장음표시 사용
41쪽
peciola super riuulas posita, subtili uinculo scisso,uel cordulatu modica strictura ligctur: postmodulum crcta Geta terra pe-ciola fascietur. Et hic modus iuxta terra δίin altu, dc in summitatibus optitae conualescit ac omnes istae formae quae fiunt scis trunco, possunt fieri couenienter messe Fc-bruario&Martio, cita messe Aprili si surculus omni terra priuetur: melius si colligantur ante si pullulet, Sc diu sub terra in loco frigido umbroso seruetur, summitatibus no subuersis. Et etiam mense Ianuariocu calefactione ignis facta insitio coprehendit, cum eius auxilio agglutinas concurrat succus: sed tunc teporis crit insitio caeteris melior,& melius coualescens cu iam cortici se uiridis succus intulerit, gemma incipiunt es e suspectar. Ego etiam maloru insitiones feci circa principita Augusti de surculis illa state maturatis S satis cogrue pro-Uenerui Vcrutamen talis insitio facie la est sub terra, uel modicu supra ea ut tumulatione terrae a tanto aestu insita defensetur: uel supra eam uas aliquod stillans suspedatur: αco auxilio poterit hoc tempore etiain altu fieri. Fit tiam, ut ait Varro, liqc insestio
42쪽
DE ARBORUM INSITIONE. csitio commode in solstitio aestiuod Caniculae signo, ac praecipue in fico Potest etiam piaedicta insitio fieri sub terra descirca terram, seu modicum sapra terram ubi sine dubio insiti ramusculi proueniunt omnibus aliis locis ad cremeta maiora quia ibi lignum S coricae maxime beneficio soli adli rentis humes it quae insitio proprie arbusculis conuenit. Si uero arbor mediocriter magna saerit,c5modius erit eandem locis altioribus infrrere ubi cortex sit uiridis dosiiccosiis, Dipsim circa terra inserere quia sic fructus X ca pluribus annis tardius haberetur: crutamcn quanto magis inferius fiet, tanto magis donacsticabitur fructus. Si uero fuerit arbor magna plurimos habens ramos, nihil erit Utilius si ramos in locis nitidis resecare, ibiq; quotcuq; uolucris surculos inserere. Quod si adeo uetusta es arbor utram oria cortices nimium
sint rugosi ac humore c5sumpti,arbor adcincidatur,oc relinquatur incisa usq; ad annum sequente,& tunc inseratur surculi qui in ca nati fuerint laetiores, in comodiore parte locati,circucisis, teris abiectis: qui
tot numero esse poterunt, quot inserenti placebit quia omnem numerum surculo-
43쪽
rum sufficienter nutriet talis arbor . 'dus quidem inserendi quem Palladius cmplastrationcm uocat, sic ab odcm fieri affirmatur Ex nouellis ramis incis si feracibus gema quae bene apparebit sine dubio processura, duobus digitis quadratis circu- lignetur, ut ipsa statuatur in medio, δί ita
subtiliter cortex leuetur acutissimo scalpro ne gema laedatur. Item ex ea arbore cui ge- stimus inserere, similiteriti gemma tolla tur emplastru nitido tamen atq; ubere loco tunc ibi conuenienter impressum circa gemmam uinculis cogitur coli rore sine larsione germinis tunc luto superlinis, liberam gemma relinquis Chii multum proderit sicciolatu cera super iunctura macrimulas corticu apponatur, ad extrinse- corti nocumentoru defensione , 5 nutrietis succi ac uaporis uiuifici retentione Ramos deinde superiores huius arboris resecabis: ne matcr proprios uoles nutrire ramos,
alienti filium sibi propter utilitatem radicupereundem relinquatur. Deinde uero uiginti diebus exactis aut pluribus, resolutis uinculis reperies extorni seminis gemmam mire in arboris aliena membra transfixa. Hic autem modus mense Iunio fieri posὰ asscritur:
44쪽
asseritur licet dc ante rac post modicum coprehendat: dummodo gema conueniens habeatui. Est modus vjlgariter ad buccellu dictus qui huic proximo est plurimu D finis: fit hoc modo. Buccellus paruu Scrasse situdine pollicis longus,cu gema in medio, de nouo surculo cleuetur eiusdem crassitudinis, suo cortice in tres uel quatuor partes scisso S denudato ponatur, c tantum inferius considerate comprimatur, quodligno stipitis mediocriter stricte adhaereat: S cortex apposui surculi non scindatur,4 siue gemma posita super locu gemmae sublata ponatur, suae non , nihilominus sine aliquo ligaturae uel alterius rei auxilio coiiualescit Abscinde la tamenis omnis circundans soboles surculorum, ne insitae sum ripiat nutrimentum citamen magnum adminiculum praes abit, si cortex pendens talltc rcscindatur, quod remanenti appositus buccellus subtiliter ad quetur: δc propter dictam causam pectola , deinde creta super iuncturam 8 totum buccellu ponatur, libera gemma relictari post ea ne cera cadat, linea pecta fascietur. Fiat autem hic modus mense Martio, dum cortex separatur ligno,& mense Aprili, Maio . Sur-
