac de
72쪽
L I B E R n. v eem sceminis quae panem facerent. Tot omnino fuerunt cuncti qui ad tolerandam ob
sidio item sunt constitati,nemine alio intra muros nec seruo nec libero: Huiuscemodi fuit Plataeensium aduersus oppugnantes praeparatio. Eadem aestate obsidionis principio,cum duobus milibus sui corporis armatorum, ducentis. equitibus, duce Xeno xempli. phonte Euripidis filio, cum aliis duobus ducibus arma intulerunt in Thracia Chalci densibus S Bottiaeis,frumento maturo.Et cum Spartolo, quae est in Bottiaea, copias admouissent, frumentum corruperunt. Videbatur autem ea ciuitas ad Athelaienses defectura quorundam, qui intus erant,opera Sed uocatu eorum qui haec nolebant, ex Olyntho armatae copiae praesidio uenerunt. Cum quibus Spartolo progressis, Atheni enses ante ipsam urbem conseruerunt pugnam,Chalcidensium. peditatum cum nonnullis auxiliaribus superarunt ad urbem: compulerunt: sed peditatus ac leuis arma tura a Chalcidensibus equitibus ac leuiter armatis superatus est, habentibus aliquot scutatos e regione .quae dicitur Crundis . Gesto iam praelio superueniunt alij ex Olyntho seutati auxilio futuri. Quos ut uiderunt ex Spartolo leuiter armati, addito animo tum accessione sociorum tum quod antea non inferiores fuissent, iterum cum Chalcis chiuisse studentam equitatu ae subsidiariis Athenienses inuadunt. Illi uero sese ad duas cohortes er At ille. recipiunt, quas cum impedimentis re Iiquerant. Qui quoties infestis armis se infero pristieri. hant toties ab hoste fuga fiebat: Cum rursus se referebant, infestabantur, missiliat inagerebantur,adequitantibus Chalcidensibus equitibus,&qua uidebatur adorientibus. Denim non mediocriter iam perculsos in fugam uertunt, longod tractu Persequuta tur. Athenienses Potidaeam fuga perlati, receptis postea ex foedere interfectis, Athe nas cum reliquiis exercitus reuerterunt. Ex quo desiderati sunt quadringcnti ac triginta cum omnibus dueibus Chalcidenses ac Bottiaei, ubi trophaeum statueruiu, in ortu oss suos legerunt in suas quis urbes discessere. Eadem aestate non mu ito post haec Ambraciotae Chaonem auidi omnem Acarnaniam uexandi,& ab Atheniensibus alie Abibu Manandi, Lacedaemoniis suadent classem ex socialibus urbibus parare, armatos mille in ruritatio. Acarnaniam mittere quod dicerent si secum illi cum nauibus simis ac peditatu irent, quandoquidem Acarnanes mari nequeant mutuo sibi esse auxilio, facile in potestatem redacta Acarnania,Oryntho re Cephalenia esse potituros, nec Athenienses itidem ut
nuper Peloponnesum peruagaturos:Spem quo Naupacti capiendae foret, Hispersuasi Lacedaemonij Cncinum adhuc nauarchum ec milites cum aliquot nauibtis e uesti gio mittunt,iussum instructa quam primum classe nauigare in Leucada. Studebant autem praecipue Corinthq Ambraciotis utpote suis colonis. Et classis quidem Corinathiorum Sicyoniorumqs circa oppidorum,instruebatur. Nam Leucadiorum, Anaectoriorum, Ambiaciotarum iam profecta apud Lcucada praestolabatur. Cnenius et mille eum eo milites ubi transfretarunt, ignaro Phormione, qui decem circa Naupactilpraefidiariis Athenier um nauibus praeerat,in terra confestim copias educit in aciem,
eto praesto fuerunt ex Graecis Ambraciotae,Leucadii Anactorii praeter eos mille Peloponnenses quos ipse adduxerat. Barbaroba Chaones, siqui no sub regibus,sed sub an e, o nuis ex principali genere magistratibus uiusio mille Photio-Nicanore ducibus, adiunctis Thesprotis, O ipsis sine rege agetibus Molossove, Antilanu duxerat Sabyllii Mo sputhus Tharypis regis adhuc pupilli tutela gerens: Hi auaroue Oroedus rex adiuncto CG Rirduxi.militio mille Orestaru Antioelii regis eo M permissu. Misit de Perdiccas cla Atheniensi Antita .hus mille Macedones v postea supuenersit. Hoc exercitu Cnemus noles e Corintho S.Asmur opperiri classem, profectus est,per. Argiu agrum iter facietes, cum uicum Limnaeam daemo . sine muris diripuissent, Stratu pue nersit maxima Acarnaniae urbe, rati si hane primam Q
cepissent,caeteras haud aegre in deditione uenturas . Acarnanes ubi cognouerunt ter ramultam manum aduenisse, & mari hostes cum classe affuturos, non miserunt nius tuo auxilia,sua enim quique custodiebant, sed Phormionem accersierunt iubentes ire
suppetias. Ille respondet id fieri non posse,ut cum classise Corintho solutura fit Naupactu fine praesidio relinquat, Peloponnenses in tres dispertiti acies ad urbem StratiW
73쪽
