Thucydidis atheniensis historiographi De bello peloponnesium atheniensiumque libri VIII

81쪽

cs BEL Li PELOPON NE SI AC I. eustodias egerunt. Nec ita multo post Athenienses cu appulissetit, uiciis sentc3. liae ede nuntiant duces mandata: illis non audientibus dicto, ad pugnam se instiuunt. Oppi dant imparati Ne repentino coacti pugnare, progressi sunt nauibiis aliquanti ilia ante portam tanquan ad praelium. Deinde insequente Atheniesiuim classe fugientes, in col mi eorum v loquium ducum ueneruiu, uolentes si qua miti conditione transigi posset e uestigio Athoi si me naues dimittere. Ids Athenienses duces admiserunt, & ipli timentes ne non satis cetit ad omnem Lesbu in debellandam. Factis induciis mittunt Athenas Mitylenaei cum alios,tum uero unum ex Mas qui detulerant indicium, quem iam Licti poenitebat, si foriste persuadeant, ut naues ab ipsis abscedaiat tanquam nihil rerum nouarum molienti bus. Et interea legatos quot, cum triremi Lacedaemonem mittunt clam Athegitentiis una classe,quae ad septentrionalem urbis partem in Malea stationem habebat. Non ena

fidem habebant qs quae ab Atheniensibus offerebantur. Atque hi quidem legati asperrima nauigatione usi iii pelago,delati Lacedaemoniam agebant cum illis ut aliquid ueniret auxili j. vhi uero alii legati Athenis re insecta redierunt ad bellum se accingebat& Mitylenes caetera Lesbos, praeter Methymnam Nam hae c Atheniesibus fauebar, - Inibi , et Imbris et Lemnii et ex alias insulis aliquantulum sociorsi. Et cum eruptionem quan op*j dam totius populi in castra Athenientam fecissent, commissa que pugua non inferi ores extitissent, tamen regressi sunt, quod sibi ipsis fidem non haberent, ibi pei nocta

re non ausi. Ac deinceps quieuerunt,uolentes, si quid ex Peloponneso et ex alio appaaratu prouem at,periculum facere.Etenim superuenerunt Meleas Lacon,& Hermeonidi das Thebanus: missi alii quidem ante defectionem, sed qui aduentum Atheniensium H inico eum nequissent, postea commissa iam pugna clanculum triremi aduecti sunt, hortatim ut secum aliam triremem cum Iegatis mitterent prout dimiserunt. Horum quiete aucti animo Athenienses, accer iso laciis, qui nihil roboris uidentes effeapud Lesbios,ocrus assuerunt: circudato ad australe urbis partem exercitu,bina hine atque hinc cal ra muro cingunt,& in utroque portu ingressum nauibus muniunt, prohibito Mitylenaeis usu maris. Nam caetera terra oppidani alijssi Lesbii,u iam auxilio uenerant,potiebantur:non multum Atheniesibus circum castra tenentibus, cum Malea potius eis Sc ii auium statio oe mercat' esset: Atque ita ad Mitylene hellum gerebatur.

Per idem huius aestatis tenipiis Athenaeiises circa Peloponnestim triginta is aues dinii

s.li, si, PhormioniS,itisti ab Acaritatribtis aliquem sibi uel filium,iae leoni P g saliguineu in Phormionis mitti produce. His nauibus Asopius profectus, maritini CL coniae loca diripuit, dehine earum plerisq; domum remigis ipse cum duodecim Naupactum se contulit .Post haec evocato omni Acarnanum popuIo,intulit arma Oeniadibus, Acheloum nauibus inuectus,pedestri exercicu regionem populante, sed cuin hoes concederet missis pC ditatu,ipse in Leucadiam nauigauit, egressus is in Nei icii, dum se recepit ab hominibus loci mutuo sibi auxiliatilibus , paucisi nonnullis praeli, diar as, cum exercitus parte interfectus est. Postea caeteri concesta hostibus uictoi ia, ex foedere receptis mortuis abierunt. NityIemvi autem legati, qui prima cum naui missi fuerant, quemadmodum ipsis Lacedaemonii dixerant,ut ad Olympiam adessent, quo caeteri quoq; socii eis auditis consultarent, ad Olympiam praesto fuerunt. Quo in si loco Olympias festum fiebat, Dorico Rhodio iterum uictore. Atili ubi solennibus coilebratis in colloquium uentum est,ita uerba fecerunt: oratio Mitylenaeorum apud Lacedaemonios. SCimus quidem uiri Lacedaemoliti, sociis,hoc receptum apud Graecos ac iustum esse ut quoscun* belli tempore a pristina tacietate deficietues in suam accipitat, eos tantisper in deliciis habeatu dum illis utiles sint. Sed cum existimet superior uni amicorum proditores fuisse,eosde peiores fore uticas censent neq; id iniuria, si tamen aequales inter se essent,qui deficiunt, er qui deseruntiir. Cfi em aliqui pares sint consillio ac beneuolentia,fiidem aequales sint apparatu et uiribus nuIIa subest aequa causse defectisonis,quod in nobis Atheniensibusq; non fuit, ne cui peiores lare uideamur, si a quibus

82쪽

III.

in pace honest ali sumus ab iis inter aduersia desciscimus.De itistitia nan; ne uirtute, cupnesertim societate precennir, uerba faciemus, scientes neq; amicitiam inter priuatos initam esse stabile neq; cosortia inter ciuitates aliquid pollere nisi mutua opinio intercedat uirtutis, et circa caetera morum uitaeq; consensio. quippe discordibus in inetibus

