Nicolai Ochibovii ... De canone studiorum dissertatio

191쪽

138 DE CANON E

Presbterum Carthaginiensem ς & de obtrudiis antiquorum fermonibus, alterum ad Chalcidium Grammaticum. Iisdem temporibus, nempe Ana. stasii Imperatoris, & Theodorici Go. SEvERI- thorum Regis claruit Severinus Boe-Nus BoE- thius , Anicius ex nobilissima Tor-YΗIus. quatorum Familia , cui sane inter Graecos, & Latinos seculi sui, nemo fuit in omni genere sapientiae par , quod liquido e X ejus monumentis constare potest. Lingua ejus adeo politiori seculo consormis vi

detur , ut Valla , solitus qui parcere nulli est , illum Latine loqui doceat, teste Iulio Caesare Scalige ro in Hypercritico. Hic cum Tici- Di exilio viveret , scripsit quinque Iibros de consolatione Philosophiae, sed cum suspectus esset ipsi The dorico Regi, quasi studeret recuperandae libertati, iussu ejus cum socero Symmacho interemtus est.

Inter hanc eandem Gothici se- tali harbariem, veluti sidus quo

M. AuRΕ-dam eluxisse dicitur Marcus Aure-LIus C s. lius Camodorus Patricius Romanus,sIODORus. Senator di Theodorico chartuimus,

192쪽

eique a secretis & epistolis, inde Moanachus, & Αbbas Ravennatensis Coenobii r Vir , ut inquit dignitate,& literis eximius Iohannes Bona,

gravis , s soride doctus , euius sacrae , S prophanae sicubrationes planae sunt jucunditatis, s gratiae Cassiodori aequalis fuit Justi- Ius etiNIA

nianus, qui a Iustino Thrace aVun- Nus ΙMpE-culo nobilissimus primo, deinde Cae- RATOR. sar, & Augustus pronunciatus, tandem triennio post ad imperium evectus est. Hic, oblatis sibi ducibus maxime strenuis, Belisario scilicet, atque Narsete, licet Persas coerce rit, Vandalos ex Africa ejecerit ;Hunnos Thractam vastantes extrema clade adfecerit ; Gothos subegerit; Italiamque a I otita, varia di improba laceratam dominatione receperit, barbariem tamen , quae altas ob longam grassationem , radices fixerat , haut potuit prorsus extinguere . De Victis itaque Barharis nationibus , ae restituto pristino Romano Imperio splendore, ac quiete parta , miro ardore sie contulit

ad redigendum jus civile in eum

193쪽

Uni Iuris- rosulti vehat

depositam la. einae linguae puritatu adservarunt.

Ordinem , quo nunc utimur 9 electis ad id negocii praestant i stimis viris, qui immensa, ac praeclara illa Veterum Jurisprudentum , & Legumlatorum monumenta, quae ad duo sere millia librorum fuisse constat, summo totius orbis bono , in quinquaginta mire digessit , & concinis navit , quos modo Digesta , modo Pandecta, quod omnem civilem doctrinam contineant , appellamus . Sed dignum se imperio ostendit Justinianus tum maxime , cum s scepto imperio , statim templa destructa reparavit , ac vindicem se acerrimum haereseωn , quae ejus temporibus Vigebant, professus est , nimirum Eutychetis , Nestorii, Arii,& Porphyrii, illius nempe, quem utpote rabida contra Christianam veritatem debacchatum insania, rabidum adversias Christum , canem aP-pellavit Divus Hieronymus U . Ceterum uni Iuristonsulti, V luti depositam Iinguae puritatem, atque id ex sormularum solemnita.

