M. Tullii Ciceronis De divinatione libri

21쪽

sentientibus, cumque huic rei magnam auctoritatem Ρythagoras iam ante tribuisset, qui etiam ipse augur vellet esse, plurumisque locis gravis auctor Democritus

praesonsionem rerum futurarum conprobarset, Dicaearchus eripateticus cetera divinationis genera sustulit somniorum et furoris reliquit Cratippusque, familiaris noster, quem ego parem summi Peripateticis iudico, isdem rebus fidem tribuit, reliqua divinationis genera reiecit. Sed cum Stoici omnia fere illa defenderent, quod si Zeno in suis commentariis quasi semina quaedam sparsisset et ea Cleanthes paulo uberiora fecisset, accessit acerrumo vir ingenio, Chrysippus, qui totamd divinatione duobus libris explicavit sententiam, uno praeterea de oraclis, uno de somniis; quem ubsequens unum librum Babyldnius Diogenes edidit, eius auditor, duo Antipater, quinque noster Ρ0sidonius. Sed a Stoicis vel princeps eius disciplinae, osidonii doctor, discipulus Antipatri, degeneravit, anaetius, nec tamen ausu est negare, vim esse divinandi, sed dubitar se dixit. Quod illi in aliqua re invitissumis Stoicis Stoico facere licuit, id nos ut in reliquis rebus faciamus,

22쪽

10 CICERONIS DE DIVINΑΤΙΟΝΕ Stoicis non concedetur praesertim cum id, de quoΡanaetio non liquet, reliquis eiusdem diseiplinae solis luce videatur clarius. Sed haec quidem laus cadsmias prasstantissumi philosophi iudicio et testimonio con- probata est. tenim nobismet ipsis quaerentibus, quid sit de divinatione iudicandum, quod a Carneade multa

acute et copiose contra Stoico disputata sint, verentibu8que, ne temere vel salsae rei vel non satis cognitae ad80ntiamur, faciendum videtur, ut diligenter etiam atque etiam argumenta cum argumenti comparemus, ut iacimus in iis tribus libris, quos de natura deorum scripsimus. Nam cum omnibus in rebus temeritas in adsentiendo errorque turpis est, tum in eo loco maxime, in quo iudicandum est, quantum auspicii rebusque divinis religionique tribuamus est enim periculum, ne aueiusfectis iis impia fraude aut susceptis anili superstiti0ne obligemur. Quibus de rebus et alias saepe et paulo accuratiu8 nuper, cum essem cum Q. fratre in Tusculano, disputa

sed haec, conprobata est Meningen e denne idet anaitios, stille si pk amme fide so Akademthemeci enne sag vinderderes hepsis nectendeis soni et oririn, laua et enim nobismet . . . log 1r eida . . . . faciendum Videtur,

23쪽

LIB. I. 3. 6-5. 9. 11

tum est. Nam cum ambulandi causa in Lyceum venissemus, id enim superiori gymnasio nomen e8t ,

perlegi', ille inquit, tuum paulo ante tertium de natura deorum, in quo disputatio Cottae quamquam labefactavit sententiam meam, non funditus tamen sustulit Optime vero,' inquam, etenim ipse Cotta sic disputat, ut Stoicorum magis argumenta confutet quam hominum delsa religionem. Τum Quintus: dicitur quidem istuc',

inquit, a Cotta, et vero aepius, credo, ne Ommunia

iura migrare videatur; sed studio contra Stoicos disserendi deos mihi videtur funditus tollere. Eius ora stioni non sane desidero, quid respondeam satis enim defensa religi est in seeundo libro a Lucilio, cuius disputatio tibi ipsi, ut in extremo tertio scribis, advoritatem est visa propensior. Sed, quod praetermis8um est in illis libris, orsdo, quia commodius arbitratis es, eparatim id quaeri deque eo disseri , id est de divination0, quae est earum rerum, quae fortuitae pu-va Cicero' mdlingsopholdssted ester de har Tusculanae disputationes, som henisegges hemi, ne navn. si sancte re gymnasia, som kaldies Academia o Lyeeum ster laton' o Aristoteles sbemmte gymnaster ambulandi causal a Peripatettherae vis larer brodrene de forsi de a deres samtale paserenderi gymnasietsso legange I eledes Tusc. II. 4. 10. tertium ac lorum. Cotta ejC. Aurelius Cotta, eos a AE anssit om tale o hyndici filosofien, forsvarer i dialoge de natura deorum det Ahademiske standpunkt, medens en edensor seunte Q. Lucilius Balbus repraesenterer Stoi-hismen et enim iogs14 o: viseet stemmer god med de indi k,du har aet). ut Stoicorum . . . Det vigende tyder narestia, at de iis eris Dige- me en hensigisssetning det, Cotta vi vaergemod miskendelse, rhans hensio communia iura migrare γουν traede de linindelige mennesherettigheder , traede dem for aere. Denne etydning a communia iura finde I. Ve'. 4. 13. me mamenes reue tit at eholde in religiose tro. desidero, quid respondeam Ernesti forestar quod masksirim t. s

