장음표시 사용
121쪽
sa o isti lineo cui inhortio tali Italice tribuisti numerum XXIII. tribue I sequenti Ili posteal II, & ita deinceps. scd si super planitiem vesticaliter erectam hoc B hemice uti placuerit
Horologio dc scribas illud opposito ordine ab Italico more, quod acto lineae, cui ita lice tribuisti numerum XX a is, a/scribe numerum I. horae primae ab ortu sol emico moret di loco I Xll. Italice tribue II. Bra hemice. Dita deinceps. Hac igitur eadem lege cuiuscunquΡ alterius eleuationis Horologii Aualem, a describendum esse noti ei it difficile solo ti operanti cognoscere
Pone regulum supero intersectione uidelicet Asis mundi FG. cum linea meridiana OP.&illum circumducas super singulas decem intersectjones linearum cum a quin otiali q. Q P. ipsus horologij.& in Je quantum in longum placuerit protrahe lineas. Postea lineae meridianae tribu XL 1 prires uero lineae a meridie uersus ortum tribue numerum l. primae uero a meridiana uersus occasum tribue XI,& deinceps reliquos hinc in es linea meridiana tribue numeros horarios per ordines suos quos quidem numeros ordine inscribes conuerso super horologium ne hi te sed quia de hac tam facili horologiorum inscriptione satis abundo multorum pleni sunt co/ices ideo de eis in hoc nostro missas faciam opello,& ad reliqua prosequenda nostrum uertareus eloquium. Inarimentam,quo iapologia vertiealia sub againoctiale Diis m/componuntur prasita lege simpliciter destribrie. Cap. XIII.
inuisse tibi,candide lector, Archi horoscopi nostri uniuersale in frumentum ag horologia
verticalia,&horleton talia componenda exquisitissim iam minime contenti nobis ultro prae- here placuit etiam hoc ingulare instrumentum . quo horologia sub illa potari eleuatione ad qua fabrefactum fuerit delineare possius es ius primo sub aequinoctiale facillima talis est instrumeri de riptio. Circa datum centrum A. liberae describatur magnitudinis circulus occultus sp GQ. eiusque Hiameter sit F A G quae in duodecim partes x quales diuidatur. Deinde a punctis Rci G. utrinque uersus P. &Q. numerentur gradus i . e quibus duas rectas HI S KL. protrahas, diametro FG, parallelus. Posca describat tir circulus BCD E. &c vel immediate absque inuisibili circulo spo G) incipias a paruo circulo B C E. quem modi duabus quadra bis /ia metris. sit igitur CE . diameter perpendicularis, & B D. diam ter transuersa diametrum C E. orthogonas, thr intersecans in A vsque ad F,' ad C. in longum libere protracta cui qui clem re Oae F G. ὰentur δύω parallelo H l,' R L. hoc ingenio eadem circinio Vpansione A B. posito alte io pede super linea F G. in p. deinde in C. describantur illae quatuor arcuum portiunculae H Iκ L, ct posito super cis regi lo protrahe parallelaς Hl, ct Κ L, quae per C. & per E, transire opo
tet . praetcrca qoartam B C. in s O. diui te gradus, Stotum circulum in 11.aequales partes. Igiturs hanc inceperis theoricam a circulo inuisibili s P C a hinc inde a linea horae i8. si per praeditias parallelas H1, , Κ L. repoliabis diu antias diametri FG. tam uersu; H, & uersus x. quam uersus I, & L. Q nod si elaeo hoc primo partitionis modo & accepto si cundo, ut dicetur infra, quantitas distantis A N. Qua diameter s G. in 11. diuiditur partes) hac exploretur lege, nempe,
acceptam quartae B C. trigintacitum partium intercapedinem a C. uersus B. in M. eam utrinque
ab A. iii N. verssess, di in C. Versus G. sestes ab A. reportare satage, factis ad circini contactum super ipsa FC. 11. notis. Idem facito super duabus tropicorum parallelis HI, & K L, & a sin gulis punctis sineae ΗΙ. trahe linea, horarias ad correlativa puncta notata superlinea KL. qui qui Acm modo recte operatus fueriso per puncta lineae s G. squinoctii transire crit necesse. Deinde lineis adscribe horarum num cros incipietis a linea U F R. cui tribues numerum X li & procedendo uersus G. secuin aliως horariae tribue XIII. tertiae XII i I, di ita deinceps usque ad I GL. super qua cadet numerus XXVII Demum cuique domui ipsius Zodiaci B CD E. tribue proprium signi charamrem puta in s. signum . in D. v. in C. γ, D in E. reliqua uero si gna per ordines suos distribues secundia re exeae plum.Tandem per tropicorum & aequinoctialis
nuci lectiones quaedam sorastina facies ad protrahendum silum per ea. Potelis etiam s magis placuerit
122쪽
Et Varijs horolog. Lineamentis. Lib. VII. 13
placuerit eadem foramina sacere etiam per singulas lineatum interseetiones ad describenda super parietem duodecim signorum initia, siue ingressus. Reliqua facias secundum exemplar nostrum.
instrumenta ad horologia Italice componenda commodis. sima, sub aequinoctiale, sub eleu. poli graduum II. 3 o. S s. praetica & simplieissi ina lege descripta .
