장음표시 사용
131쪽
ad contactum parietis.' ei rea reliqua seruabis eundem ni dinem, quem fili uel radii visualis ossicio seroatidum satis abunde docuimus circa usum Archi horoscopi, os ε' iii ix rei nimiam facilitatem supcrguum plus ultra scribere dijudicauimus. ideo hanc instrumenti sacillimam operatio nem & usum suo huiuscemo3i horarum & hitrologi j figurae descriptionem super pariete eκ hoc nostro iam ς regione aciei styli in pariete cosκi accommosato hemisphsrio, tuo marti practice
completida telinquo: sed recordate quod acies styli iis misi hi rii latigat autem syli salietis.
De fabrica & vsu Retishorai ij pulcherrimi Instrumenti ad horas Italicas,& Bo hemicas diu cognoscendas, & ad Horologia super
quan cunque supersciem sub eleuatione poli aristi ei grad. 3. describenda commodisiimi.
DE scriptio huius pulcherrimi Instrumenti talis est. Circa datum centrum A. fiat circulus BC DE. in 3 56. gradus more solito diuisus diuisonis initio facto ab E. verius D. S C. ad I. in h. Deinde diuidatur scin idiameter A E. iti so . partes squales ab E. versus A. & in 4s . particula fiat notula M. aequinoctiorum V. &-locus, a quo numera uersus A, & uersus E. grad. in punctis G D K. locis G, & h. postea quςre in subiecta tabella distantiarum. sue --Σimuit, horarum italicarum gradum, in quo cadat hora 1 ., s. ni merando super circunferentia B C D E. ab E. versus C, & ad D. gradus idi . D minxta aci & posito regulo super.centro A, & super pi dicto gradu i et . min.: o. ubi regiis iis tangit circusserentia interioris circuli B CDE. fac punctum sq: similito facias pro hora , . signorum v, & quibus ἡ e tabella responis dent grad. oo. min. o. in puncto D. idem faciendum csse intelligas de hora a . D. cui respondent de ipsa tabella grad. ue s. in in M. in suu eici L. Haec igitur iria data puncta tranferas. Id alteram circunserentis partem in punciis ph .' l. Quo facto per iesulam trium punctorum fiat portio circuli is . pG H. cuius centrum inuentum supcr linea AC. sit p. Arcus uero a cui 14octioruB M D. cciit tum sit Q. Capricorni autem centrum inuentum sit B. Θ, ii aicus eius qui sti κL. Volo igitur , cyempli gratia, describore lineam holς 13. primum inuenienda sunt tria puncta illius Agim ulli hoc modo, pono rogo luna in citro A. I super gradu ii .n3.3 .de sequenti tabella Aeti mutorum sumpto, ac supercii culo A C D E. a l). hic istis di ubi regulus intersecat arcum FGH. tropici H . facio punctum M. non longe ab H. Similiter facio pro hora Σ3. V. di .estendendo rigulum de A. super si ad. ρ. min. , . de Azi mulsum tabelJa sumptum,ae inuentum super circulo BCD E Subi regulus inti taceat arcum B MD. equinoctivi uni facio punctum N. Iterum a centro A super grad. η4. min. 3 o. de tabclla in circulo B C D E. pro hora et 3. 3b. inuentum noto intersimiononi arcus ipsus in puncto O Hic tandem tria data puncta MNO. seruata regula trium punctorum quorum centrum inuentum per campum sit M 13. super S.)in unam curuam redigo lineam M N O. Hae eadem nonna rc liquas horarias i ncas de graduum tabula pcr tria puncta super praeficiis iii hiis arcubus B M D. F CH, notata,circini oricio inodo compareis, modo expans peroram tabellς horologii centra qua rendo describenda selie intelligas. Sed quia i sis tres hola lue. i. .& is non habent nisi duo puncta de is bella gra3uum A1imuth, ideo multo maiori indigoni circini cxpansione quam reliquae
