Nicolai Ochibovii ... De canone studiorum dissertatio

71쪽

mite cognoscere datur quid honestiis it , quid turpe; quid iussum , quid injusum; quid ad fummam expetenis dum, quid fugiendum;quomodo nos erga Deos , ergo parentes , seniores , Ieges, siticnos , modisrstus , amicos ,

uxores, Liberos , ferDos, gerere debea- Ossima homi- mus . Sciricet , ut Seneremus Deos .

t. ituti. parentes Bonore audiciamus , Jeniores reveremur , Iegibus obtemperemus, amicos LIigamus , uxores csse am mus , Iiberos animi interno quodam amore compIectamur, servos iniurio

se non tractemus; s , quod summum es, neque rebus fecundis emeramur gaudio , neque adversis nimio si dejiciamur : ae neque Booptatibur diffluamus ; neque ira ad saevietam nos abripi snamus; quae ego omnivis nobis a Pisi sophia obtingentium , norum antiquis a iudico . Fortuna enim prospera ingenue uti , Diri es

cium, citra invidiam,hominis mode Fathratione Dincere Usuptates spie'-tis et iram compescere , non cujusvis Diri .Perfectos autem UiroI ego em c-seo , qui norunt facultatem eivio, permipere, ue contemperare cum PBL

Ioseptia : duoque i os summa bona

72쪽

Bersando communis Pitae usiam augeant , s Phuyopsiam traciando, Di ta fruantur tranquiua , ae sedata .

Cum enim tria snt UiDendi. genera, unum in agendo , uterum in contem- piando , tertium in perfruendis Nooptatibus occupatum et qui tertium hoc

equitur , dispotatus S votaptatum ferPus , heuuarum s iris, obiectusque es eontempsitor , s actionibus ab ineat , inuti is et rebus gerendis deditus, Psi sopistae ignarus, rudis es, s faciis errat. Pro viribus igitur enitendum es, ut S puHica tras ctemus, s quantum ratio temporis sinit, Phisi opsiae nos demus. Nonaste,st a De Re poetica, pauciora sortasse n tura POC

minI licencla erant, utpote quam tuti

natura comparari discimus , nisi iis, qui poetae nastuntur , veluti digito ostendere coacti fuerimus a latinae Poeseos legislatore. I. de parentur opes ; quid ais Iormetque postes Quis deceat, quid non : quo Dirtus , quo ferat error. In quo sane,sicuti in ceteris,ut Cum eo demΗ oratio loquar,fateor me funetum

I. Horatius in arte Pueta a. Dissiliet Corale

73쪽

Dice cotis, acutum

Reddere, quae ferrum Salet, exors ipsa secandi.

Eloquentiam De EIoquentia Vero , quae nedum I u. natura , sed etiam arte comparatur, arte com P - pluribus forsan dicendum erat,' Ve-- Dφῆς - tum partim quod susscere, quae di ximus studiosae Juventuti putarem; partim ne libellus hic excresceret nimis, Elius enim literati,& vulgatae famae viri conditio ea est, ct literaria Eruditorum opera , rerum peritis, quo ingentionendo a' eo ra, eo maiorem legendi voluptatem struhi lem, afferre Videantur , brevem esse ad di volupta- laboravi . Nec opus esse videbatur ς ' istac arte , ut apud quamplurimos

Nec opus esse compertum est , ut homines fiant Rhetorica a 'elouuentes Uis enim animad Uerrem forman- sum est , parum ad oratorem for-

Iuumyhia mandum valere illa subsidia , quae

rimis . Viris ab inventione argumentorum, phra-Zαι, ted sum , ornamentorumque petuntur.' GArgumentorum , ut inquit Arnaldus retie dicendi in Arte cogitandi, seraX mens est ,

I . edita dicendi formulas usas suppeditat ;

strant. figurarum autem , ac troporum nunm quam non adhibentur Plus aequo

Hinc Divus Augustinus generatim de Rhetorices praeceptis loquens, ait:

74쪽

tili r IIIa nimirum ab e quentibus observari in dicendo , Iicet de iis ne Poetas, ' Oeogitent quidem, , e tua sciant , - ram' aliquam

ve nesciant . I Lent quippe illa , : ὸ Am q.

