장음표시 사용
201쪽
TAE. In mus, qualis Imperatrici oblatus fuit, e in dicto Tractatulo de Fid. v. scribitur Sphaera cuprea tota est, sed deaurata, una cum circulis. qui ipsam ambiunt. Diameter es 8 pollicum deeimalium ramnanorum; sed augeri pro lubitu potest. Circuli hujus Globi sunt sequentes: Λ est Meridiani pars septentrionalis in parte Globi possiea, quae quidem circa Globum mobilis haud est, sed tamen huc illucque pro re nata trudi potest. B alius est Meridianus, totum Globum ambiens,in circa eum mobilis. Et immiis me alius paulo latior. C, qui a polis ad distantiam an grad. qualis est maxima Solis declinatio, removeri potest. S est Ia. mella seramine minutissimo pertus in parte Meridiani orientali, per quod radi solares incidere debent punctumque lucidum serinare. Meridianus hic in parte sua occidentali indicem habet sursum deorsumque mobilem, qui lamellae alicui. Meridiano inserior B affixae, quadrat, cui inscribitur a talendarium, vel die mensescue totius anni, nil veteri, apud Rutas
adhue recepto avsinguli gradus declinationis solaris 3 dnOdeeim Glipticae signa Reliqui circuli circa sphaeram mobilea sunt D el irculus finitor qui haemisphaerium illuminatum tib obscuro separat. a loco Solis semperio gradibus distit. Et in distantia i graduum parallelus est circulus erepusculo. rum Pyxis magnetica in basi collOeata, inservit lineae Meridiani promte inveniendae. Usus Globi hujus vel Horologii Q. Iaris lunt invenire horam diei, re quidem pro quibuslibet
terrae locis, declinationem Solis. locum in ecliptica, oris eum re oecasum pro quolibet loco, tempora crepusculorum,cte Machinam hie loci inserere non incongruum judicavimus, cum sine dubio unica sui generis in toto orbe hactenus exinat. At vero jam ad librum nostrum redeamus. Anilia pro elevandis aquis quae vero vix novi aliquid continet, si aeonstruet ne manubrii alicujus distineris quod percomm dum esse Idetur, utpote cujus raditu modo longior, modo brevior, fieri potest. Reliquum Machinae jam quoque eomparet in Diario Gallorum Durnaides Savanti A. 178 Mens Februar. O Constructio penduli, quod tempus apparens monstrat per Viearium Monasterii S. C riaei. Λdlabetur hic curva aeq tionis, eodem paene modo, quem in alio quodam horologio. quo
202쪽
quoad Annum sequentem dicemus. Thioutus in subsidium voca. vlt. Λnno Iraminventa: approbata suere fi lendulum ejusdem generis propositumin consectum a Duchestio, quod monstrat tempus tam medium, quam apparens, in horis, minutis priis inis decundis. Tempus medium indicatur in circulo fixo: apparens vero in alio mobili concentrico. In limbo circuli horarii adhuc indicantur signa ct gradus odiaci menses aedies Autor curva aequationis utitur ut alii sed modus, quo curisv partes horologi movet, quae ad tempus apparens pertinent. visus sui novus ue ingeniosus. Praecipua hujus Penduli commoditas est, quod ope indicis temporis medii, si quando aberraverili facillime in ordinem redigi ct ad motum Solis componi possit et Aliud hujus generis Pendulum autores ieraeisso, quod
altra tempus medium c verum adhuc indieat loca Solis Lunae una cum suis phasibus transitum primi arietis puncti
per Meridianum, horas tam medias, quam veras diversarum urbium diem mensis epactas, numerum aureum, cyclum δε-
Iarem, dic quae vix omnia a Calendario exspectare possis Machinam hanc Academia ingeniosam judicavit, utpote in qua tot et tam diversi motus methodo combinatione valde simplici obtineantur. Ceterum hic curva aequationis adhibetur. 3 Mola quaedam a lata, qtiae inservire debet terrae absque jumentorum ope colendae proposita a Lassi A. Dissert a curis r velis instructo quem uetus eidem scopo adhibere conatus fuit. Licet satis ingeniosa cademiae visa fuerit supple.