differentia confistit actionu . Emuero inter nos Atheniense sis societas incepta est, cliuos ab armis post Medicum bellii discessistis,er illi reliquias eaP retu persequebanture qua nos societate non utraximus ad subigendos Athenietibus Graecos sed a Medoφseruitute eximendos,meous 3 illos sumus pr6pto animo secuti, quoad equo iure praefuerunt. Ubi animaduertimus, submoto Medo hoste, tendentes ad imponedam sociis seruitutem,iam non sine timore fuimus: Sed quia non licuit ad uim propulsanda inci sin unii couenire propter multitudiue consultantisi, oes praeter nos Chios in seruitutem redaeli sunt. Nos cunostri iuris essemus tet liberi,nomine duntaxat cli Atheniensi . . bus militauimus, nequaquam profidelibus eos ducibus habentes,siunipto ex superioribus factis exempIo.Neq; em credibile erat cu iIIos subegissent, quibuscia foedus una nobiscit inierant,non idem eos in caeteros foederatos si quando facultas afforet, esse tactuis ros. Qd si nos ri adhuc iuris essemus oes, plus eis fidei haberemus, ne nihil noui moIbarentur Cum uero plerosq; sociorum subegerint, indignius eos credibile est esse laturos, fihi nos in rebus agendis aequarinams in hoc admodum processerunt, cum tali nos iam secum ex aequo uersemur,praecipues P quanto ipsi potentiores, tanto nos desertiores efficimur. Ad societate nil aliud fideIem faciliquam mutuus metus. Nam qui praeuari a eari quippiam uult, nisi alteri uiribus praestet ab eo inuadendo deterretur. Et nos nulla Ia alia causa liberi ab illis relicti sanaus,nisi ut quaecun I ad parandam potetiam moliebantur,non tam reuera, quam ut iuste,honeste,probe sumpsisse uiderentur, simul. ut hoc testimonio uterene, nisi aliquid peccassent ii contra quos arma ferret,non fuisse militaturos, una socios qui idem haberent autoritatis Unde factsi est, uter maximas priamum uires aduersius infirmissimum quenq colligerent,ac paulatim sublatis aliis extregna quae relinquebantur redoleret infirmiora. Qil fia nobis coepissent,omnibus adhue suas uires,et ubi cosistere oporteret habeiuibus,haud similiter subegissent.Quibus nonihil etiam timoris incutiebat classis nostra, ne in unum coacta di aut uobis,aut aIicui

alteri se applicans,periculum eis crearet.Euasimus autem eos,tum rempublicam ipsorum, tum quo a magistratus deleniendo,profecto nisi constatum esset hoc bellum,no multum duraturi, ut uidere licet ex aliorum exeplo. Quaenam igitur haec amicitia ex titit,aut quae fida libertas, ubi praeter opinione Liti id alteris sumus suspectis Illi nobis

in bello prae timore blandientes, dc nos illis uicini in rebus pacatis, quod* at is benevolentia, id nobis timor stabile, fidum, firmum praestitit. Ita metu magis quam amicitia in societate perstitimus ,& utris citius securitas sui praebuisset audaciam, d priores ad praeuaricandum futurciuerunt. ea si cui videmur inivrq,propter eorum in nocendo cunctationem,q, priorcs defecimus,non praestolantes ad plane cognoscendum si quia illi noceret, is non recte considerat. Nam si ex aequo uoluissemus ae tendere illis inlii di as uicissim & cunctari, quid attinebat nos eis pares sub ipsis esset Cum uero semper penes illos facultas hare esset tentandi penes nos hoe esse decuit, ut defensionem anticiparemus. Has nos cu haberemus Lacedaemonii,ac socii ratioes causas* defecimus cir ap tas audientibus ad cognoscedum nos recte feciste,& ualidas ad nos perterrendos ut ad ais id praesidiu cciuerteremur. Hoc nos olim iam facere uolentes etia in pace missis ad uos et de defectioe ageret isse uobis respuetibus facere prohibiti, nuc Bocot as puocantibus confestim obteperauimus, existimantes duplice hanc esse defectione una ne stathies ab Atheniesibus Graeciam opprimamus,sed ea in libertate asseramus: altera ne ipsi in posterii ab illis profligamur,sed incolumitati nostrae consulamns Et praepropere ude ac t mature facta est haec nostra defectio.Quo magiis oportet uos socios receptis nobis quam celerrime subuenire, ut decIaretis uos eode tepore et eos tutari quos debetis,

83쪽

&liostibus obesse. Ad quod adest opportunitas tanta quanta nondum ulla. Siquide vinorbo consumpti sunt Athenienses di sumptibus. naues s eorum partim circa oram

uestram agitant,partim aduersus nos instruuntur,ut credibile non sit eos abundat mi. ros classe,si uos aestate hac nauibus pariter ac peditatu rursus eos inuadatis, sed aut fio

futuros pares uobis maria obesalibus,aut utrilis uobis nobisc3 cessiiros. Ne si uero quispiam existimet pro peregrina se terra debere domesticum adire periculum. Cui enim procul abesse uidetur Lesbos,huie illa utilitatem e propinquo praestabit. Nam non in Attica bellum erit quemadmodsi aliquis putat,sed illic unde Attica sumit emolumeno tam .Est autem illi pecuniarum prouentus a sochs,eriti etiam maior si nos in potesta tem redegerit quoniam neq; alius deficiet, es nostra ilIorum fient. Nos quom duriora patiemur qua m qui iampridem seruierunt Quod si nobis impigre uos auxilium tuleritis,tum ciuitatem accipietis praeditam magna classe, cuius in primis uos indigetis,tum Athenienses facilius destruetis,subtractis eorum sociis, cum quibiit audacius desciturus, tum eam quae uos premit effugietis inuidiam non opitulandi is, qui ad uos descis scunt. Si autem uos illorum liberatores ostederitis, uires belli firmiores habebitis. Eru hescentes igitur frustrari Graecorum de uobis spes, erubescentes Iouem Olympium, cuius in tepIo aequales uobis supplices 3 sedemus, protegite Mitylenaeos inita cum eis societate, nec prodere uelitis priuato quidein corporum periculo expositos, sed coni munem omnibus, si rei te succedat utilitatem allaturos: communioremq perniciem, si recte non succedet, uobis frustra tentatis. Estote uiri quales de Graeci uos censent e se, di nostra necessitas desiderat. Talia Mitylenaei dixerunt . Quae cum audissent Lacedaemonii ae soci ,approbassenti, Lesbios in societatem recipiendos cesuerunt. Et Lacedaemonii tanquam in Atticam expeditioem sumpturi edicunt sociis qui aderant, ut primo quoque tempore cum duabus partibus praestg essent: et ipsi in primis pro fecit,phalangas nauium apd Isthmum comparabant,ueluti illas e Corintho subuecturi ad mare quod Athenas spectat, ut hostem classe pariter, ac peditatu invadercnta Et hi quidem haec strenue confecerunt. Caeteri quoque socij sente conuetierunt, tum ora cupatione selictuum legendorum, tum taedio militandi. Eos cum intelligerent Athonienses per contemptum hostilis imbecillitatis ins iere, cetum naues armauerunt, uoIentes declarare, non recte illos se itire, se*pia attres cluani quod clallem nioueriint,

