Tertullianea

41쪽

ut puto, illud insuper revera enim ungulae fustibus, ut rariores, ita et acerbiore sunt. e . 8, p. 160, V 19 - μquidem honorint est apud illum deum scit. mors religiosorum ipsius, ut canis avia, non, oscior ista communis et omnium debitum , sed illa quae in ipso aditur testimonio religionis et proelio confessionis pro iustitia et sacramerito.

Ad quem Jocum adnotat. roym p. 8) Quomodo intellegam illud in ipso' nocessario addendum mihi Videtur: quae in ipso aditur martyr testμμι Nihili est, quod dicit vir doctus. Ipsum enim de deo dictum

intellegas, sicut supra scriptum legitur mors relis forum ipsius. Μοrtem autem in de adire sane dici potest pro in martyrio. f. p. 388 V. 16 - his, ut mordiu in Christo prim resurgeriit, et ib. V 28 Quomodo Perpetua fortissima αrtyr sub die passion in revelatione paradisi solos illic commartyras suos dis, nisi quia nulli romphae parad/s ianitriae cedit, nisi qui in Christo decesserint'

42쪽

De oratione liber.

Exstat in Arusque ad c 21, in B usque ad c 19 in Od Ambrosiano DLa . .

Ρerabsurda mihi esse videturiameli mutatio. Qui enim essent veteres discipuli Num myses An prophetae c. 5, p. 184 V. 7 Interpretatur ert orationem illam:

VENIAT REGNO TUUM. Haec sunt Verba in Α: Quomodo quidam Protractum quendam aeculo postulant, cum regnum dei, quod ut adveniat Oramus, ad constιmmationem saeculi tendat 'Si haec tantum Verba spectes, num quid obscurum erit 3Immo, quid clarius Haec sane dicere videtur Tert. Oramus cottidie, ut mox adveniat regnum domini, et cum eo igitur iudicium ac saeculi consummatio. Quomodo ergo iidem postulare pOSSumus, ut iudicium et saeculi consummati differatur' Quae interpretatio et omnibus sequentibus huius capitis sententiis confirmatur. ergit enim sic auctor: - etiamsi prae, istim noratione non esset de postulando Uni adventu, diro eam vocem μ'otulissctinras, festinantes ad spei nostrae compleaeum. Clamaret

43쪽

od --- nvidia animae martyrum sub altari: Quonam Aque non linceris, donιine, sanguia in no rum de incolis torrae

Nam utique iatio illorum a saeculi fine dirigitur. Immo

quam Hermire veniat, domλ' regnum tuum, votum Christianorum, confusio nationum, inest si angelorum, propter quod con fictamur, immo potius χro e quod ramu8.

Planum igitur est de saeculi protractu hic agi, i. e. dedi illa, quae solvet saeclum in favilla. Neque vero hucusque viri docti in locum interpretati sunt. Cuius si

satis mirae, ut opinor- altera causa haec est, quod altera quaedam lectio exstat in B. Est autem haec: --nodo quidam pertractum quendam in sae domatulant Enpr Utatum quidem pro pertractum servarunt Rigaltius, Muratorius, Fulvius Ursinus item OehL Ulud in autem in non exstare usque ad Reifferscheidii editionem nemo idotu animadvortisse Qui breviter adnotat inim A. Quae adnotatiuncula ipsum quoque Harielium, qui post Reiff. editionem fusius de hoc loco disseruit IV, p. 1), fugisse videtur. Itaque neque id intellegere poterant viri docti loqui hoc loco eri de protractu saeculi;

nam et ii, qui protractum servabant, de protractu Vitae humanae in Saeculo sermonem esse opinabantur, ut Oehlerus. De un6

Rigestio dubitari potest an recte senserit, ut qui adnotet:

