장음표시 사용
311쪽
dc ευχροια quae praeter rationem advenit, quaeque naturae legibus consuetia non continetur, immo potius est ob veteris & solemnis evacuationis sup pie 94ionem, quam ob partium solidarum repletionem dc instaurationem , mala est ut signum & ut causa : ut signum, quia quum extenuationis sint argumenta in aliis partibus, repletionis autem in aliis , inaequalitas illa nutritionis declarat solum abdomen plenum esse, mesenterium plenum, unde vetus stercus retentum illam εὐχροιαν n) secundum quid , non absolute bo- . nam inducit: quod si aequalis est et ea. ἐυεξ o), declararet, omnes partes solidas alimentum cepisse: ut causa autem mala est, quoniam morbos a ca- cochymia & a plenitudine indicat: a plenitudine quidem non sanguinis , sed humorum in abdomine contentorum , quae plenitudo cum cacochymia confunditur. Hinc quibus mulieribus menses, aut viris haemorrhoides subsistunt , eae impinguantur , an propterea bene habent λ Non : immo est instar evegiae athletarum. Et Hippocrates do ne lik is morbis, dum de sus- fusione pituitae a capite loquitur, ait carnes rarefactas & eXcalefactas dissu- .
fam illam pituitam iacile in se recipere, & postea H p ) inferre: sed
illa ἔυεξια lubrica est, & periculi plena. Item libro Coacar. animadverso ni, Coloris bonitas , ct sudores sine febre, aut inordinatam diaetam docent, aut v tus serous subeser Veteris stercoris nomine potest audire evacuationem alia quam solemnem subsistentem. An haec bonitas coloris bona est 2 Nequaquam : immo prodromos & antesignanus morborum et ut nec ea bonitas coloris quae in peripneumonicis apparet. Ideo decipiebantur Veteres, qui minime contenti bona valetudine, & bonitate actionum sanguinem & l certos quaerebant, o eoMe metiebantur sanitatem, quum quis succulentus S plenus, & bene habitus foret: sed eos Galenus reprehendit. Sic non quoties quis saturato rubore est , dicere oportet eum esse valde sanum : nec item quoties quis ita assectus est, dicere oportet eum esse temperamento sanguineo nam esse tales certum est colores quale alimentum , non propte ea tamen sanguinis dominatum declarat rubens gena. Nam bifariam rubent genae , aut propter sanguinis abundantiam , tunc eos sanguineos
esse dices, & ii quadrati esse solent, rudibundi, parum de rebus sollicitis nisi inclinante aestate corpus minime perspiret) & liberaliores esse oportet in sanguine mittendo: aut ob caloris excessum cum humorum ichorosorum copia de dominatu, praesertim si in iis potius sit ισωρροπια sq), quam κατωρροπέα r). Scire enim oportet in aliis hepar suas habere inclinationes 1nfernas, in aliis supernas : unde pedes siepe quibusdam sunt frigidissimi, quibus manus calidissimae: contra. Si ob caloris tantum eXcessum, ii sunt siepe macri, furiosi, biliosi, moesti, injuriosi, iniqui, tenaces, m li , veriti, melancholici; urinas tape aqueas habent, utpote hepate eXs gente statim ob calorem & siccitatem id quod humidum est ; de multum mejunt, quod salso catarrhis attribuunt, quum sit veluti distetica assectio;
q) Humorum versus superiora inci
r) Ηumorum versus inferiora inc
η Bonam colorationem. Ο Bonus habitus. -) Bonum habitum i
312쪽
eo enim pacto affectum est hepar, quo aliquando renes: immo in renibus non potest non esse talis diathesis qualis in hepate : facile enim consentiunt. Declaravit ille teger qui veluti diabeten habebat in vico de la Mortellerte, quum certissima essent argumenta sicci, squalidi, & arentis & calidi hepatis. Et hoc diligenter notandum est. Cave ergo ne valde deci piaris judicans de temperamento sanguinis ex eo quod quis foret subru-beus; fallax enim id est. Hippocrates Videtur aliam causam colorationis Ubiosi nati statuere in suis libris ; colorum mutasiones sunt corde venas laxante, aut eodem constringente ; laxante quidem forentes , pellucidi, rubicundi, confringemie Oimides ct wrοχλωροι s . Ac si dicat in quibusdam per essemationem tantum & vaporum emissionem colorem induci, qui vapores si retineantur is tum mala coloratio adesse selet. Sed id potius pendet ex dispositio- ne ea quam diXimus: nisi dicas cor quoque plurimum posse ob spiritus& calorem quem pulmonibus inducit: ut quibus pulsus parvus & languidus, constrictusque, si color rubeus adsit, non vi caloris adst, sed nescio cujus vaporis qui estertur : quibus autem cor bene dilatatur, & sanguinei