s8 RELLI PELOPONNESIA Ct.ium iter intendunt,eo consilio ut castris cominus positis, nisi uerbis ita duxerint oppi danos te oppidum tentetit. Et medium quidem locum in pergendo tenebant Chao nes dc Darbari alii dexteram uero Leucadii Anactoris is di quicum eis erant: sinistram autem Cnemus cum Peloponnensibus f Ambratiotis magno inuicem interuallo,a. miratiobsit, deo ut aliquado a mutuo prospectu abessent. Et Graeci seruatis ordinibus, exploratiss itineribus pergebat,dum idoneo in loco castra communirent. Chaones autem suis ui . . ribus freti,ut qui omnium illius continentis bellacissimi haberentur, non sustinuerunt castris deligere Iocum sed robore ipso seroces: additis aliis mutuo auxilio Barbaris,ur bem seipso clamore expugnaturos sperabant,suumq; id opus fore. Quos propius ac cedere Stratii animaduertentes,arbitrati si ab aliis seiunis os superassent fore ut nequa quam postea Graeci similiter accederent, circa urbem insidias collocant: illos iu , cum propiores lacti essent, ex urbe pariter, e rex insidiis prosilientes circunueniunt timorec liba d. perculsos,multisq; Chaonum trucidatis. Cum alii Barbari hos cedentes uiderunt, ne istu quidem iam sustinuere, sed in fugam se coniecere, neutro Graecorum agminum sentiente hanc pugnam, ita muItum illi praecesserant, sed opinante deligendis casti is occupatos .Quos postquam effusa fuga ferebantur,ad se receperunt,cotractis imagini nibus ibidem per diem quieuerunt : Straths non uenientibus cum ipsis ad manum,
Aciarnanes quod uidelicet alii Acarnanes auxilia non ferebant, sed eminus fundis cum periculo lassis speriti, cessebant quo genere Acarnanes excellere exiistimantur. Non enim eis Ioco moueri si, ne armis fas erat. Ubi nox aduenit Cnemus cum exercitu regressus trepide ad amnem
arum Pit Anapum,octoginta stadiis Strato distantem. post ero die caesos recepit ea foedere: Cr. cum Oeniades interuenissent pro amicitia ad cos concessit, prilisquam undis auxilia trai qm ira coirent , atque illinconines domum discesserunt. Stratii trophaeuiri statuerunt praeisse cum Batharis gesti. Classis autem quam ex Corintho & ab aliis sociis eae sinu Crisho ad Cnemum profectam oportuit,ne mari superiores Acarnanes opem ferrent, nouenit, sed coacta est per ipsos dies praelii ad Stratum commissi, pugnare cum nauibus uiginti quibus Phormio ad tutelam Naupacti praeerat. Nam eas Phormio extra sinum cum tenderent, obseruabat, consilio in aperto mari inuadendi. Corinthii uero methis
non tanquani ad nauale pratliunt, sed ad terrestre in ilitariter instructi . in Acarnaniam nauigabant, nihil minus opinantes, quam colatra figas septem & quadraginta Athenio enses cum uiginti nauibus alisuros conserere pugnam . Eos postquain uiderunterea
taliae urbi. uenientes , iuxta ipsorum terram sumptis ex Patris Achaiae iis qui in oppositam continentem ad Acarnaniam transibant nouerunt Athenienses este ex Chalcide Elie, no fluuio infestis proris euntes er licet noctu progressi, non tamen Iatuere hostem. Itaneeesse fuit in medio freto praelium facere. Duces indem qui in singulis ciuitatibus conra scholi. stituti fuerant.Cornithiorum autem Mathon & lsocrates & Agatharchidas. Et Peloli mi ponnenses quidem in orbem naues disposuere, quam latissimis ni poterant exitum ho=2 th Iliuin intercludentes, proris extra, puppibus intro iter sis, minoribus nauigiis in me, ii dium receptis, simul quinque nauibus omnium uelocissi inis, ut exiguo ex intertiat this inibis qua hostis incurreret, Prosilientes adesserit. Athenienses uero suas in serientsin gulas circumagebant, speciem praebentes iamiam inuadendi, ac pene radentes cursu, quos circuibant in angustum redigebant, uetiti a Phormione prius inuadere quamphorini la ipse signum dedisset. Quippe qui speraret fore ut ordo ille non perstaret,sicut in pus pruientia. gnam peditum, ut naues se inuicem compingerent, ac nauigia turbamentum prae herent. Ad haec flaturum e siliu uentum sub exortum aurorae fieri coiisuetum, ille obsnauigando praestolabatur, existimans tunc nec illos aliquo momento futuros stabiles, ε se suo arbitratu aggredi posse, ob maiorem nauium suarum uelocitatem, idiu uen to spirante praeeipue. Qui ubi flare coepit,& iam in arctum naues redactat, tum uento Pelopo nauigia px pellente, tum mediis cum exterioribus se compingentibus. uint*- nditiari si alteras turbare, mox alia in aIiam incidere, uiri contis inuicem alienam nauem a sua re
fit h. pelIere, uociferari. .Et dum se ab aliis tutantur mutuos coia uiciantur,nulla neqi priv
74쪽
L I B E R u. S, eepta ne* sulti exaudire: es quia remos in undoso mari referre non potiuerant, quipare homines imperiti , praebere naues minus gubernatoribus obsequentes. Ibi Phoramio tali in tempore suis signum dat, illii insecti primum unam ex praetoriis itauibus deprimunt,deinde caeteras quascungadorti corrumpunt, adeo tumultuose agentCS, ut . .
