De hortensium arborum insitione opusculum / Antonii Mizaldi Monluciani studio et diligentia concinnatum. Eiusdem Dendranatome, hoc est partiũ corporis arborei explicatio brevis; ubi de earundem nutritione

31쪽

De Malo.

Insita proeeris pergit concrescere ramis, Esciam mutat malus amica pyrum. Seque seros sylvis hortaturuinquere mores: Et partu gaudet nobiliore frui. Dinis eras prunos,armataque robora sentes L uigat, pulchris uestit adulta comis. Tatiguam sorbum dulci distendere succo Nouit,& ad cupidas flectere poma manus. Robora thyrsigeio platani concordia Baccho, Foetibus instituit plena rubore nouis. Illius insolitas miratur persicus umbras, Populeaeque serunt candida dona comae. Mespilus hui paret,lapidosaque uiscera muta Tenditur,& niueo plena liquore rubet. Pro sudibus foetis, iro prignantibus armis Castanea fulvum dant noua mala decus.

De Pyro.

Cermine eana pyrus,niueos haud inuida fore,

Commodat, uarium nectit amore nemus.

Nunc rapit hirsutis horrenda seroribus arma, Et docet indomitas ponere tela pyros. unc teretem pingui producit acumine malum: Fraxineasque nouo flectit honore manus. Phyllida quinetiam grandi mitescere fiuctu Instituens dura dat sua membra cuti. Et steriles pinos,& inertem foetibus ornum Dotat, ignotum cogit amare decus. Huius immissi uertere cydonia rami, Pomaque confusus blanda creauit odor. Castanea septos aspro uelamine Petus Exuit, placido pondere mutat onus. Mespilaque exarmat,pugnacibus horrida membris Et mala tranquillo cortice uota premit. Creditur ii Iibycis sua germina nectere ramis. Iartaque puniceo posse decore frui.

32쪽

D ARBORVMolus ITIONE. De Cotonea.

Cum praestet cunctis se fulva cydonia pomis;

Alterius nullo creditur hospitio. Roboris externi librum aspernata superbit, Scit tantum nullo crescere posse decus. Sed propriis pandens cognata cubilia ramis Stat,contenta suum nobilitare bonum.

Pruna suis addunt sollicia germina membris:

Dona e cognato corpore laeta serunt. Exarmat foetus,sed brachia roboris armat Castaneae prunus iussa tenere larem.

De Ceraso.

Inseritur lauro cerasus,partiique coacto Tingit adoptiuus virginis ora pudor. Vmbrantes platanos ciniquam robore prunum Compellit gemmis pingere membra suis. Populeasque nouo distinguit munere frondes: bie blandus spargit brachia caua res,vit

De Moro.

Mutua quinetiam moris commercia ficus Praestat,& oblatum robore germen alit. Fraxinus huic auida consere sua membra serori: Et metuit foetus sparsa cruore nouos. Proceras fagos, poma hirsuta uirentis. Castaneae,duris aspera mala comis Inficiens,monstrat piceo nigrescere partu: Et succo pascit turgida poma nouo. Obsequitur moris blando terebinthus odore: Et geminis ueniunt munera naista bonis.

33쪽

ANT MIZAIDI OPVs CVIVM De Persico.

Ipsa suos onerat meliori germine ramos Persicus, pruno scis sociare genus. Imponitque leues in stipite phyllidis umbras Et tali discit sortior esse gradu.

Aemula dura pyri despecti mala saporis Mespilus admisso germine tuta subit. It geminis sese uiolentior inserit armis: Atque auidas terrent robora saeua manus.

Sorba suos partus merito maioris honestant Seminis,& pulchro curua labore nitent. Haec arbos spinae duros mucronibus artus Exuit,ac libris mitibus arma tegit. Aureaque annexo miscere cydonia foetu Gaudet,& externi dona coloris amat.

De Nuce.

Arbuteas frondeis uastar nucis occupat umbra Pomaque sub duplici cortice tuta refert.

De Amygdalo.

Phyllis odoratos primaruis floribus artus Discissi pruni cortice fixa tegit. Pomaque permutat uelamine persica musto: Duritiemque docet tegminis esse loco. In modicam ornat s liqua tendente figuram: Et frondes pulchro ditat odore feras.