194쪽

te , conservarunt ,' unde cum eis interpretandi necessitas in assidua legum antiquarum, & veterum V cum investigatione detineret , e

rum dicendi stylo , praecipue in quinquaginta Digestorum, seu Pandectarum libris , nullus iane, eruis ditorum omnium judicio , Purior, aut elegantior invenitur ; ut nisi eorum orationem prisca verborum proprietate , & dignitate concinnatam, Tribonianus interdum sui se- Triboniam culi sordibus infuscasset , nihil e di b aurifex rum scripta legentibus Occurreret vitiosi ; hinc festive ansam adripuit stavit . Laurentius Valla emunctae naris; Gudant

acrique judicio grammaticus: Per- I dilegi , inquit, proxime quinyuagin- volumina ab .ro Diiuiorum Libros , ex pleri quo φὶς ny Iurisconsudiorum votaminibus excerptos , is relegi cum Libenter , tum Ne ro quadam cum admiratione . Pri- imum quos nescias , utrum dirige tiane, an Sravitas, prudentia , su sequitas, 1 cientia rerum, an orationis dignitas praestet, majori Iau de

195쪽

de digna esse Bideatur . Deinde, quod haec ipsa ita in unoquoque iLIorum omnia sunt egregia , N perfecta , ut vehdimenter dubites, quem cui praeferendum putes. Cui I tu qui am ut de ultima tantum pamνe , quae ad nos pertinet , dicam in Episotis Oeeronis admirari so- Iebam , quae eum a pluribus scri

bantur , omnes tamen ab uno , eo

demque audacius dixerim personas fusu uris , ab uno Cieerone scriptae judicentur ; ita verba , ac sententiae eBaracterque ipse ieendi ubique sui es smilis. Quod eo magis in Iurisconsuuis es odmirandum ,

quod tui eisdem aetate cuncti existiterunt, in eodem quas udo, aesthou insituti. Hi vero inter se etiam secutis distant , Aeet omnes pos Oeeronem et Iseoque quibusdam in verbis ab eo disserentes , quoissomnes a Virgino usque ad Livium fuerunt. Nam Servii SH tu, atque -rii Scaevoue nraia extat, sed a terius Mutii retentioris. Et pri

dicare

196쪽

sTUDIORUM. Io dieare non possumus, quippe quorum

nihiI Iegimus. His autem, qui inser manus versantur, nisu es, mea sententia, quos addi , adimive posse videatur , non tam e quentiae quam quidem materia tua non mais gnopere patitur quam Latinitatis , atque elegantiae, se. Sed nil optabilius hic meminisse , ex quo praeclara illa Veterum Iurisconsultorum , & Legisla

torum autographa monumenta , Iamin Repertis A

dudum a tot seculis sepultadem in Amalphiae expugnatione Loia bris, yi sani . tharii temporibus, post diuturnam das noctem inopinato adinventa fuerunt, do Caietan GERARDO CAaΕΥΑNo Pisarum CoΠ- rium Saxonefule, ingentis armstiae Classis Duce invicto , ab Oa Republica adversus rant,sibi ex

vu misso, quae praemio bene navata ben- n a Va aetae Operae sibi , suisque exoravit, tunt nde non ab alio , primam , & Praeci-Puam Iucem accepisse, quam a ri- ubi pro Augu-

O egregio, S de divinis, ct de ele in I.

Lantioribus literis, ac de sacra Reia DificςΠxia,in Puulica Optime merito, nostro olimgm Ducis ad-

Allifano Antistite Antonio Augu- zzz

197쪽

nino , quem sane Joris utriusquet lucernam , quis non dixerit Z Sed tandem ad propositum re- De Iin deamus , lingua intermortua est , ubiguae La- cum linguis Barbarorum, qui Italiam ranae inte- occuparunt prorsus confusa est , ex ritu. qua confusi e , haec nostra Uernacula , quae Italica appellatur, orta est . Verum ne quid , quod ex re, di ad rem sit , neglexisse cuiquam merito videamur , non sine operactpretio adnotatum velim, quod Latina lingua cum per tot secula squalida , inculta , & veluti Gothorum rubigine exesa iacuisset , tamdem cirea medium decimiquarti se-Franei us culi, Franciscus Petrarcha , Aretistinamini ua nus, Arzbidiaconus Parmensis , inde pene sepultam Canonicus Patavinus, Etruscae Ρ maniorib. ab stOS sine controversia Princeps , Lau-

interitu Vin rae amoribus celeberrimus et eam Do eloq etiae omnI ope , ac studio una cum humanioribus disciplinis , prisco candori restituere est adgressus; ut non immerito P. Bumerius co professione