neminem hostium animum recipere permitterent. Fugientes itaque Patras uersus e Dymen Achaiae persecuti, duodecim naues ceperunt, ac plurimis eorum hominibus occisis in Molycricum nauigarunt, positolain promontorio trophaeo dinaui Neptuario consecrata,in Naupaetum reuerterunt. Peloponnenses quod confestim cum re Iiquis nauibus ex Dyme et Patris ad Cyllenem, quae sunt Eliorum naualia, abiere. e. Quo etiamCnemus e Leucadedi naues, quas cum his mixtas oportuit , post praelium ast Stratum gestum uenerunt. Huc praeterea mittunt Lacedaemonii Cnemo Timocrara Nobeticulistem Drafidam et Lycophronem, quorum consilio ille in re nautica uteretur, iubentes aliud praelium nauale commodius instrui,nec a paucis nauibus mare prohiberi. Uidebatur enim cum propter alia , tum uero, quod tunc prinium praelium nauale tentauearant, illud sane praeter rationem fuisse commissum, nec tantopere classem suam impas rem sed ignauiam quandam potius extitisse, non reputantes quantum distaret ab ipso Arum rei nauticat tyrocinio iam ueterana Atheniensium exercitatio. Ita cum indigna tione istos miserunt. Qui cum ad Cnemum peruenerunt,edicunt certas ciuitatibus naues,quae iam aderant reficiunt ex utilitate pugnae naualis. Phormio Nipse Athenas est nuntio uictoriae mittit,qui de hostium apparatu edoceat, iubet naues Er quam pluri mas quam maturrime sibi mitti,propediem praelium expectari. Athenienses ui, gmti naues mittunt mandant. ut simul illas accepisset in Cretam ante omnia nauiga aret. Nicias enim Cretensis Gortynius, Atheniensium amicus autor eis erat in Cydo
niam traiiciendi, quod diceret se eam iIIorum hostem in potestatem redacturum, sed cin hibhoc Pol iehnitas Cydoniatarum finitimos demereri studebat. His nauibus acceptis Phormio adiit Cretam ac iunctis Polichnitis agrum Cydoniorum uastauit. Ubi ue Irevitissatis Sc diffleultate nauigandi retentus ,non exiguum triuit tempus. Peloponnenses inre tur rea omnibus quae ad pugnam naualem pertinet instructis, in Panhormum Achaicum nauigauerunt: ubi interea Peloponnensis exercitus praesto erat, eis auxilio futurus. P homur, Phormio cum eisdem uiginti quibus pugnauerat nauibus profectus in promontoti Moi sum Molycricum, exteriora tenuit. Erat autem hoc promontorium pallium Athenis ensitu in . Nam alterum est e regione in Peloponneso septem fere stadiorum maris in
teruallo. Critat sinus os . Ipsi quo ue Peloponnenses Achaicum promontorium haudita multum a Panhormo distans,ubi aderat eis peditatus,subierunt cum septem et seoptuaginta navibus. Iidem ubi conspexere Athenienses, utrique altrinsecus in statione manserunt meditantes praeparantesqpugnam singulis diebus,sex septem ue eo conasilio quod neq; illi egi di e promontoriis in liberum mare uolebant, superiori clade conterriti ne* hi ingredi angustias, rati pro illis este in arcto pugnare. Caeterum Cne mus et Brasis das ex Peloponnensibus alii duces, uolentes primo quo; tempore Pu/gnam committere.priusquam aliquid auxiliorum ab Atheniensibus superueniret,concionem primum militum aduocauerunt. Quorum multos priore calamitate perterris tos cum animaduerterent,ad eos excitandos hunc in modum uerba fecerunt:
Coneio Cnemi & PeIoponnensia um ducum ad milites, SI quis uestrum uiri Peloponnenses propter superiorem pugnam, futuram retariamidat is non recte sibi timendum interpretatur. Nam S apparatus tunc opportu'nus defuit, ut scitis, nec ad praelium nauale nos magis quam ad exercitum nauiga hamus . Acciderunt autem aduersa non modica Er fortunae temeritate, de in Priantis pugnae naualis institia nonnihil obfuit. Itaque neque nostra culpa eveni
75쪽
ut superaremur:neq; contiem cum non usq;adeo sis uictus coiisilio, habeasq; aliquas apud te in contrarium rationes, ob id quod accidit animo consternari sed exist imare ut homines fortuitis fallantur,usa uenire,cunt eisdem tamen bene agi si fortes sint, sempsuo consilio freti, nec excusantes imperitiam,cuna eadem animi uix usqualia instret,ut fiant.Et sane uobis nequaquam ita deest peritia ut superest: audacia. At istorum quam praecipue extimescitis scientia, siquidem fuerit fortitudine praedita, memor erit inter aspera exequi quae didicit: sin minus,nullum tunc artificium ualet. Timor enim memoriam excutit, or ars citra praestantiam animi inter pericula nil prodest. Ergo illorum magori experientiae malorem opponite audaciam: timori,quia uicti estis, opponite quod imparati fuistis. Ad haec suppeditat uobis copia tum nauium,tum militum,in terra crnostia dc uicina ad pugnam naualem accinctorum.Plures enim ac melius instructife/re praeualent.Itasne unum quidem repetimus,quod uos deficiat: &quaecunq; prius peccauimus,haec eadem ipso experimento nos edocent. Praestanti igitur animo & pubertiatores dc nautae suum quisq; munus exequamini,non deserentes