장음표시 사용
61쪽
s u EL Li PELOPONNESIA cI.nes indusgemus: sacra certamina, anniuersariacis sacrificia clim decenti priuatopi apparatu interponentes quoru quotidiana declaratio tristitiam discutit. Importantur liue propter magnitudine ciuitatis ex omibus terris ola, eueniti nobis ut no magis hine
natiuis bonis fruamur, sua iis quae sunt apud alios homines. In studiis aute rei bellicae hinc quo* differimus ab host ibus, ad hanc ui hem omibus exhibemus, nullis expulsionibus hospitii quempiam uel discere uel spectare prohibemus,qualii haec non occuItata sint profutura hosti si uidelit. Nes magis aut apparatui belloP aut fraudibus colidimus,quam id quod ipsi pstare possumus.Ad res agendas animi praestantia apud qsdani in discipIinis iuuenes ab ineu te statim aetate citrile robur pertinaci exercitatione nanciscunturinos autem,qui iam remistius uiuimus,nihilo tamen segnius hostilia discrimina adimus.Cuius rei signum est,quod nec3 Lacedaemonii per se latum sed cum omnibus terram nostram inuaserunt, re ipsi per nosmet finitimoru fines ingressi,eos qui domi sua tuebantur haud difficulter plerunt subegimus. Adeo nemo hostili unquam aduersus Oim nostra uim ferre se aiisus est,tum propter nostrii rei nauticae stuadium tum propter copias quas in diuersa tetrarum loca dimittimus. In quoru liquo conserta pugna cum aliquibus nostrum illi fuere superiores,cuctos nos superasse gloriatituriae cum uicti sunt ab uniuersis uici oscisse se praedicant.Quanu si quiete potia usquam laborum assiduitate, nec legibus magis u generosis moribus periclitari ueliamus,satius est nobis no defatigari aerumnis ante, aliam ueniant:& cum tempus est ibias subeundi, uideri subire non minus strenue,quam ii qui semper in aeria mitis assit. Licet hinc quoq; ciuitatem istam admiratione dignam sicut in caeteris cognoscere, Ictspeciosa quidem laeta mediocritate compIectimur. PhilosopIiamur autem id est, inopiam toleramus citra animi enervationenudiuitiisjutimur potius in rese opportunitate quam cum uerborsi laetantia Egestate suam nulli lateri deforme est: deforme, ut eam deuitet,n5 anniti. Adest plerea eisdem hominibus sua*simul de comuniunt imbecura:ec iis qui rebus agendis incubunt,no minor de reip. statu notitia. Soli essi nos eu qui nihiI rationis cli rep. habet non elue otiosum, sed inutile arbitramur. Iide si quas res reiste iudicamus csseipimus he, non existimamus oponem iis rebus officere sed potius no doceri prius illas sicut oportet uexequaris Nam hoc quoqipstantius habena , q, iidem pcipue in iis quae aggredimur,& audacia utimur, di ratiderctim aliis inscitia
& dura sinaul aptissi,neae iuccinda cognoscunt,oc ob id a periculis se non subtrahut.. Iidem erga multos ultro uirtutis officiis fungimuriquippe qui no accipie dis, sed datii m dis biisielisamicos eriparamus.Quoniam meliore conditione est qui benefacit peio ire cui bene siti eum ille quod fecit tueri debeathnuolent hic sciat se in dando nostratificaturum, sed gratiam redditurum. Iidem soli emolumeti magis quam Iiberalitatis fideliter eaeercendae ratione habita,aliis magnifice gratificamur. Atq; ut semel dica uis detur mihi haec ciuitas tum in totum esse Graecia: magisterivium per singulos uiros
corpus ad plurima rerum genera idoneum exhibere cum gratia pi aecipue et uerni state. Et quia haec praesentiarum non orationis laetatione magis quam rcarum ueritate nituntur,haec urbis potentia quam hi saltibus parauimus est locis meto. iae sola oniisum eape quae lasse sunt,fiama micut expimento csista Imaloi est: sola quae ii ec hosti octacurrens irascis ob acceptam ab illo cladem: ne is a subiectis male audit tanq indigna quae domines. Nessi nullis potentiam nostram, sed uel maximis testificamur indiciis, futuri psentibus uenturis. miraculo: nee desiderantes aut Homelle praecone,aut quisquis in fisens carminibus mulceat. Opinione rersi uelitas delet. Sed omia maria oesct terras nostra audacia peruias fecimus, ubiq; bonose maIorta incis separatim monumenata collocates. Pro hac igit civitate et isti(quia indignia ducerent ea euertiopraelialites gaiose occubuerunt,&reliquove decet uiasiquens uelle anniti. Quae caulla mihi fuIt,ut prolixius de ciuitate Ioquens,lum docerem non de par re nobis esse certame, et
quibus nihil simileadest,tum plana facere probationibus hos laudentide sibus nunc a f
62쪽
me habetur oratiotcuius haud ea quae maxima,iam dicta sunt Nam quae ego ciuitatis decora praedicaui,ea nimirum istorum at g eorum similium uirtuti debentur. Qualis non in multis Graecorum de suis operibus ratio constet, At mihi uidetur uirtute uiri, ut nunc istorum, uita significare,mors plane declarare. Etenim iustum est,eos qui praestare alia nequeunt, certe in bellis patriae fortunam in animo proponere: cum merum lius publice de ciuitate, quam peius priuatim meruerunt, hoc malum illo bono obruentes: ueIuti isti,quorum nemo neis diuitiis mollitus est,praeoptans illis in posterum frui:nem spe paupertatis in diuitias commutandae a stibeundis asperis retetus est, hostilis poenae quam salutis suae cupidiores Simul j hoc othium pulcherrimum periculum existimantes,uoluerunt ex ultione hostium ad haec peruenire: freti spe, id quod non uiderunt consequendi: dignu etiam opus,ex iis quae iam uiderant, ducentes cui se crederent:satiust esse in pSpuI da ui pati, in cedendo incolumesseri. Et cum dedecus infamiae