198쪽

rum Robertus Neapons Rex Carori L. ex stio nepos, Pirtutibus reis giis cumulati simus, nec priDatis inofra Reges inops: doctrina dr amore in riteras, atque Ateratos: orna=tque Deus feIicitate Dirtutes , striptis literati, ut famam a Iam, o meruerit, et adsecutus A. L-enaIterum Franciscus Petrarcha, qui

FIorentinus ortu , educatione Me-

zina ; Laurae amoribus eueherrimus . Huic intermortuae Iiterae Diaram debent, quas contemsui habitas

eommendatissimas fecit. Diu iactatus Dama fortuna , tandem in se queu

Patavino consenuit , cumuIans su-dia pietate , dignus cui terrarum Or- his de infauratis Literis tropsaeum poneret. Hinc Petrarchae tanta fama fuit, ut inquit doctissimus Chro-

nologus Ρhilippus Brietius Iesu ita O , Κ ut '

Robertus Rex literarus ac Literatoruamator a Diuitiaco bν Corale

199쪽

ut non tantum Principibus acceptis iasimus esset; sed ad eum videndum

multi ex variis nationibus confluerent. Et merito nam multarum rerum nrudens, doctusque fuit; imo vero nulla ex dodtrinis homine libero digna, in qua vel audiens, vel mer se inhians, non magnopere pro fecerit, ut Phoebi nectar, Musarum corculum , priscae eruditionis cle- .cus, literarum delicium, omniumque memoria dignus haberetur; qui &ob egregiam Latini Carminis laudem. Petrareha in Capitolio Romano lauream coro ob egrςRiδm, ni publico totius Italiae favore ,: uII', cuius sicilicet refloresicentiS eloquen- . rum tiae princeps suerat, conuecutuS est. sed post Petrarcham, qu, bo

narum artium institutionem, ItaliLiamdiu abactam , atque exulantem a veteribus fontibus accersiUit, at uue literarum studiis longo iam tem- , Dore intermissis revocatis, ejus exemplo passim ducti, & genere & inge- , nio praestantes Viri, omnem operam Latinis impense dediderunt et quippe iis , qui Latina lingua eloquentes esse meditabantur , in hoc M

200쪽

tissimum primum elaborandum fuit, ut latine , pure , & quammaxime

ex veterum Romanorum usu , di consuetudine loquerentur. Sed tandem literis jam latus attollentibus, dexteram porrexere Eugenius IV. &Nicolaus V: Summorum Romanorum

Pontificum de elegantioribus literis Optime meriti; Cosimas, Iulius, ct Laurentius Augustae Medicaeae Familiae Principes, qui ut levandae triliteraturae opus feliciter procede- opes doTri ret, imma munificentia , non Q-da Reman, tum doctis viris ingentes opes , & P0nxificibus, alimenta suggerebant , sed Veterum F mraphin libris , profusis sumtibus, toto Ora 2V: ς Πῆr se diligenter exquisitis , ac unde lascentis laefuerant barbarie rejecti, veluti postia , μ ς ςδvs

liminii jure restitutis, convalestentes 1cientiarum radices irrigabant. His itaque Ducibus humaniores literae Omnem Italiam pervagatae trajecerunt Alpes, ut, non ex Italia modo, sed e remotissimis quoque regionibus, priscum Latinorum ingenium elu Xerit ; nam ut Muretus inquit r