Iocum cuius afagnatum. Quibus non priorem, quam superiores duces fecerunt, commoditatem pu gnandi praestahisnus,nec causam ulli ut sit instrenuis. Quod si quis talis este uoluerit, is pro merito plecteturis renui uero dignis uirtute praemiis ornabuntur. Huiusmodi uerbis duces Peloponnensium suos animauersit.Phormio autem timens N ipse mis itum pauorem, dc animaduertens ca, addensatis inter se nauibus multitudinem classis hostiIis formidabant,uoluit conuocatos eos animare,pariter et ita praescias tempus ad monere.Nam semper antea quo animos illorum praepararet, negauerat ullam tantam classiena cui inuadenti non foret ab eis resistendum. Et ipsi milites iampridem hane inistra se fidutiam praesumpserant ut quia Athenienses essent, nulIi quamIthet numerosae Peloponnensium classi cederent. Tunc tamen eos cernens praesenti rerum aspectu anis modebilitatos,statuit audaciae monefaciedos. Couocatis; illis hoc modo disseruiti Oratio Phormionis Atheniensis ad misites. CUinuosanimaduertana uiri milites, pertimescere multitudinem hostium,convocandos censui, quod absurdum duco,eorum quae horrendano sunt, Iiorrore prae stringi.Nam isti primum idcirco tot naves, nec ex aequo compara iterunt, quod Prius superati, ex filia conscii sunt,non esse se nobis pares. Deinde ideo ueniunt tanquam in quo praecipue confidunt,eos deceat animosos est e,nulla de te alia audaces, nisi quod in
pedestri acie plerun* uictores discedunt , rati idem sem re nautica facturos. Quae fa evitas si qua eis in illo,inulto iustius nobis in isto adest. Quoilia ex ipsa animositate ni hil anteeellunt.Uerum hoc quod utri*in suo quisis loco expertiores sumus,nos audaciores facit.Lacedaemonii praeterea quod socioue principes sunt suae gIoriae gratia multos inuitos in periculum ducunt,alioqui nunquam tentaturi rursus pugnam,in qua ita superati sunt. Eorum uos nequaquam ratimescatis audaciam, Fibus ipsi uehementiorem,ut credibile est incutitis mettum: tum quia iani uicti sunt,tum quia existimant nos ita obstituros, ut nonnihil egregie dignum nobis agamus. Atq; hostes quidem qui numero praestant,ut isti,magis uiribus quam consilio freti inuadunt.Qui uero pauciores sunt,nec pugnare coguntur, ii confirmato ex conscientia ingenii animo audacter obis uiam eunt.Sodisti reputantes merito non magis exterriti sunt ob id, quam ob tantulum nauium apparatum.Multi iam exercitus per imperitiam a minoribus, quidam etiam per ignauiam profligati sunt, quarum rerum utrius* nos sumus expertes. Neg uero committam,ut quantum in me erit,aut intra sinum certamen ineamus,aut in eu perenetremus,cum sciam angustias laci non competere paucis i)auibus agilioribus sub peritis rectoribus contra multas ab imperitis insessas. Non enim aIiquis nisi ex Iongo proaspectu hostium,quasi hoe expediat in eos inuehebatur: ne* cum periclitabitur, quot es opportunti erit se subducere queat,nulli. sibi elapsus, nulli receptus:quae agiliorάε nauiumrenautarum opera sunt,sed neceste fuerit pro nauali pedestre certamen fie
rhmeliorems in eo conditionem plurium nauium Sed hatum ego rerum,quoad pop
76쪽
rero,curam habebo. vos uero apud naues in suo ordine manetes,e uestigio praeceptis obtemperate cum praesertim breui momento inuadendi constet occasio et inter agendum plurimi existimate ornatsi di silentium: quae eu aliis in rebus bHIieis condaeuiu,tum praecipue in naualib' . Propulsate igit istos pro dignitate eo vi, quae gessistis, magna uobis re in hoc certamine proposita,uirti spem Peloponnenfibus eripiatis, cii classe nauigandi, an Atheniensibus metum maris propiorem afferatis. IlIud quom uo his in memoriam redigo, nos superasse eorum permuiros, uirorums qui superati sunt mentes, nescire in eisdem periculis sibi constare. Talibus Sc suos Phormion adhortatus est. At Peloponnenses quandoquide ab istis non procedebas intra linum,a angustias uolentes introducere inuitos, sub exortu aurorae profecti, quadrato agmine uela faciunt intra sinum,suam terram uersus,dextro cornu procedente, sicut in statione steterant,ubi uiginti naues maxime celeres costituerunt,ut si ipsos Naupaei si uerius tendere ratus Phormion, ad ferendam opem idem iter intendat, non effugiat exterius uestificantis cornu incursum,sed ab eo intercludatur Phormion quod illi captabant ueritus pro oppido praesidiis carenti,ut proficiscentes inspexit, inuitus festinabundus 3 impositis in naues militibus terram Iegit,si mulis peditatus Messeruorum praesto erat a xilio futurus. Plos ut uiderunt Peloponnenses nauem naui sequente iam intra sinum aeprope terram nauigantes, id quod maxime uolebant, uno repente signo couersis nauihus dirigunt cursum in Athenienses ut quis* celerrime poterat, sperantes oena hostium classem a se captum iri. Caeterum hanc conuersionem & dextril corna subterfuge Atheni pes ubrunt in apertum mare undecim naues,quae praecedebant Caeteras fuga petentes terra Peloponnenses circfiuenire,premere, corrumperer homines quicunt enatare non Poterant,conficere: quasdam quas depresserant naues inanes trahere. Naunam demu cii