mentis tamen adhuc indiget. Ut taceamus eam a ventis impetuosioribus subversum iri, ab aliquibus simul hominibus regendam esse, nee facile de loco in locum translerri posse, e c. G Machina quaedam inventa a d Bois, quae inservit fluminibus vel canalibus a sordibus purgandis. Licet ingeniosa videatur nimis tamen composita est, ac frictionum incommodis valde laborat. DEjusdem Malleus Mout n), cuneis serreis armatus cujus ope terra labefactari potest quamque adeo in obsidionibus castellorum, praecipue in accessibus approches 9 in usum vocare licet. Constructio ejus multum asinitatis habet cum Machina praecedenti. 6DEjusdem Machina cujus ope terram labefactatam vel effossam removere, ac in vas aliquod
203쪽
grande conjicere, licet. Est autem magis composita, ct frictio. num incommodis pressa quain quae usibus commode adhiberi queat. 7 Alia adhuc ejusdem generis achina usibus fortata sis applicabilior xab autore eodem proposita. yctis Duae ejusdem autoris Machinae quarum commodus uuis est in Io fortiter quatiendo complanando. Simpliciores sunt, omnibusque praecedunt, adeoque executioni sacile dari possunt in excavationibus igitur, construendis munimentorum operibu . inque aliis ejusmodi casibus, oppo ne adhibebuntiar. , ' Constructio Penduli. quod tempus medium re apparens in mi 'nutis primisi secundis monstrat, proposita a Clarissimo, quem aliquoties jam nominavimus, νωκro. Dena equidem temporis veri secunda tantum ostendit quem vero desectum abu ide compensat Machinae simplicitas, constructionisque actualis Deilitas. Curva aequationis, quae partem horologii prio palem constituit, tanta cum cura, tamque exacte descript est ut eum Tabulis aequationum ipsi perfecte semper conveniat. Praeterea vibrationes Penduli singulari quadam ratione TAB. III diriguntur quam hinexhibere libet, quoniam inautore ii Fig. 3. mnibus, quae construit Horologiis adhibetur. Lihramentum istitur hoc quod ita appellare Iiceat, componitur duobus ve-etibus, ΛDin B. qui, ut ex Figura apparet. ad dentes rotae libratoriae pertingunt. Prior cochleam instructus est, quae ait ri BC inussit, atque una cum pondusculo in C affxo, exactit dini librationum obtinendae inservire debet. Additio, hute Machinae a suo autore facta,quae in eo consistit. ut tempus apparens ipso quoque campanulae sono indicetur, id quod omnino aliquid novi est, nec ab ullo ante Horologo praestuum. Λutor
vero illud obtinere facile potuit, cum omnes rotae quae te minpori vero indieando inserviunt, unius horae spatio semel r volvantur. Iayrieuliaris quidam cochleam adhibendi modus, exhibitus a Iacobo te mire. civi in eo consistit, ut duae pluresve cochleae ope rotarum dentatarum ita se mutuo impellant, ut,unaeircumacta, altera sensu contrario circumagatur; hacque ratione pondus sibi semper parallelum in descensu manebit et viis res cochlearum ubivis aequaliter distribuentur Peringeniosa igitur diutilia haec est applicati haec tamen nova, quippe ad n
204쪽
MENfI APRILI A. MDCCXXXVII. 89
In suo de Munimentis Tractatu pag. au Tab s , ct ab aliis quoque, Mnjam Ahibita 13 Augeri Machina, conterendo corticiquerno molimitur coriarii hec elevandae aquae, aliisve oneribus, idonea. Notatu dignum est, Autorem in usum vocare curvam aliquam, quae ex evolutione circuli describitur, quam diadhibuitia us in Maesiana sua hydraulica, de qua superius pauca diximus. Hac de curva plura scitu digna legas in Historia Λ d. Reg. Scient. a . 7ι7 pag. y seq. edit Batav. Ejus ope id a
chinae suae commodum obtinuit Augerius, ut vires aquae, alio inve ponderum elevationes, sint semper aequales, id quod non Ievis est momenti; de cetero quoque regularitati motuum, ac facilitati satis prospexit. 4 Machina, quae aquam elevat adminiculo ignis di ponderis armosphaerae exhibita a Myo o, qui tamen ejus inventores haud sunt; sed eam Passi pro. pe Parisios, duntaxat exstruxerunt. Constat, eam Londini quoque esse, d aquas, ex Tamesi flumine elevatas per urbem distribuere ingeniosissima est ac utilissima Machina, sed cujus descriptione ulteriori supersedere possumus, cum eam copiose in suo de Machinis rarioribus Tractatu exhibuerit Cl. Veii Ierus quem &rit o loco jam recensuimus. cis isi mirae iusdem generis Machinae propositae a de Bosfranae Prima a praecedente ulla vix ratione differt, nisi in levibus quibusdam circumstantiis, quae caput rei liaud spei lant. Contendit autem morandus se proprio Marte in hanc inciditae, nec ullam antea de Anglicana illa, quae eadem est cum praecedente noti. tiam habuisie . Secundae vero constructio aliter sese liabet; sed aliquibus forsan exceptionibus adhuc obnoxia est. Ἀ7 ci8 Boulunii Machinae inservientes navibus adverso flumine
trahendis quae cum irri quae hactenus inventae fuerunt, multa habet communia sed in dirigendis funium direetionibus scapplicationibus differt, quae vitae fuerunt novae mingeniosae. atque ita comparatae, ut ad tympana ergatas, aliaque huiusmodi Machinamenta,rinae vulgariter in usu sunt transferri eum successu possint. Licet autem hoc demum anno Academiae fuerint ostensae allabae M ichinae eas tamen inde ab anno Iroa a se animo conceptas ac dispositas fuisse, Autor commonstravit Postquam Privilegium Regium iis obtinere contenderat.