linea: hozariae a 16. uersus α3; Λ ideo crura circini sempi r amplius crupt dilatanda extra cam pum circuli B C D E quaerendo centro cs centrica hinc inde, ut Vidcs quaedum me notasse qui-Dusdam Astetiscis η. a centro A. versus F. per modum ellipsis A F X X. pi sincis auiore tra hendis horartim 12. 13. io. s. qius unum tantummodo habent punctum horarium, pone regu lum super centrum A,& super gradum et O. pro horar a: super grad. et 39. min. 13. pro Lar superfrad. et 3 o. min. 18. pro so: pro s. uero re iacito regulum super grad. 14 i. min. aue ,& ubi regulus
tangit interiorem circulum periphaeriar praediciar B C D E. nota puncta. super quae , S super allaunica iam data puncta trop. sis. iam data citcnde rcgulum, di protrahe iiucas a punciis tropici adpuntia
132쪽
Et variis horologi Lineameiatis. L ib. VII 18
cum altitudinum solis uertamus Amussim super linea BAD. uer rtum B B, es occasum B R. protracta inueniatur duo centra ab A. libere distatia, quae sint T& Y. inter B V, & D V, &posito circini pede in Y, ' T describe duos semicirculos V X B. orientis, & VXD.. occidentis, quos diuides. in i a. domos & graflus Zodiaci tres hinc,&tres hinc, ligna transferendo a circulis ienths super alas V Y B, &V YD oficio circini politi in A. Seespanii ad singula puncta alterius semicirculi V X B. uel D X V. quemadmodum es obiecta figura uideres)cet. Arcus igitur altitudinum solis describendi sunt hoc modo,qu ras duo centra escentrica puta S. & T. apud A. aliquantulti sed libere distantia ne arcus altitudinum circulo BCD E. videantur paralleli), in quibus posito circini pede, altero singillatim espas ad singulas semicirculorum diuisiones V B, o D V centrum enim S. semicirculo MX D. T. uero BN R),& inde circinare omnes illos arcus
V YBZ.C.CC orientis ces centro excentrico T, & DYUCCZD. occidentis ex altero centro excentrico S. Restat si aper his arcubus Italicὰ deserit,ere Altitudines solis)jorarum diurnarum hac sequenti norma, Volo, est empli gratia, deicribere Altitudinem horae a 3. S. super arcu ipsius tropici DTT. ideo quaero in sequenti tabella Altitudinum,s inuenio altitudinem huius hors esse grad. 9.min.1 s. pono igitur regulum in A, & extendo super grad. o. min. is. a D. nume irando gradus uersus E. & ubi regulos intersecat arcum D T T. G. facio punctum a. Deinde uolo notare altitudinem horς 13. Vb&nses uideo in tabella altitudinem ipsius esse grad.io. min. go. ideo posito regulo in A,&expanso ad gradum io. min. 3 o. praedictae quartς DE. a D. ad E. numerando,& ubi regulus intersecat arcum V. YZ. noto punctum b. altitudinis ipsus horara3. V. uelo: similiter uolo notare punctum altitudinis hors ia . . di uideo in tabella altitudinum illius esse gradus 8. min. s. ideo pono regulum in A. & expando super grad. 8, &min. 8 prididis quait D. T l . a D. ad T T. numerando, & ubi intersecat arcum ipsius tropici Vcc. noto punctum ci & ista tria puncta a b c. rediges in unam lineam irregularem a b c. quae hori 23.