uel quae ad Lesbum, uel quae circa Peloponitensam endi, facile poste resistere. Ingres si eas tam ipsi praeter equestris ae secundi ordinis homines, quam peregrini, praeterve cti Isthmum sese ostentabant,et in Peloponnese talum quacunque eis uidebatur egro diebantur.Hane Lacedaemonii classem longe maiorem opinione cernetes, arbitrati et salsa esse quae a Mitylenaeis referebans, Sc sibi rem arduam,cu ne si socii adestent, d tri ginta naues Atheniensium,quae circa Peloponnesum erant uicina urbis ipsorti in uastare nuntiarentur,domsi redierunt. Post haec aedificata classe quem in Lesbum dimitte Aleides. Tent,quadraginta naues per ciuitates edixeriit,delecto Alcida nauarcho qui illuc se eo ferret. Athenienses ubi illos abire senserunt. N ipsi cum cetum nauibus abierunt. Perclisti athe. hoc tempu3,quo profectae sunt hae naues, Atheniensium Ionge D instructis una natissima classis fuit,etii circa belli initia tot numero & uel plures naues extiteruiit. Centum enim Atticam, Euboeam, Salamine custodiebant, totidem circa Pelopolitie sum uolitabant, praeter illas quae ad Potidaeam& alibi erat, ut in summa fuerint una aestate ducetae quinquaginta. Quae res praecipue pecuniam exhausit, Erilla Potidaratra. Siquidem qui Potidaeam defensarant milites si fuerut autem principio tria millia, nee pauciores qui obsiderunt,tum mille di sexcenti qui prius cum Phormione abieruCbist pendia in nas drachmas singulis diebus accepersitialteram Ao,alteram famuli nomine, eandem stariorumti, & uniuer naues mercedem. Atque ita pecuniae primum consumpta sunt,et tot tandrum. naues expIetae.Per idem tempus MityIenaei,quo Lacedaemonii apud Isthmum a Avidi i gebant Methymnae tanquam proditionem molienti belIum a terra intuIerunt, adiimctis auxiliariis, tentata que urbe, cum res non procederet qua parte evectabant, iu

84쪽

I B E R III. Antissam,' Pyram,rr Eressum abierunt .Quarum ciuitatum, cum Beres stabilissent,& muros firmiores fecissent, stinabundi domu reuersi sunt. Eis reuersis Methymnaei grestaneum copiis Alitissam inuadunt. Sed ab Antissaeis auxiliar so quibusdam,qui superue uerant,perculsi, mustis amissis caeteri trepide recesserunt. Haec ubi Athenienses resciis uerunt,ac Mitylenaeos terra potiri, nec illis prohibendis pares esse milites suos, mitisit ineunte autumno Pacheten Epicuri filium pro duce cum mille sui corporis militibus, Hebete qui in nauibus ossicio remigum fune icu Mitylenem appulissent, eam simplici muro cingunt, ac ualidis in locis castella excitant.E t Mitylene quidem utrinq; iam 8c a marire a terra uehemetissime urgebatur, hyemsm appetebat. Caeterum Athenienses ad ob ilidionem deficiente pecunia , tunc primum ipsi tributum contuIerunt ducenta talen ea, di adlacios Iegendae pecuniae gratia duodecim naues miserunt, Lysicle cum quatuclor collegis duce. Is cuinalia loca circunuectus illinc pecuniam exegisset, ex Myunte per Maeandrium campsi transgressus Cariam ad collem usque Sadium, a Carns Anxi Medi e statiscit inuasus es cum multis suorum caesus este Eadem hyeme Plataeenses, adhuc em Anteit . a Peloponnensibus er Boeotiis obsidebantur, cum N penuria rei frumentariae labora reiit, neque in Atheniensibus ulla spes defensionis esset, neque alia salus ostenderetur, consiliu in ineunt ipsi, & qui una circunsidebantur Athenienses, primum ut superato hostium muro omnes exirent,si ui consequi possent, autoribus Theaeneto Timidi uiro riseriis.

uatieino & Eupolpida Dalmachi filio, qui ipsis praeerant, deinde dimidia parte, quod cupo iis .

ingens existimaret periculum, reformidante, ad ducentos fere ac uiginti in sententia exeundi permansere in hunc modulia:Scalas ad altitudinem muri fecerunt,sumpta ibitus mensura ex laterculorum coagmentatione, qua parte murus ad eos spectans te actorio carebat. Numerabant autem permulti pariter coagmenta Iapidum, quorum nonnulli erant aberraturi, sed apIuribus uera ratiocinatione coniectabatur, cum praeia sertim pius numerarent, ercum nolonge abestent, facile murus in id quod uoletae subiectus oculis erat. Itaque in hune modum proceritatem scalarum ex crassitudine laterum coniectantes,instar muri ceperunt.Erat autem Peloponnensium muri structara huiusmodi: Habebat is duos ambitus, alterum PIatatas uersius, alterum exterior missi quis Athenis adoriretur,sexdeeim inter se pedum spatio distantes. Quo in spatio hahitacula custodum aedificata erant, distincta quidem sed continua. ita ut unus selidus

murus uideretur uterque pinnas habens, et ad decimam qua iam pinnam ingentes turres, eiusdeni qua murus crassitudinis, re ad eius frontes intrinsecus extrinsecusq; tenadentes, ne transitus circa, sed pereas effet. Noe ibus, quoties imber erat, illi relictis pinnis custodias e turribus parum remotis ac superne ieetis agebant. Huiuscemodi quem obseruabaiat Plataeenses murus erat. Qui postea quam rem instruxerant,obser uata nocte quae pluuia et uento turbida esset, praeterea sine luna,exierunt duci

