Tertullianea

21쪽

Iam satis probasa mihi videor argumenta illa distinctionesque non adversarii cuiusdam, sed ipsius scriptoris se. Itaque extremi nuntiati sententia non, ut Kro'. vult, haec est loca, ab idololatria semel contaminata, intinns

aevum semper nos contaminant; sed haec tunc nos Maminant,

dum idololatria in ipsis fit. Quod denique certissime probatur altor siusdem libri loco Capito enim 15, p. 16 sqq. legimus asinnitum editionem Reiff. cf. infra p. 16) meorum αιυμ

mus supra de locorum conia orie, quod non per sm ipsa nos inquineris, Miser α, quas alio eruntur, per quae, simul vianamentum comMδeruns, tunc es iam in aliae Og respuunt.

Recte igitur ori sententirem a me explicatam arbitror, etiam altercatio nostra absoluta, finita est'. c. 11, p. 13 V. 23 Inde s ipsi scieri juno es λαιὰ i agonea est. aut desis Monum aut mortuis sum Ariade estuli Olympo Iom, quae sunt Romae Capseoiana, ta rem in mea, Neptuno stamia, cetrei mortuorum varii agonesim is uomum varii mio m tuarii varii B; mortuarii Ai. Descripsi hunc locum, non tam ut auctoris verba restituam, quam ut librorum lectiones alias cum aliis conferam, quod ad illorum propinquitates cognoscenda haud parvi momenti esse mihi videtur. Et primum omnium explicandum erit, unde traxerit Gangneius lectiones illas duas, cum codex eius non nisi unam praebere potuerit, alteram Veros A non fluxisse in propatulo sit. Quam rem duplici ratione explicari posse opinor Aut enim quod in margine adscripsit Gangn mortusorum varii in codice suo invenit, unde cum M. lectione mor uarii contaminando suum illud effecerit mortiuarii narii aut Mor uarii arsi iam liber eius Praebebat, mortuorum varii autem nihil est nisi ipsius

coniectura.

22쪽

Et plane,' nisi inem quoque libri lectio tradita nobis

osset, Secundam explicationem probaremus, Harielium secuti,

si liebor duro de gusaig varii cui argumento adstipulari

nequeo; nam si qui mortuarii quid sit nesciat, plane mortua si a si nihil magis intellegon. Den dire e siniodonhsit, betonen a Mer hein Veraniassung. erdioso ucherede Bildungen aut artus liberscharit, iesio Bonsch, t. v. Vulg. S. 131 ff. in Hau gebrachi, wirdein mortuarius, desse Existen Eudem die romanischon Sprachen verbiirgen me eri nichi missen ossen. μVerum accedit, ut diximus, quod C quoque praebet mortuorum varii. Id autem plane parum Verisimile est, quod haud scio an aliquis opinetur, et Gangn et libri lem librarium

eadem coniectura uso mortuorum vari pro mortuarii narii

suspicatos esse. Et quoniam C ex ipso archetypo defluxisso et supra iam diximus et infra fusius demonstrabimus,

duo restant modi, quibus miram hanc rem explicare aliquis possit. ut enim suspicetur necesse est Gangn hoc loco etiam tertio quodam codice, et eiusdem quidem stirpis, cuius C est usum esse, ex quo illud mortuorum varii enotaverit aut concedat hanc lectionem archetypum quoque praebuisse. Quo concesso hanc explicationem res admittant. Fuit in archetypo mortuorum varii, quod et C et Gangn codex servarunt Librarii autem, qui g. exaraVit, cuius consueto Ore aberravita priore u ad alterum itaque effecta est lectio mortuarii, quam Gangn. cum mortuorum arti contaminavit, qui in ipsa editione reposuit mortuarii varii, in margine autem codicis sui lectionem notavit.

23쪽

o. 12, p. 14 V. 21 Loquitur auctor de origine spectaculorum, quae proprie dicuntur: pugnis scilicet hominum bestiarumque. Quas Ortas esse Vult eri ex eis, in quibus homines solis hominibus oppositi erant. Sed paulawrm pro- τωι ad iuniam gratiam, ad quantam et crudelitat-, quia feriarum ita Reiff. coniectura ax Mus anni recepta;

ferarum Α' ferrum C voluptari satis non fiebat Darisba, CJ,

misi e feris humana corFora dissiparentur. Ρlano indignam puto lussmanni coniecturam, quae inter eri Verba recipiatur Lusum enim Verborum eumque