subiacebit S ita facies de reliquis horarum uitudinibus, Insuper so. gra ius quaris tum C B cum C D. ossicio reguli in A. posti transferantui e circumserentia BC DE. ad latera A AC D D. A A BB &DL BB. instrumenti; 4H duplicem igraduum ominem inscribere super se in ieirculo BCD. so. in quarta B C. a C. uersus B, & in altera paritcr a C. ad D. numerando, re quorum regi ne graduum reducendus prit Index C. Rois mobilis Rctishorai ij RFIL NH. Bestat ut inter A, &C. super linea pQ R. accommodes Pisydulam P. cum sua magnetesia per quodam uelut gradulo G super praedieta sineat C p. immobiliter configendo, ac tali arm-neio secto ac levigato. ut cum per Alveolum A. sub sundo Pixydis praeparatuin , quodammodo ip gradulus amictus fuerit, pixydem firmiter teneat, sed cum opus fuerit postia. men extrahi es ipso gradulo G. ad reponendum, uel ad facile portandum instrumenti na,' ut in exemplari ostenditur P xydulam apposuimus non ad cognoscendas horas, sed ad explorandas parietum declinationes,quemadmodum infra suo l oco dicetur.
De huius pulcherrimi Instrumentuli 3 eleistabili usu, primum
ad horologia 1 tali ea declinantia delineanda, .
Cum ergo horologium italicum super aliquo pariete inclinato delineare volueris , primum mploranda est ipsius muri declinatio hac norma, accedas cornicem AACDD. parieti, &circumuolue mobilem roiam Rs x LM. usquequo lancicula magnete illita super umbram sese accomodauerit,illamque cooperuerit qua firmata illico Aenticulus Clinet meridianς R A x. ostendet tibi gradum declinationis tui parietis super gradibus quartae BC. uel DC, & quasi, do indes C. se inueserit in quarta B C. paries seclinabit ad occasum ct ideo reducendus ab ipsa quartas C. ad quartam DC. sub eodem tamen gradu ab ipso ostenso in quarta B C. ibi igi tur sub ipso gradu quartae B C. firmanda est rotula mobilis. Sed ut hanc facilius intelligas o perationem, sit, exempli gratia, paries quidam occidentalis qui a mer)die in occasum declinet 1. gradus accede instrumentumpat icti,& vertendo uolubilem rotulam, uidebis indicem C.
133쪽
aceorem ogare se super graAs 4 s. in quarta B C. ORTV s. uel O Ri EN.& sub ipsa eornice per ipsa uerba DECLINAT A IJ OCCASUM intelliges parietem tuum declinare ad
Occasum grad. 3. ideo uel te uolubilem retulam remouendo denticulum C. ab ipso gradum quartae ORT us, & reducas illum sub eo3em gradu 3. in altera quarta nempe Ca O C C A s M s. ibique firmanda ne ad pisum quidem simplius demoueri posit usque
in finem operationis. Quo facto protrahe lineam hori latalem occultom, quantum in longum placuerit, super pariete pro stituri horologii tui magnitudine ipsi horizonti paras letam . quae si B B ABB. super quam confige Instrumentum ita, ut linea ipsus horirontalis V A A D V . instrumenti conueniat in unum cum linea horirontali B B A B B. protracta super parietem. Deinde trahe lineam contingentis, quae lineae uere horirontalis tui horologii fungetur ossicio, sique F s G G p p. quae distet a linea occulti hortiagontis B B A B A. ad libitum , nempe quantum suturi horologij tui erit e pariete eminens longitudo styli. istae ergo dus sines BB ABA, ct FP GCF s. stit, ut Eiqimus.
