Nicolai Ochibovii ... De canone studiorum dissertatio

221쪽

linguam probe discamus , prius inistelligenda sit propria significatio veris

horum, quam metaphorica, & Oratio simplex , quam figuriS ornata.

ordo In ad-Hic enim est ordo naturae , quemna lingnaide, a Pueris in cl1cenda lingua vernacunaeula Iaiti s Observari etiam videmus . Coniara suppeditat ira si priusquam simplicem orati nem probe intelligamus , ad figuratam nos conseramus , omnia miscentur ψ nec proprias verborum , & lo cutionum significationes tenemus, nisi post longiorem, & masorem laborem . QuinVero proprietate vocum , & phrasium neglecta, in cammine prosae phrases, in prosia oratione poeticas simus adhibituri, quocleos characteres non satis distingua-RIierum mus . Sed majus incommodum inde , nempe saepissime videntur

hi tauri 'ἴl intelligere , quae non intelligunt,glectu ' & verborum involucro , interpretati , ita studiosos demorantur , Ut non sit facile aestimare , quae tamdem Auctoris mens fuerit ,' quia Pr Priam uniuscujusque vocis significationem non tenent , nec quibus gradibus ex propria in metaphori

222쪽

eas sensim transierint, norunt. Interdum enim ex propria significa tione magis, aut minias receditur.& plures etiam latent in una voce allusiones. Celebris est Horatii colocus , ubi dicit Virtutem deserre Regnum uni, uuisquis ingentes, Otuu irretorto Spectat acerv S. Plurimum se torsere Interpreistes , inquit Johannes Clericus , ad inveniendam propriam significationem Vocis irretortus , licet vid prores rint hic significari ocuras ab nen-ficatio vocistes. Sed non intellexerunt, quare 'oculi abstinentes dicantur irretorti, quod propriam vocis significationem non satis attenderint P unde idem Clericus , ad duo hic Horatium respexisse, ait , nempe ad destribem

dum opum contemtorem , & delineandum oculos Stoicos . Et sane torquere nihil aliud sonat , quam insectere , convertere unde torquere ocusis , est dextra , sinisti4Ve movere , ut quod praeteritur,

vis Q Horatius Ioa. OGI.

223쪽

videamus . Venusinus itaque ilici vates , describens opum contemtorem , quasi praetereuntem acem Vos auri , nec eos dignantem spectare , non torsit , inquit , ocu-Ios eum transit , quod a cupidis solet fieri. Deinde allusit idem Poeta ad

seriam Stoicorum gravitatem , ex quorum sententia loquitur, ut patet ex antecedentibus versiculis. Leve enim v v us cupiditatibus suis, quasi ventis , huc illuc versat oculos ; non potest defixum in unam rem objectam haerere , seu quavis de causisa huc illuc circumarari. fert adspectum . Contra, philosophicae gravitatis fuit fixos habere oculos , quales sunt, cum de re quaa piam attente cogitamus , ut apud Aulum Gellium his narratur Socrates stare solitus, a summo lucis ortu ad Solem alterum Orientem. ' Non dissimilis dissicultas occurrit in hoc Epigrammate Martialis ad

224쪽

ad suum Caesarem Domitianum; ubi ob eandem adlatam superius rationem r. . . . . pauci , quos aequus amatit Iuppiter . expedire se potuerunt r

QMi fuit sacros auro, Su maria

more viatus,

Τalia innumera passim stini o via unicuique oculos , vel fractim conjicienti in Poetarum libros; quae non intelliguntur , quod non recto ordine , in ediscendis vocum signis ficationibus, progressi fuerimus. Delectis itaque ex Latinorum Scriptorum libris , quibuscum longa nobis intercesserit consuetudo necesse est , Latinis vocabulis, ac eorundem Latina significatione probe intellecta , Latino compositi nis nexu conjungas , operae pretium est; sed hic opus ; hic labor est ; enimvero , habere orationem dicimus r non facere: Derba facere, non agere: agere gratias, non facere et ferre opem, dare opem, non

item,

Latina Vareabula, Lati no copositio

jungenda.

225쪽

Latinorum vectorii Latinae copositiones, a quo hauriendae.

ltem , dare Derba usitatum est , t dei e , seu praebere inauditum; da re matam , Latine pronunciamus , facere matam, hautquaquam. Qua de re a studiose Latinae linguae juventute adiri potest Robertus Stephanus , qui in suo linguae Latinae Thesauro, infinita quadam industria , ct inhesaustis laboribus ex omnium probatorum Auctorum pe-- , compositioneS Latinorum ver- horum Latinas, alphabetico ordine congessit.