quia sunt e quentes: non adhibent, cum de ea il-nt stat eloquentes . Hinc Virgilius exempli caussa , qui cum nobis descripsistet Euryalum ab hostibus captum , hostesque jamjam stragem, quam Nisiis Euryali amicus intulerat , ex ejus nece ulturos , Nisum producit haec affectuum , & amoris plenissima verba exclamantem

I. Me, me et adsum qui feci: in me eonDertite ferrum O Ruturi r mea fraus omnis enthii ise nee ausus, Nec potuit . Coenum hoe , sconscia Idera tesor. Tantum infelicem nimium HINxit amicum.

Necesse est, non tantum regularum, quas ars suppeditat, sed etiam sui ir Rerum copia, sus oblitum, ut persenam, affectusque --hι- induceret ejus, quem exhibebat. Rerum igitur copia , quae, ut Cicero uisit 8' inquit, copiam Verborum facit ,ut eloquentes simus, indigemus.Copiam autem rerum nonnisi a claris Auctoribus

75쪽

.in uri; instruamur , qui legendi non sieme

lontra, ac ι- modo , & perfunctorie , sed summaeae Hoquhri εἰ adbibit R Cura , iterum , atque ite-zbest0 rum , ut eorum stylus nobis familia- ris fiat ; unde Horatius in poetica art

Scribendi recte, opere es principium , s fons:

Rem tibi Socraticae poterunt stendere cfartae. Hinc est , quod hisce chartis m, solitari, instructa Neapolis , eo devenit , ut in

omni dicendi malo dicendi genere , eximios , cum

cionibus prae cae utilitatis bono , & maxima linis viamisma. guae gloria claros demiratus sit Orbis . Quippe , ut ceteros taceam , meminisse 1at erit. I.nostri Vincentii dct Franchis, Francisci ab Andrea, Nico Iai Caravitae ,eximiq; reconditae erum ditionis Viri Caietani Argentii, I h mae MaZZacchai ae, Ludovici Paterni. Summi Senatus, Sacriq; Consilii luminum,in quos haut temere dixerim,oma

76쪽

nagenam literaturam,omnesque vires suasi ad eloquentiam Providentiam inspirasse. Quot vero in Sacris conis elonibus seminos oratores, vel hac nostra aetate admiramur , praeterire, quam dicere, ne eorum longus texeatur cataloguS satius duximus, cum ex eo conjici possit, quod vel Cappuccinorum Familia , cui nonnisi divinarum rerum contemplatioinni vacare est duos nobis celeberri- Anton us amos dederit ,' Antonium nempe a P laxiolo, α Palatiolo & Bernardum-Mariam a Maria a Ne

NeapoIi utrumque sublimis Etrusicae Vb ζ yl

eloquentiae admirandum exemplar hiilia , subli-

Non dubito quin, si quis non rasear

Hypsea caecior sit, nec penitus tu mium geat nigrae loliginis succo , visurus exemPlar. st facile, haut inutilia, quae de naturali philosophia , &Ρhilosephorum sectis adumbravimus; sic enim ut me

admonuerat Vir eruditus, ac ami Ne in Wrro

cissimus meus Iosephus Citus, cuius tae

sane huic opellae,non parum 22 22

contulisse fateor, Adolescentuli histo mus,oporxςx. I iam Philosophiae praeteritorum 1eculorum ediscent , atque unde sint multa philosophica placita exorta ri ete cognoscent; alias vix loqui de ve-

77쪽

PROLOQUIUM

teribus possent, quin in crasos e rores incauti dilaberentur . Quo in negocio , si vetustioribus Peripateticis, sive Aristotelea Philosophia maia Ie utentibus , alioquin exosa diximus, non est , ut veniam petamus ; nam cum per plura secula plus aequo ma- Cordati viri gni fecissent nugas , jam id a prae, dies: h stantissimis viris cautum est, a qui-quirere, atque bus illorum auctoritati , aperta opininti opponeta ponenda fuit Veritas , ut eorundem prorsus , excusso iugo, quo misere premebamur , ad solidiora sterneretur via, quae inoffenso pede, ac sine temporis, jactura calcanda vide

retur.