205쪽
i ulla sui Academia, ut experimenta majora cum iis institueret. ut eo tutius de successu judicare licere Quae cum agerentur, aliam ejusdem generis Machinam Academiae ostendit Caronus. quam Boulogniana multis adhuc in rebus praecellere asseveravit qua de causa accidit, ut in utramque partem experimenta caperentur quibus tandem constitit, Boulsinianas tironia. nam liae Machinas eosdem sere effectus praestare, nec alteram alteri valde praeserendam esse. Q iapropter pontes Parisienses concessi sunt Bouilinio prope quos Machinas suas exnrueret. id quod ad pontem novum praecipue fecit ex Caronio quae Martienses, ubi magna cum commoditate suas adhibuit i9 Machina Caroni, de qua modo diximus. χω Nova Musices meth dus inventa proposita a Demauusto, cujus praecipua comm ditas ex scopo Autoris haec esse debet, ut sit quam fieri poten. compendiosissima Refert Cl. Editor, Autorem integrum Breviarium Romanuni notis nova hae ratione expressum in lucem mmisisse, nec non methodum Musices completam iuxta hoc systema concinnatam, ad quam adeo Lector ablegandus est. ai System plurium Machinarum, invicem conjunctarum, inventum sceonstructum a Leisinterio In Historia Academiae ad hunc Annum refertur. Autorem viginti oninino Machinas ungendi modum excogitasse cum vero de successu talis constructionis in
praxi sere desperandum sit, alius esse, postea judicavit. si aliquarum saltem enectus in una eademque combinarentur. Construis
xit itaque Machinam ex aliis quinque compositam scilicet i ex mola fullonaria, a Machina pro sulphure conterendo, 3 pro ligno serra secando. mola pro pulvere pyrio, s) acluna
pro navibus adverso torrente trahendis. Unius arboris et manubrii adminiculo integrum hocce systema moveri potest. a Praxis Pythometriae, proposita a de Gamaches. cui integrum de ea Tractatum publici juris secit, qui continet Tabulas ct theo. riae suae demonstrationes, ac Parisiis apud Claudium Ombertum prodiit quo Lectorem remittimus. Et sic quidem brevissimum Tomi hujus quarti conspectum exhibuimus. Cum autem duo adhuc restent nobis recensendi eos, ne limites inissituti nostri hi transiliamus, in Menses proxime secuturos differre necessum habemus.
206쪽
MENfIs APRILIS A. MDCCXXXVII. im
VIRI ILLUSTRIS GODOFREDI GUILIEL MI
LEMNITII Epistolae ad diversos. Volumen II, auo res Mathematicae G Philosophicae, praecipue Philosiophia si-nica, data opera pertractantur. rvitis Auroris ed dit. Dissertationem Praefationis loco premisit, C L
STIAM ROR THOLTUS, M. A. Ordinis Philosophici in Academia Lusense Assessor, e Collegii minoris
hem eruditum novo labore ae ornamento sibi devincitu Hur Rev. Editor, nunc Regis Daniae in Aula Uiennens L gato a Concionibus sacris, dum Leibnitii,Viri supera thera n ti, foetus iterarios Epistolas me in lucem producit. Volumen hoc mundum tertii nuntius. Illustrissimo atque Excellentissimo Bernardo L. R. a Zech Hero in toga vere magno fili inscriptum ac dedicatum. Si Dibnitius tersa castaque Mitoria usustasset latinitate, exoptari nil posset amplius Eam adhibet Plur. Rev. nrtholtus ubique verborum venustatem, eam ordinis i tem eum orationis decursum , in Dissertatione prooemiali ut vel uno hoc nomine Leibnitiana Mulae elegantissimum hune praeconem gratulemur. Prooemialis illa Commentatio lectori porrigit filum Λriadneum, quo adjutus, Lesbvitiana promtius intelligere possit. Insunt ei nonnulla, quae Leonitiana brevitati superaddunt illustrationem di nova argumenta figendae sunt gratiae ac habendae magnis viris, qui e penu sua Leibnitia commercia epistolica cum Autore communicarunt. Hosce inister effulgent summa nomina pannis Ludovici do miselmae aliorum. Remeri eujus hic afferuntur literae nonnullae vitam haud ita pridem dedit Prosessor Mathematum Hamiensis. Peis reus Horrebomius, Societatis scientiarum Parisiensis Sodalis Pastas Calendaria sub initium hujus Seculi exorta muliis literis Donisii oecasionem suppeditavit. Hine tum de parallaxi Lminae, tum de Drbonisin Pieardi Observationibus Astronomi- eis enm Barone Illustri ae Astronomo, 'Osee io fuit a Leonitis actum. Habes hic vi niti Disputationem a Complexionibus,
207쪽