34쪽

DE ARBORUM INsITIONE.

castane;mque trucem depulsis cogit echinis Mirari fructus laeuia poma sui.

De Ficu.

Persuadet moris tetrum mutare colorem Ficus desinuasis dat sua iura pomis. Se quoque miratur pingui grandescere succo Et solitum gaudet uincere poma modum. Insignes foliis platanos,s elicia mensis Brachia, gaudentes uitis honore comas. Ingrediens pingui se cortice maxima ficus Seruat, optatos implet adepta sinus.

De Punica.

Punica non alios unquam dignata sapores Mala,nec externis asst,ciata comis Ipsa suas augent mutato semine gemmas, Et sibi cognato picta rubore placent.

De Citrio.

Necnon citri patiuntur mutua rami Pipnora,quae grauido cortice morus allit. Pomaque pasturi blando redolentia succo Armatis mutant spicula nota pyris.

De Oliva.

Robora Pallad ij decorant sylvestria rami: Nobilitat partus bacca superba seros: Foecundat sterilis pingueis oleaster oliuas: Et quae nox nouit munera, ferre docet.

35쪽

De insitione, ex Petro Crescentio decerpta ad uerbum.

Caput . VIII. Porici scire quod insitionum multi sunt modi Primus quide est quod

fraga eius dena arboris omnia ultra medium medullar c transuerso incidantur, S tunc alligetur quod incisum est, sicut vulnera ligari consueuerunt S circu-ponaur cera uentatum ad pluuiae, extrin- iecorum nocumentorum defensionem raciae rumpi aut eoru plagae aperiri agitatione uentorum possint, conuenientibus perticis muniantur statim enim consolidato vulnere superior pars emundatum in sapore profert fructum propter digestoinem succi innodo factam, hoc proprie dicitur insitio quae quidem plantam in alteram non transmutat speciem seu genus, sed eam de sylvestri domesticam facit. Secundus modus est quod una Sc cadem arbor abscindatur in trunco, de fragum superius in cadem

arbore acceptum trunco suo inseratur: tuc

enim conualcsccns insita, profert fructum alterius generis in sapore, quantitate figura quam prius protulerat: S iste modus fecit diu crsitatem omnem quae est in malis

36쪽

D ARBORUM INSITIONE. ii& pyris, S caeteris fructibus. Tanta enim

est uis nodi conuersionis pororum qui

prius ascenderunt, quod succum ex nodisrctentum dirigunt ad aliam formam plantalem, quae monstratur in quantitate ksapore fructus . Tertius modus inuentus estinuito 5 quibusdam aliis quae ex medulla crescunt uidelicet quod gemma unius uitis caecidatur usque ad medullam profunde, vulnere transuerso dc obliquato & tantundem de gemma uitis alterius eruitur, Mloco alterius ponitur, S sit colligatio sicut in aliis, ctuccoualescit 3c fructificat. Fieret forte in aliis arborib', sed in uite expertum est. Quartus insitionis modus est quo fragum arboris unius in aliam inseritur arborem conualescitque S fructificat in ea

per modum qui saepe dictus est. Et iste modus regulariter cum fuerit magis similium

crit melior & citius coualescens: & fit pro

prie in illis arboribus quae rectos habent po

ros , per tunicas ligatas, a radice accipitit nutrimentum . Sed iste modus&similiter secundus in plures subdiuiduntur modos. Vnus quidem est quo surculus inserendus inter corticem dignum nouae matris imprimitur. Secundus cum surciatus scisso li-

37쪽

gno infigitur . Tertius fit more emplastri. Quartus dicitur ad buccellum. Quintus uero salicis pertica perforata. De omnib' per ordinem dicendum est. Primus quide modus quo surculus inter corticem lignumq; deponitur,fit hoc modo Tructi serra acuta recidim in loco nitido dc succoso: ipsumq;cu fascia corticis csuperpolimus deinde vimine salicis,aut ulmi ligamus: ib1q; inter

corticem dc lignum cuneum ferreum, uel osseum, in acutum tendentem, ab una pa te latum, Joab alia quasi rotundum, tribus