pessimae notae tribuit ortulliano Nec mihi persuasit vati

de Vliet p. 10), qui pari modo hic atque alibi eri paronomasiae indulsisse contendit. Inter ferias enim et feras nulla prorsus similitudinis rati intercedit nisi merus Onus Multo igitur libentius retineam quae tradita sunt ferarum plane enim ferae illi homines dici possunt propter nimiam crudelitatem. - Α ea quoque qua C praebet interpretationem aliquam admittunt ethnicos eo crudelitatis proVecto BSSe, ut, haud contenti hominibus ferro laniatis, etiam foris eos dissipari Voluerint. - Quaerendum igitur erit, utra lectio facilius ex altera oriri potuerit. Et squidem putem viros doctos mihi adsen- Suros esse quae A et B tradunt praeferenti. ordifficit enim duo haec Verba simul corrumpi potuerunt ferrum in ea arum, et faciebat in Mat. Coniectura autem peccare minime Agobardini est. Contra facillime ferrum corrumpi potuit ex ferarum qu facto librarius quidam turbatam structuram restituere sibi visus fucιebat pro ebat reposuit. inane igitur unicam illam corruptelam esse arbitror, quam libriciem coniecturae debemuS cf. Supra . 6.o 16 p. 16, V. 16 sqq. In libris quae traduntur haec

sunt: Ceterum rettulimus supra de locorum condi one, quod non

24쪽

Quae B praebo nihil esso nisi Ambardini lectionem an ei mutationibus missionibus additionibus duravatam satis liquot. Nam plane illud tantum nemo librarii ingenio

adscribet neque vero dici possunt alem homines, cum antea de locis tantum sermo fuerit. Exordiendum igitur est ab A. Et primum quidem illud tantum omnes hucusque viri docti mutaverunt ae in scripsit E. Musamannus e torum HarheliuS, etiam Reifferscheid. antum autem mihi quidem cum praecedenti tunc optimo convenire videtur. Tunc autem respondes praecedonti illi simia, quam ob rem et quantum aliquod, quod voci tantum respondeat, in prioribus latere suspiceris. Sed quamquam et quantum, quod exspectemus, ibi non invenimus, legimus tamen inquinamentum, quod praesertim si RVIAMTu in codice fuit, satis facile ex Qv Tu nasci potuit, quoniam paullo ante librarius legerat inquinent. - - quod de combibendo et respuendo hic agitur, suadet ut Agobardini cree servemus. Itaque haec ortullianum scripsisse suspicor: - quod non pin semetipsa nos inquinent loca scit.), s per ea ques siti gerun ur, per quae simul et quantum comboberunt, tunc et tantum alter no ore cre spuunt. Alterno Ore h. e. eodem ore, quippe quod nunc combibat scit quae gerunturi, nunc, quae combiberit, iam respuat id quod forte ludimagistri dicerent: mi abwechseinde Mundinaligkeis. Illud autem pem, quod uncinis seclusi, iteratum esse videture praecedentibus: pem e quae De similibus itorationibus

in p. 231 et 232 vide infra p. 48.

-pem quae simul λquinam sum et quantuni com bibe unt, tunc et tantum ultro respuunt mavult toWaSS.

25쪽

p. li, V. 6. Sqq.: ne leguntur in ditione Reiff., quil hoc loeo se tutus est: Nam et A qu modeste et probe spectaculis fruitur pro dignitatis vel aetatis vel etiam naturae suae condi sene, non tamen immobilis animi est et sinetacis visi ιρι passione. At lineo omnia Gungno coniecturae sunt odioisquo eius corruptelae. A enim haec praebet: Nam et si quo modo honeste probe spectaculi frui, pro disjιίtatis . De aetatia De etiam naturae suae condicione, non tam eui mobili animi et g ne tac/ta spiritu passione. une. 0r QSe OnSideri in Suaderent, ut emendaremus: in t A quo modo honeste te probes spectaculis frui pro ι sturae tuae condicione, non tamen immobιl an o soli 10 frui

probes et sine tacita spiritus p sione. Et postrema quidemium a1 totius rostituit, qui tamen in prioribus Gangneileetion Servata ad non tamen immob his animo mente suppleri Vult frustur I, p. 23-24). Fugisse nantem videtur Virum doctissimum onioeturam Aurem animo pro animi iam in sextare ut qui praeboat non tamen inmobili animo ostsine . t quoniam vi domus et hic C oontrita faeientem verum servasse, illud quoqua est, quod praebet, pluris aestimandum erit. Est autem apud eri interdum idem signifieare quod potest vo feri potis ut egregie demonstravit art. I, p. Al). Ubi inter alia xempla ipse Huri. - ouesu sane memorubili

loeum adfert sex libro de corona oelii. I, p. 39), quo legitur:

foribus frui est. diuque loco nostro si Aeriba velim Numo si quo modo ho ueste οὐ probes spectaculis frui pro