fugiunt,rem corpore pertulerunt:& breuissimc intra tempus cum fortuna potius per summam gloriam quam cum timore transigeid Et isti quide, quales par erat,tales in patriam extitere. Reliqui uero debent minus quidem obnoxiu casibus optare, sed nequas minus audace postulare in hostes ut habeant animum: confiderantes non soIa oratione constaae profectum,quem apud uos non minus u ego cognitum habentes,ampliaret quispiam commemorando, quantum boni inest in hostibus propulsandis: sed uel magis,si contemplantes quotidie ex operibus potentiam ciuitatis efficiamini illi amatores.Et cum ea uobis magna uideatur esse, cogitetis uiros magnanimos, qui ius fiass intelligerent,in operibus prudeles,ista comparasse: de qui quoties eis ex sententia non cessistet, non statueriint sua uirtute fraudandam este ciuii tatem,speciosissima eam collecta donantes. Publice nan* corpora impenderunt: priuatim Iaudem,quae nunquam senesceret,acceperunt: simul&honorificentis linam sepulturam,in qua no magis ipsi sunt siti,quam sempiterna eorum gloria, ut sese quo
offeret tern pusue narrandi uel imitandi celebranda relinquitur. Quippe illii striunt uirorum omis terra sepulchrum: ne p id domesticorum tantum saxorum testatur iii, scriptio sed etiam sine scripto in exter algetes egressa memoria,nrugi aPIdanin v c Fusae quam apud urnas hospitaturi uos ipsi nunc ad imitandE uosis proponentes,
Giesicitatem exillimitates elle lilagratem,rursus Iibertate esse felicitate nolite bessica recuses e discrimina Nessi enim calamitost, quibus spes boni no adest, iustius uitae norarcant, quam ii quorum diuersa uitae cdditio, N praesertim optima periclitatur Triostiors est uiro prudentia praedito contumelia comes ignauiae,quam per robur re publieam spem sine sensu futura mors Ideocrum pari etes istoruin, nunc qtiicunq; adest is nomagis defieo quam consolor Cum ena multiplicibus dum educantur,ut scimus,sub iaceant accidetibus,praeclare cum illis agitur,quod praeclarissim si sortiuntur ut nune 1sti obitum, uos imore em, Squibuscu* datum est, ut e si uita feliciter aeta pariterdi finita cesseatur. Nec me falIit,arduum esse persuasu ne incestitiam selitiatis,quoties uobis istorum memoria refricabitur: in aliorum rebus secta dis, quibus ipsi aliquando exultastis, Er ex iis bonis non quibus nunquam potituri sed quibus diu potiti priuantur.TOIerare tamen oportet spe aIiorum liber si eos,qui in aetate adhuc sunt procreandi.Siquidem futura soboles,& quibusdam erit partieularis obliuio defunctoria et reipublicae bis proderit,quod eam nee desolatam patietur,& tutam praestabit. Noenim possunt aut par aut iustum crisilium dare ii qui exponunt periculis liberos isto rum more,& quino exponui. Uos uero qui in aetate processistis, quo diuturniorem uitam feliciter traduxistis, eo plus lucri uos fecisse existimetis: hoc quod superest uitae,breue futurum quod uti ob istorum gloriam leuius fiet. SoIa nanq; magnanimi eas non senesciti nee magis in affecta iam aetate Iactari delectat, ut quidam aiunt,quam honorari miti autem horum ac frati es qui adestis, magnum uideo uobis propositsi esse certamen.Nam eius qui fato functus est uirtutem nemo no solet prosequi laude,ae
fere supramodsi At uos non pares iudicamini sed aliquantulo inferiores esse eum
63쪽
S RELLI PELOPONNES iacipe uiuentium inter aemulos Ituor est, quo sublato,usitus cum benevolo celebiaturas sensu. Si quid autem me oportet de muliebri quoque uirtute commemorare, earum quae nunc erunt uiduitate breui, omnia exhortatione complectar. Etenim ingenti uobis est gloriae, non esse uos sexu uestro infirmiores,lioc est pudicas esse. Cuius rei deacus dedecus uenimiu cadit in uiros In liac ego oratione legibus iniuncta retuli quaescunque habui utilia aere ipsa qui sepeliebantur ornati sunt. Quorum Iiberos ciuitas hinc ad pubertatem publice alet,utilem profecto ec istis di futuris propones lauream
talium certaminum. Quae enim huberrima uirtutis proposita sunt praemia,ad ea opti- ... in quisque in rempublicam animo contendit. Iam postquam suos quisue necessariosi ii is deplorastis,abscedite. Actum est aute huiusmodi funus hyemerium,quia primus p. ohimi es finitus est. Ineunte aestate Pelopsinenses sociij ex duabus quemadmo in Attitavi. superiore anno partib' Atticam ingressi sunt, duce Archidamo Zeuxidami filio Lacedaemoniorume rege: castris; positis regionem populabantur. Vbi cum no multos pestis Athenia dies fuissent, morbus primu apud Athenienses coepit:prius quide, ut aiunt:alibi quor' v. que di circa Lemnum,di aliis multis in locis grassatus. Caetersi neus tantu pestiletiae,nes tantum fune i usquam fuisse memoratur. Nam huic nec medici pares erant ignoto eis inter initia:imo ipsorum plurimi extinguebantur,ut maxime illos adibant: nec alia ulla hominil ars,nee quae in templis exposcebantur,nec diuinationes, quae sunt id genus quibus utebant,omnia denici frustra fuerunt. Ead homines malo ipso euiocii eum moreretur,reIiquerunt. Incepit autecut ferturbprinasi ex Aethiopia, quae est super Aegyptum. Deinde in Aegypt si Libyamla descendit:& in regis magna ex parte regionem:confestim. Allienas inuasit, principio in Pyreo cotagioliis factor ita,ut ab eis diceres,uenena inputeos(nondsi enim illic fontes erant a Pelopdnensibus est se deiecta Mox de in superiore urbem processit: multos magis iam mors ingruebat. Referatur igiae hoe,ut cognoscat quis uel peritus medicinae,uel imperitus,unde credibile sit id extitisse,quas ue satis idoneas existimet causas,quae ad latam mutationem uim haberent. Ego uero quae potero referam,S quae sibi quis p propones, si quando Thu dides hoc rursus incidat,iam praedoctus habeat aliquid praecipue,unde non ignoret,aperia