mbus quam Λ.4666 Lipsae e catliedra Λcademim publice desidit pro obtinendo Philosophorum ordine amplissimo, spe. Pag. 8 seq. cimen praecocis ingenii. E Corollariis apsa Disputationei tet, Laconismum principia philosophica fere eadem semper sumin Lesinitis arrisisse Propugna inibi principium rati ni sufficientis pro theorematibus contingentibus. Qito qui debellant quid aliud agunt. quam ut munduin contingenter Iemestra autorem absolute necessarium admitti posse statuanta Leibniti porro hic habentur editationes . quas ipse Nigotistia M. Commentariis de iis philosophie praemisit. Ipsae haud uno
nomine legi dignae sunt Uaria enim ibi elucent o literaria re philosophica momenta. Nonnunquam Maosis hic evellunturnaevi Leoniti Epistolae duae, una ad Uen Molanum, Abbatem, Most contra P enare maltera ad Uen. F. Franc Budaeum de origine mali, conscriptae, odia, quibus carebant, traxerunt. Tres sequuntur scriptiones Gallieae quae ad Plutolophiam ac reli-363 seq. gionem Sinensium pertinent, a Leibniti notulis sunt peris spersae. Primum librum is rebin religionem Sinarum spectan tibur contexuit P. Nicolaus Longobardi alterum P. Antoniurde S. Maria. Uterque primo apparuit scriptus ferinone Hiaspanteo Λ. Irox Galili eos in linguam suam transtulerunt Temtiam addidit chaditor de rebus Sinensibus disceptationem in dio seq. Dissertatione prooemiali erudita commentans de classicis Sin rum libris o solide ostendens veterrimis Sina Philosophis. uti Leibnitius assirmaverat, de Deo spiritibus, ct de animais 3 seq. rum immortalitate, rectam sedisse sententiam. Quem in finem verbi testimonia ipsa ex classicis Sinarum libris asseruntur. Quid pluri Epistolae χ Dissertatio prooemialis Lectorum O. culis animisque ita sunt dignae. ut Leoniti staretholio, Vim laudandis semper, injuriam videremur inferre nisi Lectores ad Volumem hoe secundiam dimitteremus cincitaremus rixit summus rerum arbiter ut vires porro Plur. Rev. Editori abunde suppetant ac Volumen Epipolarum tertium propediem manibus nostris offeratur. Nolint vero Lectores singulas Leib. niti sentinuas Editori sinu attribuere id quidem eos
208쪽
in ordinem historicum redacta, addectis Documentι pu-
bn e tentus Autor Illustris ac Generosissimus descripsicam sex Voluminibus jam a nobis recensitis. ΛΑ - , Fimbasica. quod inmortale opus nuper publie
trium plagularum, eoque eruditissimo elogio ornavit Ghardus Re Mius Prosetar Iuliae clarissimus. nune racta exemistionis Paei huis exhibet, uuidem duobus ii luminibus: quo in prius nostris nunc versamus manibu' inierant selli. cet pacem' partes belligerantes, sed negotium pacificationis ci salim finierant. aeges pacis erant sancitae sed quod iis praescriptum erat exequi plures cessabant imo metutiat. teris incutiebant, ne dictum a sacra suturum sit diversissimum. Novae hinc curae, novae lites. ac propemodum novae lachrymae. Erant qui publicis seripsis docere audebant, injustam, adeoque .ie Bb min,
209쪽
minime servandam esse promissionem honorum ecclesiastie rum Protestantibus factam simul contendentes, non obligari eos ad praestandum qui inelii adacti suerint ad comprobandas pacis conditiones Imo ob oculos erat cum Nuntii Apostolici sontra Pacem Monastericnsem Protestatio, tum ipsius Pontificis innocentii X, Declarario nullitatis Articuloriam nuperae Pacis Germanica personis es uribu ecclesiasticis praejudicia-hum quos duos libellos agerus exhibet in Hisoria sua fuisjus Seculi Lib. VIII Cap. I. Uerentes igitur Sueci, ne ideo uris geatur discessus exercitus sui e Getanania, ut metu omni solitis et nonnulli impune possent pacem violare sancte confirmabant, se minime recessuros ante e Germaniae finibus, quam suum cuique redditum fuisset secundum pacta conventa Patificatoria. mine Noriberga eligebatur qua in urbe agitarentur consilia executoria non solum a Plenipotentiariis Caesareis iue Suecis sed pluribus etiam Germaniae Principum Mi. vitatum Legatis. Hic octo Deputati e Legatis his eligebantur. quibus eurae esset cordique, ut sunm cuique bona fide restitue. retur ae simul ut Suecis persolveretur promissa pecunia quinque millionum. Verum hoc quoque Deputatorum collegiuina nullis obnoxium sui querelis partim Suecorum, partim Pr testantiumci quibus tamen tandem paratum fuit remedium.