Uimo modo,praeparato ac diuiso Zodiaco BCDE. libers quantitatis, ut supra, numera a C.uersus B. elauationem poli,puta gradus rue. uel a G. vel 45, & ad eius finem trahe lineam tib A.
123쪽
ab A. quam fgnabis numero horae X VII l. quae per centrum A. transcungo pertingat s parallela III. tropici ad parallela Κ L. tropici G . Deinde a C. uersus B. accepta trigintatri iam graii. interco peditae de ipsa quarta A C. quam ab A. uersus s. transeras in N, es uersus Q. in o. sestes, ut ditii muς. ab A. uersus F, & stylos udi sus G: quo facio ea de circini e , potione hac met in rei capedine AN. aus est C M. partium 3 3 .quarte B C.)super ani bos tropicos N i. D E L. a linea horae LV lII. initio accepto qui per A. transit)sexies traduces uersus s es uersus L. Deinde si pia cuc fit alterius circini ossicio) pone circini pedem in C, 5 sume distantiam C. 14. hoc est a linea
meridiana CF. uersiis l. usque ad linea horariam horae 1 . quam quidem distantiam C. 24. conuerso uago pede altero firmiter in C. retento uersus H. ad uagi pe iis contactum notabis puniactum M. Hac eadem lege posto pede in puncto E. ' altero eupanso super K L. usque ad datum pundium horae XXIlI l uersus L. qua sumpta sistantias L. Vertendo pedem vagum ad K. semper tamen altero firmiter in p. retento pedo reporta ea ad puncto in K.Quibus per octis, ite . rum capias primum circinum de quarta B C. triginis trium graduum expansionis C M.ta in praeparatum) replicabis expansiones a C, S E. uersus H, & K. tantummodo usque ad M, & R. notando finem iii M,&K. que sun resistantis aequales distantiis Cl,&Ε L. duos tropicorum arcus diurnos integros rcprssentantes o, di posto regulo super Κ,& supcr M. trahe lineam holita dioni alcm x. ia. M. coinclativana 2 .L.J quae hori Zontis obliqui fungetur ossicio. Prsterea a punctis horarum unius tropici ad alterius puncta trahe lineas horarias lincaeli orae decim es octaus θ inuicem licet inclinate parallelas. ηυς modo recti operatus fueris per Ia .puncta lines squinoctiali, F G. necessasth transibunt. Si uero de scrint puncta propici D M. correlativa punctis it pici .E Κ. multiplica circini eYpansionem AN. quae ist C. 3 M.) uersus M. usque di imhabeas necessalia pun8ia correlativa as trahendas lineas horarias sis per tropicum astiuum E K. non tamen praetereuntes horidionte M K. Hanc etia expansionem AN. poteris ampliare etiam super lineam squinoctialis A s. uersus s. quantum placuerit extensam ad notanda praedicta punacta necessaria pro horis tam tropici aes iiii K L. ut diximus quam horirontis obliqui Κ M. Secundus mo3us hanc inscribendi Portionem talis est. Super datum centrum A. deseri hecirculum FP GC. quem nos inquatuor illis portionibus impressis inuis bilem relinquimus circulo B C D f. concentricum, ac diuisum in quatuor pari cs per duas diametros F B D G. ii ansuersam ct l' C A E perpendicularem, sese in centro communi A. hol thogon allicr intcr- siccantes, sumptisque I gradibus de so .cὰ duobus punctis F,& G. Dersus P. ct Q. ' a correlatiuo I . gradu quartae FP. ad i7. gradum quartar C P.& a i .gradu quartae, I id Q. quarte GQ. piotrahe duas retias HI. & x L. s quinoctiali s C. parallelas. Elige postea tui poli eleuarionis gradum in quarta inuisibili F p. quaris B C. uisibili parallela a P. uorsus P. quod cst a C. ueritis B.)a quo gradu protrahe per centrum A. lincam tus eleuationis gradu notatam, quam etiadecidia ociatiae horae aps sicabimus. Deinde diametrum FG. diui te in , a. equales pari cs qua tum unaquae a te existis tr. diuisionibus, inrercapedini, seu quantitati graduum 33. quartae CB. necessario erit aequalis o quam quidem circini oscio acceptam reportare satage interco pedi nem C M. super ambas psi allelas H L ' ac L. tropicos repra sentantes , incipiens scio per a linea horae as. iam iam pcr tuae cicuationis gradum ab uno ad alterum tropicum protracta ) hoc modo a puncto ipsus lineae is . coprii uersus orientem i. nota lcs puncia praulicis intercapedinis