- jecorae- am S ipse passus hunc morbii, alios patientes intuitus Enimuero annus ille, ut con fessione fere omnium constat maxime immunis fuit . iliorum naothoisi. Quod si quo quis alio prius labor abat, is morbus in hunc omnino conuertebatur. Caeteros quo salubri corpore repente nulla ex causa corripiebant ante omnia capitis acres feruores,
oculorum suffuso ruboris,adusti .Introrsum uero statim lingua eum faucibus sanguinolenta visebatur,spiritus arcte,& cum graveolentia meabat. Deinde ex iis sternutatio raucitas 3 existebat nec diu post,labor in pectus cum uehementi tussi descende,
brevia si cum ad praecordia haeserat, illa uexabat: sequebantur cunctae feIIis di humoris quae a medieis nominantur apocatharses,Bc ipse cum ingenti ruciatu : N plerisus inaanis incidebat singultus,actem ciens spasmum: qui in quibusdam protinus,in quibusdam serius sedabatur.Et corpus quidem exterius non admodum serues tactu erattinetque pallidum,sed subrubrum,fuseum,minutis pustuIisae papulis scarens.liaterius autem ita ardebat, ut neq; peril tenuia uestimenta aut sindones iniici,nem aliud quippianili nuditatem sustineret Ioecfidissimu erat in gelidam seipsos aquam abiicere,id quod Attende gies in puteis multi eorsi quibus custos deerat fecerunt, inexhausta siti adacti. Quanquam aesti , perinde erat nimis ac minus bibere. Accedebat huc inquies membrorum,pei Petuaduigilia. Neque uero corpus quoad morbus augebatur flaccescebat, sed opinione ho . minum sortius pesti reluctabatur. Adeo pIurimi intra nonii dc septimum diem ab ara. l. dore urente uitaIta necabantur: adhuc a Iiquid roboris habentes,aut si hoc tempus exsissent,tamen desidente ad uterum morbo,at* illum aintra concutiente,id is cum assa
duo profluuio, multi quo post modii debilitate ipsa peribant.Peruagabarem omne corporis superficie,in capite primit coalita lues. Ex qua utiq; perniciosissima, si quis
conu, estebat,eius uiolentiam significabant extrema membrorui siquide ad uerenda
64쪽
hantur: quidam amissise ' oculis. Sunt etia quos simulac surrexerunt,omnium paria ter cepit obliuio, necessariorum quoq; ac sui ipsoruan, Nam genus morbi in singulis ex maius quam ut exprimi,& acerbius, quam ut humana natura tolerari possit et in hoc declarans praecipue aliquid aliud fuisse praeter consueta, q, cum multa hominum cadaueta iacerent insepuIta, alites quadrupedes 3 ea uel nsi adierunt,uel quaecunq; guastarunt attigerunt*,periere. Quibus ex auibus euidens fiebat coniectura,se neue circa cadauera,ne; alibi visebantur. Canes magis propter hominis consuetudinem mali si gnificationem dabant. Verum cui alia multa calamitatis genera praetereamb quae singulis acciderunt,aliis quam aliis asperius,eiusmodi in totum morbus fuit, cum aliud quia dii insolens accessit,quod tune animos amigeret,q, quicquid fiebat, proficiebat in mothum .Peribant alii per incuriam,alii per multam curationem, nec de ulla medicina constabat, quam quis diceret utilem fore,si offerretur. Quod enim alteri proderat, id ostiaciebat alteri.Corpus integrum erat, nullum prae se ferens roboris imbecillitatis ue disecrimen: id. etsi qtrantalibet obseruatione curaretur, a peste corripiebatur. Teterrimis tamen totius mali fuit animi defectio,quoties quis Ianguoris sibi conscius, protinus anticipata desperatione sui, multo seipsos magis destituebant, nec languori resistebant. Et quia alius ob alterius curationem plus laedebatur, ritu ovium moriebaturiquae pri cipua mortium caula extitit. Nam siue prae metu inuice non adirent, destituti peribat: unde multae domus uacuae factae sun nsiue adirent, inficiebantur:di praecipue qui offit, cd gratia diligentius aliquid administrassent, utpote pudore non adeundi amicos, ipsi sibi non parcentes. Postquam domestici,eos qui uita excesserant,coplorauerant, deficiebant Iuis uehementia superati. Uerum ii praecipue morientem haborantem. misera hantur,qui ipsi evaseranti quippe id iam antea experti,ac de se securi.Nem enim bis etidem morbus corripiebat duntaxat ut extingueret. Qui quidem ab aliis beati celiseban
tur, dc sua ipsi sponte ob suae sospitatis Iaetitiam spem in posterum praesumebat, ne qIalio morbo absumerentur. Angebat autem eos praeter ingruentem pestem coportatio rerum ex agris in urbemnis qui ex agris migrauerant,grauior. quippe domorum penuria,in cauernis utiq; tempore aestiuo animam strangulantibus agitabant. Ita non modo sine ulla dignitate expirabant,sed alii aliis immortui mutuo iacebanti semianimesi inutis N eirea fontes omnes aquae desiderio uolutabantur Quin ipsa templa in quibus tahernacula fecerant,referta erant illie mortuorum, hominibus uiolentia mali quid agenrent non habentibus,abalienatisq; a cognitione sacroriam sanctorum: perturbatis paria