ἡοrante pro mora finis' IOS. autem caligerorum tractum scripsit, quod Reiff. in textum suum recepit Hartelius vero l. c. sic scribere Voluit Quomodo quidam pertactum quendam in saecvio postulans' ipse scilicet adnotans Vocem pertactus alias nusquam exStare. Sic interpretatur: Quomodo postulant, ut regnum dei in saeculo quodammodo pertingant γCausa autem praecipua, ob quam hunc locum omn0S fere viri docti parum intellexere, petenda est a sententiis, quae antecedunt. Sic enim incipit caput: ΕΝΙΑ quoque REGNUM Tvum ad id pertinet, quo ei: FIAT VOLUNTAS VA. in nobis

44쪽

scilicet. Nam deus quando non regnat, in cuius manu cor omnium res ιm est Sia,quicquid nobis optamus in iuum auguramur, et illi de utamus, quod a b illo emps tamus. Itaque si ad dei voluntat- ad nostram suaperis nem pretiae regni dominici refraesentacio, quo do quidam protractum quendam gainculo.

postulant f Et haec tantum, non et inferiora spectans dicit Hartelius: Τortullian begiehi die Bitte veniat quoque regnum tuum aes die Boipnden, in denen sic Gottes Reioli erfudensoli itaque si ad dei volunt em saeculi εὐαι Was der Sinti veri angi Wio honne si das ei Oh Gottes in dies em irdis chen Leben ewisser malen errei chen γi si ebenso lar te die Unmoti hest, auspin tractum oderprotractum diem Bede ungobguleiten. μManifesta, sane, difficultas ea M latuisso videtur virum doctissimum ortullianum priorem preci illius interpretationem relinquento iam ad alteram transisse, sicut ceteras quoque orationis dominicae prece Varia ratione interpretatur, quod si demonstrare vellem, dimidius fore liber mihi exscribendus esset. f. tamen . 1, p. 181, V. 12 Et

tamen rocitas ista, magnae ac beatae interpretationis substantia fulta est, quantumque substringitur verbis, taretum, unditur Misibu8.

Haec enim fere nostro loco dicit oratio illa VENIAPREsΝvM TvvM in nobis solis impleri potest, in mundo autem nunc et semper iam impleta est Deus enim Semper regnat neque Stilium 'vapus, quo non regnet. At et hic iam incipit transitio illa si quid nobis optamus, verbis id ita exprimere solemus, ac si ei optaremus. Nos enim nihil sumus coram facie eius. Itaque omnis ratio pertinet ad dei voluntatem implondam et ad nostram suspensionem Vel consummationem. Maxime autem haec ratio ad nostram, immo ad saeculi consummationem pertinet, quoniam regnum domini advenire

45쪽

non potest nisi saeculo consummato. Itaque quomodo fit, ut quidam postulare audeant, ut saeculum aliquintum protrahatur, cum ipsum regni dominici adventum remus 3 Neque ita mira est duplex ista interpretati regni dominici, ut quae iam in evangoliis inviniatur. Cum enim alibi regni caelorum nomino intellegatur civitas iustorum post novissimum iudicium, regnante domino; scriptum legimus apud Luo. 17. 20-21 in nobis ipsis esse regnum dei. Alioquin id quidem certissimum est, etiam de saeculi fine in hoc capite agi. An et haec Verba: --am 8que non ut meris, domine, savianem nostrum de Molis terrae Nam utique uti illorum a saeculi in dirigitur interpretari quis velit in pertractum quendam vel pertactum in saeculo γc. 6 p. 184 V. 21 Sed quam eleganter Arina sapientia

ordinem orationis nasturit, ut post caedestia, id est post dei nomen, de voluntatem et de regnum terreriis quisqvs nec sitatibus pedistiori locum faceret

In ultimis verbis haereo; nam quo reseram, illud restioni prorsus nescio. Scribendum erit, ni mora pereosin locum faceres, id quod idem fere est quod nostrum hr5Stelle im

V 26 inris us en panis noster est, quia τὰ Christus et vita pania. Ita A B. Semlerus pro visa panis reposuit vitae panis. quem secutus est Reiff. Quis autem oculis tam hebetantibus est, ut non Videat eri syllogismum quendum proferre, hac fere forma: Christus ita. Ρanis vita ergo pania Christus. Itaque codicum lectio servanda St.