C M. 3 3. quibu1 smici dati circini ossicio sum c distantiam arcus scin idiei a puncto C. ad punctum et . . I, ' super eundem tropicum ad partem H. occidentalem uerte circini pedem uagum altero tamen in C. si ni it cr retento & ibi notabis pedis contactum puta in M. tanta enim erit arcus semidiurni quantitas C M. quanta est C. 14.) Item a puncto F. sume arcus semidi ui ni Aistantiam ad punctum L. XX III L s. di super eundem tropicum ad K. partem occidentalem conuerso pede altero in E. srmiter retento) notabis alterius pariis arcus sic natis ita inai punctum in M. a quo ad punctum M. protrahe lineam horirontalem K M. quae, modo recth opercitus sue ris transibit per s. horam i a. aequinoctialis FG. Deinde protrahe lineas horarias a punctis horariis ad correlativa ε . quae ncccssario transibunt per ra. puncta horaria aequinoctia
124쪽
Et varijs horolog. Lineamentis. Lib. VII. 1
1x hit portionibus arcus dismos o nos mos , semidiarios o se nocturnos, Italico more fucatiise
Hors ortus solis, hoc est horoscopi matutini descripti cernuntur super linea hori hontali RM. Arcus uero semi Aiurni sub qua hora cadant in meridie habentur super linea meridiana CE. Quantitas diei minimi hiemalis; a di . l. Vsque ad M. Quantitas diei astiui maestini, a si1 ii. L. usque ad K. Quantitas semidici aestiui maximia xx 1 . D. L. usque ad E. Quantitas semidiei minimi hiemalis a di A. usque ad C. Quantitas noctis si luce minimae, a et . I usque ad M. Quantitas noctis maximaehiemalis,l xx iiii. L. usque ad x. Quantitas mediae noctis minimae aestiuae a a . I. 9sque ad C. Quantitas mediae noctis maximae hiemalis, a xxii O. L. usque ad E. Quantitas aequinoctiorum tam dierum quam noctium FAG. Possumus etiam dicere sic,Nox minima aestiua, est quantitas Atei minimi hiemalis, & e contra; Et nox maxima hiemalis indicat diem maximum aestuum,& e contra,sunt enim ad inuicem antistia.
INcipias numerare horas a et . uti iiii & habebis intentum, ut in praece3enti cap. dictum est. de qua re plura verba facere necessario minime iudicauimus. Quantum uero spectat ad instrumenti Anaglyptum erigere, hoc modo facio dum est. Descriptis omnibus lineamentis, .eleius iciographia super parata. Ex orichalco lamina excisa, secentur ex omni parte materiae
superqua uepostea tuo sectes ingenio portionem in modum hemispheticae fasciolt E pL M. cuius hori=ontales eviremitates E L, &FM. per alteram lamiuam hori niis vel diametri ossicio sunsentem) EA F. immobiliter copulabis in singulis Es. tali quidem artificio ut A. st centrum instrumenti per quod transeat diamethr aequinoctialis Q A R. di huius diametri semicirculusi quinoctialis sit Asridueόndam autem fasciam in modum sectiςnis hemisphaerij ad suam horirontalem diametrum sumas distantiam septem horarum arquinoetialis FAG. praecedentis figurae ab s. usque ad Q quinque partes de s. unius horae, quibiis dissidenda est una hora, nempe distantia OD. ita ut octava pars horae ca/at ad unguem super pectus D. ah o. uersus G.Curvabis igitur si iam Zodiaei ad suam diametriam FD. iam prsparatam, quia septepartes & quinque unius in octo partes diuisae, est, Ut disimus diameter semicirculi E F. huius figurae quam hie ad sormam Cataglyphi depictam apposuimus . In inedio autem horigon talis laming E A p. in centro A. mobiliter uniatur fistula quaedam A BC. quaepiesse tamen configatur,ut cum opus fuerit,possit quidem, sed non absque aliqua dissicultate, moueri, si postquam motum suerit instrumentum,pro ut res postulauerit, ibi immobiliter,sortiterque permaneat. In centro uero A. fiat ramen,quod ab inter ori parte fistula per horidioniis laminam ad alteram partem transeat ipsus hori,ontalis laminae,ut inde filum immitti ualeat &ihi, scilicet in A. fiat paruula excavatura, Ut in ea nodus fili abscondi postinestyli sticatione erodatur. Super dorsos fuit facie, foramen B.per quod imposita cochlea DX.ciusdem cochleae ossicio instrumentum super styli Acie firmare possis. E regione lines meridianae I J. aptetur Iraesidicula H I. cum suo compasso magnete illito, quam ad angulos rectos cum horietonte per duo quaedam brachiola, uel alio ingenio tropico L M. immobiliter uniatur Brachiola uero G G. satagene lineae meri. dianae semisoramen I. forte occupent,sed neque uicinarum horarum id, uel a . impleant semidis tamina,per quae flum trahendum erit, ut infra dicetur.