24쪽

12 CICER0NIS DE DIVINATIO tantur, praedictio atque praesensio, id, si placet, videamus quam habeat vim et quale sit. Ego enim sic existimo, si sint ea genera divinandi vera, de quibus

accepimus quaeque colimu8, 0880 HOS, Vici88imque, si

a di sint esse qui divinent.' Arcem tu quidem Stoicorum', inquam, Quinte, defendis, siquidem ista sic reciprocantur, ut et, si divinatio sit, di sint, et, si di sint, sit divinatio. Quorum neutrum tam facile, quam tu arbitraris, conceditur. Nam et natura significari futura sine deo possunt, et, ut sint di, potest fieri, ut nulla ab iis divinati generi humano tributa sit. Atque ille:

mihi vero' inquit, satis est argumenti, et esse deos et eos consulere rebus humani8, quod esse clara et perspicua divinationis genera iudico. De quibus quid ipse sentiam, i placet, Xponam, ita tamen, si vacas animonique habes aliquid, qu0d huic sermoni praevertendum 1 putes.' Ego vero' inquam, philosophiae, Quinte, Semper aco hoc autem tempore, cum sit nihil aliud, quod lubenter agere possim, multo magi ave audire,d divinatione quid sentias.' Nihil , inquit, equidem novi, nec quod praeter cete-

25쪽

LIB. I. b. 9 7 12. 13r0 ipse sentiam; nam cum antiquissimam sententiam, tum omnium populorum et gentium con8ensu conprobatam sequor. Duo sunt enim divinandi genera, qu0rum alterum arti e8t, alterum naturae. Quae est autem 12 gens aut quae civitas, quae non aut extispicum aut monstra aut fulgora interpretantium aut augurum aut astrologorum aut sortium, ea enim fere artis Tint aut somniorum aut vaticinationum haec enim duo naturalia putantur, praedictione moveatur Quarum quidem rerum Venta magi arbitror quam causa quaeri oportere. Est enim vi et natura quaedam, quae tum

observatis longo tempore significationibus tum aliquo instinctu inflatuquo divino futura praenuntiat. Quare omittat urguere Carneades, quod faciebat etiam

Ρanaetius requirens, Iupiterne cornicem a laeVa, corvum ab dextera canere iussisset. Observata sunt

haec tempore inmenso et significatio eventis animadversa et notata. Nihil est autem, quod non longin-

26쪽

quitas temporum excipiente memoria prodendisque mo-13 numentis efficere atque adsequi possit. Mirari licet, quas sint animadversa a medici herbarum genera, quae radicum ad morsus bestiarum, ad oculorum morbos, ad vulnera, quorum Vim atque naturam ratio numquam explicavit, utilitate et ars est et inusntor probatus. Age ea, quae quamquam ex alio genere uni tamen divinationi sunt similiora, videamus: Atque etiam ventos praemonstrat aepe futuros inflatum mare, cum subito penitusque tumescit, Saxaque cana salis nixeo spumata liquore tristiscas certant Neptuno reddere voces, aut densus stridor cum celso e vertice montis ortus adaugescit copulorum Saepe repulsu8. Atque his rerum praesensionibus rognostica tua re- rarta sunt Quis igitur elicere causa praesensionum

potest Etsi vide B0ethum Stoicum esse conatum, qui hactenus aliquid egit, ut earum rationem rerum 1 explicaret, quae in mari caelove serent. Illa vero cur exeniant, quis pr0babiliter dixerit 3 Cana fulix itidem fugiens e gurgite ponti nuntiat h0rribilis clamans instare procellas

haud modicos tremulo fundens e gutture cantus.