26쪽

omnimodo servandum puto non nominari, quod aman legendo conieceram, antequam notam inspexi. Nam liueo legimus in o. 3, p. 4. V. 19-2, Quorundam enim des aut

simplici aut scrupulosior ad hanc abdicationem vectiaculorum de scripturis auctoritatem expostat et se in incertum constituit. quod non signiscantere neque nominatLm denuntietur servis de abstinentia eiusmodi. um autem in c. 14, p. 16, V. 6 qq.: abdicatsenem vectaculorum, alia iam ratione tractemus eae abundanti propter eos maintae qui sibi blandiuntur χωd non no is Anatim abstineretia ista praescrista sis. Quasi parum etiam despectaculis pronun ietur, cum concupiscentiae saeculi damnantur.

Concedit ergo, opinor, auctor spectu cuia Verbi expresSi in Seripturis damnatu non esse. Item c. 16 p. 17 V. 21 Cum ergo furor interdicitur nobis, ab omni spectacrulo cluserimur, etiam a circo, ubi proprie furor praesidet. Item e. 17, p. 18 V. 19: Similiter impudicitiam omnem moliri iubemur. Hoc igitur modo e tiam a theatro separamur. - Qui locus vel pluris faciendus HS quam reliqui. Qui enim nostro loco nomisari Suribunt, ita eum intellegor debent ut advorsarii ido studium idoli-bu permiSSum SA contendant, quod malino in SuripturiS nominetur: scit. 1. Cor. 9, 24, ubi legitur: ον οἴδατε, τιοι ἐν et aditi τρεχοντες α όντες μἐν τρεχουσι ει δε λαι Δάνει τι ea μεῖον ουτως τρεχετε ν καταλὰ βητε. Verum theatrum quoque in eadum apostoli pistola nominatur 4 9 - Orfθεατρον γενένθημεν re πινσμ : - ἀγγελοις καὶ ν'Po; ποις. Quem ouum ipso vortit ori de pudic. c. 14, p. 247, V. 9: Apectaculum facti sumus huic mundo. Huiu nutem 1 ei Padversarii quidem mentionem fauiunt. Ituque apparet de eiusmodi nominationibus, quae non nisi figurae gratin oeul'ΓRnt,

hic Ioel 1101 agi, sed de damnationibus tantum qui10 110min Bfilii fiunt. Et id praecipuo promondum est Tertulliunum diSμον- tution de theatro absoluta si purger0: Quod i et stodium

27쪽

contendas, quae e Suti doce, studii ouusam ex sententia auctori eundem esse atque theatri. Sed et quae ivsequuntur conferenda Aunt; si enim ex illustadii nominatione argumentarentur adVersarii, tune quoquo modo responderet ei Tert. neque Ver Sic pergeret Sed quae in stadio geruntur, indicyna conspectu tuo non negabis. Item et in e 19uit p. 20 V. 11 sqq. spectabimus nunc et a h theatri repudium de scripturis' ita recte Κroym. pag. 23 . Si saevitia is, si

impietatem , si feritatem se vi88am nobis contendere po8Aumu8.eamus in amphitheatrun/. Ne non in . 20 p. 21, V. 4 sqq. : Quam vana igitur, Drmo desperata arsumentatio eorunὶ, qui sine dubio tergis sa λλι amittendae voluptatis ostendunt nullan otas sebstinentiae mentionem specialiter e localiter in scripturia determinari, quae directo prohibeat eiusmodi conventibus

inseri seruum de . Quo loco tum videmus non de Spectaculi, sed de abstinentia nomination loqui ertullianum. ΡOStremo similes quoque loci conferendi sunt libride cor0na c. 2, p. 20 oelii I): Et facile est statim exigere.

ubi scriptum sit, ne corone mur At enim scriptum St, /t corone-,isura et ibid. c. 4, p. 24 Harum et radiarum eiusmodi dis plinarum, δι legem eaepostules scripturar/ιm, nullam esses. Traditio tibi praetendetur auctriae, consuetudo confrmatriae et de ob-

e. 21, p. 21, V 27 nusquam et nunquam incubatur quod deu damnat, nusquum et nunquam licet quod enim ei et ubique Non licet Isse est e sentia retegritas et, quae ei doletur, disciflias plenitudo et aequalitas timoris et des obsequ i non inmutare sententiam nec variare iudicium. Non potest aliud AAρ, w,

vere quidem est bonum Seu malum.

28쪽

quos penes nulla est mutatis plenitudo, quia nec doctor vor tatis deus, malum et bonum pro arbitria et libidine interpa etantur.