Quae secuntur de Romana risprudentia, ideo dicenda fore censuimus , non ut collocari in eorum numero Videamur,

qui ut se plurima nesse Obsentent ; pareatque suarum

opuIentia rerum Quidquid opum congess=erunt ..... effundunt , s versbur

omnia acer nt.

Sed phrtim ut uno in opusculo studiosae Juventuti omnis monstraretur Vias partam, quia tanta est jut ris

78쪽

ris utriusque affinitas , Ut alterius alterum poscat opem , & res conju-Tet amice , de utroque aliqua oportuit praelibare . De Jure vero Cais nonico Romano, consuito egimus cum Sacrorum Canonum notitia nedum Clericis , sed Laicis etiam adia morare Sainprime necessaria videatur pomnium g ISζ Penim plurimi interest, qui Christia--Puid te nae Religioni nomen dedere , scire ed emurra non solum quid tenere , di sequi, sed quid vitare , & fugere debeant, ut he/mu ex Leone Papa Epistola XII. ad G rum , S PIebem Constantinop. I. & ex Celestino ad univeoos Episcopos ptitiae , s Cauἷriae , clate colligitur . Hinc anSa arrepta, de orioiae Conciriorum generuitum , a quiba, &Canones ortum ducunt, S in quibus ipsi continentur,pauca attigimus; cum de his latius altero nostro in Nusicu-

re, Divina ope , speramus ; ac de tu 'my''pro I beologicis discipΔhis, Saesta Seripti minit riuu*r.ra, & Divina Traditione , e quibus

veluti a duobus fontibus emuunt, . eiba fecimus . Si enim nunquam

79쪽

non errare nostra refert , hic pluri mi interfuit: neque enim, ut sapientissime inquit Divus Augustinus: qui quam melior , aut felicior es , ouod praeter Deum alia noDerit, aut ensiaret ; hinc si quae in his parum ho Laxior, & norifica indicavimus , & praecipuerum diseipi adversus, & laxioris, & plus aequo,bhtilethbuit rigidioriS Ethicae Christianae culto Scillae, &Ca- res , qui maximo Christianae Reipu-ilandi. 'S hlicae malo, tot falsas opiniones suadente tenebrarum principe , qui transriguram se in Anguum tacis , ut inquit. I.Paulus Apostolus,falsa pro veris Iuggerit excogitarunt eum induimus habitum , quem omnibus

praecipit idem Augustinus: Dirigite Homines, interscite errores: sne smperbia de veritate praesumite , Arsaevitia pro veritate certate, rogate pro eis , quos redarguitis . Accipias ergo, studiosa juventus, opusculum hoc meum, cui quando a negociis , & valetudinis incommodis ocium, di quies erat ,' quandove ab saevientis fortunae procellis respirare potuimus, dedimus operam: quod sane opusculum in lucem edi exoptaUimuS , non

80쪽

PIO LOQUIUM

ut immortalitatem assequamur , seclut saltem monumentum aliquod no- his paremus , unde Posteri, aut meialiora conentur, aut vixisse nos olim, non ignorent et sciasque quod scientiarum cognitionis, ad quam PerUe- scientiarum nimus, Voluptas praestat , ut vitae hujus molestias aequiori animo fera- perferri siniemus, ct tranquillius hoc aevo degamus, qua in re hujusce vitae beatitudinem esse, haut insipienter Ueteres Philosophi credidere , ex quorum 1ententia inquit Poeta . I. FeIix , qui rerum potuit cognoscere caussas . qui cum re-

Illuci vero coronidis loco, haut lII

inutile meminisse velim , quod de vera est scio studiorum ratione inquit NicolauS- ἡ-ien- Damascenus, Augusto Caesari aequa tis Fortunaelis, hisce verbis latine versis a vi Pyψς MRδ To undequaque doctissimo Ludovico Nieolai Dais

Ionga itinera ingrediuntur , nonnun literis transi Bi in Deis diDertunt tantum , in s- vico-Λntonio Ais etiam prandent, quibusdam aB- Μuratorio.

quot impendunt dies , Mia ρtis Θ bdine vidisse in transtu ; sed Θis 8e ractis omnibus, revors,sis