ter omnibus sepulchrorum iuribus, quibus antea utebantur, cum sepelirent quis p ut poterant. Multi quom crebra iam familiarium strage, quia idonea deerant, ad pudedaeonuertebitur sepulchra. Nam alii occupatis quos aIieni extruxerant pyris, mortuum suum imponebant,i emi, subiiciebant: alii cum alter arderet superiedio quem fer hant, abibant. Unde primum incepit in ciuitate uitium hoc in maius euasurum. Facilius enim quis audeat ea quae prius occulta uosuisset ne comperta forent inimicis uolia Plati. videntes tam in promptu fortunae commutationem, beatos repente morietes, modo inopes repente illorum bona consequentes,operaepretium putauerunt,ad sub ita gaudia uoluptates. transire, diurnam albitrantes 8c uitam'pecunia.Nemoq; pee honestatem quam cernebat animum induxitiad inferendas sibi aerumnas, inexploratii habens,priusquam ad illam perueniret occumberet nee ne .Quod autem in praesentia erat iucundum, undi*ad animum pelliciens,ider honestum constituebater utile,deorum metu aut hominum legibus nequau coercitus: cum in aequo poneret pium uel impium esse,uidentes aequaliter cunetos oppetere morte, nec timerent eousq; uindictae ueniendum,ut delicta uiuentes luerent: multog maiorem illius iudicii poea nam imminere, in quo tulissentiam facta sententiam,quae antequam decidat, consentasneum esse se aliquantulum uita frui.Tali igitur clade Athenienses circumuenti uexabatur,hominibus intra muros mortem obeuntibus, re extra hostibus agrum ferro ignio
65쪽
uero hoc carmen quod senes aiebant iampridem decantari: Doriacum ueniet limo comitante duellum. De quo altercatio erat nam Aoinoc, id est, pestilentia in hoc carmine ab antiquis nomi naretur,an X sto. id est fames. Sed euicit impraesentiatum merito peshilentiae interpretatio. Ad ea enim quae patiebantur homines oraculum retorquebant.Equidem ellisti
mo si aliud post hoc aliquando eontigerit Dorieum bellum,itidem ex rerum fide fame
cantaturos. Memorabant praeterea qui norant oraculum Lacedaemotuorum, cum illis
deus consulentibus an oporteret bellum mouere, respondit, penes omni conatu beblantes uictoriam fore, quo ipsum auxilio. Itaq; similia circa hoc quo futura augu/rabantur. Morbus autem primo statim Peloponnensium ingressu coepitmee ipsam Peloponnesum inuasit, ut dignum relatu sit. Athenis praecipue grassabatur. Secundo lota ea aliis oppidis, ut quodi frequetissimu populo erat: Et haec quidem q uae circa naorbum extitere. Peloponnenses uero ubi campestria populati sunt, in partem, quae maritima uocatur,processertuit u 3 ad Laurium ubi sunt argetea metalla Atheniensibus, di hanc primum quae Pelopsinesum speetat, deinde quae ad Euboeam Sc Andrum uergit, uastauerunt. Pericles autem tune quo* dux in eadem perstabat sententia, sicut sua petiore expeditione fecerat, ne Athenienses exirent. Qui cum hostes adhuc in campo agitarent, priusquam maritimas copias promouerent, centum naues ad inuadendum Peloponnesum instruebat: quas omnibus praeparatis soluit, ducens in iis Atheniensi sum armatorum quatuor milia,trecentos equites in hippaginibus, quas tunc primum ex uetustis nauigiis fecerat, comitantibus Chiis et Lesbiis cum nauibus quinquaginta. Dum solueret Peticies cum effercitu, Peloponnenses ad maritima Atticae agentes retia
quit. Ubi peruetum est Epidaurum, qui est in Peloponneso,magnam agri partem populati sunt,adortis urbem in spem uenerant expugnandi, sed non successit. Recipientes se illinc idem fecerunt in ora Troerenide et Halide& Hermionide. ar Ioca in
Peloponeso sunt ad mare omnia. Profecti illinc in Prasias,quod est in ora maritima Laconicum oppidum sua stato agro ipsum ceperunt diripuerunt. . His actis domum re diere nec nacti sunt apud Atticam Peloponnenses iam domum reuersos. Qitanditi Pelopolineti si in Attica erant,er Athenienses cum ciasse nauigabiant, tant diu morbus
Atthenienses domi foris que uexabat. Ex quo ferebatur Peloponnenses metu morbi, quem de transfugis discebant in ciuitate saeuire, di simul sepeliri mortuos sentiebant. taptim ex finibus excessiisse. Hae autem expeditione Peloponnenses cuin diutissime mansissent, uniuersam regionem ferro populati sunt, quadraginta ferme diebus illic consumptis. Eadem aestate Agnon Nicia: tr Cleopompus Cliniae filius collegat in pistura Periclis,sumptas easdem quibus ille usus fuerat,copias festinato duxerunt aduerasus eos qui sunt in Thracia Chalcidelises: Potidaramg adhuc obsessam cum peruenis sent machinas urbi admouent,omnii ope illam expugnare conantur. Sed nem cona tus hic, neq; apparatus alias processit,interueniete morbo,qui prorsus in Atheniensi um exercitu gratiabatur ita ut eo prior exercitus, ob hunc qui cum Agnonesti perueflnelat laederetur cum hactemis P spera ualetudinc usus esset. Nam Phormio cum milisse sexcentis apud Chalcidenses amplius non erat. Ita ut Agnon mille quinquaginta mistitibus quadraginta circiter intra dies morbo amistis, Athenas renauigauit, relictis pris stinis in Potidaeae obsidione militibus. Post alteram uero Peloponensirum inuasionem, Athenienses cum & ager ipsorum iterum ferro uastaretur, er morbo pariter ac hello premerentur, mutata uoluntate periclem insimulabant, tanquam autorem ipsiis belligerendi, eis calamitates referebant acceptas. Igitur ad cedendum Lacedaemoniis ani mo inclinantur. Sed mitti aliquot legati re infecta redierunt. Tunc undis consitIn inopes in Periclem inuehebantur. lile cernens eos praesentem statum aegre feretes, omnisas agentes quae ipse perviderat, aduocata concione( adhuc enim pior exercitus erao
exhortatus est eos ad bene sperandum,reuocans iracundiam ad lenitatem, et metum
66쪽