46쪽

c. 7, p. 186, V. 19 Disseruit eri do oratione illa: PANEM COTTΙΠΙ-vM DA NOBIS ODI et quibusdam quae referre nil attinet praemissis sic pergit Co eque erat, tu observata de Ebes alisage etiam Aeanentiam eius precaremur. Quid enim αἰλεαι proderunt, si illis reputamur revera quas tauru8 ad resinam Ita A B. Aiamentia reputari quasi taurus ad seliniam sane minimo apte dictum, immo sensu assum est. Itaqus Rigiat illi scit. deo scripsit pro illis, quam coniecturam Reiff. quoque recepit. aurus autem ad Victimam non reputatur. - roreputamur scribendum esse ego suspicabar saturumur coli. p. 198 v. 17 Vel potius saginamur cod. p. 36, v. 10). Verum autem in dubio invenit Dilesius, Vir clarissimus, quilonior adhibita medela scribendum censet reFleamur. c. 13, p. 189 V. 1 Agitur de quorundam more, qui non nisi lotis manibus ad orationem accedunt Id cum scrupulosius

precondare 'erationem requirerem, comperi commemorationem escte

Piluti manus abluisse in domini dedissene ita D commemoratisnem esse in domini dedicatione u A B commemorat nem esse Pilatum manus abluisse, Reiff. . A cc. c. M. R Voce commenιoratio hic pendere vix crediderim; idque e minus, quia ad illud comperi necessario mente supplendum est M. Nam sententia sic explicari non potest, ac si directo, quem dicimus, sermone diceretur commemoratio est Hlatum manu abluime; satum enim uno manus abluisse ex ertulliani sentBntia haudquaquam commemoratio est, sed factum in scripturis traditum ideoque verum atque indubitatum. Ob eandem autem causam nec dirimi possunt sententiae, ut distinguas comperi scit. id - -me morationem esse flagi manus abluisse, scit.

comperi) Nam quid fecisset illatus in lac mini deditione.

47쪽

plane non tunc demtu comperii erf., cum illiu moris rationem requirebat, sed tunc, cum primum evangelia impexit. Genitivus autem P mei, quem exspectes, quoniam in codice traditur, omnimodo servandus erit. Itaque si Verba auctoris restituam corruptela ue explicem. Scripsit eri. c veri et inmorat rim Pilati manus abluti esse in domini dedot no Tum levissimo errore factum est, ut in archetypo Scriberetur abluisse pro abitu esse. Oreo lector librariusve quidam illud quod interciderat esse supploit soat omnι morationem; et ita orta est illa lectio, quam D servavit. Alterius autem librarii cuiusdam oculus aberrasse videtura esse ad εἰ sae; et sic omissa sunt verba stat manus tabluisse. - accusativum autem illum manu ablutus

A. Hart. III, p. 14 et ex locis illic citatis inprimis p. 86,

e. 17, p. 190, V 27 Habitum humilem praecipit eri.

orantibus Sono sono D sonos ΑΒ reiam vobis subiectos subiectos esse B oportet. Ex A restituendum ess mihi videtur Sono .no dissim vota subiectos oportest, cum Ambrosiani librarius post syllabamno totam Voculam nos miserit. f. in prioribus locum quoque hunc prece et viatu humiliatus atque deiectus. Illud vero esse, ut neque in libris traditum neque necessarium est, ita

nihil esse nisi Gangne interpolationem in propatulo est. c. 18, p. 191 V. 4: ractatur quaestio, an etiam diebus ieiunii osculum pacis fratribus conferendum ita Quando

a/ιtem magia confererida cum fratribus pare est, nisi cum

operationis .cum oratio sitam nisi cum oratione AB; nisi cum oratio rugali. nisi cum operationis tempore oratio Oelit. nisi cum operantia oratio Reiff. nisi cum opera tione orati λonis, cum orat inart. commendabilior ascendit'