hus eisdem qui conaturauiores erant. Et primum fossas quae ipsos ambibant, transe tint . deinde muro succedunt ignaris hostium custodibus,utpote non prospicientibus propicr tenebras, nec exaudientibus accedentium strepitum uento obstrepente. Et nihilominus isti ne arma inuice offensa sensum praeberet, multu inter se distantes ibant. Erant autem leuiter armati sinistro tantum .pede calceato, ne in Iuro Iaberetur. Igitur qu, interturrium erat pinnis subeunt, scientes it Ias este desertas, primissi conscendulae qui scalas tuIerant admoueranis. Deinde duodecim pugione sol si ac thorace armati, duce Ammea Coroebi filio,quis primus ascendit. Hunc sexqui sequebantur utran superant turrim, post quos deinde succedunt alia cum eadem armatura ac iaculis ater go horum quo facilius procederent aIris scuta gestantibus,ta cum prope hostes ueti, tum esset tradituris. Vbi maiore ex parte muros euaserant custodes turrium sense re. Nam quidam Plataeensium apprehensem in ascendendo tegulam e pinnis eiecit, quae eadens sonitum fecit, statim que a custodibus uocitaratum est. Exercitus quoaque ad muros contendit, non enim sciebat quidnam discriminis foret, nocte obstura et procellosa,&alioqui et reliqui erant in urbe Plataeenses egressi Pelopolinensist

85쪽

ToBEL Li PELOPONNES AC I. mutulu,diuersia quam qua sui conscenderant parretinuadunt, ut uminimuin ilIis metem hostis auerterent. Timuistinabatitur itaq; Pelopolinenses in loco manentes, nemo tamen eorum ex custodia opem ferre audebat, diu ancipiti erant quidnam accidisset

coniectantes. Eorum treceti illi quibus datum negotium erat ut si quid opus estet substidio forent, e miIro aduociferationem processeruiit. Eacess hostilis aduenitis indices F Thebas uersus sublatae sunt. Platieenses Ripsi ex scio muro complures excitant facea, hos' u prius ad hoc ipsum praeparatas,ut hostis,quid sibi tumina uellent incertus,et aliud alidii umpentei quid contigisse,quana quod erat existimans,opem non ferret dia socii sui qui exierant, FU sil ut fugam ac tuta capesserent. Interea Plataeensium quicunque primi conscenderatat,utraque turii custodibus occisis potiti, earum transitus ne quis illac subsidio ueniret tuta bantur: Er admouentes e muro turribus scalas plerosque in superiora recipiebant, squi pro turribus stabant mistilibus eos qui ueniebant auxilio superius infer iust aree tibus. Eo que plures interea scalas ipfilain plures admotiebant: simul deiectis pinnis per interturriti in alccndebant, &subvide qui recipiebantur crepidini fossa: immines lagittis illinc atque iaculis incessebat,si quis hostium auxilio ueniret ad prohibendum tempestilium transitum fossae. Vbi omnes transierunt murum,sed aegre dc nouillime, qui de turribus descenderunt,ad Sostam tendunt ibiq; ex aduerso se offerunt trecei iti illi lumina gestantes. Quibus eo magis conspectis, Plataeenses eadem caula minus ipsit conspiciendi,praeeter quam quod in obscuro erant pro crepidine soli e stantes nuda corporum missilibus fetiebant. Ita postremi quoque fossain transmiserunt difficulter ta/men Sc operose. Nam eius aqua non ita in solidam concreti erat glaciem ut permeari posset,sed aquosa glacies erat,qualis Subsolano potius quam Aquilone flante fiub sole esset, E eo uento nox illa pluuiosi fossae aquam uehementer adauxerat,qua uix oxtantes transierunt & ipsi magnitudinem tempestatis potissimum ad fugam elegeiant.II linc digressi, uiam quae Thebas fert ire conferti pergunt,ad dextram liabentes Iidionis illi delubrum ab Androcrate conditum; quod uidelicet existimaret minime creditum iri Abili crates , ita deflexisse, quod ad hostes ferret,O simul conspiciantur Peloponneses sum

Iuminibus perse silentes uiam,quae per Cith: eronem, & Capita quae reus Athenas du Ubi sex septemve stadia Thebas uersus perrexeruiu diuertentes uia, qua Per monteni ad Ei Ithras BC Nysias Siae abierunt, adepti l , montes Atlitinas peti fugerunt latinae roducenti duodecim ex pluribus. Siquidem nonnulli eorum antequam in ruin colas enderent in urbem reuerterunt. unus sagittarius in exteriori fossa captus est. Peloponense s. postquam a ferendo subfidio destiterunt, iii sua quisl statione manseruiit. At Plataeenses ex urbe nullius eorum quae contigerant gnari, caeteriri qui et odierant nemine superesserenuntiantibus,ubi illuxit caduceatore miser sit de mortuis recipi dis, sed re comperta destiterunt: Atq; hunc in modii Plataeenses nati tutiones transgressi se

lutem sibi pepereriit. Sub caetremii eiusdem hyemis ex urbeLaceda:mone nil iis est, i iis triremi Mitylenen Salarthus Lacedaemonius, a uect' in Pyi i hana pedestri illines, isti. itinere per alueu quendam torretis, qui mulastioes transiti poterant,occulte ita gressus est Mitylenen retulit si primoribus expeditione in Atticalia tare,ct quadraginta naues quae auxilio ire debebat pariter affuturas,se 3 cum harum rerum tum aliarum curandarum gratia prauatissum. Unde Mityleiaaei sumpta fidutia minus ad Athenietisses ani mo inclinabantur,ut cum eis conuenirent. Atque haec hyems quartuscs annus belli ex Thucydides coseripsit. In sequentis aestatis principio Peloponeiises . postquam Alcidam, qui eorum erat nauarchus, cum quadraginta nauibus cum que mandatis miserunt, ipsi ac lacii Atticam inuaseriit,ut Atheiuenses utrinque districti, minus postent nauium Mitylenen mittere, ac rerum gerere. Praeerat huic expeditio cedit ei. ni pro rege Pausiania Plistoanactis filio adhuc pupillo Cleomenes patruus, popula ti autem sunt ex Attica cum ea quae prius: dc si quid refiuticauerat, tum ea quae aperioribus expeditionibus intacta reliquerant . Quae expeditio post secundam