adsiduitam, procedens: at* hune in modum Iocutus est: oratio Periclis., TEc inexpectata mihi uestra in me indignatio fuit intelligo enim eius causaso
L i eam ob rem coegi concilium, ut in memoriam redigam ac reprehendam,si quid uos haud recte uel mihi succensetis,tiel aduersis succumbitis Ego enim existimo, melius agi cum ciuibus priuatim, si tota ciuitas fortunata sit, quam si per singulos ciuesse, lix sit,publice ueto labefactetur. Nam quum euertitur patria,is cui priuatim bene esst, nihil tamen minus et ipse euertitur: cui autem male, is in illa prospere agente multo magis ineolumis est. Quoties igitur patria suas ipsius potest tolerare clades,quas ne mo unus possit, quo pacto non conueniat uniuersos illi opitulati, neq; id quod nunc agitis, domesticis iacturis attonitos,reipublicae salutem pro dereli sta habere, incusanates me qui bellandi consilium dedi,ato adeo uos ipsos qui id eoprobastise Et mihi ta liuiro irascimini, quicut reorosum nulli secundus, uesia cognoscedo quae opus fae omni uel in explicando,uel in amanda ciuitate, ueI in uincenda pecunia. Nam qui liosuit, ne sid quod sentit explicat, perinde est ac si nesciret. Qui uero utruncs habet, nisi studiosus rei publieae fuerit,is peraeque nihil ex utilitate ciuitatis loquetur. Cui autem hoc etiam affuerit, si idem pecunia uincatur, pro hac una habebit cuncta uenalia. Ita usi mihi haec omnia mediocriter praeter caeteros adeste uos iudicantes, de bello gerendo fidem habuistis, nune haud probe eidem crimen imponitis. Etenim eos qui prospera fortuna utuntur bellum praeoptare quam pacem magna uecordia est: sin uero neces se sit,aut finitimis cedentes imperata facere,aut pro uictoria belli adire discrimen, profecto qui cedunt, iis qui resistunt uituperari digniores Et ego quidem idem qui antea
sum taeca sententia discedo. Vos autem uacit Iatis, quos constat integrare mihi acquiis escere,accepta calamitate poenitere,errationem: meam uestra infirmitate metientes notectam iudicatis. quia sensum molestiarum unusqui hactenus habuit, comunis auratem utilitas nondum patet. Magna: mutatione facta, er hac ex leui momento, mens uestra languescit ad ea perferenda,quae decreuistis. Rapiunt enim consilium repenti na et inexpectata o Ionge praeter opinionem accidentia id quod nobis eum circa alia,
tum uel maxime circa morbum usu uenit.Tamen cum urbem ciuitatem magnam haheamus, Sc perinde egregiis institutis simus educati,deret ne maximis quidem nos in commodis uelle succumbere nee ampIstudinem nostram Iabelactare. Nam aequi iuris esse homines censent Naccusere eum,qui per ignauiam gloriae quam obtinet deseitor est Nodisse eum,qui per confidentiam gloriam ad se non pertinentem affectat. Sepota
sitos priuatarum rerum dolore debemus salutem publicam uindicare, huic belli labori, ne magnus fit,neve aliud contingat, resistentes.Et satis quidem illa sint, in quibus alias tapedemostraui,me non iure uobis in suspicionem uenire. Aperiam autem de hoe,
quod nem ipsi uidem-i unquam cogitasse, cum uobis assit si de magnitudine loquor
imperio neqvi ego in pi istinis orationibus usurpaui,ne nunc quidem memoraturus, utpote specie ipsa iactantiusculum nisi uos praeter rationem attonitos uiderem. Ipsi qui dem existimatis in socios tantum uos tenere imperium, ego uero pronuntio, ex dua' hus partibus, quae in usum patent terra mari, uos alterius insolidum potentissimos esse duntaxat quatenus obire comestis, di si pIus obire uelletis, potentissimos fore Nea 3 est hac tempestate rex quispiam, aut aliqua gens, quae uos instructa quae nunc adest classe nauigantes prohibere possit .Qua ex potentia ut apparet ne iis quidem caremus, quae uos magnifacitis ad domesticum S terrae usum pertinentia. Itaq; non est consen, taneum,iniquo uos ea ferre animo,& non potius aequo atq; sedato, existimantes orna
mentum diuitiarum apud potentiam esse, R Iibertate per nos incolumi facile haec iri recuperatum: quae usi no seruamus sed imminui libenti animo patimur, in neutro nodegenerare nos a patribus nostris iudicandos, qui haec non ab aliis acceperunt sed in boribus suis parta atq; custodita nobis tradiderunt. Nam turpius est, quam conatu PO Pth M.tiendi frustrari, exui Potientem. Conuenit aduersus hostem ire nos non modo eo
67쪽
fidentes sed etiam fidentes. Siquidem confidentia ex improuisa quo F prosperitate iri ignatium etiam aliquem cadit: fidutia uero praebet ei, qui se consilio credit, ut hosti praeualeat, id quod uobis accidit, & in pari conditione fortunae: solertia ex altitudine
mentis tutiorem reddit audaciam spei cuiusuis in lubrico est, minus fidei habens, qua ex praesentibus copiis,consilio, cuius exploratior prouidelia est. Dccet item uos publicae ob imperium dignitati, qua cuncti laetamini , consulere, nullum recusantes labos rem nisi sc honores recusetis et neq; exit imare de libertate tantum amittenda rem esse, sed de amittendo imperio periculum quos subeundum, ob eas quas in imperio constraxistis offensas, a quo dilaedere uos iam integrum non est. nequis hoc impraesentia rum ueritus existimet se nullo negotio liberaliter degere. Quippe imperium ianaue luti tyrannidem administratis, quod sumere quidem uidetur eis iniuriunt, deponere aute inperieulosum. Nam huiusmodi homines qui bellum timent,pers iadendo, at os protinus et ciuitatem perderent, & si quibus ipsi praeessent, eos liberos esse sinerent. Eitinui ero otium neq; potest esse