inuicem paralleis, squaliterque altera ab altera disici, quas pcr A, centrum Instrumen-'ti orthogonaliter intersecabis altera linea , hoc est, perpondictituri C A E T T A G G D Haee linea in horologii recie meridiem aspicientibus erit linea syli, simulque meri/ianar in obliquis uero, hoc est , in declinantibus a meridie ad Ortum uel ad occasum , uocabitur di erit linea quidem styli , non tamen meridiana. Vbi ergo haec linea se intersecat cum linea B B A B B. instrumenti, hoe cst in A. ibi reducendum est ccntrum A. ipsius In siumenti, & ubi se interseeat cum horidioniali uera s F G G F F . contingentiae nun cupata puta in G C. ibi figetidus erit sylus Horologii futuri ad angulos rescis tantae longitudinis, & eminentiae, quantae, ut diuimus, est distantia AGG. ad libitum sum pia & electa. Infixo igitur di accommodato Instrumento ut supra, manu capio ex A. centro Instrumento procedens filum cum mobili Margarita , & pro prima operatione illud extendo super horas Arimuth . hoc est , discintiarum solis, exempli gratia , superiaciram decimamnonam, tropici G. d. min. p. in uolubili Rota inuentam, di flum inter insecat ueram lineam hori hontalem F s G G F F. facio punctum grad. is . e quo demitto
perpendicularem occultam g. K. Deinde pro secunda operatione duco Margaritam de filo iuper punctum g. qua firmata , elevo manu stum ad horirontem occultum B B A B B. A ubi Margarita tangit noto punctum hor. 19. a quo demitto alteram occultam perpendicularem h. i. o . Pro tertia uero operatione relicta Margarita ubi uis discurrere qtita nihil refello duco filum super horam decimam nonam, G. im ipso tropico D O. Altitudinum Solis, hoc est, super O. extendendo illum per campum parietis,& Vbi inter ecato cultam h i. n to punctum 1, & sumpta inter spo sine l. i. illam reporto super alteram occultam g R. primae operationis a pune o g. ad K. ibique noto punctum K. quierit puncium horae , si ipsus G. Hac eadem operatione explorabis punctum horae decimaenonae v. & producendo filum per intersectionem aequinoctialis cum linea horae ις. in uo
lubili rota super e . usque ad contactum sines contingentis s s G C F s. vhi notabis punctum p. a quo demitte perpendicularem occultam p Ρ, ct reducto nodulo mobili a p. verte manum cum filo margarita sic firmiter stanteo ad horirontem A D B I. instru-1nenti, S ubi Ma garita tangit lineam notobis punctum i . a quo dimissa perpendiculari occulta q r. filum remoue S extendas super horam occimamnonam, altitudinis solis super arcum Y Z, D Vbi intersecat perpendicularem occultam si r. noto punctum r.& cicccpta intercapedine q r. illam transfero super perpendicularem p P , di ibi in puncto se erit hora decimanona , aequinoctiorum V. & χ3. Demum pro inuentione puncti horaris . Audo filum super horam decimamnonam, ipsius tropici in uolubili rota usque ad conta cium lines ueri hori ontis, ubi noto punctum S. I s. a quo demissa perpendiculari occul ia S Q. & reducto mobili nodulo sopor S. transsero situm cum ipsa Margarita S. distantiae A s. ait horirontem occultum D B D. Vbi noto punctum B R. iρ. a quo cadat occuliata perpendiculatis I9. B B. u. D. Deinde iratio sitim per punctum e c. horae 1ς. o. iii arcu tropici eiusdem signi V e c. per campum parietis, de ubi intersecat lineam occultam B B. 19. v. s. sacio punctum v, di acceptam distantiam 19. B B. u. transfero supcr lineam
134쪽
Et varijs horolog. Lineamentis. Lib. V l I. sp
eeeultam S o. in puncto o. vhi est punctus horae decimamonae, tui suturi horologii. Tandem posto regulo super his tribus datis punctis o P Κ. trahe lineam horariam horae decimamonae horarum Italicarum o P T. Hae igitur saeili methodo reliqua puncta horstia sumenda, & notanda sunt . Lineam uero meridianam duplici uia explorare ac protrahere potes, primo protrahe silum ab A. per lineam meridianam A K E. Instrumenti, &ubi interseeat uerum horirontem F F GCFF. nota punctum L. a quo demissa perpendiculari L M. erit meridiana tui horologii. Secundo , post descriptionem ipsus horologii, demitte perpendicularem L M. quae transeat per intersectionem linear 18. horae eum linea iequinoctiali N I. puta in N. quod idem erit, quod si primo modo aliter eueniret errorem sorte totius horologij scito corrigendum. Demum sylum erigas ad angulos rectos in intersectione ac puncto G C. euius tantae longitudinis, ae prominentiae esse debet quanta est intercapedo A G G.