Hate omnia sigillatimin partiti debit ordine exponuntur in eleriano hoc opere, cujus sontes paucis nune indicandi a nobis sunt Pauca quidem scripta de hoe negotio adhuc dita fuerunt in lucem, eaque partim imperfectissima partim ne digna quidem Politicorum oculis. Recenset ea singula illu-sris Autor in raetitione re quidem censorie. Ceterum, cum
in Moesiis Parisiensibus illius temporis potissima hujus his rhe' capita sint producta, dignam duxit Noster illam Tarum
Novellarum partem qnam hic totam recudi curaret. Praestantiora autem multo sunt illa monumenta, quibus potiri Nostro eontigit sngulari sortunae indulgentia. Nam ct ex Primcipis Schmartaburgici, cujus sedes in Rudolphopolis, tabulario, a primario quodam Norimbergens civitatis Viro multa hujus unumenti accepit praetereaque Carpetoviano Diari AE
210쪽
inorum executionis usus est ac denique Εrs einii Consiliatii Suecici bellici Commentarios servente hoc negotio conseruptos pecunia sibi comparandi nactus est occasionem plane su-gularem inusitataeque se licitatis. Nec vero haec singula No-ilet nuda exhibet orbi ct cruda sed inde persectam rerum tum gestarum contexuit historiam scriptis publicis suo loeo intertextis Antea vero quam ipsum corpus hictoriae hujim nostro sinit conspectui praemittit, praeter Novellas quas di-xtariis Gallicas, Iudicem Legatorum illorum, qui eoncilio huic
executorio interfuerunt, de nonnullorum vita afferens potiora ac Protocollum Di einianum Actorum executionis.
Iam primo in Libra relatum legimus postquam Noribe gae advenissent mense Λprili Legatus Caesareus, Comes icco s.
umineus . Generat similis Sueciae, Carolus Gustavus, Princeps Palatinus, quem aliquot annos post Regem Suecoriunsachim esse, constat, tum d a inprilis primum habitum suis
se congressiim executorium. In hoc eum Gallicus Legatus diiseeret, nihil sibi a Rege suo traditum esse praeter Infrumensum Paeis se igitur nihil aliud agere, quam ut re vera praesetur id, de quo inter partes conventum fuerit in illo Instrumenta; responi 'rat Caelareus sibi a suo Domino mandatum esse, ut exauctorationem militum α evacuationem oppidorum urgeat et cetera am esse transacta in Instrumento Paeir, ac scire ut omnia, quae nondum receperint sui Domini restituantur. Quo responto non eontenti Sueci Caesareis exhibebant longum to sccorum Dominis suis nondum restitutorum, cataloguma cum
eodem tempore Galli urbis Francothalii ab Hispanis occupatae .
urgerent evacuationem. Legati quoque Principum ae Civitatum Germaniae a Moguntino Legato postulabant, ut ipsos con .. vocaret. de publica re deliberaturos. Quod cum is recusaret facere identidem admonitus, graviter reprehensus est a Legato Brandeburgico Succedebant Imperatoris responsa n. rSuecosis Gallos quibus id faciendum elle contendebat. ut mutuo liberentur oppida a militibus praesidiariis utque mi. lites ab utraque parte exauctorentur: addens operam se da. turum, ut suum cuique Gemiani sive Principi sive Civitati re- Bb , silua.