incolume, nisi negotio modificatum, laeui in princispe ciuitate conducit, sed in ea, quae bona fide tolerat seruitutem. Uos uero neqvi huius,cemodi ciuibus seducamini,neq; mihi succenseatis,cui de bello gerendo fuistis assensi. Quod si hostilis aduentus ea fecit quae facturum esse credibile erat uobis sibi obedire nolentibus, et si accessit praeter expectationem hic morbus, res sola omnium spe nos stra potentior, unde scio me magna ex parte magis inuisum esse, profecto iniuste me perosi est is,liisi et quoties uobis prospere praeter opinionem euenit, eam milii felicita tem referatis acceptam. Oportet enim quae diuinitus, necestario: quae ab hostibus pro fiet untur fortiter ferre duae cum fuerint olim in more huius ciuitatis, cauete ne nucdissoluantur in uobis . cum praesertim sciatis eam apud omnes homines ideo maxismum habere nomen, quod non cedat aduersis, quo diu plurimos labores ac plurima corpora in bello consumpserit,& summa ad hanc diem sit potita potentia.Cuius apud posteros in aeternum si quando nune cedamus( Natura enim comparatum est ut omia
decrescanCmemoria deseretur,atus adeo Graecorum, quoniam Graeci nos Iatissimum tetulimus imperiunt,ae maxima tolerauimus belIa,tum aduersus unitiersos tram aduersus singulos. ciuiratemhi opulentissimam Er frequentissimam habuimus. Qitati tuam qui segnis haud dubie uituperabit. sed rerum nerendarum s Fudiosus ae in labi tur. Quod si atris opes non adeptus sit, inuidebit. Caeterum odisse di incestum esse o mnibus quidem in Do tempore contingit, quicunqpse dignos exist imarunt ut aliis imperarent. Quisquis in maximis rebus inuidiam suscipit , recte is consulit, nam odium non admodum resistit.verum splendor in praesens,& perpetua in posterunt gloria celebranda relinquitur. Quae duo uos prospicientes, decus futurum , dc dedecus praeissens,alacri iam animo decus capessite, ac dedecus deuitate,nullum ad Lacedaemonios caduceatorem mittendo,significantes nos praesentibus aesumum opprimi, tanquam inqui quoniam inter accidentia e minimum afflictaiatur animo, & re quam maxime rea luctantur, sunt omnium Er priuatim & publice praestantissimi. Talibus Pericles illactis tentauit tum mitigare in se conceptam Atheniensium iram, tum animos a praesen tibus malis abducere Cui publice quidem acquieuerunt, nullis , amplius ad Lacedae montog missis legatis,impensi incubuere in belIum priuatim tamen disticultates aegre ferebam:plebs quia quas tenues habebat facultates exhauriebantur,proceres quod eximia in agris praedia uillasq; sumptuose magnificcis, aedificatas amiserant,pro pace masi ximum omnes bellum habentes. Nee priusquam gerebant indignationem posuere, quam eum pecunia mulctarunt, rursust non multo post id quod fieri uulgus amat, ducem delegerunt omnium ei rerum permisso arbitrio: quem et si sciam quis i uicem dolentes ob iacturam rei familiaris abiectiori iam animo erant, tamen 's quae ad rem, publicam spectabant longe omnium praestantissimum iudicabant. Quamdiu enim rei Publicae praefuit in pace moderate eam administrauit, integre tutatus est, amplissimam
reddidit:illatos postea bello ciuitatis uires,ut liquet, praevidit, Cuius post obitu pro
68쪽
usdentiae in bellum duos enim ab eo moto annos ae dimidiatum uel magis coagnita est. Nam is dicebat ita demum uietores evasuros, si bello abstinerent, rem nautio per thym, cam curantes,nes imperium capesserent bello, neq; ciuitatem in perieulum uocarent. Illi uero haec omnia e contrario egerunt, et caetera quae extra bellum esse uidebantur,
ex sua quis* ambitione at* priuato quaestu, in suam sociorumq; perniciem admini. strauerunt:quae si prospere cessissent,fructuosa priuatis hominibus,&honosificata potius fas stente Cum uero improspere cesserint, perniciosa in bellum reipublicae extite irunt. Cuius rei causa fuit,quod cum ille polleret dignitate at*consilio,& pecunia proculdubio incorruptus esset, Iibere multitudinem continebat. Nec magis illi se comi tem quam ducem praebebat. Nec enim adeptus per illicita potentiam, aliquid ad uoluptatem loquebatur, sed unde movetet indignationem cum autoritate contradicebat. Quoties itaq; inteljigebat eos quippiam intempestiue ferocitercs conantes, orationis acrimonia deterrebat. Quoties ab re formidantes, rursus adsidui iam erigebat. Deni*uerbo quidem populatis status,re autem ipsa penes primarium uirum principatus e irat. Nam qui successerunt cum potius inter se pares forent,primum quis Z locum affe at me sistantes, ad demulcendum uoluptatibus populum se conuerterunt, negotiis relaxatis, rependeatia Unde cum alia multa, ut in magna ciuitate,tum uero illud peccarunt,quod in Siciliam 13auigauerunt, magnum imprudentiae flagitium, non tam propter eos aduersus quos ierunt quam propter eos qui miserunt, non prospicientes iis quos mittebant. Nam dsi domi inuicem perturbantur, mutuisue criminibus de principatu contendunt, statum postea exercitus conquassarunt. Re autem apud Siciliam infeliciter gesta , aliom appa iratu amisso,cum classis maiore parte , di intra urbem iam seditione laborantes, tamen