135쪽
De Analemmate Cherubicosequuntur tabellae distantiatum,& altitudinis solis. TABELLA AZIMVTH, ID EsΤ DI STANTIA RUM
horarum ad eleuationem poli arct. grad. 43. supputata.
De huiuscemodi Αγimuth, hoc est, de horidion tali distantia Solis ali nea meri Aiana satis abunde tractatur in Cap. 13.& 14 lib. s .ibi enim quid sit Aeti mulli definitur. & docetur radus insuper sub hora: . sunt gradus amplitudinis, de qua in praedicto Cap. 1 . tractatur, di sub iue . CV ponitur Instrumentum quo amplitudines omnes inueniantur sub quacunque poli eleuatione.
qualibet hora ad eleu. grad. 43. supputata.
136쪽
Et variis horolog. Lineamentis. Lib. VII. CO
& Bohemicas diurnas cognoscendas, 1 ad horologia praeal- .ctarum horarum describenda aptissimi.
137쪽
Compositio Tabelli Arimuth, sue distantiarum horarum sub
Huius tabellς practica compostio est serenullius laboris, quia tantummodo sumendi sunt
gradus de tabella horogij horizontalis pro tua eleuatione constructa in ordine tabellarum Paduanij, quae positae sunt post Cap. as. huius,ubi quaeras tabellam pro horologio hortioniali altitudine ad grad. s.constructain, e qua sumas gradus e regione horarum positos, puta pro exemplo e regione horς ρ.Cancri inuenio gradus horiΣontales 1 o. m. a ue .ltem e regione hora
Io. inueniosi a l. rueo. m. 18, & ita de reliquis agendum est, quod salis dixisse puto pro facilli,na intelligentia huius negotii.
Methodus construendi Tabellam altitudinis Solis pro qualibet hora diurna sub eleu. poli aret. grad. 43.
Volo, gratia exempli, altitudinem solis pro hora ψ. Cancri inuenire, facio in hunc modum, primo quaero praedictam tabulam Aeti muth praedicti horologij horirontalis in ordine tabellarum postam in lib.hoe sub cap. 1 9.& uideo quot partibus & minutis subiaceat umbra ipsus horae in tropico Cancri.& inuenio pari. 1 f. & Min. 1 . hunc numerum quaero etiam in tahula umbrarum altitudinis solis uniuersali, posita sub Cap. 2 6.lib.8. ubi inuenio P. 1 3. m. i Deinde in eadem numerorum columna respicio desuper in fonte tabelis inserie Graduum. S4nuenio G. 31 ad truam uero in colunma D serie minutorum inuenio M. 3 3 . Igitur altitudo Solis pro hora s. eis. erit C. 3. m. sue, sicque procedendum est pro inueniendis reliquarum horarum eiusdem tropici altitudinibus , quibus habitis,eodem documento inuenies altitudines horarum squinoctiorum,' tropici 3 . absque ullo Arithmeticae supputationis labore.
Descriptio huius Instrumenti ad delineanda Italica Horologia horizontalia, & verticalia meridionalia recte meridiem aspicientia commodissimi.