PArato stylo s A. ex aeris lamina in aeutissimi cuculli modum redacta, quem in tuo pariete ad angulos rectos quam rectissime erigas, & circa styli acumen fistulam C B A. inducas, at que cochleolam in suo foramine B. imponas, quam tamen adhuc minime calcabis, sed uertas portionem,hoc est instrumentum, quousque uideas offcio Magnetis ad quatuot mundi plaga,
125쪽
esse sceommo/atum, & ad horletontis planum erectum, quibus habitis comple e leand I eo chleolam super stylo ut instrumςntum de pylo immobiliter pendetit deinde trahe filum perfngula foramina horaria tropicorum,' aequinoctiorum usque ad parietis contactum, in quo notabis horarum punicta qiue habere poteris . iuxta parietis nimiam uel paruam inclinationem , quemadmodum ex filis protraciis A Q. AD. A R A M, O A R. hanc practicam cognoscere non erit dissicile. Tandem post omnium punctorum notationem, reguli ossicio protrahe lineas horarias, qua modore te operatus fueris) super tria uniuscuiusque hors puncta transbunt. praeterea lineam explorabis meridianam hoc modo trahe filum per semiforamina T, & s, ' per foramen aequino i ubi mei idiana ab aequinoctiali intersecatur in altera I. quo facto, trahe linea, quae necessario transibit per tria praedicia puncta,& haec perpetuo erit linea meridiana.
REstat etiam , ut ostensamus quomodo horologia per scillimam praeiteam quiuis etiam
rudis, absque declinationis muri notitia, super quemcunque patietem delineare possit, ius quidem talis est. Para duas rabulas unius uel duorum pedum magnitudine, plu, minusve nihil ad rem pertinet, quas in unum tali copulabis artificio, ut uertibulorum ossicio labella uer ticalis super hori 1ontalem ad angulos rectos, uel non rectos pro muri qualitate ct declination c)mobilis normae uel alterius instrumenti, uel cochleae artificio crisatur, ac immobiliter, tu hias a rietis, ut disi, procliuitate ueluti domorum tetia firmetur. In medio autem tabellae uenicali, quomodolibotere eis, stylum ad angulos rectos erectum occommoda in centro A. circuli B CI E. liberae quidem magnitudinis dati, ac in a fo. partibus, iusta Paduanti placitum diuiti. Diuisionis
126쪽
Et variis horolog Lineamentis. Lib. VII.
uisionis igitur huius circuli initium sumas ab E. uersus p. a 3 C. in E. finiens. Sed ne polluas tabellam, poteris super eam eti pandere solium album, stiper quo describere possis horologium
tuum inde remouetagum. Hoc igitur duarum mobiliter unitarum, uertibulorum Oiscio, tabularum Aedificium admoueas parieti verticaliter erecto, uel etiam non verticaliter erecto, superq; horologium inscribere placuerit. Itaque tabellam uerticalem ipsi parieti adiungas, eamquec si tabella sua hori Lontali tuo, ut disimus, ingenio immobiliter firmabis. Quo sacto cer:e uel glutini osseio immobiliter firmabis in medio tabella, horigon talis horologium portatile , ad tuae polaris eleuationis gradum tu uta Analemmatis nostri theoricas) descriptum horigontale, firmabis dico ad unguem illo modo, quo eo uti uelles ad horas cognosccndas ibi aptis parietem, magnetini compam officio. Quibus ita parati ad radios solares hoc es ponas aedificium, illud modo ad hanc modo ad illam eqtollendo, vel inclinando, uel in uertendo partem usquequo acuminis styli horologii Vmbram discurrere facias per aliquot uniuscuiusque sines horarie horologii partes sed praesertim super solstitiorum uel tropicorum & aequinoctiorum puncta sic liper singulas umbrasum stationes singillatim firmata ac immobiliter retenta machina, eadem horaria puncta & stationes solares, quas facier umbra styli tabulae verticalis super uerticalem sit perseiem machinsinuicem cum statione umbrarum horologii eorrelativas praesth, sngillatimque nimia quam per te fieri potcrito con notabis celeritate. puncta igitur, quae pro lingula hora habere potuisti horaria. in unam oscio reguli redigas lineam , cui tandem proprium horaripsius a/scribes numerum. Hae eadem practica lineam aequinoctialem, ineam Tertiae, meridici, di uersperarum scito trahendas operatione.