acerbissima omnium Atheniensibus extitit. Quoniam hostis aliquid in Lesbo per

86쪽

cuam classem quas tam appulsam,ut audiret expectans,passim discurrendo plerassi uastabat. Sed cfi nihil ex sententia eueniret, di res frumentaria defecisset, in suam quivetuitatem discessit.MihIenaei interim cu tandiu naues ex Peloponeso no uenirent,fra Mit hei elamento iam defecti,ad transigendum esi Atheniesibus adaeti sunt,id; ob hane causam: Atheniensibita Sasaethus ne ipse quide iam naues expetitans, populsi prius Ieuiter armatu ad se armandum inducit,tanquam in Athenienses exiturus. Ubi arma sumpserunt,oppidani iam non migratibus obteperabant,factis 3 agminibus uidebant proceres exhibere frumenta,ac uiritim diuidere, affirmantes alioqui se urbe Atheniensibus prodituros. Qit ubi cognouersit et res administrabat cu ned ad prohibendil pares essent,et in periculo futuri si a pactioe excluderene, comuniter pacti sunt cu Pachete atq; exercitu ,ut Atheniensibus liceret de Mitylenaeis sultare quanam uellent satisfactione,utgipsi exercitum intra urbe reciperent,oe Iegationem pro se Athenas mitterent:er dc illa rediret, Paches nemine Mitylen eoae,nel occideret,neis aIIigaret,nev captiuum duceret. Et haec quida conuentio fuit. Atia qui praecipue cu Lacedaemoniis tractauerant sibi timetes ad ingressum exercitus expectare no sustinuersit,sed apud aras pariter cosidebant. Quos illine excitatos Paches ne quid iniuriae fieret trasmisit in Tenedu,quous 3 Athe niensibus aliquid uideretur. Antissam quo* missis edtriremibus,rii potestate redegit, re caetera,quod ad exercitu attinet pro sito arbitrio costituit.Peloponnensi si uero qua draginta naues, quas subito uenisse oportebat in circueunda Peloponneso,tepus triuere, et in caetera nauigatione otiose uenientes,latuerunt quide qui ex urbe erant Athenienses, quoad Delum tenuerunt: Illinc digressi apud learoner Myconum primu are piunt in deditionem ueniste Mitylenen. Caetersi uolentes rem exploratam habere, ad

Embatuin Erythraeae se conferunt septimo ferme , capta MityIene die. Ibi comperto et viani negotio, de rebus praesentibus deliberabat. Quibus Teuti aptus Eleus ita locutus es et oratio Teutiapli.

ALcida caeter eoIIem mei qui adestis Peloponnesium duces, mihi uidetur nobis Mitylenen esse nauigandii prius d palam fit quemadmodu apud nos agatur,

Ostendemus enim ut credibile est plerassi incustodita apud homines urbe recens potitos,praecipue 3 amari, qua ex pte nee ipsi hostisi quepiam uenire suspicans, & nos maxime ualidi sumus. Credibile quoq; in eope peditati ut in uictoria negligentius agetem ,&per hospitia dispersum. In quos,si re repentino &noctu irruamus, spero fore, ut cum ijs qui intus sunt,si quis superest nostri studiosus, optata consequam ur. Neque nos periculi pigeat,existimantes nihil aliud in bello,ss ex huiusmodi rebus aecidere nouitatis: Hoe si quis duae, & intra se seruet, sir in hoste obseruans illum adoriatur, plerilque compos est voti. Haec demum Iocutus ille Alcidam non persuasit Alii nonnulli ex Ionia exules, et Lesbd qui una nauigabant hortabantur, quandoquidem perieulsi

metueret aliquam in Ionia urbem,aut Cumam in AeoIide occuparet: ex qua urbe prodeuntes Ioniam ad defeetionem inducerent spem enim esse nullis se inuitis uenturos, di hunc, quamuis mmimus esset,Atheniensibus prouentum,non modo erepturos, sed

etiam praerepturos si inuaderet. Arbitrari se quoque dicebant persuasium iri Assuthne pissultaru ad belli tacietatem. Alcidas ne his quidem acquieuit,sum sententiae plurimos e con silio socios habuit: ut quoniam eum Mitylene laustrata esset, rurius in 'Ioponnesum quamprimum reuerteretur. Itaos cum Embam soIuens appulisset ad Myonesum,qum radior is m- est insula Teiorum, permultos captiuos quos nauigando interceperat trucidauit. Et suta eum Ephesum subiisset, adierunt eum Anaeorum Samiotrum legati,negantes ipsum recte asserere Graeciam in libertate si illos neraret, u neq; arma cotra tulissent, neq; hostes essent: sed tantsi Atheniensiu necessario socii forent, ut nisi desineret paucos ex hostibus sibi coetItaluse,pIurrem amicose pro hostib habitusi. Quibus psiuasus Aleidas quoseiaque iam habebat ChioM 3c ex alias aliqt missos fecit. Nam holes cospectis nauibus norefugiebat, sed potius tanq ad Atticas aecedebant, minime timentes ne Atheniensibus

maria tenetibus,naues Peloponensisi Ionia unu transmitteret, Aleidas aut ex Epheso