At si ipsius Roberti stephani

Thesaurum perquiras, invenies prΟ- secto , Verbum fucere , cum Uerbo copia , junctum apud prosiae Scriptores . sed cum alio verbo mini me , nisi apud Poetas ; hinc Vir

226쪽

Et recte quidem . nam licet elocutio , vel Aristotele teste , a Poetis prosecta sit ad Oratores ,' multum tamen horum , illorumque elocutio distant , Poeta enim longius abita vulgari constetudine loquendi, adeout nullus usquam populus lingua Poetarum , nec ullus ΡOeta populari lingua usus sit & hac de caussia, ne Horatius quidem , suarum Satyrarum , & Epistolarum gratia , se Poetam dici substinuit, sed hujus nominis honorem , ori magna senaturo deberi dixit ; unde Cicero e Poetos, ait, quas ariena tingua qui ,' ut non temere scripserit Quinctilianus r Vitan dum quoque , in quo magna parrerrat , ne in oratione Poetas no

bis , s msoricos; in iis operibus

Oratores , aut Declamatores imitanis

dos putemus et sua cuique proprio ex , juus decor es. Tertia Latinae elegantiae parserat pronunciatio pro Romano usi13 quae proprie Urbanitas appellatur; sed

res , & Phi-Iosophos, qui diu post sapientiae fluvid tum soluta

227쪽

. std frustra tempus teret , qui putet se, eam nunc adsequi posse . Et quamquam fuerit, qui de Orato peja Latina scripsierit, tamen Pronunciandum hodie est ex consuetudine praesenti Eruditurum. Verum quoniam , ut ait Palterculus co et Sermo quidem tacitus

scriptura es , s scripta vox imago

ut loquiis muro vivae vocis; ut loquimur, itamur,ita scri- videtur scribendum; & ex pronum ciationis consuetudine moderanda consiletudo scriptionis . Aliter enim scribere , & aliter pronunclare, vecordis esse admonuit Papirianus

apud Cassiodorum de orthographia. Adeat studiosa iuventus Lipsitum, de recta pronunciatione Latinae linis guae ς Scioppium in orthoepeja, sosephum Scaligerum , in Festum , Varronem, & Catullum. Sed tandem coronidis loco gadnotare operae pretium non exiguum duximus, in nulla lingua ist- haec reperiri, quae vulgus θnovmasppellat, cum nullum sane verbum

Velleius Paterculus E,

228쪽

sit 3 quod idem , ac aliud, aut salis Nullam essitem eodem modo significat, aut pinstremo ejusdem sit aetatis. Et ne haec obscura videantur sine exemia aut 'glsdaptu ; audite quaeso, nobis audienti si x ῆς tu .hus, disserebat eruditissimus Vicus, haec quatuor et Peccatum, Facinus, Metas, Nefas, incautis adolescenis tulis in hisce Sanoumorum libris in unum aggesta locum proponuntur , quasi vero idem significent, cum reapse inter sese significatione plurimum disserant ,' nam 'ccatum, est eius, verbi caussa , qui herile imperium in re levi praevertit; Faei. xus abducere ab lenone invito, amicam ,' Scetas amicum prodere ἐ' N fas filium necare. Item, quis non dicat haec alia duo , Gratur, & cundus esse synonymat Sed toto tamen coelo aberrat ἔposterius enim significat quod gaudium, & voluptatem creat; prius V ro , quod juvat, & praestat habere ,:quam eo carere. Ita Cicero dicit de tristi Nuncio, quod ab Attico

229쪽

acceperat: dia veritas , etiamsi ire eunda non es, mim tamen grata est Denique, ut Propemodum infinita alia omittam, sunt plerique, Exilii, Re- qui ignari discriminis inter Exi tum ,

ma esse putarunt; cum tamen Omnimodam diversiam significationem habeant. ; Exusis enim Civitatem amittebant , & fiebant peregrini, retentis dumta at iis , quae sunt ex jure gentium et ideoque vende-hant, emebant, locabant , ct cete Tos contractus, qui sunt juris geniatium inibant , non secus ac Cives Romanir sed testamenti factionem, jus connubii , jus patriae potestat etiS , &c. non habebant . Reugati Vero remanebant Cives Romani, &omnibus Civitatis Romanae juribus fruebantur . unde minus erat in ReIegatione, quam in Exilio. Hinc Ovidius de sententia Caesaris, qua Telegatus fuerat, sic scribit: Adde quod edictum, quamvis imis mite, minaxque Attamen in poenae nomine

230쪽

sΤUDIORUM. I τ Quippe Relegatus nou Exul dicor in tuo: Parcaque fortunae sunt data

verba meae.

Hinc jure conqueritur Lucre lius, dissicile sibi esse Latinis versibus Philos horum reperta illustrare propter egestatem linguae , α rerum novitatem ; quae hodie n his major est, qui haut paulo plura discimus , quam Umquam cogitarunt hisce de rebus veteres Romani ,' quod sane falsum esset, si adis haec synonyma potuisset confa-gere. Hinc cum Latinae linauae tot Cur ad vo-

non luppetant voces , quot 1 up - confugiendutere oporteret , ut omnia proprie iμις texprimi possint ς necessario confugendum fuit ad voces tropicas. . igna sunt , quae huc transferantur verba Ciceronis de Τranslatio. nibus r Modus transferendi, inquit,

verbo iste patet , quem necesPσι genuit inopia eoacta , s angustis, pos autem auectatio, iucunditosque Iebr te. Nam ut vesis frigoris epetundi causa reperto priMo, pos