Officio circini reporta quantitatem, hoc est longitudinem syli uerticalis tabel I; AeAis ij
super cartam,& diuideram in ia, ct in multo plures partes squales, ct iuxta has diuisio nes diuidequensam regulum qui tanti quidem sit longitudinis, quantae erit longitu/o malo ris lineae horologii tabellae, uel paulo amplius describendo singulς decimae parti numerum, nepe Io, et os , ne. usque in finem reguli. Deinde quantitatem, idest longitudinem tui styli, in
pariete infigendi relicta indiuisa ea parte uel styli base in pariete absconden Aa 3 similiter si ui
de in duodecim partes aequales, ad quarum mensuras similiter diuide regulum oblongum in to iidem partes in quot paruulum regulum prius diuidisti. Praeterea in extremitate regulorum, nempe super initium diuisonum quandam facias excavationem tetra sphaericam, idest ad quan titatem semidiametri hoc est, tetra sphaericς crassiciei tam minoris quam maioris styli, ita ut di Disonis initium, id est caput reguli tetranspherice abscis occupare uideatur centrum, hoc est, medullam styli, quod quidem fiat ut ipse regulus e centro styli procedere uideaturas recte operan/um. Para etiam Periphtriam BCDE. super papyro aliquantulum crasso in 36 o. partes
tui sim ads militi, linem periphttit tabelis, quam super solium 'escripsssi). quam circa murisylum accommodabitiae firmiter stabiles tali quippe industria ut centrum A. periphsris cen trum syli concentrice occupare ualeat. Demum appone regulum paruum stylo tabelis uel cen rosolii & reducendo illum) super punctum, sue super caput tropici alicuius linearum. ibiqbe firmato, nota quem circumferentis BCDE. gra Aum occupet integrum uel diminutum, limul que nota quam partem reguli linea horaria tangat, postea accedas regialum maiorem sylo parietis ilium cireum uoluas super eundem periph friar B C D E. parietis gradum, ibique firmi ter retento, inscribe punctum horarium super pariete apud numerum maioris reguli, tibi a mi nori regulo ostensum in tabella siue solio, ex tabulo semoto ad motorti operandi commoditat , na essermitatu incommodii relinquere esepiare super Aedificii . Hac i gitur practica, & hoe es e
plρ scias ficiendum esse Ae reliquis punctis, illa scilicet de paruo tabelli horologio super so
ii. descripto , regulorum ossicio ad magnum parietis tui horologium transferenseo horaria puncta, di se breui admodum arti scio habebis intentum, tam super parietes rectos,quam super obliquos, seu inclinatos.
127쪽
PAra tibi ex ligno satis firmo levigatam ae planissimam tabulam saltem unius brachiilon.
gitudine, super quam tuae polaris eleuationis horologium , iuxta Analemmatis nostri theoricas optime delineatum, transferas. Lineam postea meridianam usque ad extremum
1alitu inis tabulae sub horologio protrahe, quam inter horologii lineamenta, & tabuim exatremitatem altera linea orthogonaliter intersecabis . quae pertingat usque ad ipsius longitudinis tabulae laterales extremitates. In hoc horologii plano stylum erigas in loco suo , hoe est, in centro A. ad angulos rectos; sed antequam illum infigas expanso circino ad magnitudinem styli.& posto in centro styli R. altero peὰe ducito periphaeria B C D F. quam in pun. Ois BCDE, duabus quadrahis diametris: B D. qui/em sit diameter hori=onti unitatC E. uero meridiant; igitur incentro A. a s quantitatem A B. stylum erigas. Postea ac
cepta intercapedine suprensae R C. aut C D. de quadrante B C D E. pones alterium circi ni pedem primo in puncto A. alterum uero porriges a3 styli apicem, nam si amborum reu crones mutuo sese contigerint . id argumento erit stylum ipsum ex illa parte Iocum, ac s- tum suum possidere, si uero secus euenisset, tunc citro ultroque tantisper ipsum impellas donec extrema acuminum in unum coeant. Illud idem facies ex altera parte,ponendo alterum ci
cini pedem in puncto C. acetiam in D, Sin E. acetiam in quacunque alia circuli tibili huelit parte) alterum uero ad styli summum erigendo inecesse est enim ut utriusque extrema sanie altero, ut disi, circini pede in ipsa periphaeria) sese reuiuo contingant. Parato igiture,emplare, accommoda pyxidem suo diametro super horologij lineam ineri3ianam, pyxidem quidem cerae oficio firmando super tabula . Reliqua demum operare ad radios solares ut piactice diximus superius in cap. 10. sumendo uidelicet umbras es stylo exemplaris super horologium tabulae , ac easdem notando in sinu pytiid4s, iusta ipsus syli, in ipsa pyside consui os ensiones, umbras horologii tabulae correlativas quemadmodum sati, diximus insuperiori capitulo.