1. Boethum e lidet ehendi Mosos fuli Minos Aratos v. 181 star

27쪽

LIB. I. 7. 12-9. 15. 15Saepe tiam pertriste canit de pectore carmen et matutinis acredula vocibus instat, vocibus instat et adsidua iacit ore querellas, cum primum gelido rore aurora remittit. Fuscaque non numquam cursans per litora cornix demersit caput et fluctum cervice recepit. Videmus has signa numquam fere munitentia nec tamen 15 cur ita fiat, videmuS. Vos quoque signa videti8, aquai dulci alumnae, Cum clamore paratis inanis fundere voces Absurdoque sono fontis et stagna cietis. Quis est, qui ranunculos hoc videre suspicari possit 3 sed inest in ranunculis vis et natura quaedam signi sicans aliquid, per se ipsa satis certa, cognitioni autem

28쪽

naribus miserum duxere ex aere sucum.

Non quaero, cur, quoniam, quid eveniat, intellego. Iam vero semper viridis semperque gravatalentiscus triplici solita grandescere fetu ter fruges fundens tria tempora monstrat arandi. 16 Ne in quidem quaero, cur haec arbor una ter floreat, aut cur arandi maturitatem ad signum floris accommodet hoc sum contentus, quod, etiamsi, cur quidque fiat, ignorem, quid fiat, intollego. iro omni igitur divinatione idem, quod pro rebus iis, quas commemoraVi,1 respondebo. Quid scammoneae radix ad purgandum,

quid aristolochia ad morsus serpentium possit - quae nomen ex inventore repperit, rem ipsam inventor ex somni Video, quod Satis est; cur po88it, neScio.

Sic ventorum et imbrium signa, quae dixi, rationem quam habeant, non satis perspicio; vim et eventum agnosc0, 8cio, adprobo. Similiter, quid fissum in extis,

dura solita Sidste laveis fortaenge i arsis foran de naestemtast honsonanter indv. 4 50 anm. 1). - De re vers citeres lin. h. n. XVIII. 1.1 Ne hic quidem . . . Ηdstari ne hoe quidem maturitatemJ de reue 'id . ad signum floris accommoden indreue enerblomstringens tem signat ove tem edis biomatre. 10 inventore en an ve nam Aristoloisos somme semer enhvinde); parenthesen e iis gansh 0rhesios, vis et e Cicero'smening deme a protestere o de gale tydning a namet, at det hvide soldes planiens evne tit at lindre sdsetfveer μαρι πηλοχειαις'. fissum aspalten. saledes halde i haruspicine en naturi iis imaginaer ji. II. u. 3M linis, vorve levere deles it dele, pars inimica a Maesiis Og p. familiaris II. 12. M ai

29쪽

LIB. I. 9. 15-11. 17. 17

quid fibra valeat, accipio quae causa sit, nescio. Atque horum quidem plena vita est sexti enim omnes fere utunturJ. Quid de fulgurum vi dubitare num possumus 3 Nonne cum multa alia mirabilia, tum illud inprimis cum Summanus in fastigio Iovis optumi maxumi, qui tum erat fictilis, e caelo ictus esset, nec usquam eius imulacri caput inveniretur, haruspios in Tiberim id depulsum esse dixerunt, idque inventum est eo loco, qui est ab haruspicibus demonstratus.

Sed quo potius utar aut auctor aut teste quam te

cuius edidici etiam versus, et lubenter quidsm, quos in secundo de consulatu Urania usa pronuntiat:

us. 5. M. m. Cicero hildrede sit honsulat historie i et epis dio,

30쪽

18 CICERONIS DE DIVΙΝΑΤΙΟΝΕ Ρrincipio aetheri flammatus Iupiter igni

vertitur et totum conlustrat lumine mundum menteque divina caelum terrasque petessit, quae penitus sensu hominum vitasque retentat aetheris aeterni saepta atque inclusa cavernis. Et, si stellarum motu dursusque Vagantis n088 velis, quae in signorum in sede locatae, quae verbo si falsi Graiorum vocibus errant re vera certo lapsu spatioque feruntur omnia iam cernes divina mente notata. 18 Nam primum astrorum volucris te consule motus