sunt, iis bona coloratio ex se. De febre autemr quae mulierem istam adorta fuerat, ita disputatum est. In omni morborum depulsione de morbo primum constare oportet atque de morbo quidem quis, quae idea, ut quae hujus aut illius corporis ἰδεοσυγκρασιαν t) sequatur: nam pro corporum varietate evariant quoque. Si morbi species non statim sese prodat, major pars negotii naturae committitur : illa enim legitima vitae ratione ashibita patefaciet id de quo dubitatur, quum incerta medicatio nonnisi dispendio decernatur : hoc autem minime in inconstantibus temporibus fit:
quod in hac muliere spediatur: a nam qui morbus primo & psi se , Lib. de imi quod tamen raro usu venit, & ideo declarat diathesin jam in partibus f
ctam ) quartanum typum periodum receperat, moX eumdem rejiciens confusus in sese est. Quartanam esse periodus declarat, aetas consentiens, ter pus inaequale & autumnale. Ut quemadmodum eadem die modo calor , modo frigus fit: ita inaequalibus temporibus inaequales motus febres morbique habeant. Et quod argumentum maximum dignotionis morbi, quod que Galerius I. ad Glauconem plurimi facit, immo plUris qiam circuitio- Galen. i. adnis formam, est quod hoc tempore multi tales grassentur morbi. Contra Glauta
tamen quartanam non esse aliquis doceat, quod nulla sere u) ,
quum tamen Galenus asserat maxime in quartanis omne quod egustum est discuti ac evacuari: sed sorte de ordinatis intelligit: Item quod accessiora sudores non desinat, quod tamen I. ad Glauconem requirit Galenus: 1. de disseς. quod acerrimus calor qualis in tertianis, quod nullus rigor, immo ne hor- febr. xor quidem. Quod fit tribus de causis, aut quod sensus praestantia non sit, quod materies retusa sit, de naturaen non stimulet, aut quod nulla motionis 'vehementia. Quum' enim rigoν motus sit multus, id est nul xQsa. habens motisnes , cum impetu, breve habens quietis tempus: ho
313쪽
ror omnia quidem habet, sed remissiora, frigus sine motu in cute senti
tur. In rigore corpus concutitur, Virtute cum humore luctante : in hor
rore cutis & musculi cum quadam lassitudine, pigritia, & movendi dificultate concutiuntur. . In frigore nulla concussio, sed sola cutis inalgescit. Rigorem afferunt sensus praestantia, materia naturam irritans, & motionis vehementia. Si causae hae validiores, rigor inducetur: si remittantur, id est , sensus hebetior, materia minus calida, acris, ad motum pigrior, vim tus robusta, horror, id est, cutis de musculorum concussio. Tertianam veram rigor antecedit, quia caliditas eXactiorem sensum reddit, humor mordicat, virtus robusta est ob siccitatem mediocrem quam habent biliosi. In quotidiana humoris frigidit xe sensus obtunditur , humore robur fatis, cit, materia nec mordet, nec facile movetur, ideo adest solum frigus.
Quartanas & spurias tertianas & quotidianas quibus bilis admista, & semitertianas anteit horror medium locum occupans inter frigus & rigorem :nam causae non sunt ut in tertiana validae, nec ut in quotidiana languidae. Lib. de imis. Et Galenus ait perfrigerationem aliquando tertianas anteire, & levem rμgorem, praesertim si virtus debilis, & sensus hebes sit. Immo quost
notandum est) permultae continuae, & quae Unica finiuntur accessione, a levi rigore & frigore incipiunt, immo de pleuritides ob materiae vel inaequalitatem & malignitatem : maxime vero id observatur in corporibus delicatioribus: in tertianis pulsus magni, vehementes, celeres , omnis inaequalitatis , praeterquam febrilis expertes. Magnitudo & celeritas ad robur arteriae , urgentem necessitatem dc sequax instrumentum refertur : frequentia ad necessitatem , Vehementia ad robur. Galenus lib. de Ipis, pax-vum & frequentem pulsum agn6scit. Sed locus erroneus est , & facile iis adscribo qui hunc librum Galeni esse neg*nt. Nec enim ea parvitas pulsus in tertiana esse potest , sed in quartanis
pulsus medio loco constitutus est inter pulsum tertianarum & quotidian rum. Pulsus rari & tardi si int, nisi increscat aut urgeat febris: nam postulante usu crebriores ta celeriores sunt, ita tamen ut nativa quaedam laseditas & raritas maneat. Rari pulsus sunt, quum interpositis longis intervallis arteria pulsat: tardi quum longo tempore parvum spatium percurri tur. In pulsu causa agens est Virtus, quae per spatium arteriam movet ab ejus medio ad circumferentiam dum distenditur, & eamdem reflectit a circumferentia ad medium, interposita quiete, dum contrahitur. Sic quum urget necessitas , spatiumque liberum est , & corpus arteriae quod movetur virtuti paret quae agit, tunc pulsus magnus celer & frequens sit. Contra