PLacuit nobis hoc loco,tatione locationis styli uide figuram huius operationis sub cap. 1 8.
lib. 7.) hanc partitionis circuli prope uerusia aperire mei ouum. Dato igitur ex centro A. ubi conligendus est sylus, circulo BCDE. 44herae stagnitudinis, quem expedite cupio in quatuor diuidere principales partes, postea in quotquot placuerit. Eandem igitur circini expansionein,qua circulum descripsi replico setiles super circumferentiam, incipiens ab E. puncto inferiori qui ab A. cenim perpendiculariter procedet), in quo posito circini pede, possea ascendo ad B. versus C. & defccndo ad D. eadem expasione reuertor in E. a quo seci disces sumi quo facto,noto illa sest puncta F G C Hl E. circini cruribus inuenta. & a C in F. traho perpendiculare. ut disi, diametrum C A F. Deinde pono circiui pedem in F, ct supra B. eadem expansione describo portionem GK. cui similem facio ees parte altera posito sellicet uicissim pede in G. J qum sit Fx. Duas item correlativas portioncs HL &IL. describo es parte D. k- se in punctis x L. intersecantes. postea posito regulo super bina correlativa intersectionum puncta K L. alteram traho diametrum Κ B A D L. primam orthogonaliter intersecantem licit tamen in exemplaris figura cap. 28. lib. 7. intersectionum Κ, & L. puncta habere nequiuimus propter tabellς angustiam), sicque circulus quatuor remanet principales diuisus in partes, Sconsequenter in sex,ob quam commoda diuisionem reliquas multo citius rapcdies diuisiones, uti s occurrerit diuidere circulum in duodecim domos, ressi icto circino de p. ad G. quam sutrinque a C, & ab E. reportaueris expansionem circulus in 11. squalos reman chit paries diuisus. Huius theoricae uide & conssera circulum C H DIE F B G C. peripheriae praedictae liguret cap. α8.lib. .ibi pro nostra commoditate descriptum,& collocatum.
128쪽
E t vasis horolog. Lineamentis. Lib. VII.
Ex orichaleo Buso Cyparisso, uel ex aliqua alia solida lignea uel aenea materia para tibi PDYidem hemisphtricam arte tornatili excavatam, cuius labissem hori 1ontem in quatuor aequales diuide partes B C D E. B. orientem, C. meri3iem, D. occidentem, E. septentrionem rep sentent. Posteaa puncto D. aAC, uel E. circino expanso ducas lineam C E meridianam, quae pyxidem per diametrum secet. similiter posito circini pede in E potrahelineam a B. per medium pyxidis usque ad D. a crassicie ad crassitiem labii horidionialis, qua quidem duae lineae per A. quod est medium hemisphtrii sese orthogonaliter intersecantes unuuersum hemisphiritim in quatuor disterminant quartas, & semicirculus C A E. partem meridiani representabit subterraneam, & B A D. Aimidium circulum uerticalem, eundem meridianum orthogonaliter interserantem in A. deinde Aiuide quadrantem A C. meridionalem in ρ o. aequales gradus. quibus adiice numeros a pucio C. uersus A. procedendo , in quo quidem quadrante C A. a C. quidem uersus A. centrum tum regionis potarem supputa eleuationem , ubi adhee notulam s. arcusque F A. relinquitur ipsius pol ris altitudinis complementd.eui eleuationi arcum in Α E.reliquo quadranti obsignabis aequalem a puncto A. uersus E. utpote A C. itaq: F G. erit quadrans ipsius meridiani CAE.