87쪽

3EL Li PELOPONNusi Ac f. raptim abiit,fugamq; fecit. Conspectus enim fue iat a iiauibus Salaminiais Parata est adhuc ad Claron in ancoris esset: quae naues ab Athenis cursum tenebant, quae ne se persequerentur ille ueritus, alto ferebatur,tanquam nusquam a terra sua sponte nisi ad Peloponnesum applicaturus. Pacheti Atheniesibus* cu undis,tu uero ex Erythraea huius rei nuntius affertur. Quippe cum Ioniae urbes muris careant,ingens metus subibat,ne Peloponnenses cum classe praetereuntes, etsi non Ilaberent in animo manere,iamen diriperit,ut in quasq; inciderent urbes. Salaminia quos nauis ac Paratus sese hoc mire histula stem ad GIaron uidisti referebat. Eum Paches enixe persecut uis ad Latino insulam, postquam adipiscendi spes abfuit, retro rediit, existimans se Iucrifecisse quod illas in alto nusquam adeptus esset, ne castra munire, di custodias agere,ec ipsos aggredi necesse fuisset. Cum rediit Notion urbem COIophoniorume tenuit, quam Colophonii incolebant,eius arce ab Ilainane,Barbaris irrumpentibus per domesticam illo38 seditione capta, dem fere tempore,quo Peloponneses iterum Atticam sunt ingressi. Rursus in Notivit. Notio, inter eos qui illuc refugerant,&pristinos oppidanos sediti de orta, alteri accersitas Ailathne, O ab Arcadibus, ac Barbaris auxilia in muris urbe intersepientibus habebant,& qui in arce Medis fauebant recepti pariter rempu. administrabanti altericii se fuga subduxissent exules Pachetem accersieruiit. Hic Hippiam eorum qui intra muros ilios erant duce, ad colloquium euocauit,ut sit nihil quod placeret illi diaeisset,rurissus eum in muros saluum sanunam restitueret Et ille ad hunc processit. Hie eo in custodia sine uinculis haberi iusso,munitiones repente adortus nihil tale expecta lues Arca Hippiae ecci des capit ac Barbaros quicunq; intus erat occcidit.Dehinc Hippiam sicuti pepigerat fio. introductum comprehendit,lagittiscis conficit. Colophoniis Notion restituit, praeter eos qui cum Medis sensissent. Eo postea Athenienses coactis omnibus, si quis usquam erat, Colophontis,secundum ipsorume legis colonos ad habitandum Notion miserunt Et Pachetis Paches Mitylene reuersus Pyrrham & Erellan in deditionem redegit captuni si Salaethii Lacedaemoniu in urbe latitantem Athenas misit, pariter&eos Mitylenaeos quos apud Tenedon deposeuerat, & si quis alius ei uisus es h extitisse seditionis autor. Dimis

sed maiore ellercitus parte cum reliquis remansit ad constituenda arbitrio silo negostia Mitylenes, ac caeterae Lesbi.Ubi Athenas ij qa Pachete missi fuerat pucnere, Athe Nim Ilienses Salatinum uita priuarunt licet poIIicentem clim alia quaedana,tum uero a Plataeis cadhuc enim obsidebretur se Peloponneses abductursi. De reliquis aut cu ad cosilium relatum esset prae indignatione censuerunt non modo qui adessent sed omnes etiam qui puberes essent Mitylenaeorum interficiedos, impuberes uero ac foeIninas inseruitutem redigendos,dantes crimini isi quod descissent,cti non ea coditione, qua caeteri sub imperio forent, tum ues magis quod naves Peloponnesiuim ad opem eis hi etidam ausae essent in Ioniam cum periculo ire,non enim subito consilio uidebantur de se cisse. Mittunt igitur propere triremem nutiatum decreta Pacheti, imperatum p ut Mitylenaeos necaret. Postero die subit eos poenitentia quaedam,et facti reputatio,visumdsaeuum ac uehemens decretum totam necare ciuitatem, potius quam eos qui autore1

mali fuissent. Quod ubi senserunt Mitnenaeorum legati, & qui eis studebant Athe nienses additis primoribus, haud aegre persuaserunt, ut de eo iterum ad cosilium reseri ei, quibus 8c ipsis notum erat maiore ciuium partem uelle per aliquos ad se rursus de re eadem referri Coactam confestim concione,aliae dicebantur a singulis sententiae.At Cleon Cleaeneti filius,cuius evicerat pridie de occidedis sententia ciuis alioqui omnichon esuiolentissimus, S maximae, ut illa tempestate, apud populum autoritatis Processit iterum,ais ita uerba fecit i ratio Clionis apud Athenientes.

CVm saepe alias ego statum popularem animaduerti inualidum esse ad aliis imperandum,tum praecipue nunc in uestra de Mitilenaeis poenitentia. etem quia secure inter uos quotidie,& sine insidiis agitis eodem modo erga socios estis affecti,& quicquid aut illorum oratione persuasi delinquitis,aut misericor a tribuitis, no sentitis id

88쪽

L t B E R III. Dad uestrues pelleulum pertinere,&ad nulIam eorum gratiam uos emolliri: non conis siderantes imperium quod habetis, esse tyrannide,& eos qui parent ad insidiandia intentos,& inuitos parere: neqi ob id uobis dicto audietes esse,q, laesi tamen eis ueniatndatis,sed quia uiribus uestris potius quam ipsorum beneuolentia superatis. Perniciosissimum autem ex omibus est,si apud nos nihil eorum quae decreueritis, si abile erit: nec intelligimus melius agi cum ciuitate quae malis legibus dum constanter utitur, ucum ea quae honis,sed inconstanter: utilioremd esse imperitiam cum modestia, s peritia cum immodestiarae tardioris ingentj homines administrare comodius plerian ciuitates, usolertioris: nam isti tum legibus sapientioles uideri, tum semper excellere dicedo in consultatione reip uolunt, tanquam nuIIa sit alia materia maior,ubi uim in genii sui ostendant,unde in multas calamitates ciuitates incidunt. Illi suae peritiae diffidentes, non abnuunt se legibus esse imperitiores:& cum inualidiores sint, quam ut hene dicentis oratione refellant,potius ex aequo sunt iudices et concertatores, ideo eis pleruns se Iiciter cedit.Hunc in modum decet 8c nos facere,non facultate dicedi, di solertiae cotentione subnixos,uesti ae multitudini aliter ac sentisnus suadere. Quod

ad me attinet,in eadem sententia sum: eosq miror,qui iterum retulerct de Mitvlenae Issae tempus teri permittunt,rem illis commodiorem qui iniuriam fecere, quam no his. Nam sic qui iniuriam accepit renaissius iram exercet, quam ille qui fecit. In ulcis stelado cum recentissima offensa est,tum maxime par suppliciusumimus.Miror quo

que es ecquisquis is erito qui contradicat, ostendendum. sibi dueat iniurias quidem