si usus non urget, spatium non liberum, arteria Virtuti non obsequatur ., pulsus sit rarus , tardus : nam nec usus celer refrigerium desiderat, nec spatium liberum est , sed humorum vaporumque copia praepeditum. Ιn- qualitas in pulsia quartanariorum iacile deprehenditur etiam in uno pulsu. Quum enim inaequalitas fiat urgente necessitate , facultate obsequente , sed motum interrumpente impedienteque materiae Copia , aut crassitudine, aut instrumenti affectu , ut obstructione , aut compressione, vel constrictionemaequaliIas necessario insequitur. Haec omnia doctissimus Scholiastes & Ρωr luasse Galeni in priore ad Glauconem Gemplis α hypothesibus illustra
314쪽
vit: quae omnia memoria sunt dignissima. Sed haec intelliguntur de iis
praesertim quartanis, in quibus ater succus frigidus & siccus, calidus tam tum per modum putredinis febrem accendit. Nam prout humor , aut ἔτερογενk aut ομογενα ita facultate valida, aut infirma, usu postula te, aut non, pro conditione humoris ,& instrumento hoc vel illo modo affecto, ita pulsus de raritate aut tarditate remittit , acce)itque ad tertianarum aut quotidianarum pulsum. Nam nemo dubitat plerisque succresse re humiores biliosos futurae tertianae parentes, qui tamen retusi, debilitat, que, aliterque affecti quam deceat, aut quod adsit autumnus jam , aut instet, aliam naturam accersant, febremque quartanam inferant. Quemas modum enim humor natura sua frigidus, & talis a tempestate factus , quum alioqui ratione suae frigiditatis inseriora petere debeat, tamen ad partes superiores conscendit in juvenibus , quod temperamentum calidum corporis suscipientis de patientis humorem alium cursum motumque capere cogat quam ipsa natura suadeat: Ita quoque humor natus ex se tertianam invehere, ratione tempestatis potest tamquam de sua discedens natura aliam inducere febrem. Istam hypothesim ex Hippocrate & Galeno desumpsimus : reddit enim rationem cur juvenibus parotides molles pi- par. 11.sed . retultos, natae fuerint, quum materia ipsa caliginosia frigidaque foret, na- lib. I. Esid. taque ad generandos in partibus inferis abscessus: quia , inquit , juvenes erant, ut calor juvenilis materiam aliorsum converterit quam a natura haberet. Nunc redeamus: q Ergo in illa muliere laec argumenta suadebant non veram esse quartanam, quod nulla apyrexia , quod accessio in sudores non desineret, quod horror non esset; denique quoniam inaequalitas in uno pulsu, quae in quartanis minime esse solet, ut ante dictum est, nec nativa tarditas varietasque adesset: Quod fit quod egquisitus non sit
humor atrabitarius frigidus & siccus, ut cinis; sed biliosus , qui tamen caliginositor faetus, alius febris auctor factus est quam pro ratione sui , quod urgeat necessitas magis flabellationis, quam in veris quartanis, in quibus quoniam humor frigidior sicciorque est , non tantam molestiam aD seri calor , immo in plerisque plus ipsa horrifica concussio conquassatisque molesta est quam calor febrilis. Accedit quod in hac biliosa muliere non ita instrumentum praepeditum est vaporum a materia frigida siccaque et torum crassitie & copia, debuerat incidere in tertianam; sed humor qui erat biliosus aliam naturam acquisivit, immo & malignitatem , unde
quamdam continuitatem asserebat. Nam illud est valde notandum quod Comicintho scribit Galenus, Nulla febris cum inflammatione , aut maligna humorum 63. q. putredine intermisionem habet ' quum vero intermittit febris , utrumque ales. 'At dices: Si quo tempore cacoethia humorum est , autumno marime:
ergo acutissimi morbi pullulare debent. Sed dilimus & acutissimos longissimos morbos in autumnum incidere et hos quidem , quum potius congeries est tacis quam humoris maligni: illos vero , quum contra fit. Ac quod id accidat autumno, Hippocrates scribit, primum, quod quar' lib., tanae autumno longissimae, & idem de aliis quibusdam morbis. De mali- '
x Alterius aut eiusdem generis.