ipsis uiris ceperunt. Quasda Messenii subsidiu feretes cti armis mare ingressi cu costeridissent,pro tabuIatis pugnando eripuerunt iam trahi incipieres. Huc in modu supaue . re Peloponneses, corruperecy Atticas naues, Eorsi uiginti quae s cornu dextro locatae fuerant,undecim illas Atheniesium insequebant, quae declinata in altum fuga elapsie. Praeverterant hostem, 'xter unam: appIicantest Naupactu portum adeptae prope Apollinis templfi, couersis proris sese ad defensionem accingebant,fi cotra ipsos in terram hostes nauigarent. IIIi posterius uenientes inter nauigandu paeana canebant, tana
quam uictores. Harum Ionge prima Leucadia nauis unam quae reliqua erat Atticarii remeavere insequebatur. Forte nauis oneraria aliquantu procuI a littore ad ancoras stabat: quam Attica nauis eum occupasset,eio se circunegisset, mediam Leucadiam incurrit,demergiis. Quae res ex improuiso 8c inopinato cum accidisset, Peloponnenses terrore conis Athenie silisti,cussit Ad haec inc6positi,ut inuictoria sequelites, partim demissis remis cursum in hiis iis iurati
buerant,rem inutiIem sibi utilem Atheniensibus ad se ex breui spatio inuadendos, effvolunt aduentum plurium opperiri, partim imperitia Iocoria in breuia impegerant. Quod fieri uidentes Rihenienses subit audacia, una. se uociferaticie adhortates in eos tendunt. Illi propter ea quae peccauerarit, di quod incompositi erant paulisper modo sustinuere,ium dantes terga in statidem,unde discesserant,tendunt. orsi tamen sex naues quae maxime propinquae fuerant, Athenienses insecuti ceperunti re suas quas illi corruptas tunc primum ad terram religauerant, abstuIerunt, hostium aliis occisis, aliis quos ceperantreseruatis. Nam Timocrates Lacechemonius in naui Leucadia nauigans,quae circa onerariam est depressa,ubi ea fracta est, gladio se transegit, in portus Naupactum decidit. Reuerti Athenienses trophaeum ibi statuerunt unde profecti ubceriit mortuosj ac naufragia quaecunq apud oram ipsorum erant legerunt, ei sua hostibus ex foedere reddiderunt.Peloponnenses aute et ipsi trophaeum statuerunt pro ui Trophaea da
ctoribus agentes, ob fugatas ad terram quas corruperunt naues, dc eam quam cepes sui runt iuxta trophaeum in Achaico promontorio cosecrarunt. Post haec ueriti ne super,
uenirent ab Atheniensibus auxilia noctu uela feceruiit in sinE Cristaeum Corinthisso omnes praeter Leucadios, Nec ita multo post ab eorum digressu Athenienses e Cre
77쪽
ra uiueticu nauibus,quas ante pugna ad Phormione adductas oportuit, Naupactii appulsae fiunt:aestas 3 exacta,prius tu u classis Corinthu in sinu. Crissaeu discederet Cnemus & Brasidas et alii Peloponnensium principes edocti , Megarenfibus ineunte hyapi fuse eme uoluerunt tentare Piraeum Atheniensitum portum, qui uel cust odires nev clauaderetur, haud ab rei quoniam multo caeteris antecellerent re nauali Athenienses Raacitam aut fingulos nautas cum singulis remis,scalmis pellibus,quas remiges sibi in remigando substrauerunt Corintho pedibus ire ad mare quod Athenas spectat. ais i linc u celerrime tedere Megaram: deductis. ex Nitaa,quae sunt illorum naualia, quadraginta nauibus quae illic erant nauigare colastim in Piraeum, ubi nes ullae naues ad custodiam essent,nes expectatio ulla hostium ex improuiso unquam innavigantium, siue ex aperto et per otium,siue ex insidiis quam praesentiretur. Ubi uero hoc eis agere placuit statim abieruticumg noctu peruenissent,dc naues ex Nisaea deduxissent, in Piraeum contendebant,non etiam ut crediti sunt periculum metuentes. 8c quidam e iam uentus dicitur eis impedimento fuisse. Supra promontorium quod Salaminem respicit Megaram uersus praesidium erat,iuxta tres ad custodiam naues,ne quid inuehe retur Megarensibus, ne ue quid illinc eueseretur. Hoc illi praesidium sunt aggressi, itiremes uacuas deduxerunt:caeteram Salamine ex improuiso adorti diripuerunt, sed ab iis qui expugnabantur leuati sunt ignes, Athenas uersus,aduentum hostium significantes. Ex quo tantus peruasit animos terror, ut nullus fuerit maior eo bello. Nam qui in urbe erant iam Piraeum hostes inuectos arbitrabantur:&qui in Piraeo, Salamine ege
captam, tantum no in se ueniri,quod sane facile illi fecissent, si et cuctari uoluissent,