Ρrimo quidem obtutu sana esse videtur gobardini lectio. At mira quadam, opinor, ratione sibi opponuntur VOct penes eritatem et penes ethnicos. Quod enim probaro Vult auctor hoc est certam boni et mali scientiam, ideoque et Veritatem non penes ethnicos, sed penes Christiano esse haudquaquam autem veritatem penes veritatem SSe, quod nihil esset. Hanc autem, quam desideres sententiam nulliurare mutatione ex C restituere possis, si scripseris: Omn/α clutem penes nos veritate de defiae a s/ι1u ethnici, quos pene 3 nulla est veritatis plenitudo, quia nec doctor veritatis deus, almue bonum pro arbitrio et libidine intempretantur. Iamque apparet, menda quomodo orta sint in enim nos post pene intercidit tum librarius, quid a penes pendent nesciens veritatem reposuit pro veritate in C autem levissima corruptela vos pro nos scriptum est. Quae iam certissimo argumento docent et ex ipso archetypo defluxisse. ropterea id quoquo licet libri lem et Ago bardini lectione eontaminare. - Α veritate desaeus LindV. Mare. IV, 0 6 praescriptio, qua insimus Oehi. II p 168)

29쪽

Do idololatria liber.

Exstat in B. c. 1, p. 30 V. 5 Nam res suam peciem tenes unumquodque delictuοι, etsi suo quoque ita quodq/ι Iunius. Roist. --ine iudicio destinatur, in idololatriae tamen criminee ungitur. Quae iniuria ut mutasse viros doctos quoque enim hoc loco idem est quod etiam. o. 5, p. 3b, V. 1 Pateret igitur ecclesia omnibus, qui manibus

et suo opere tolerantur.

Ita A B. Noscio, cur Reiff. tolerant pro tolerantur πο- Suerit, cum tolerare pro ernnhren, Enterhali versetiassen, usurpari satis constet. c. 9, p. 38 V. 16 contendit ert artem astrologorum Christianis minime convenire. um obicit adversarius Sed magi et astrologi ab oriente venerunt. Scimus magiae et strologiae inter se societatem. PrMi igitur stellarum λι-- pretes natum Christum annuntiaverunt, primi muneraυsrunt. Hoc nomine Christium, visor, sibi obligavreunt. Quid tum ideo nunc tmathematicis patro nabitur illoruris magorum redigios De Chrsito si et est mathesis hodie, tedias Christi, non Saturni et Martia

et cuiusque eae eodem ordine mortuorum observat et praedicat.

Verba et astrologi uncinis seclusit Reiff. qui, ut mihi quidem videtur, omnia illa sed magi . A mu m Ῥω Societatem. Primi muneraverunt adVersario tribuit. Opinatur enim syllogisticum esse argumentum hoc Magi ex Oriente

30쪽

Venerunt. Scimus magiae et astrologiae oeietatem. Ergo stellarum interpretes primi Christum annuntiaverunt. Nam aliam causam neSeio, cur Verba et astrologi secluserit. Sed aperte falsum hoc est Factis enim in libris sacris relatis repugnat syllogismus ille. Nam non ideo, quia magi, et stellarum interpretes sed revera ut stellarum interpretes ex oriente in Iudaeam venerunt scilicet quia stellam secuti Ev. afth. 2. 2 9-10). Scribendum ergo puto: Sed magilli astrologi eae o seret venerant. Magi enim ab Oriente venientes, iam ab omnibus intelleguntur qui sint iidem scilistet, quos hodie quoque appellare solemus dieseisen aus dem Morgentand. Cf. de carn Christ. c. 2 Oehi II, p. 27. ) - et magine fretigeretur de longinquo.

Verba autem Amus, sociatatem quasi per parenthesin posita sunt. Primi igitur stellarum interpres referenda sunt ad ut astrologi Sententia enim adversarii haec est

magi illi ut astrologi in Iudaeam venerunt et utique On-Venit magis astrologia). Astrologi igitur primi Christum

annuntiaverunt. Contra εἰρωνι-0ς ert. hoc nomine scit ut stellarum interpretes), opinor, Distum sibi obligaverunt.

e. 18, p. 51, V. 26: se mιε nos quoque fideli ita A;yideles B, editores omnes praeter Rigallium , si necesse fueri poteris et puerilis ita A pueris B, edd. praef. Rigali. praeteaeta concedi et puerilis ita puellia Gelonius.

Roiff. stola. Non mihi placent Gangn. atque ceterorum coniecturae praecipue cum ipse Gangn vestigium alterius lectionis serva- Verit, quae sane neu stilo emendatiori nec sententiae repugnet. Dicit enim auctor sum ilia praeteaeta et puerilia stola ut distinguantur a praetexta magistratuum et a stola acerdotum, quas plane fide δέ nullo modo concedit.