45쪽
culi antequam gemment collecti seruatur in loco frigido Lumbroso ne pullulent, sub terra pro parte submersi. Item expertucst in messe Iunio circa finem, Iulio buccellu paruum cum gemma de nouissimo surculo eleuatum, in nouissimo surculo positum eiusdem crassitudinis, siue gemmae adaequentur, siue non, sine aliquo auxilio ligaturae uel alterius rei, optime conualere. Et tam hic modus, quam superior
qui emplastratio dicitur, locum habet in his solis arboribus quibus succus pinguis est in cortice: ut ficis, oleis, castaneis S similibus. Potest cliam sine abscisione inserendi surculi leuari buccellus, S domesticus eiusde crassitudinis ab una parte scissus ibidem apponi, iii filo ligari ac praeparari, ut dictum est supra S ubi comprehendisse uidebitur supra buccellum abscinde: relicta enim summitas succu ad buccellusortius attrahit rabscisia 5 hoc modo possunt plures eiusde speciei dediuersaru in una uirga formari Modus qui fit in salicis pertica fit hoc modo Pertica uel baculus dictorii lignoria persoretur subtili tercbra tactata ita quod inter unu foramen alterusit spatius cmipedis Sc surculus modicum
46쪽
raso cortice intromissus iungatur in scrobe surculis etcuatis ita tamen quod perticae saltem salicis, summitas remaneat supra terram hinc uero post antium materia totaliter eleuata, S inter surculos incisa, platam quamlibet radicib' plurumis decorata in ordinata scrobe depone cui forsan proderit si creta uel cera foramina cisorum
scissurae undique optime obturentur. Quidam autem mihi asseruit se cxpertu fuisse hanc insitionem in palo salicis uiridi perforato usque ad medullam solummodo, δίinfixisse surculos aequalis crassitudinis remoto cortice, quatenus intrarent in fora me ut corte surculi aequaretur cortici pali, Sc cum cera omnem rimulam obturasse,
dc posuisse palum sub terra,quatuor digitis
iacentem in loco aquoso cita quod de palo nihil apparuit, sed solum surculi supra terram,& comprehendisse optime omnes Scresecato inter surculos trunco plantasse dc bene conualuisse Ahum modum inserendi retulit Columella dices Gallica terebratisque ad medullam arborem perforanda, plaga interius leniter inclinata ibi deducto omni fragmine litem uel ramum admodum foraminis, delibratum, succidum
47쪽
tamen humidum strictim imprimi iubet, una uel duabus gemmis foris relictis: tunc argilla S musco locum diligenteropcrita: cita uites in ulmo inseri posse dicit Praedicti autem duo modi fieri possunt in mese Martio, uel principio Aprilis aut
clam uiridi si nouus succus calor aeris dissolutus mouetur in cortice. Item scribit Varro alium modum inscredi suo tempore inuentum in propinquis arboribus, hoc modo De arbore ex qua vult habere surculum in eam quam inserere uult, ramulum traducit min eius ramo praecis ac
defixo implicat in locum , quod contingit
ex utraque parte quod intus est falce caetenuatum, ita quod eX una parte qua coelum uisurum cst, corticem cum cortice aequa tu
habeat eius ramuli quem inseret: cacumen ut directum sit ad coelum postero curet anno dum comprehenderit,unum propaga-gatum ab altera arbore procedit. Ex praedictis igitur patet, quod licet insitio insimilia sit melior, tamen in dissimilia plurimum conualescit, infinita mirabilia facit, qu apparet his qui experiri desiderat,d in talibus exercitantur. Hactenus Pet. Crescentius, qui insitio
48쪽
DE ARBORUM INSITIONE. 13num historiam confusam impedita nobis reliquit, ut legenti facile erit iudicare. In qua nihil immutare uisum fuit, sitic sententiam spectes, siue dictionem, quae multis locis inepta est ac ridicula sed ornari
res illa negat, contenta doceri. Multa sane Occurrent, qua n5 Davum, scd Oedipum desyderabunt, quod corruptissimo exemplari, ex quo haec uerbum e uerbo transcripsimus, acceptum ferre licebit. De insitione, ex lib. Ioviani Pontani de hortis Hesperidum. Cap. IX.