Pro huiuscemodi duobus Horologiorum generibus, nempe horidionialibus, ct uerticalibi is meridionalibus Italieis rectis delineandis circa fabricam Instrumenti haec sunt animaduertenda quod lines horariae tum Arim uiliorum,tum Altitudinum ordine conuerso a superiori desi-Deandae sunt, eo quod superioris delineatio deseruit descriptioni horologiorum a neridiei facie declinantium, non au ein descriptioni recte meri siem aspicientium, & horigontalium. Igitur, seruatis quae diximus supra, repat tantummodo quod delineationis horarum ordo procedat e conuerso a superiori, nempe delineationem linearum, quam adortum descripsisti, describas ad occasum, & quam ad occasum delineasti describas ad ortum uel utranque simul sicut in sequentiees replari me fecisse uide quod circini offeto fieri potest, uel duplicando cartam in directo lineae meridianae C A K. quemadmodum secimus etiam in schemate Nem isphaerii. In hoc tamen superiori schemate illam linearum inuersonem consulto describere subterfugimus, tum ne Instrumentum tot lineamentorum cos and retur declisationibus,tum quia intentus noster fuit prpparare,ac proponere instrumentum in hac demonstrationep1imo ut magis intelligat lector, ac comprehendat quomodo declinantia quam quomodo recta Horologia selineanda sint,co quod raro ac sere nusquam inuenies parietes precis ead meridiem erectos e scrinis cosulto fierent.Animaduerias tamen superiore petis horarii exemplare desiticare posse etiam horologia noli ira horizontalia diueiticalia recta, non larem declinantia. Vide obsecro & consdera lector candia de quo
138쪽
Flvar is horolog Lineamentis. Lib. VII. si
de quomodo huius Instrumentuli ea horarii lineamenta,quae declinantibus horarum ab occasu ad horologiorum descriptionem spectant,nequaquam ad pi edictarum horarum ab occasu ho rologia horizontalia,neque ad uerticalia recte meridiem aspicientia delineanda ui si ruire posse: nihilominus haec eadem lineamenta deseruiunt ad horologia horarum ab ortu horigontasia, &uerticalia rectu meridiem aspicientia delineanda.
Horologia Italica recte meridiem aspicientia, uel Horia
Facta igitur,ut superius disimus,linearinn, quae in ortum sint,& contra,horariarum translationem, cum horigontale, seu uerticale rectum Italice hoc Instiumento horologium describere placuerit,ante Omnia non est ignorandum quod linea illa FFGGFF. quae pro declinantibus oscio fungitur contingentiae, es lineae horirantalis uere, super qua in decussatione ipsius cum linea cum linea styli C G D. stylus erige iis erat in puncto G C: nunc uero in meridionali Ausrectis sumenda est pro linea aequinoctiali &contingentiae seu tangentium smuli ipse autem sty. lus in decussatione lineae horietontalis A B AB B. cum linea meridiana C A Ε. in puncto A. centro instrumenti erigenduserit. Detineatio ergo horirontalu & uerticalis horogii Italici p*cise meridiem aspicientis tali e se debet. Confixo instrumento super plano hori Lootale, uel super pariete ad angulos rectos chhorizonte & ad quatuor mundi plagas ut mos est,& firmata uolubilis rota in directum lineae meridianae T O. sicut appastet in sequenti figura. elige tibi liberam syli quantitatem I uia A. 1 1. uel A. G G. super data linea meridiana C A T T G : ct ibi fac punctum T i. uel G G. per quod transeat aequinoctiorum linea E E. T T. s F. uel f s. GC. F p. quae ad an sulos rectos intersecet ipsam meridianam C A G. in puncto T T. Lel G G. quo facto pro prima operatione extende filum super omnia sex intersectionum uel orientalium , uel occidentalium puncta horarum aequinoctialium B M o, & ubi intersecat lineam aequino Oij F F. G G. F F. quae etiam tangentium sungetur Osicio) nota sex puncta, qua circini offeto es hae ad alteram orientis uel occidentis partem transferre debes: sunt enim eiusdemmet Aistantiae a deeussatiohe meridiatiae eum aequinoctiali uersus Ortum, & occasum . Hac prima pedita operatione, ad puncta horarum tropicorum uertamus manum hoc modo, extende filum a centro A. super aliquod alterius tropici punctum putari pertingatque usque ad lineam aequinoctiorum atque tangentium E E T T E E. uel ad magis distantem FFGGFF. Huius autem operationi licet schematis superioris exemplar