punctum autem s. erit polus aequatoris sub horizonte depressus. Centro itaque F. interuallo autem C p dimidium describe diquatorem B G D. per B. orientis,& D. oecidemtis puncta transeuntem. Ultra autem B citra punctum G. supputa maximam solis declina. tionem grad. 23. min. 3 o. in punctis H, & 1. S iterum altero circini pede posito in pune o F. teliquo eYpanso ad punctum I. describe tropici caprij partem K I L. item circino compresso usque ad H. describe respondentem tropici Cancri portionem Mu . super hori Lontem praeassumpte regionis derelictim. sisterea aequatorem B G D. diuide in duodecim partes aequales, quarum sex possideat quadratis B G. seuque alteras G D. Insuper accepta ac semper seruata distantia B C, uel B E. & posito altero pede in singulis diuisionibus quadrantis D G. extende alterum pedem in singulam quadrantis B G. diuitiorem. scque inuariato circino deseri dineolas &arcus horarum a meridiet tia media nocte tropicox L I T. & N HX. ultro citroque uisibiles per F. quatoris centrum egredientes uel non egredientes ut placuerit. Daducto rursum circini semper inuariato pede in singula diuisonum alterius quartae B G puncta, describe uersa uice per singulas quadrantis G D. diuisiones
reliquos horarum arcus, ordine, numero atque magnitudine prioribus respondentes,&aequales: nam in quocunque squaloris B G D. puncto alterum circini posueris pedem, rellia quum in proxime succedentem sexim cadere diuisionem erit necesse. Easdem autem poteris horarias absoluere lineas petquendam fetillem &ex altera tantum eius parte in aeutiem utrobique tendentem regulum ad aequatoris B C dimidium in curuatum es puncto F. per sina las duodecim , aequatoris diuisiones extetisum a tropico in tropicum arcus horarios linea-is. Hos tandem arcus horarios altero duorum modorum circinatos suis desterminabis numeris a puncto D. per G. in A. suo ordine,atque pro earumdem horarum ratione digestis. si
praeterea placeret inmqualium horarum distinctiones ipsi inscribere hereis phario, ages in hune modum. Divide arcum tropici L I K. in duodecim aequales partes, di similiter alterius tropiti NM M. & a qualibet unius diuisione in quam libet alterius Aiuisionem per respondentia duodecim aequatoris BG D. puncta adminiculo ste2ilis reguli singulas horarum iusqualismirahito distinctiones iunciri propriis cuiuslibet horae numeris, ah ortiva horletontis parte L M. licet ad occasum extat per meridianum H I. ad occidua K M. licet uersus ortum sic prodiciatum horarum ratione distributis.
Polito circini pede in G,&altero expanso ad I, uel H. hoc est , a3 alterutrum tropicorum,
describe circulum HO I P. euius quatta P H. diuidatur in so. grad. N a P. uersus H. tus eleuationis poli assumpta altitudine nota punctum,a quo per centrum G. atropico in tropicii
129쪽
protrahe sineam horae is . Q G p. Deinde in tropico eaprij sumas discitiam interiectionis uniueliora, aequalium ad alti ra n ut clis T. &incipiens a puncto R.iam iam datae i8. in eadem tropico, ' posito circini pede in s. utrinque perge super ipsum tropicum XI L. notando horarum punia, quorum ab R. primum sit T.secundum V. di ita deinceps uersus L. sub quo cadet ponactum horaris. Fo/em modo procedes ab ipsa i8. R. eiusdem caprii uersus K. nam post 18. CHR. sequitur , ρ. in puncto X, , ita deinceps facies super ipsum tropicum usque ad et . qusca et stili horiaonte M. Eadem lege sumas intercapedinem distantiae unius horae ab oltcrius aequalium intersectione horarum eum ipso tropico Cacri M H N, di posito circini pede in pim-cto Q. horae is . procede successive per ipsum tropicum nultiplicando circini est ansones quarum prima hoc est,hors io. uersus Mi stY: ti prima, hoc est. l . versus N. st Z. st a nimaduertas quod distantiae horarum ae ilialium in ambobus hemisphirij tropicis sunt ad inui cem semper aequales, ct ideo qua libet distantia horaria puta H Z. uel sx uel aliqua quavis alia) accepta, leseruiet viriquc tropico ad horarum Italicarum puncta hinc inde ab ipsa 18. Ver sus horigontem tropicos ut disi successive diuribuenda. T ndem feesibilis reguli officio es-sans super tria correlativa data puncta ducito lineas horarias Ae tropico per aequatorem ad alterum tropicum hinc inde a linea is r sed protrahes ante in ridicinas uersus occasum, pomeridianas autem versus ortum, ut ipsa res postulat; horarumque numeros tandem per ordinem
inscribes iuxta. exemplaris nostri cataglyphum, quod ex anaglypto hem isphsrico geomctrice diligentissimo exti aximus artiscio, cuius tale inspiciendum praebuimus schema, ut hic immindiate sequitur.
&ab occasu continens, ad easdem horas diu cohlpiciendas, & ad horologia uerticalia, & horizontalia pmdictarum horarum , di Theutonicarum delineanda commodissimiam.