315쪽
368 CONSILIORUΜ ΜΕ DICINALIUM,
gnis ita scribit: Autumno morbi aciuis i ct exitiales magna ex parte. G, lenus rationem reddit, quod eodem die calor o frigus adlis: Item quod aesarem autumnus sequatur , in qua assantur humores , δ vires debilitantur : tum quia humores sus finem aestatis ad Helatio in erant parati, appetente autumno intro truduntur. Et haec omnisus communia sunt, majora vero ex multitudine pravorum humorum quum fructibus usi fuerunt multis. Idem quod in Aphori . repetit, in Epidem. & in lib. 6. Ferinum aratumno O cordis dolores , s horridum , es melancholicum. Quadruplex autem est seritas: una , lumbricorum ; secunda , maniae ; destillationis altera ; quarta, carmcri & elephantiaseos. Horum malorum causas duas assignavit; unam mali humoris qui tunc generatur abundantiam , alteram temporis illius inaequalitatem. Denique hoc tempore grassi tur morbi mali ob cacoethiam humoris , venenatam qualitatem , inflammationem , impedimentum partium principum , difficultatem curandi, cruditatem humorum cacochymiae conjunctam , temporis inaequalitatem , ob adustionem ratione aestatis praeteritae, virium debilitatem praeterito tempore allatam, inclinationem h moris foris , intro , & praesertim mane & vesperi: Hippocrates enim veL
peri morbos autumnales maXime recrudescere : denique ob fructuum usum immodicum. In muliere ista humor biliosus est dilutus quidem , & Φλεγμιατοποιουμ efferatus tamen tam malam febrem committit. Et forte ille limmor aliqua tenuitate praeditus , subigendo, tenuando , agitando , causa est
tam inaequalis e) , ut idem faciat quod theriaca initio febrium
quartanarum data . haec enim duplices triplicesque quartanas facit, quia tempore M loco non praescripta incidit penetrando , & unum humorem dividit, duosque ex uno facit. Statim' a sumto cibo micat calor, aut ratione ejus subtilitatis, vel quia intus calor est siccus & arens, qui que admodum in heeticis, rei humidae accessu facile exsuscitatur, de εχ. λάμ- πει a . Quod ad curationem ; audito Quartanae nomine statim ad ii
cidentia , tenuantia, calefacientia vel etiam vehementiuscula confugimus: sed haec omnia hic locum non habent: nam idea distinguitur ab aliis quartanis. MaXime Vero diaetae ratio habenda , quod futura morbi longitudo vires validas requirat. Abstinendum glutinantibus , succum crassum generantibus; humectandum, quamquam Galenus videtur interdicere humectantia: sed codex graecus erroneus est; nam quum dicit temperandum απο των υγρωνοντων b), legendum ξηραινον ι c) : nam refrigerantia de siccantia nocent. Quaestio , an in quartana sectioni vente locus sit. Galbnus in tertiana notha , de in quartana, quum de sectione Venae agit, eghypothesi de ea loquitur. De tertiana notha ita : Si sanguinis missione optis es , ea non omittatur , quasi in tertianis nothis non probet necessario venae sectionem : at Galenus de totiana notha loquitur , quae maλimam affiniatatem cum quotidianis habet: De quartana ita sensit: suartanas per initias 3 In megma degeneram. b J . Ab humectantibus.
Σ Anvolationis. . ccb Exsiccantibus.