non fit meridionale . sumatur nihilominus pro Gemplo satis ad propositum linea A D I. transens per O. punctum , . M ita super reliquos punctus) ad tutersectionem lineae praedictae F FGGFR ' ubi ipsam interserat sani notulae occultae puta S L p g 1 r. dato ut iterum tibi ad memoriam redigam quae supra disimus, quod uolubilis rota horologii firmata sit ad quatuor munὰi plagas in sua periphaeria B C D E)ι deinde circi oscio sumpta aliqua ex datis notulis, vel punctis distantia a puncto G G. Vsque ad purictum intorsectio nix sit A o I. cum linea F F G G F F. inter g ct r. Dein/e extenso iterum sto A Iab A. super lineam Arim ulli distantiae scilicet horae ipsus G. in uolubili rota inuentae puta in puncto d. pone igitur circini pedem in puncto A, S sumpta iam praedicia distantia ab A. ad intersectionem F F G G s f. alterum pedem expande iuxta flum, & ubi peraram parietis ipse pes circini uasus tetigerit murum, uel planu facias nota,quia ibi erit punctus horae puta is ipsius M. correlativus horae 19. altit asinis C. eiusdem R. lineae Aol. primae uidelicet operationis. Eodem ficili documento & norma reliqua horaria prandia lata horarum ipsius , . quam 4 . tuopte marte scito inuenienda fore. Sed iterum tibi lectorami, cissime in memoriam resigo quod linea pnedicta s s. G G. F F. horidionii parallela, quae in declinantibus crat linea tantummodo tangentium super qua etiam ipse hylus in puncto Ga configi debebao modo in recte meridiem aspicienti essecta est tum aequinoctiorum, tum tangentium; sed & sylus non erigetur ampliuς in decussatione G G. sed in ipso centro A. ipsius Instrumenti. sequenti igitur inurumento, quod sibi etiam seorsum a practi
139쪽
ca parauimus, adgere poteris horax inaequales uel planetarias modo ambos trop;eos in uodecim partes aequales diuides, & csscio circini, trium seruata puntiorum rogula, per duodeeim aequinotiorum puncta transeundo in ir. curuas reduces lineas, ut mos est &omnibus facillima nota ratio,
Quomodo hoc Retishoratio horas diurnas Italicas,& Bolic micas cog hosce reposum us.
Reducas Margaritam de siso proeeJestem ab A. super gradum solis tui praesentis diei super scalam Zo3iaci orientalem , uel occidentalem, deinde relicto illo cum Margui ita ibi firmata libere pendere , ac solaribus radij esposito Itistrumento, ut ipsi radii solares per amba pinnicidiorum soramina intrent, ac transeant, uel umbra styli super linea BB A B p. in aliqua parte itistii super ipsam lineam se exendat, quo facto, respice contactum Mtirgaritae, quia ibi hora apparebit quam quaeris ante uel post meridiem iusta quod tuae operationis tempus. exquisierit. Negotium hac, quia est admodum facile captu exemplo mitii me indigere uidetur. Ek huius holologii altitudinis solis descriptione apparet quanta facilitate quis etiam rudis quadrantes, & Cylindros describere ac desineare possit, de quibus pro nunc 1atis visum fuit facere tantummodo mentionem, & solerti legenti sensuit, ad eorum descriptionem aperire,circa quam non defuerunt qui multum ac diligentius laborarunt.
Italieas , dc Boi emicas dignoscendas, & ad praedictarum hora
rum horologia tum horizontalia tum verticalia tam recta quam obliqua ad poli aret. eleu. grad. - b, delinean da commodissim uam, .