I Amreliqua instio est,hominumque indiistria:nune
Huc aduerte animum, ueterum cape dicta uirorum. Imprimis ramos libro demitte sub clo Artifici dextra: fissis nunc iniice ligno, Atque alte impacto cuneo inserito alteriusve Corticibus iunge, cera mox illine adactat V lineaque obseptis constringito uincula plagis: Ac pluviam arceto coniecti cespitis herba. Nun: crescentem uicino e margine uirgam Admoue,& inciso leui sub vulnere libro Sic fige,ut lento non desint cingula nodo. Aut eam transmitte forato ad uiscera trunco: Mirantem latebrasque cauas, operta uiarum, NHue excide illam sinito de matre propinqua
Hauriat ut succos solitos: lita ubera lactet: Donec eam grandem natu, longeque ualentem, Atque nouercales stringentem enixius ulnas Videris 'roprio meditatem uiuere succo: Tunc abrumpe manu, materna stirpe reuelle: Crescet, immensum ducet lati aucta cacumen.
49쪽
Interea laeto surgit dum surculus auctu,
Saepe riga saepe eductas de stipite gemmas
Euelle, duris inuerte ligonibus arua: Rc matri blandire sua dum prole repulsa Cogitur indignans alienos pascere foetus. Quin turgentem sobolem lefende sub umbra Frondentis rami, tum Sol furit,& furit aestas Victa siti: idem ipse in glacie tege tecta superne Insternens crassa e stipula, cannaue palustri,
Vratne teneras rabies aquilonia thyrsos, Cum primis ualida nitatur surculus hasta, 'A uento tutus Iongeque urgente procella: It nunc scalpello tenui, nunc molliter ungui Detondens, prima luxum compesce iuuenta. Vtendum parce erres sed nec tamen ipsa Luxuries toleranda uenit, tua sortibus obstat.
Atque equidem memini stantum se industria prompsit Qiis diuersa quidem,parua sed si mina in urna
Condat:& educens collo breuiore stolones Subducatque, arctetque manu, ac sub vincula cogat Crescenteis: hi tandem uno se stipite miscent, Atque uno obducunt se cortice: ngue flagella Dilabi sinito: neu summa cacumina uentus Diuellar,cera inito, aut diducat adulta, Vnguine dum proprio corpus iunguntur in unum: Atque operit lentum sub eodem codice gluten . Postquam alta steterit radice infossa,& opimum Raptari stirpes succum,mirabere poma
Plenaque grataque non uno tamen una sapore. Sunt qui diuersos ramos,sed cortice raso
Coniungant,stringantque simul quo glutine isto Increscant aeque: iusto mox stipite iunctos
Infigant pariter tum vulnus rite coronent: Et fallax opus admota tueantur ab arte, Qub ramo ex uno,atque uno de palmite fructus Non uni ueniant, sit honos .gloria ruri: Gaudet enim insolito natura adiuta fauore. Porro non desunt,qui scista codice, adacto Dilatent vulnus cuneo mox vulnere crudo
50쪽
Includunt gemmas alienae stirpis alumnas: Ac tenui obstringunt uitta: non fit mora,longos Emittunt ramos, latebrachia fundunt: Sic dorso alterius mirum noua pullulat arbor. Quinetiam alterius nudato cortice, plantam Vidimus alterius frondente cacumine, ramos Erigere: ingentenari tunica sobolescere syluam: Et stirpem insorinem nemora in generosa nouarti
Ergo castanea ymolli,e praestante sagitta
Iaudatae genitricis,adultori germine,uirgam Exulto,exuuias gemmisque,oculisque nitenteis
Seligito his sterili spoliatum cortice truncum Degenerem induito, uincloque urgente ligato: Quo seseri pluuiar,ri Solis tueatur ab aestu: Nec te blanda manus sinito frustretur inertem: Aut ludat tunica uitiosum arente flagellum. Iam uideas docili e planta pubescere prolem
Frugiferam tunc carpe manu,tunc erue serro
Quod superat matres sterili:& blandire nouellis, Mira fides nitidis palmes se tollet alumnis. Sic quae olim sterilis fuit arborvi horrida cultu,
Sponte sua,nullisque hominum ante obnoxia curis, Mutabit genium, uericique ad munera frugum.
Quandori inexpertum nihil ars sinit, hoc quoq;: hortis
Accedat,uel dictu etiam mirabile: de quo Quamuis longe audax,quanquam sibi conscius usus Addubitet.Ramum foecundae matre reuulsum Decutiens capito caesum mox undique librum Aequatis ferro spatiis, dextraque volentem Exuito: inde pari consessum vulnere dorsum Stipitis alterius nudato,, ueste recenti Induito: ut coeant extremis partibus orae Vestis Me lento mollescant, ulnera limbo. Vt mea dein teneris indantur cingula plagis: Vincula quae ingentis committunt vulneris ora, vestiato frondens truncum toga pellat ut imbres, Arceat