130쪽
Et varijs horolog Lineamentis. Lib. V II. 1
Meuiau scingo, siue modus destribendi hora, hallea, in hemisphaerico. cf. XXIRDς scriptis ut si1pra eu dato eentio A. hori 1onte BC D E. & meridiano C Ap. semicirculo
vertieasi h A D,& reliquis arcubus sub ipso horigonte. ut in praecedentibus cap. 1 2.&2 3. v d iii,ex polo F ad interuallum P A. describe circulum C. An. tr pici; &squinoctiali parallelum per nadir A. ductu que simul,&semes descriptionei a.di i 1.horaria aequaliu unica circini expansione C A. diuides in 14. horas, ponendo alterum circini pedem in singulis diuisionibus quadrantis D G. di reliquum estendendo in quamlibet quadraniis B C. diuisionem ultro ci eroque uersus limbum pedem circini ducendo, qui seinper transibit per F. polum mundii Sabuna ad alteram limbi partem perueniendo, protinus miro ac facis imo modo in et . partes diuisus apparebit aequales,quibus adhibes horarios numeros, incipiens a prima apud A cui adscribes numerum horae 1. deinde sequenti arcui uersus tribue numerum et . postea 3. S sic per ordinem procedendo inscribes sub .. numerum horae uersub C. uero tr. aqua descendens ad D. describes horam 18. & reliquas per ordinem usque ad A. ubi describendus est numerus 14. Quibus paratis, ad Italicarum horarum uel Bohemicarum ordine opposito θ lineas circino describendas te hoe aecingas facillimo modo. Eadem A B. semper circini seruata expansione pone alterum circini pedem in qu sitiet horarum pudicta, seu intersectiones praedicti circuli A . Cn. incipiens a a g. apu3 A,&retrorsum pr cedendo per a a. ra.&c. ab A. ad O. hinc ad C, d de C. uersus φ. ad A, & alterum cireici pedem espande ad singulas i 1. ςquatoris A G D. puncta seu intersectiones, incipiens s 23. sub horiffonte R d M. describe lineas horarum Italicarum, uel ad partem L D N. hohemicarum sumens a prima initium de superiori tropico per aequinoctialem ad tropicorum inferiorem transeuntes, nusquam tamen tropicos praetereuntes, iliisque tandem adhibe horarum proprios numeros,incipiens Italico more a dia. sub a 4. horletontali ΚΒ M. seque mirabili,ac faciIlima operatione protinus totum hemiplimum in horas halicas. Bohemicas di Callicas apparebit diuisum . Gndem si reliqua pister aequinoctiorum, solsticiorsique signa describere placuerit diuiAeeirculum IPHO. in 11. partes scutres postulat, quae ist. domos repraesentent,&ab Rad singulas alterius semicirculi H PI. υel 1 H.diuisone altero expanso pede producas relinquorum signorum arcus inuicem parallelos ab una usque ad alteram
horitontalis limbi partem, ad tropicorum S aequinoctialis operationis smilitudinem, de qua
diximus etiam supra. Erecturus tandem ex centro A. stylum, arte consatili, uel e, lamina orichalchea in modum aeutissimi cuculli argento seritiminati tantae longitudi uis quantae praecise est semidiameteraequatoris, iam competentis crassitudinis praeparatum facies in hunc mo/um. super sphaeram, siue limbum horietontis duo cruci rmiter eviende fila, quae tangant quatuor puncta B C D E. Rubi fila adinvicem decusata sunt erigas ex A. centro stylum, eiusque aciem in decussationem redueas,ibique ad angulos rectos cum horizontis planicie firmiter stabilias. Ad extremum Py-yidem cum sua magnete inter spacium F A. cuius diameter diametro C A F. dedalic correspo-deat,a3 rectos angulos,& ad quatuor mundi plagas,ut mos est accolae modare sarage Pedem in super sub A. in modum pedis elati supponere dehes satis expansum,ut recte cum horietonte, di ad quatuor mundi plagas quam facillime accommodare ualeas instrumentum, quando eo ut volueris.
Hoc hemisphan ico Instrumento horologia Italica & Boi emica super quacunque superficie sub cleu. Axis grad. s.facillime delinea .
Per singulos tropicos linearum hemisphaerii di per singulas intersectiones a quinoctialis cum ipss lineis horatiis facito quidam soramina, &aeumini styli adhibe sium sie posito inuru
mento ante, hoc est, e regione styli,uerte ipsum ad quatuor mundisis gas o cio magnetis.
Quo facto,extrahe sium per uniustulusque horae serames; uel loco fili, utere radio uisuali usque S 3 ad con-