140쪽
Et variis horolog. Lineamentis. Lib. VII. G1
umbrarum tam rectarum quam versarum ad Retishorarium nostrum componendum necessaria ex R. P. Clauio de
sumpta , quam sub Cap. 1 6. libri octaui
IN praedicta tabula continentur longitudines umbrarum rectarum, ' uersarum in partibu qualium gnomon est duodecim ad singulos gra nq, ct minuta altitudinis solis supputata. Quod s quando gnomon tantae magnitudinis si, ut commode in plures partes diuidi pos si, ut in uigintiquatuor duplicandae erunt sngulae umbrae ipsus tabulae. Et si gnomon diuisatur in partes triginta x triplicandae erunt 1 si autem in quadragintaocto quadruplicandae, di quincuplandae, sinso.quia hac ratione seruatur semper eadem proportio, cum partes cum pariter multiplicibus in ea lem sint ratione . similiter si stylus tam paruus fuerit, ut commode in duodecim partes diuidi nequeat, diuidatur in seκ, &sngularum umbrarum dimidia sumantur.
De usu ipsius suprassi me tabulae umbrarum . .
Huius autem tabulς generalis, omnibus Climatibus accommodatae talis est usus. Dyta altitudine solis, quaerantur eius gradus in superiori parte tabulae, es si qua fuerint minuta in sinistio latere, mox enim in angulo communi reperientur partes di minuta longitudinis umbrae rectae quatenus gnomon eveisdem partibus compreheoclit duodecim. Quod si sumantur gradus in inseriori parte tabulae, & minuta, si qua sint, inde&tero latere inuenientur in angulo communi partes & minuta umbrae uersae. Euemplum si quaeratur longitudo umbrae rectae ad altitud. solis grad. 64. inueniemus eam continere par. 3 Min. ue r. Eadem autem dum sol altitudinem habet Grad. 3 i. min. so. complectetur Par. 19. Min. s. similiter si quiratur umbra uersa ad altitudines solis Grad. 26. reperiemus eam complecti Par. 3. Min. ue i. Eagem autem dum sol altitudinem ha het Grad. 38. Min. 3 e. habebit Par. 19. Min. 33. Ex tabula igitur cognoscemus longit dines umbrarum solstitialium, aequinoctialium . & brumalium ad qua incunque loci latitudinem , pro qua re multi autores peculiares tabulas condiderunt. Si enim in utroque solstitio accipiatur altitudo meridiana, dicto citius ex ea longitudinem umbrae inueniemus . Pro umbra autem aequinoctiali quaerendum est in tabula compleaeentum altitudinis solii tanta enim tunc est altitudo meridiana, &c. Vt ad latitudinem graclus 41. alti,tudo meridiana principiis s. eontinet grad. q. Min. 3 o. cui in tabula respondent Par. 4, Min. 1. pro longitudine umbrς re solstitialis. Rersus altitu3o meridiana principii v, di c. comprehendit grad. 48. cui in eadem tabula conueniunt partes io. min. 48. pro um-hra recta aequinoctiali. Altitudo denique meridiana principii , est grad. et 4. Min. 3o. igitur umbra recta brumalis complectetur Part. 1 f. m.1o. di se de carieris
Geometrice quoque longitudo umbrs rectς ad quancunque altitudinem solis reperietur hoc modo. Ductis in quocunque circulo duabus rectis A C,& BID. sese ad angulos rectos secantibus in centro p. sumatur in A C. recta E s. aequalis gnomoni, cuius longituso umbrae inquiritur, o per F. ipsi B D. parallela agatur F G. postremo a puncto B. uel D. uersus A. numeretur altitudo solis usque a3 punctum l. que in dato a te exemplo comprehensit firme grad.; 8. Nam ducta recta I E. per centrum E. qus recta s G. secet in G. erit F G. longiti, o umbrae rectae a3 datam
altitudinem solis DL Eodem pacto crit H G. umbra uersa, si recta E Η. sumpta sit squalis gnomoni,& per Fl. ipsi A C.parallela agatur H G. quam quidem tabulam proedictam posuimus sub