tres annos restiterunt: Sprioribus hostibus &Siculis ad hos adiunctis, cum iam pie, ricrum sociorum defecissent, et mox Cyrus regis filius esset in partibus, pecunia adclas sem Peloponnensibus data . Neq; prius succubuerunt qua m ipsi priuatis inter se discordiis collisi defecerunt. Adeo suppeditabant Pericli quae ipse praeuiderat, quidem is cile sane ad resistendum in eo bello Peloponnensibus. Lacedaemonii autem soc is eaqdem aestate centum cum nauibus ac militibus mille, Cnemo Spartiata nauarcho, pro 'fecti sunt in Drynthum insulam. quae e regione Elidis iacet, Athaeoru in qui sunt in Peloponneso coloniam, Atheniensibushe Ili me iam Egressim in terram multa hostili,
ter egerunt: d cum illos ad deditionem non possent compei Iere, domiam ferCcepe 'aristaei, runt. Eadem iam extrema aestate Aristeus Corinthius, Lacedaemoniorum p Iegati, comissitur. Aneristus Nicolaus,Pratodemus,ae Timagoras Tegeates, di suo nomine Polis Argia Nie ire iis, iter habentes ad regem in Asiam, si qua ratione persuaderent illum, ut pecuniam Timgores. daret,bellim societatem iniret, adierunt prius in Thracia Sitalcem Terei fi Ilum, uolenue Praho untes,si possent,eum inducere ad commutandam cum ipsis quam haberet cum Athenien Pol Arg.sibus societatem, simuIs cum copiis eundem Potidaeam quam exercitus Atheniensi sum obsideret.Cum per regnum Sitaleae iter ingressi, essent misituri HeIIespontum, ad Pharnacem Pharnabari filium a quo erant ad regem deducendi, forte legati Athe imai mic Anienses cum apud Sitalcem essent, Learchus Callimachi, &Ameniades Philemonis, suadent Sadoco Sitalcae filio,qui factus Erat Atheniensis, ut ipsis ilIos interciperet, ne '
ciuitatem eius per quam ad regem pergebant aliqua ex parte laederent. Is autem pera suasus,missis aliquot cum Learcho et Ameniade, eos iam Thraciam emensos, antequanauem conscenderent Hellespontum transituri comprehendit,iussito his dari, eostra aditos dem Athenas portauerunt.Vbi peruentum est, ueriti Atheniensesne quid Aristeus rursus adhuc in ipsos grassaretur,si euasisset,quem antea omnium, quae apud Poritidaeam et Thraciam acciderant, autorem fuisse constabat . cunctos eodem die in terra tae Lemnis mersit indemnatos: er quaedam dicere uoIentes, atq; in fossas deiecerunt,arbitrati seiu legati traste suis sociorum qs negotiatoribus parentare, quos circa Peloponnesum onerariis naue si mi irinibus cursum tenentes nacti Lacedaemonii trucidarant, in fossasq; abiecerant ipsi in tu
ria priores. ippe initio belli quoscun* mari cepissent, omnes uelut hostes uita pris
69쪽
yM BELLI PELOPONNESt Aciuabant siue Atheniensium partes secutos, siue neutroru D. Circa extremum eiusdeaestatis Ambraciotae astitis in societatein multis,Barbarorum expeditionem sumpse Argos, rut aduersus Argos Amphilochicum,caeteramq; Amphilochiam,exorta hinc primum . Amphilochi, simultate: Amphilochus Amphiarai filius pol h bellum Troianum cum domum repe - - tem,exosus Argi domiciIium condidit in stati Ambracico urbem,quam nomine pria ' mae suae appella iit Argos, cognomine Amphilochic uni, cum caetera Amphilochia, quaed fuit in omni Ambracia maxima potentissimos habens populares. Ii mustis po si ea aetatibus agitati cladibus, Ainbraciotas sibi finitimos in consortium accersierunt, Iinguam. tunc primum ex Ambraciotis uia habitantibus Graeca in effecerunt . Nam bra fac Amphilochi Barbari sunt. Progressu itaui temporis Ambraciotat urbe, Argivis ravidi Argia expulsis,ipsi potiuntur. Quadere Amphilochi sese Acarnanibus dedunt, et utrisi in tuom odia. auxilium uocant Athenienses. Ab ns Phormio dux cum triginta nauibus ad eos miselas, ubi peruenit,ui Argos capiunt, Ambraciotas diripiunt , communiter ipsi urbem incolunt. Ato his gestis primu in inter Athenienses inita est Acarnanes iu societas, erAinbraciotis orta aduersus Argivos propter suorum captiuitatem tumultas. Postea uero besti tempore coacta manu oc ipsorum 8c Chaonum de aliorum quorundam ex mnitimis Barbarorum Argos se contulerunt: ex regione occupata, cum urbem aggressi expugnare nequissent domum in sua qui* loca redierunt. Hactenus aestate gestum est, ineunte hyeme Athenienses uiginti quidem circa Peloponnesum naues dimisere Phormione duce. Qui profectus ex Naupacto obseruabat nequa nauis Corinthum . - . nums Crisaeum aut intraret, aut exiret. Alias autem sex in Cariam Lyciam 3 duee Me Iesandro illinc pecuniam exacturas, er oneraria nauigia ex Phaside N Phoenice,at is ex illa cotinente proficiscentia,prohibituras a latronibus ex Peloponneso infestat i Egressus in Lyeiam Melesander eductis in aciem Atheniensitim socialium cynauium copiis, potu cim superatus occisus. est antissa suorum parte. Eadem hyeme Potidaeatae eum iam obstadeditio. dentibus impares essent,& Peloponensium expeditiones in Atticam nihil magis sunt amouissent ab obsidione Athenienses,re frumentaria deficiente adeo ut iam praeter alIaquae acciderunt penuria cibi quidam mutuo se depast i essent ita demum in colloqui
um de deditione uenerunt cum Atheniensium ducibus. quibus ea cura mandata erat,
Tra phou Xenophonte Euripidis, Hestio loro Aristoclidae. I hcnonaacho Callimachi filio. - ip Quid conditionein acceperuiit, quod itidebant exercitus aerumnana in Ioco hyberres in Om duo milia talentorum in obsidione per patriam esse consumpta. Conuenit itaq;- η in exitelitipfit Iiberti h auxiliares cum stingulis uestimentis se minae cu binis cumue certa singuli ad uiaticum pecunia. Et hi quidem interpolata fide in regionem Chalci dis abierunt quo quid potuit. AthenieIases uero duces sitos quod iniussu ipsoru in cGuenissent incusauerunt existimantes hos si uoluissent urbem expugnaturos fuisse Eam postea colonis x suo corpore illuc missis habitauerunt. Atque aec pei hyeinem gesta tali pilo. sunt,secundus que helli annus finitus,quod Thucydides conscripsit. Ineunte aestate platea ob de Peloponnenses sociique non in Atticam sed aduersus Plataeam csi exercitu uenerunt, euin duce Archidamo Eevaeidami filiolacedaemoniorum rege, quem castra iani metatum acregionem uastaturum, missa protinus Plataeensium Iegatio adiit,ita ut inquit:
oratio legatorum Ratiaeelisum. AR chidame ac Lacedaemonii,nes iuste, neq; e dignitate uestra patrumq; uestro rum facitis, quod agrum Plataeensem hostiliter insidetis. Nam Pausanias Lacra daemonius Cleombroti filius, qui Graeciam Medotum dominatu liberauit . cum iis Graecis qui pugnae apud nos commissae ultro subiere discrimen, uid imis in foro Pla, taeensi immolatis Ioui liberatori , conuocatisq; omnibus sociis, reddidit Plataeensibus diagrum et urbem, ubi suis legibus uiuerent,ne quis iniuste,ne ite dominandi causa, illis arma inferret alioqui eos qui aderant socios pro uiribus auxilio futuros. Haec pati
tres uestri uitiuus ergo,qua fuerunt in illis periculis praestantia, dederunt nobis . Ae
70쪽
uose contrario agitis, qui cum Thebanis inimicissimis nos iis, ad redigendos nos inseruitutem uenistis. Itaque eos qui iuriiurando tunc affuerunt, cet uestros patrios,ilostros indigenas deos testati, dicimus uobis ne agrum Plataeeia in laedatis, ne ue ius iurandunt uioletis, sed nostro nos iure uiuere sinatis, quemadmodum Pausanias statu
1t. Haec tantum locutis Plataeensibus excepit Archidamus, Recte Inquiens dicitis uiri Plataeentes,si uerbis facta respondeant.Quemadmodum enim Pausanias uobis p s stit,ut ipsi uestro iure uiuatis, praestate uos quoque pro uestra uirili liberos alios quicunq; de periculorum,& iurisiiurandi uobis ea tempestate participes, nunc Atheniensibus seruiunt , quorum in libertatem afferendorus D gratia, tantus apparatus latrauis tunam bellum . Cuius liberationis ut maxime adiutores fueritis, ita maxime iusiurans dum seruaueritis: sim minus eadem quae: iam antea, hortamur, otium agite, colentes quae uel ra ipsorum sunt, nec sitis in partibus apud alterutros, tamen utrisu et pro mamicis recipite haec sat uobis erunt. Non plura Archidamus. Quae cum audissent Iesgati Plataeenses, ingressis urbem ad multitudinem retulissent, Archidamo responde runt, impossibilia sibi factu esse, quae suaderentur, sine Atheniensibus, apud quos liraberi ip sorum atque uxores essent Timere quoque se toti cillitati, ne scilicet, aut illis diis grestis Athenienses uenirent ista non permissuri, aut Thebani, utpote in iureiurando contenti, dum utraque pars recipitur, rursus urbem occupare conarentur. Ille bene eos iubens sperare, respondit: Uos uero urbem ac domos nobis Lacedaemoniis tradi,te,fines agri demonstrate,arbores BC quicquid aliud potest sub numerum cadere numetate: ipsi quocunque libuerit abscedite, quousque fuerit bellum: ubi desierit, reddiis turi uobis quaecunt acceperimus, habentes ea interim in deposito, colentesi ac frusci um reddentes,qui uobis ad usum suppetat uitae. Eo audito Iegati ingressi tres una habito cum multitudine consilio, dixerunt ea quae suaderentur uesse se prius communi/care cum Atheniensibus,accepturos que conditionem fit illos persuaserint. Interea soci iusserunt sibi fidem dari in ipsorum regione nihil eos hostis iter ad uros. Atque ita
interposita fide,intra quot dies credibile fuit acceptum iri responsum a regionis uastastione temperarunt. Aditis Atheniensibus Iegati Plataeenses agitato que cum ciscdinsilio reuersi, haec ciuitati renuntiant . Neque in superiori tempore uiri Plataeenses ex
quo societatem iniuimus,inquiunt Athenienses se permisisse uobis iniuriam fieri, nerique nunc esse neglecturos,sed pro uiribus adiuturos. Admonent que uos iurisiuranocli, quo uestri se patres obstruxere nihil noui se circa societatem acturos. Haec cum legati renuntiassent,Plataeenses docuerunt non prodere Athenienses, sed resistere , Scsi oporteat uel ante ipsorum oculos uastari agros, di quicquid aliud contingere posset, pati , neminem que emittere, sed de muro respondere impossibilia sibi esse quae Laceis daemonii suaderent. Qui cum respondissent, tunc uero Archidamus rex stetit conia Arebida testans deos atque heims indigenas his uerbis et Dii quicunque terram Dataeensem te contestatio. rictis, heroes conscii este iureiurando prius ab istis uiolato non incipere a nobis in . iuriam, quod in hanc terram uenimus, in qua patres nostri uotis apud uos nuncupaatis. Medos superauerunt, quam que uos propitii adiutriceni Graecis in praelio praesti, tistis, neque nunc nos si quid faciemus, iniustos fore.Quoniam qui adhortati eos muIistis iustis que rationibus nihil proficimus. Itaque concedite ut & ' qui ceperunt in iuriam facere, poenas dent qui merito punire parant, poenas sumant. His deos precatus, militi heIIum permittit. Et primum urbem, nequis eam egrederetur, ex
populatis arboribus, cancellato uallo circundat. Deinde aggerem ante urbem iacita unt, sperantes propediem se expugnaturos, tanta manu in opere occupata. Itaque malam e Cithaerone materiam utrinque muris opponetes, supra urbis aedificia extrusit, in modum canistrorum intexta, ne copiosus agger difflueret. In quem etia congerunt
ac superiaciunt ligua,Iapides,humsi,dc si quid aliud ad excitanda magnitudinem facit.