Nicolai Ochibovii ... De canone studiorum dissertatio

211쪽

Uuis, neque id dicit, quod vox s.

gnificat , stura non Suis , neque id quod vuIt, non Ioquitur. Hinc merito Sacri Canones illiteratos veluti indignos Divinis Miniseriis exercendis , in irregularium catalogo recenserunt , Sacerdotes enim scientiae repulseres depositione sui Deo sunt poenas daturi, qui apud Oseam O Prophetam sic Io-quitur : Quia tu scientiam reputi D, repeIIam te , ne sacerdotio fungaris mihi. Graeeae lim Sed Graecam linguam , nec p PMeinita, ' nitu ignoremus, Oportet, tum quia non aliunde linguam Latinam, quam . a Graeca , veluti a proprio sonte 'eruere licebit , tum quia a Graecis stientia omnis, & eruditio proinfecta est ad Latinos , quorum lim ae studium nusquam fuit ab a ctrusa Graecarum literarum cognitione sejunctum, quasi cum ea per- Petuum elegantiae foedus iniisset. Quod autem de Graeca lingua

dictum est , idem nonnulli de He-

212쪽

hraica dicendum putarunt , cujus nempe peritiam omnium maxime necessariarn clamitant ad intelligendos Codices sacros . Sed cum Evangelica doctrina Graece proposita fuis.1et ab Apostolis , ac Christi Discipulis, Graeca lingua satis Patribus, nobisquereste potest , ut divina dogmata , sacraeque Christi ac Apostolorum leges recte percipeTentur. Ceterum quoad vetus testamentum adtinet , vulgata versio LXX.

ab Apostolis ipsis usurpata , & Vulgata Latinorum, satis atque abunde exhibent omnia Scripturae loca , quae alicujus momenti esse viden- tur , sive .ut erudiamur tota Scri- pturarum Doctrina ac Historia , sive ut Iudaeos , Haereticosque rein

sellamus . Quae vero illic indigere ilhra α'

videntur ea Linguarum , & Criti-tia laudanda. ces scientia quam tantopere qui clam efferunt, π εργω sunt, laudanda quidem ς at numquam eius nece 1itatis , quam sibi nonnulli 1omniant ἱ cum constanter adfirmare

licebit, nullum vel de Deo, Diu, nisque legibus, ct decretis, vel de Chri-

213쪽

Christo, ejusque adventu , operibus . ac documentis e Sacra Scriptura dictum produci posse , ad quod intelligendum , explicandum , & propugnandum non pervenerint Sancti Ecclesiae Patres, di nobis satis non sit, ac perpetuo satis non fuerit ad ejus intelligentiam Graeci , aut Latini textus vulgati fides. T, O,., - Ποῦ De cetero , quanta nobis sitia de Du Limisi e linguae necessitas , 'utpote Abud Iinam in Histimur , quave omne nos. inter commercium agitamus, non g, est ut pluribus doceamus a satis enim

in h-θρὸZ VPerque erit , H meminerImus, cui- pr X que linguae venerem quandam , acs μ' nativum inesse nitorem , quem sane nonnisi Civibus consequi est concessum . Sed ejus linguae originem cum turpe nobis sit ignorare, me. - minisse haut pigeat , quod intermortua, uti diximus , Latina lingua , ubi Barbarorum colluvies Italiam occupaverat c quae Italia, se monis majestatem simul & moribus, S legibus tunc exuta suis, jugum imperii, legumve subiit harbararum, dominaque rerum humanarum senis su

214쪽

1u pristinae libertatis, Veterisque magnitudinis per longam eorundem dominationem privata, barbaram linguam loqui, pudendas leges, seu potius Barbarici ingenii libidines suscipere, atque strinis veluti moribus deba chari coacta est minime defuisse, qui sensim ex enata monstruosa Laiatini sermonis cum tot Barbarorum linguis confusione cex qua nedum haec nostra Italica, sed & Franca ,& Hispana , & Valachica, ut apud Cornelium Alapidem docet Geneahrardus , , ducit originem verba Q- legerint , e quibus aptior, & concinnior, quo sese inter , commercium agitarent, conflaretur sermo . Quod sane, cum non mediocri industria essectum esset , tum maXime cum se Italia ab improbo tyrannidis jugo subducere conabatur, ad Dantis Aligherii usque tempora ς per quem ipsi Italiae remissa est pristina doctrina , atque eloquentiae lux , e cineribus Graecorum , &Latinorum in vernacula divini Po malis lingua felicissime renastens ;tandem exortis praestantissimis in

215쪽

xenio , & doctrina viris Francisco Petrarcha, di Iohanne Boccacio, adeo crevisse constat ejus linguae cutitum , ac nitorem, ut id ostendere, non siit opus. Inde horum exemplo ducti quotquot fuere hac nostra in Italia viri ingenio, & literis exculti , veluti Iacobus Sanazarius, Pea trus Bembus , Iohannes Casa noster olim Allifanus Antistes , Υorquatus I assus , aliique innumeri, qui nedum prosa , sed & eo quoque CarminiS genere, quo circumdata sapientia, suavius mellea dulcedine, animi ducuntur , eam lin, guam excolere sunt conati. Nec dea fuit , qui circa eorum tempora montibus in nostris, dulci amoeni Etrusci Carminis tinnitu , docuerit sommosae , castaeque resonare Valles Myrtiae laudes. - Ceterum nec defuere praeno.hiles foeminae ad miraculum doctae , quae per Omnem Italiam festivis, ac venustis carminibus linguam Etruscam percelebrem effecerunt; & ut omittam nostrae aetatis Heroinas, inror quas praeluxere ANNA ΜΑ-

216쪽

JuaicIO , ac lingulari gratia , toto olim cons Pispene terrarum Orbe conspicuae ; ' '

nostram.