MityIenseobe nobis utiles esse,detrimenta uero non ad sociorum calamitatem redun, dare. Nunc palam est,aut fretum facultate dicendi contendere, aut quod euidens sane est,ide contrario ostendat esse incognitum Aut lucro euocatsi, conari uos exculta orastione seducere.Huiusmodi ex controuersiis ciuitas alijs quidem emolumenta praebet,

ipsa uero in discrimen adducitur. Cuius rei penes uos culpa est,qui praue instituistis ista certamina quila consileuistis esse uerborum spe statores, operum auditores icote

ctantes ita maxime posse fieri futura ut qui optime dixerit: ex iam factis no id certius existimantes esse quod ipsi uidistis,quam quod audistis,desinui pulchrorum rarimendatione uerbori .Ita; facises estis falli nouitate sermonis, difficiles animo ad exeis quendum quod probatum essetiferui semper ineptiarum,consueta fastidientes, di se potissimum singuli cupietes posse dicere. Si hoc nequeatis,astipulantes ijs qui talia dicunt, ut eoue sequendo sententiam non uideamini illis inferiores esse. Quinetiam alio aliquid acute dicete, proni ad idMdicitur laudanda, N ad significandum uos anteudiceretur sensita cum tardi sitis ad ea prouidenda quae illinc sunt euetura, aliud quaerentes t sie dicamo quam ea quibus uiuitis. ne praesentia quidem satis intelligentes, prorsus uoIuptate aurium capti,ae similes spectatoribus sophistarum,sedentibus potiusquam de re p. consultantibus,A quibus ego uos conabor abducere,ostedens unam Mitylenaeorum ciuitat praecipuam uobis iniuriam intuIisse. Nam siqui se aut imperium uestrum ferre nequeant,aut q, ab hosti s compellantur desciscunt ueniam do. Si uero hi qui insulam tenent ec urbem muris praeditam, ubi nisi a mari forinidolosus est hostis noster,& ubi ipsi contra istum non sunt indefensi,instructa iam classe liberi, praeterea Nar nobis ante omnes in honore habiti hoe egerint quid aIiud quam infidiati sunt, inferentes potius hellum,quam desciseetes a nobiseDefectio enim eorum e, quibus aliqua uis infertur. Captarsit quo*per inimidissimos nostros nos perdere,qa indignius est,quam fi suis ipsorum uiribus nos bello petissent. Quibus nec calamita res uicinorum exempIo fuersit,quieuia crum iam post rebellionem a nobis superati sint: nec praesens sua felicitas segnitiem attulit. ne in pericula uenirent effectique ad futuri ra audaces, maiore quidem spe quam pro uiribus,sed minore quam uoluntas fuit,belium sumpserunt,anteferendam iustitiae potentiam rati. Nulla enim iniuria lacessiti,ob ad quo se superaturos arbitrati sunt,nobis arma intulerunt. Siquidem solet usu ueniare in ciuitatibus,praesertim iis ubus breui or insperato felicitas contigit,ut ad insolen

89쪽

rs ERILI PELOPONNES laettiam conuertanturiae plerunssi quae secundum rationem hominibus plosperaeuenitunt,sstabiliora sint quam quae praeter opinione. Faciliust prope dixerim esse propuli ore aduersa, quam tutari secunda Decuerat autem iam olim Mitylenaeos nihilo pecu Iiarius honore quam caeteros 1 nobis affici. nam non eo petulantia: pcessissent. Et alia oqui natura comparatum est, ut obnoxius sibi quis contemnat,non obnoxios admiretur. Plerunturitas nunc pro magnitudine sceleris ne ue paucis culpam imputates,

popuIsi absoluatis.Cuncti nan; nos pariter inuaserunta quibus liceret nunc, si ad nos confugissent,rursus in urbe degere. Sed quia existimarsit tutius periculum esse,si perpaucos res ageretur,ipsi quo* defecerunt. Respicite quinetiam ad socios: quorum si easdem poenas instigatis,S is qui coacti ab hoste, ijs qui uoIsitarn defecersit quem tandem fore existimatis, quem non ad deficiendum quantulacunq; causa impellatisecum is sit prospere cedit, liber sit: si minus,inihil intolerandum patiatur. Ex quo nos in omnibus ciuitatibus periculum subibimus tum pecuniarum tum corporum:&si ei

uitatem rapugnauerimus,ca profligata, prouentibus pere quos uires habemus in posi erum carebimus etsi non expugnauerimus, ipsos praeter eos qui nunc sunt hostes habebimus: et quo tepore nos oportet aduersus illos stare, in bello sociali occupabimur. Non igitur conuenit spem eis proponere aut sermone persuasam,aut pecularis empti ueniae consequendae tanquam hominum more peccauerint. No enim inuiti Iaeserui, sed scientes insidiati sunt.Quod citra uoluntatem fit, id dignum est uenia. Ita ego et tunc primum repugnaui,&nunc ne decretorum uestrorum uos poeniteat repugnot

is p premue tribus rebus imperio perniciosis imis delinquatis misericordia,uoluptate, a uitiosi. tionum lenitate. Nam misericordiam quidem iis qui similes sunt, tribui iustu est, non is qui nec e diuerso miserentur, ae necessario se perpetuos constituerunt hostes. Oratores autem qui dicendo oblectant habebunt alias minoribus in rebus dicendi certaemen,non ubi ciuitas paululum oblectata faciat magnam iacturam,& ipsi ob bene discia bene accipiantur. Lenitas uero potius illis exhibetur qui in posterum morigeri,qqui nihilominus hostes ais ijdem futuri sunt si relinquantur.Atq; cui semeI omnia dicam si mihi assensi fueritis quae iusta sunt& utilia circa Mitylenaeos agetis:sin minus,ne 3 illis gratificabimini,&uosipsos potius condemnabitis .Quippe si recte istides