nee uento interpellati fuissent. Athenienses igitur prima luce populariter succurretes, in Piraeum naues deduxerunt festinanter; ac multo tumultu cu ascendissent, in Salaminem uela fecerunt, peditatu ad tutelam Piraei relicto Quos ubi sensere Peloponneses auxilio uenire magna ex parte Salamine peruagati, captis hominibus,praeda,et tribus ex Budoro castello nauibus,propere in Nisaea renavigarsit, difffi nauibus,quae ad Bu lor tempus deductae, nec mari ferendo satis firmae erant. Profectissi Megaram iterum Cosiclis rintlisi pedestri itinere redierunt. Quos apud Salamine non adepti Athenieses, et ipsi reuersi sui at, atqi ex eo die Piraeum impensius custodierunt, tum claustris portisu,tum aIta diligetia Per idem temp' elaea initia huius hyemis Sitalces Odryses, Terei filius, Thracum rex Opeditionem sumpsit aduersius Perdiccam Alexandri filium, Macedo, niae regem : & Chalcidenses qui sunt in Thracia, ob duo promissa, quorum alterum uolebat reposcere: alterum Atheniensibus ipse persoluere. Nam di ei Perdiccas prinpes licesu. cipio belli cum rebus eius ad perniciem spectantibus sponsionem fecisset. si ipsitim Si talces Atheniensibus reconciliasset,nec Philippum fratrem eunden ii hostem restituaeret in regnu,quae spoponderat non exoluit. Et ipse Atheniensibus receperat ubi societatem cum Perdicca iniuisset compositurust in Thraeia Chalcidicum bellu . Utraquep e. igitur causa expeditionem suscepit, & Amyntam Philippi filium in regnum Macedo Ap . nu ducebat cu legatis Atheniesiium,qui huius rei causa aderant, Agnone duce. Opor/tebatenim Athenienses quos esi classe dc peditatu aduersus Chalcidenses praesto esse. Aeditis nim, Igitur ab Odrysis ingressus, accersit primum Thraces quibusculis imperitabat,intra Rodorummo i Aemuin monte & Rhodopen ponto Euxino tenus de Hellespotito: deinde superato Aemo Getas et quaecunq; aliae cis Istrum fluuium magis ad pontum Euxinum uergen ,h. - incolunt populi, qui sunt GetT ex Scytharum finitimi, ae similes cuItu, oes ex eqs sagittarii, quos hippotoxotas dicimus. Praeterea euocauit montanorum Thracu perat iren multos,gem liberum et machaeris accinctu, qui D uocantur, Rhodopen plerosui in G,M. colentes partim mercede inductos, partim studio secutos. Accersit et Agrianes di LeLem. Osta caeteras gentes Paeonias imperii sui ultimos, usqad Gramos Er Leaeos Paeonas Simo is tu de Strymone amnem,qui fluit e Scomio monte per Graaeos ac Leaeos, ubi imperii est Nom. termin 'i hinc ad Paeonas sui iam iuris, illine qua spectat Triballos,qui er ipsi sui iuris
T sunt Peribus ac Tilataeis terminantibus,qui Seomium montem incolunt ad septentri
78쪽
ones continenter,al solem occidentem usq; ad ostium flumen ,ex eodem quo Nestusta Ebrus oriens imonte inculto,& sane Rhodope uicino. Fuit aute Odrysiorum impere Nesius siti. rium magnitudine ad mare usq; pertinges, ab urbe Abdemus ad pontet Eminum usq; Ehius . ad flumen Istrum. Ea ora ubi minimum spatii habet, potest ambiri nauigando, sit uelItus a puppi semper inspiret naui rotiida quatuor diebus ac totidem noctibus. Item iti mnere terrestri vhi breuissimum ab Abderis ad Isbrum, uir expeditus undecim intra dies transmittat:Et lata quide fuit ad mare Iogitudo. Per mediterranea uero a Byrantio affLeaeos & super Strymone,hac, hinc enim longissimus est a mari tractus,homini expedito tredecim intra dies peragrabitur. Tributu quos quod ex Barbaris gentibus Graecis; exigebatur sub Seutho qui post Sitalce regno potitus maxime id auxit quadrin seuthungentorum fere talentorum, fuit uis summa auri argentil. Nec inferiora his quae afferebantur ex auro & argento munera.Praeterres textiles ueI uillosas.uel Ieues, et aliam supellectilem ,quae non modo ipsi sed etia proceribus nobilibus f Odrysoru stata erant, longe alio quam apud regnum Persarum instituto,&quam apud alios Thraces, accipi deiidi deripi endi citius quam dandi. Deformius enim erat eum qui poscerer no dare, quam ecqui nidibin istu- posceret no impetrare. Tametsi hoc instituto plerunsi imperiose utebantur, quoniam nihil donanti, nihil transigere licebat. Ita regnum eo potentiae puenit. Quippe omnium qui in Europa sunt inter Ionium sitnu N ponisi Euxinum,hoc maximu extitit prouentu pecuniaru,ssi caeteris opibus,sed robore certandi di exercitus magnitudine multo est Scytharum gente inferius. Nam Scythis no modo quae in Europa,sed etiam quae tibis in Asia sunt nationes aequari nequeunt, ut singulae illis omnibus inter te concordibus resistant, ne in alia quidem solertia ae prudentia ex philti utilitate uiued1.Sitalces igiae tam ingenti plagae imperans,ubi comparato exercitu omnia in expedito fuerunt,pro fectus iii Macedoniam est primum per suum regnu, deinde per Cercinam molem ha cerebri nimbitatorib' uacuum,qui Sintos Paeonesj committit, eadem uia, quam ipse prius in expeditione aduersus Paeones fecerat succisa sysua. Eum monte transeuntes ad dextram habebant Paeones, ad finistram Smtosta Medos. Quem emensi peruenerunt in Do sinpipopall.berum Paeonium nihil in eo superando pasti,nisi aliquid morbo. Nam morbus incidit. Medi. Siquide Thraeum sine imperio non parum muIti uItro sequebantur praedae gratia. Ita DO 'em, que fertur omnis multitudo non minor eetum quinquaginta misibus extitisse, di haec