prope digitis deponimus, considerando ne

corticis fascia scindatur a in cum locum subducto cuneo statim surculum mergimus ab una parte decisum, salua medulla cortice partis alterius, pellicula exteriori remota ita quod optime trunco adhaereat surculi incisurari qui super truncum quatuor aut sex digitis emineat, uel usq; ad octo. Duos uel tres, uel plures surculos pro trunci qualitate constituimus, quaternis digitis uel amplius ad minus inter eos spatiurelinquentes,&lutum desuper conuenienterponentes,&peciam disponentes, uel ligantes. Hic autem modus optime coprehe-dita conualescit sed fieri non potest nisi

mense

38쪽

DE ARBORUM INSITIONE. 18

mense Martio uel Aprili, cum iam potest lignu a cortice separari. Sed nec fieri potest nisi in crasso trunco uel mediocri dc in his arboribus quae crassum habent corticem Sc pinguem ut ficus, pyrus,malus, similes. Conualescit aut optime iuxta terram huiusmodi facta incisio & etiam in quacunq; parte stipitis, crassorii ramorum satis co grue prouenit sed omnis surculus duobus adminiculis ad minus,propter uentoria rabie indiget. Modus aute secundus qui scisis fit stipite hoc modo aggrediendus est. Re- secetur truncus S desuper poliatur, ut dictu es superius deinde scindatur in ea parte quae magis succosa uidetur, 3 quae corticem ibidem planu S adaequationi surculi

cogruucernatur habere: quod maxime inuenis ubi maius est spatium inter corticem S medulla propter abundantiam nutrimet quod ad partem illa accessit. Si antequascindas, uincussi prope summum truncum stipitis ligaueris, cuminima scissura longitudinis defendet deinde cuncti duobus digitis uel quid minus, longum formabis: Maperta scissura eo, sublataq; omni lanugine de ipsus scissurae labiis, surculum ab utraq; parte decisum immerges: taliteri cortex

39쪽

ANT MIZALDI PVs CVLVM cortici adaequetur in parte exteriore,

gnum igno ita terius ut succus inter cortices Soligna possit liberius pertrasire In scissura etia lurculi optime truco nou ς matris adlicreat: deinde subducto cuneo, surculus in trunco sipote immissus costringatur. Super rimulas cottinge las S cortices, aliquid corticis huius arboris uel panni linei cerati ponatur, cu iunco stricte ligetur. Deinde ut ait Cato subtili puluere in superiorem scissura immisso,creta plurimum coprehe- secum pauca arena fimo bubulo uel cuccra super truncia dcligaturam ad defensionem caloris, uentia pluuiae congrue disponatur&pecia fascietur . Ego aute pluiast millestes probaui S semper inueni sufficere solam creta bene copressam sine fimo& arcna, lici cera 'ulucre. Haec tiam in scissura proderui,si uapor a radice ascendes ad nouum alendu surculii foras egrediens denegetur. Notandia tamen q, istiusmodi actus operatio diuersificatur secudum diuersitatem crassitudinis & tenuitatis stipitis inserendi, cuncisurculi incidendi. Nam inserendus si is es surculo crassior est paulo aut multo. Si multo , duobus potest scindi modis. Vno, ut ab una parte stipitis usque

40쪽

DE ARBORVM INSITIONE. husq; ad med illam tantum cu congruo ad hoc scalpro scindatur, ubi unus tantu surculus infigatur Altero ut ab una parte stipitis ad aliam scissura pertrascat biq; duo surculi scilicet unias a qualibet parte ponaturi uel

unus tantus placuerit ab una parte altera Vacua remanente . Si uero stipes est paulo crassior surculo, nccessario per nac diu scinditur, Munu solii recipit surculu. Vbicunq; aute unus tantu modo surculus pone ius est debet cuneus eius formari ut in scissura ex utraq; parte ficta, tertia cura cortice colleniet remaneat in quarta uero quς mira stipitem stare debet, nihil corticis 3 latitudiris uideatur, aut modicu eo modo melius quo surcul' in corti cristin ligni stipite exterius&interius adaequetur. Vbi aute duo

surculi sunt ponedi, fit scissura cunci a duabus partibus prope medulla: quae ctiam ad medulla cacumen accedat ab aliis duab' partit, fit quasi eius de latitudinis ita quod pars paulo latior cum omni cortice permanen S,eXtracta cortice matris aequetur pars uero strictior, remota exteriori corticula

uersus medulla stipitis interius disponatur. Si aute stipes est aequalis surculo qui inseritur, formetur cunctis, ut ab utraq; partest