ceruiit, profecto uos non Iegitime imperatis: quanquam disii non Iegitime,lamecum hoc agendum uobis censeatis oportet uos legitiine, non exuethra utilitate de ipsis supplicium sumere,aut certe ab imperando desis ere,ac sublato periculo, bonorum uirorum fungi officio. Refandatis agedum eandem in autores poenam: ostendatis *uos non exhulcerato esse animo in ulciscendo, licet euaseritis,quam illi fuerunt re in intadiando,cogitantes quaenam ipsi si uicissent, credendi sunt fuisse facturi, qui praesertim iniuriam facere coeperunt. Qui nulla iniuria irritati,ad laedendum ueniunt,' ad peraniciem tendiit,suspicantes pericuIum,quod eos manet ab hostrumque resinquant. Quisquis enim a quo no oportuit laesus est acerbior estor euasio in illum quam iustum in hostem . Nolite ergo uestri ipsoru fieri proditores,dc animo quamproxime acceden: tres ad ea quae passuri fuistis, prout nihil praeoptastis quam ut eos caperetis,nunc taliolanem reddatismon protinus ob praesentem statum emolIiti, nec cladis quae tunc uobis impendebat obIiti. Rectite istos pro merito: pariter Sc caeteris socias insigne praebete exemplum,quisquis deficierit,eum a uobis morte multandum.Hoc enim si cognouearint vos deposita cura minus cum uestris ipsorum lactis,quam cum hostibus decerta Diodotui. hitis:Haec Cleon. Post que Diodotus Eucratis filius, qui maxime in superiore coricione cotradixerat ne Mitylenaei necaretis,processit atqibi huiusmodi uerba habuit: oratio Diodoti dicentis sententiam Cleoni contrariam. NEque illos ego qui de MityIenaeis iterum ad consiliu retulerunt accusandos prato ne* illos laudandos qui maximis de rebus saepius consultari uetant. Statuos

N que duo praecipue contraria esse ad bene consuIendum,celeritatem,&iram:Quorum' alterum inscite fieri amat,aIterum temere ac parum conii derate: eum qui repugnav

90쪽

LIBER III. v quin tes uerbis doceatur,aut amentem esset,aut putare sua aliquid inter este Amenteni quidem liquo alio modo censet fieri posse,ut futura quae latent,nisi oratione patefiat: Sua autem interesse si uolens aliquid turpe persuadere, non arbitratur de eo se poste

helle dicere, sed eos qui ex aduerso dicturi ec qui audituri sunt deterrere criminado. Verum illi odiosissimi sunt qui contradicentibus praeiudiciu aliquod corruptelae opponunt. Nam si imperitia obnceretur,cuius sententia in senatu non uicit, pro imperistiore utiq; is non pro iniustiore discederet. Obiecta uero iniustitia, idem siue eius sententia uicit suspectus fit: siue non uicit, inius Fus habetur, non soIum inscitus. Ex quo etiam respublica detrimento afficitur,deficientibus ijs hoc timore qui consisItant,quasi melius cum ea ageretur,si tales ciues nulla facultate dicendi praeditos haberet,quod ita minimum ad peccandum homines inducerentur. Porro debet re ciuis bonus non absterrere alios , contradicendo, sed ex pari loco demonstrare se meliora dicere: di bene morata ciuitas nullo eum honore afficere,qui prae caeteris bene consuluerit. sed nec honorem quem ille habet imminuere Item eum qui in consulendo inferior fuit, millo dedecore nedum supplicio prosequi.Ita enim Scis cuius sententia probata est,quaminimum uel ad gratiam uel aliter ac sentit,quo plus honoris consequatur,loquetur: di is cuius sententia probatur quamminimum concupiscet eadem ratione gratum faciendo conciliare sibi multitudinem Quorsi nos contraria agimus, qui si quis de corseruptione suspectus sit, etiam si optime dicat tamen inuidia lucri nodum explorati ,exploratam ciuitatis utilitatem repudiamus. Nec dubium est,statim cum audiuntur, iidminus suspecta bona esse quam mala Ex quo oportet ut similiter 8 qui optima, et qui pessima ciuitati uult persuadere, dolo id dimendacio agat, nec possit ob has praestigias

ex professi quippiam illi soli prodeste,nisi decipiat. Nam qui propalam largier ei

quid is in suspicione ueniet,ne id cla lucrifacere uelit Enimuero decet nos qui ex hoc loco de rebus summis tanti momenti dicimus, longius prospicere, quam uos qui ex propinquo consideratis: cum praesertim nos rationem reddere debeamus consilla nostri,uos non debeatis uestrae auscultationis. Nam si is qui persuasit di is qui persuasus est, aeque multarentur,profecto uos modestilis iudicaretis. Nunc si quando destituti spe estis,unam persuasoris sententiam cum iracundia plectitis,non uestras ipsorum Ufrequentes una pereastis. Ego autem necu contradieturus pro Mitylenaeis procelli, neque quempiam accusaturus. Non enim de illorum lacinore nobis certanae est, si septismus, sed ben C de nobis consulendo. Neq; eis,fi nocentes plane asserere uolo, idcirco

uitam adimi iubebo: in eo si qua uenia dignos,idcirco ueniam dati,nisi constiteriti de ciuitati conducere. Quippe cum existimem de futuro nos magis,quam de praeseriti consultare: di hoc quo Cleon praecipue nititur, utile esse ad cohibendas in posterum rebelliones,uti Ie esse poenam proponi mortem, ego e contrario interpretor, ac ni elisus aliter rem esse casuram. Quaeso ne prae istius ad persuadendum apposita oratione, utilitatem meae respuatis. Nam eius oratio cusit ad iustitiam propensior,forsitan apud uestralia quae nunc in Mitylenaeos iram est praeponderet. Uerum nunc non discepta, mus nos iudicio cum illis, ut de iure quaeri oporteat: sed de eis deliberamus, quemadmodum nobis sint utiles. Est quidem multis in ciuitatibus constituta mors poena, nomodo huiuscemodi criminibus,sed etiam minoribus:tamen spe solicimii homines periculum adeunt neque unquam ad hoc aliquis accessit, qui opinaretur nequaquam insidias sibi successuras.& quae ciuitas unquam non ideo deficit,quod crederet se maiorem habere quam habebat apparatum,uel suum, uel socialem e Ingenitum natura est P. aesti

omnibus,dc priuatim et publice delinquere. Nec ulla lex tanti est quae istud prohibere possit,cum per omnia fit itum supplicia,si quo modo his terroribus homines a tacinorosis minus Iaederentur. Nee ab re olim maximis sceleribus mitiores fuerunt prestiae constitutae. Harum pleraeque,cum iam eas tempore praeuaricamur in mortem re

dactae sunt. Quam tame Nipsam praeuaricamur. Itaque aut aliquis isto uehementior inueniendus est terror,aut ne iste quidem coercebit, Nempe huic ex necessitate ino,