Quae hactenus dicta sunt eo

pertinent , ut & scientiarum , reique Latinae originem ς & in quibus ipsa consistat ἡ & quaenam fuerint elus aetateῖ , quarum unaquaeque mos habuit eventus , sua ingenia , tuos loquendi modos & quinam in unaquaque, elegantiori, politio rive stylo usiis est, probe dignoscamus . Videndum nunc , quomodo momodo comparetur; olim enim adquiri po-- ' terat auditu 1OIo, quia passim piam retur t

217쪽

loquebantur Latinam, quam a matribus , nutricibusque , quibuscum adolescebant, docebantur; nunc non Duobus prae- item. Supersunt itaque duo modi, latine 2sei- quibus praecipue Latine discamus: MV diligens nempe honorum Scriptorum temo , & eorundem imitatio . Ut ergo Latinam linguam rite comparemus , post Grammaticorum praeceptiones c quarum comtiores , aCUtiliores recensentur, vel quas tradit Gerardus Johannes Vossius in sua Grammatica minori; vel quas compilavit Nova Methodus Gallice con-1cripta, nuper Uernacula lingua ad usum Alumnorum Venerabilis , eximiique Seminarii Neapolitani a docto ne , ac eruditissimo viro Ianuario Majello Archicathedralis Ecclesiae Canonico dignissimo , illustrata quae, uti diximus, nihil sunt aliud , quam sermonis elementa, animus appellendus est ad ipsorum Romanorum Scriptorum lectionem; neque fracta , & perfunctoria quidem , sed longa nobiS cum ipsis consuetudo intercedat , nece sse est, ut Puros putos per eam in ipsos tran

218쪽

rmemur. Et hic quantum fieri potest ab Auctoribus incipiendum, qui ut intelligantur quampaucissimorum subsidio indigent , & qui simul Latinitate praestant , & facili stylo stripserunt.

Facilitas autem ex duobus ori- unde in ri dignostitur j ex ipsio nempe argu-ctoris Hicujus mento, & elocutione. Hinc faciles lacilitas ini- intellectu existimantur res ad comis munem Vitam pertinentes , quae haut multo minus seculo nostro agitantur, quam olim, ut eventus

frequentes , aut qui nihil habent nimis inusitatum; vel destriptiones assectuum , qui omnibus seculis siti similes vigent, aliaque similia . Si

haec praeterea efferantur sermone quotidiano , non quaesitis figuris, aut accersitis procul ornamentis, facile intelliguntur. Contra, obseuritas nastitur, cum ex rebus inusita- scitur ttis, & de quibus pauci cogitarunt, aut quae natura sua obsturiores sunt tum ex sermone a propria significatione verborum remoto, aut structura duro , ct ambiguitate Iaborante , aut demum a Vocibus,

219쪽

VoeuIae quaedam, ac distinctiucular cur a Plerisque adhibeantur .

quae non dicam obscuram, sed nullam plane potestatem subjectam hahent . Hoc Observare est potissimum in vocabulis quibusdam, quae grandia occultare mysteria dicuntur , qualia sunt antipat/ia, βω- pat/ia, antiparistod; aliaque ici genus multa , ut nihil dicam de sex centis scholarum distinctiunculis , quibus non semel veluti data operii utuntur, vel ad praesecandas secum colloquentium mentes, vel ut inquisitio illius rei , quam non intelligunt, veluti propulsetur , adhibentur ; quo sane inani verborum artificio, qui interrogat, aut loquitur arcetur , ne curiossius in alia inquirat. Et tamen , quis crederet tqui iis utuntur, putant se luce meridiana clarius rem patefacere, immo & qui eos audiunt , Videntur interdum mira audivisse , ubi nihil intelligunt ό iisque adsentiuntur, vel potius in vocibus illis acquiescunt . summa propensione animi di putant se verum didicisse , cum meros Veria horum sonos didicerintl

220쪽

sΤUDIORUM. I omnia enim sotidi magis admia

rantur, amantque

Inversis , quae sub verbis Latia

tantia cernunt;

Veraque constituunt , quae bene

tangere possunt Aures, s Iepido , quae sunt f

cata sonore. Illud vero nos didicimus , non posse initio Scriptorem ullum uti. lius legi Terentio ; hic enim resuu ares simplici dictione , & et gantia quadam nativa, R grata tradidit , utpote qui eo sermone scriis psit, quo utebantur Scipio, Laelius, aliique ex Romana nobilitate , quibuscum ille victitabat . Ut is serismo a sordibus plebeculae multum abest ; ita etiam ab omni tumore est alienissimus ; quibus in rebus certat cum eo Phaedrus, qui Senariis versibus , Augusti seculo Aeso-picas fabulas expressit: quippe non videntur nobis initio Poetae sutiliamioris carminis legendi; sed hi, qui licet metro adstricti , a quotidiano

sermone non recedunt . Cuius rei

ratio haec esse Videtur , quod ut