maxima ex parte pedestris,ex tertia aute ferme equestris, qui equitatus ex Odrysis praecipue constabat. Secundum hos ex Getis ex peditatu machaeriferi, qui e Rhodope deascenderunt, gens sui iuris,bellacissimi erant. Caeterum uero uulgus ipsa terribilissimumultitudine promiscuum sequebatur. In Doberum ubi coierunt, luce in rem fuerant praepararunt,ut e montis iugo inuaderent inferiorCm Macedoniam, quae Perdiccae parebat. Nam inter Macedonas sunt &Lyncestae, Er Elimiotae,& aliae in superioribus getes meiae illis at*obnoxiae: In hisc3 Perdiccas tegnii habebat. Nam eius pater AIexanoder ac progenitores Temenidae olim ab Argo oriundi, eam quae iasic maritima est Maiacedoniam primi adepti sunt,in eam regnarunt, belIo expulsis ex Pieria quidem Pieri bus qui postea sub Pangaeo trans Strymone incoluerunt Phagreten,aliac3 item oppi pl. da. Unde nunc quod sub Pangaeo plaga uerges ad mare uocatur sinus Piericus. Exea Puero quae nominatur Bottia Bottiaei,qui nunc Chalcidensium sunt confines.. Quinetiam in Paeonia iuxta Axium amnem occuparunt . Stetnent inem a motanis ad Pellam Axivit a. us; ec mare pertingente ac trans Axium Strymone tenus eam quae Mygdonia appel Piericus sma, latur eiectis Edonibus. Eiecerunt de ex Eordia, ita nanq; nunc uocatur Eordos, quom Stenent Grum permulti deleti sunt,aliquantulumla adhuc ex qs circa Physcam sedes habet. Nec chyuu τ non ex Alinopia Almopes:alias insuper gentes in potestate redegersit.Macedones hi Cesi u- quibus nunc etiam imperant, Aiathemontem Grestoniam, Bisaltiam,&ipsorum Macedonii Pollam: quae omnia Macedonia uocans quaeψ-Perdiceae Alexandri filiaetant,quo tempore Sitalces inuasit. At hi quide Macedones ingressis tam multis copiis resistere cum no possent,quaecunq; in regione crant comportarunt in Ioca munita,ac
79쪽
muros habentia,tum non admodum multa Nam postea Archelaus Perdieeae filius regno potitus,ea quae ibi utiuntur extrudiit, amplas j uias inuiuuit, ac extera ex usu hebli, equis, armis, aliod apparatu melius quam superiores oelo reges adori auit. Exeracitus autem Thracum ubi ex Dobem mouit, primum ingressus ea quae prius Philippi fuerant,ui cepit IdomenemrGortyniam uero dc Atlanta mealia quaedam oppida aecepit in fidem ob amicitiam Amyntae,cuius Philippus filius aderat . Europum autem cum tenvias et,expugnare non potuit. Dehinc in reliquam progressus est Macedoniam, quae uel ad dexteram Pellae iacet er Cyrrhi. His interiora non addi dottiaeam & Pieriam,sed Mygdoniam,Grestoniam, Anthemunte populatus est. Macedones cum sepa res peditatu fore diffiderent, accitis equis a sociis superiora habitantibus, pauci contra
multos adorti sunt exercitum Thracinmet qua impressi oem fecerunt,nemo sustinuit, utique equites egregios ac loricatos sed multitudine circunia se longe numerosiore ancipiti marte praeliabantur. Cumq; superatum se iri a pluribus alumaduerteret, pugilaad extremum inhibuerunt. Et Sitalces apud Perdiccam uerba fecit, quantobrem arma intulsiset. Et quoniam Athenienses cum classe no aderant,quippe non it tibi credentes.
dona ad eum legatoso miserant, partem copiarum in Chalcidenses Isottiaeos que dimittit,ais castellis extructis regionem uastabat. Ubi dum stativa habet, Thessali q ad austrum spectant Sc Magnetes & caeteri sub imperio ThessaIoru ThermopyIarumstenus Graeci metu perculsi,ne in ipsos iret exercitus, in armis erant. Trepidabant item trans Strymonem vergentes ad aquilonem Thraces quicunq; campestria incolunt.Panta insuper,8 Odomanti, &Droi et Dertat,qui omnes suis legibus uiuunt Sitalces autem cum Graecis Athenientam hostibus in colloquium uenit se illorum inductum nequaquam iure societatis inuicem invasuros. Ipse Chalcidicaturi Dottiaeam di item Macedoniam infestus uastabat Cui tandem cum nillil eorum confecisset, quorum gratia uenerat,di commeatu careret exercitus, atqs hyeme uexaretur,Seuthes Spar loci filius S ipsit patruelis, qui potentia secundus, suadet, uti qu1in celerrime discedat. Seuthen autem Perdiccas clam sibi cociliauerat, pollicitus sororem se ilIi cum pecunia daturum. Ita Sitalces persuasus triginta diebus et horum apa Chalcede octo cosumptis,
cum exercitu domu qua celerrime reuertus est. Et Perdiccas sororem Stratonicen uti spoponderat Setithe in matrimonium dedit: Atque ita circa Sitalcis expeditioem res gestae sunt. Ii autem qui apti l Naupactum agebatit Athenieses eadem hyeme postquam classis Peloponitensitum dii diuta erat, duce Phormione sub armis ad Astacum nauigarunt. Progressim in mediterranea Acarnaniae cum quadringetis mortim classiariorum armatis ac Megenqs totidem,eos qui dubiae in partes fidei uili sint ex Stratota Coronte, aliis soppidis eieceriant.Et Cynete Theolyti filio in Coronte deducto,iterum se ad naues receperunt, no ausi propter anni tempus Oeniades solos omnia Acarnanum assiduos hostes Iacestere. Nam Achelous amnis ex Pilidunionte deuolutus per