48쪽

Hariolii lectionem probare nequeo; nam in tot capite operaitis ieiunium est, non oratio. - exordiri

liceret scriberem nisi cum orat io, operat ione commendabilior, ascendit. Ex D autem restituerim nia cum operationis .gratia , num oratio commendabilior ascendis.

c. 22, p. 193 V. 10 sqq. Contendit 'ert non mulieres solum sed etiam virgines in ratione velari debere. Adversarius id premit, apostolum, cum femina Velandas esse iubeat 1. Cor. 9, ), non de feminis generaliter loqui, sed tantum de mulieribus, Virginibus scilicet, alter gemus gradu, exolusis. Contra eri haec: Quia est mulier a Mis quidem litteris

sanctorum comm Marsorum ' Iam inveniunt adversarii est. forsitan scribendum sit invenians asinus esse nomen non gradum

frari, in qu sol haec libri par exata δε eaeus; siquidem

Evam nondum visum eaepertam deus mulierem et feminam cognominavit, feminam, qua Aeaeus generaliter, mulierem, qua gradus eaeus specialiter. Ita quoniam tunc innupta adhuc Eva mulseris vocabulo fuit, commune id vocabulum et virgini factum est. Nec mirum, si apostolus, aciem voce usu8 est mia rem ponendo, qua Memplo Evae innuptas et virgini compestat.

Et primum quidem vix dici posse crediderim: autem

sexu nomen est, non eXu gradu S. Quoniam autem non gradum traditur, sed tantum grad, scribendum Videbitur: Aeaeu eras omnem, non gradus saeus scit nomen).Ρraeterea autem omnia illa Verba sentinam, qua Mu8 generaliter, mulierem, quae gradu Maeus spe aiater interpolationem esse eamque insulsissimam mihi quidem persuasum est. Verba enim mulierem, qua gradus eaeus spe aliter non solum

omni ipsius auctoris argumento, sed et ipsis verbis eius repugnant. Vult enim probare appellationem mulierum virgini-

49쪽

bus quoque competere. Ut exemplum gravissimum affert Evam nondum visum eaepertam et tamen a deo mulierem cognominatam. Si ergo quamquam nondum Virum experta mulier appellatur utique ita cognominari non potest propter gradum exua, h. e. quia iam Virum experta est Eicut et ipso ineunte enuntiat auctor dixerat mugirerem in scripturis non gracium Aeaeus spe aliter significare. - Accedit up haec Verba, et si omittas absurditatem, grammaticam interpretationem prorsus mullam admitterent.

50쪽

Do baptismo liber.

Exstat in B. e. 2, p. 202 V. 5 Nonne mirandum et lana o dilui mort 'Scribas velim: Nonne mirandum est . De et pro Recf. roym p. 138. c. 3, p. 203 V. 13 sqq. in laude aquae: Non enim ipsius quoque hominis fgurandi opus socriantibus aquis absolutum est 'De Hrra mates a convenit αἰ deest Brug. om Gel. del.

Vult r m. p. 74 , non tamen habili habilis Gol. dol.

Kroym l. c. , nisi humecta et sucida, quam a licet ante quarium diem segregatae aquae in stat ne suam superstite humore limo

del. roym. temperarant imperarcini recte Latinius te mrant BJ. Adsentior roymanno conuenit illud delenti: plus unum enim librum eum si e Gangneium adhibuisse quis crodiderit γ' At recte, opinor, sensit Ganm hic aliquid intercidisse. Nam Verbi de terra mageria per se sententiis absolvi vix potest propter illud tabili, quod sequitur, quodque ad materia referatur necesse est. Scribam igitur de terra quidem matre a scit. At). Cetera Ver sana esse, Sicut tradita Sunt, persumum mihi ist Vocem inim ulmo, quam Melere Vult Aroym.