Dolopia, Agraos, Amphilochos, peris Aetiritanicu campu, superne Straton urbe in niadasq; interfluens mari miscetur: restagnatocs horii oppido intolerabilem utio hyeme propter alluviones militiam praestat. Iacet autem plerae; Echinadum insularum e regione Oeniadum ab alluvionibus Acheloi nihil admodum distaiates et quarum nonullae quoties torrens fiuvius humum aggessit cum continente iunguntur. Crediturs fore non ita multo p8st tempore,ut hoc non patiantur illae . Nam et aestus est ingens, multus, sabulosus, ra insulae crebrae & Iimi aggestu intersepiente ramissae, nec gradat tim,ne ui fluminis dissiparentur,sed ita ut non rectum aquis in Pelagus exitum praebeant et praeterea incultae de paruae. Fertur autem Alcmaeoni Amphiarai si Ilo post ma trem necata errabundo, Apollo terram hanc habitandam oraculo sigilifieaste, respondens non prius illum terroribus liberatum iri, quam in ea regione Iocum ad habitana dum reperistit: qui neq; dum a sole eospectus,neq; terra esset quando matrem necauit, ut omini alia terra ab ipso ob parricidi si prophanata. IlIecut aiunCincertus confiilii, uri
tande intellexit alliiuionem Acheloi eu esse, Satis j soli illud ad usum corporia uisum
80쪽
L I E E R III. cs est. Postquam occisa matre non exiguo tempore pererrasset,incoles 3 et rea Oeniades loca renauigauit, 3c d filio Acarnane cognomen regioni reliquit: Et de Alcmaeone Arari os unquidem quae accepimus eiusmodi referimus, Athenienses autem cum Phormione ex Acarnania in Naupactum profecti,primo uere Athenas nauigarunt, cum Portantes libera capita in praeliis naualibus captat quorum singula singulis redepta sunt, items naues quas ceperant. Et hyems haec finita est,ac tertius belli annus quod Thucydides conscripsit.
RUM PELOPONNEN; IvM LIBER TERTIUS. Neunte aestate adulto iam Eumento,Pes ounen flses ac socii duce Archidamo Zeuxidamifilio Lacedaemoniorum rege ingressi sunt Atticam, stativag is ohabentes regionem populabantur,excursioneso fa
ciebant ut consueuerant, Atheniensibus equitibus, quacunq; dabatur occasio, leuiter armatorum pluririmam turbam prohibentibus, ne progressa cum armis Iaederet Ioca urbi uicina. Comorati autem quoad comeatus suppeditauit, reuersi sunt in sua quid ciuitatem .sub ipsorti tamen in Atticam ingressum protinus omnis Lesbos praeter Methymna ab Atheniensibus defecit ,cum id iam inde ante motum besIum uoluisset,sed Lacedaemon q eam recipere noluerunt. caeterum opinione sua maturius deficere coacta est. Quippe obstruetidis portu hus,extruedis muris,aedificandis nauibus prorsius occupati fuerant,ut e Ponto quaecunque oportebat, sagittarii, humetum Sc quae accerserant,uenirent. Siquidem Tene dii cum quibus inimicitias exercebant re Methymnaei priuatim quoque vitarum Mitylenaeorum quidam,quibus propter factionem publicum erat cum Atheniesibus ho miliais mitium, indicium detulerunt omnes Lesbios ad commigrandum Mitrienen cogi,ac molene. Mitylenaeos omni apparatu ad defectionem spectare,Lacedaemon as Boeoti s v cognaris eorum administris:& nisi oecuparent Athenienses Lesbum amisturos Athenieses ut qui dc morbo iam vexarentur,& bello ob acerrimo: praeterea existimarent magni negoth esse Lesbum bello tentare,et naues habentes integris uiribus, non acceperunt ab initio delationem, re ipsos deferentes maiori ex parte redarguebant, quod uideli cet illa uera esse nollent. At postquam dimissa illuc legatione non persuasere ut Mityi lenaei Eequentiam ciuitatis ex caetera insula dc apparatum dissoluerent, timentes iam anteuerrere uoluerunt, mittis confestim quadraginta nauibus, quae forte ut Peloponnesum obirent in expedito erant:mhCleippide Din a filio ex tribus ducibus primo. Re nuntiatum enim eis erat futurum Apollinis Maloemis festum extra urbem, quod o chippiam inni Mitylenaeorum frequentia Iebraretur, memm esse,ut repentino aduentu adoria Apollinis marent. Quod si conatus procederet recte res se haberet: sin minus, Mitylenaeis ediceret, loratis stilum ut naues tradant, muros demolian no obtemperantibus belIii inferrent: Et naues quidem profectae sunt Decem autem triremes Mitylenaeorum auxiliares, quae ex foedere tunc aderant, retentae sunt, ae uiri qui in eis erant in carcerem coniecti. uidam tamen Athenis profectus in Euboeam, atque iIlinc terrestri itinere cuin Geraeston perueni set nactus ibi onerariam navim secunda nauigatione usus,triduo quam Athenis discersit Mitylenen delatus iruntiauit eis naues in se Atheniensium uenire. Illi neque ad MaIoentem exierunt: dc caetera murorum atque Portuum ubi semiserta erant sarcientis,