316쪽
tia moderate tractabis. Nullum vehemens medicamentum a ut vacuationem
adhibebis , nisi sanguis admodum exsuperare viderisur. Et s secta vena sanguis niger ac crasus, qualis maximo in lienosis perspicitur, profluat, audiciter mittendus An savus ac tennii satim silendus. . Idem Galenus de melancholicis loquens, dissςrit. suum , ait, opinio erit in univers corporis
senis melancholicum sanguinem contineri, tuo certiorem habeas notitiam, v
na media secetur. suod A suens sanguis non videatur melancholicus , sis tur : melancholicus appareat, vacua quantum pro laborantis natura videatur. Itaque de quartana ex hypothesi loquitur ; Si sanguis admodum exsuperet: ubi notanda vis vocis admodum. Nec dubium esse debet quin si corpus frigidum sit & siccum quod corpus vere quartanis implicatur )a sectione venae temperandum sit. At mulier haec de qua res agitatur , calida est & sicca , aestuat, sitit , jactatio, levia deliria, empyreuma maynum , continuitas quaedam , immo nondum status typus , metus orgasini, urinae sunt flammeae, mulier est: Mulieres autem luculentiores phlebotomias ferunt: itaque secanda vena est opportune. Ρurgationes non ita valent ne duplex quartana incidat, ut de Medico narrat Galenus , qui quartanario succum cyrenaicum praescribit , conjicitque aegrum in triplicem
De signis prognosticis ita statuendum est. Omnis securitas aut eκ parte morbi, aut subjecti, aut utriusque. Μorbus diuturnus, securus fere, ut ait Galenus passim : immo ab aliis morbis vindicat, ait Hippocrates. Quamquam Galenus docet comm. in partic. se l. lib. I. Epidem. eas febres quartanas, quae ex liene sequuntur, id est vitium aliquod peculiare in liene, hydropem similemque affectum provocare: non quin propterea quartana eo nomine non sit secura, sed ex eventu id fit. Et necessario febris haec quartana longa futura est, primum quod per se talis est, cimaxime quae hiemem attingit: deinde quia corpus inclinantis aetatis est, minimum perspirans: tertio quia epidemius nunc morbus est, ut quema modum tempestas est generatriX, ita id conservatrix esse dicatur : nisi quis obiiciat morbum minus longum fore , quod ita sit inordinatus: de quaecumque febres eadem hora repetunt, sunt aegre solubiles : hic enim intelligi non debet de autumnalibus quos certa de causa erraticos esse diximus. Accedit quod huic mulieri lien sit infirmus : si autem infirmitas lienis aesti
Vas quartanas facit, contra aphorismum, sicut quodam loco Hippocrates animadvertit, multo magis confert ista lienis infirmitas ad conservationem quartanarum: nec certe aliter cessit. Nam per duos annos perseveravit ea febris , alias ordinata, alias complicata , alias continua, alias aliter affecta: & in vigore accessionis quoniam turgescebat humor biliosius, erant deliria perpetua. Sed quod mirum est, de Medicis multum negotii dedit , est quod acto primo anno tanta fatuae pituitae copia in os recursabat, ut hoc ori stomachi infestum esset, multum aegrae taedii afferret, necnon appetentiam omnem projiceret. Dubitabatur an id a pulmonibus foret, an a capite, an ab hypochondriis natante alvo humiditate, quaeliberum exitum non haberet. Illa mulier pulmones habebat infirmos, dc fata erat stirpe plurimum morbis obnogia : caput quoque incalefactum erat a
317쪽
calore febrili. Quemadmodum autem sol incalefaciens cerebrum so Lib. i. d. Hippocrate ) corpusque multa imbuit humiditate, ita calor se morbii. brilis dc consumere potest humiditatem partibus exsistentibus robustis, & li
quefacere partibus exsistentibus infirmis, & loco legitimae nutritionis mul tam humiditatem potest tamquam causa per accidens inducere. Per acci dens , quoniam partes debilitat, sic ut proprium alimentum non probe con ficiant; & quoniam appetentiam dejicit, corpusque sitibundum reddit, rearum liquidiorum crebrior usus est, & proinde multarum humiditatum proventus. Atque ego existimo tantae, humiditatis de pulmones & caput au- Lib. d. h, i suisse. Et illud annotavit Galenus in febribus quartanis, loquens .... x ' de iis quae superveniunt talibus febribus : suartanum opum insequuntur in petentiae, salivationes, aliquando ex caussis contrariis appetentiae intesae, tuis culaque ipsis ades, quando corporis habitus corrumpitur. Et loquens paullo ante de quotidianis, quod ante est etiam annotatum, sed tamen ob loci evcellentiam repetere non erit alienum , aut pro diis quotidianis rheumati os thoracis succedere : quod fit aliis partibus debilitatis, & a suppressione proprii excrementi quod a se amandare nequeunt laborantibus. Unde quum mulier haec potius amuletis & palliativa cura a quartana liberata esset, Sequamdam ἐυεξίαν e comparasset, inopinato incidit in inflammationem puluinonis , a qua brevi interiit. Praeterea idem Galenus unum observavit de quartanis , quod perpetuae memoriae tradendum est, quum & ad progno-ssim pertineat, & ad praecavendum ne quid tale contingat, lib. de et sis: Typus quartanus, dum febris Vehementior evadit, ipse sibi complicatior,
ut duo A tres fiant quartani, Vel etiam usque ad quamdam continuitatem perveniant: rursum dum moderatior est, ad unum typum reducitur ; fit
etiam periculosus ob implicita mala, quia phthisiim & hydropicas suffusiones stipe essiciat. Μetuebamus huic mulieri hydropem, praesertim siccum, sed nil tale contigit. Remedia quae sequuntur praescripta fuerunt. V. Confersae bugis si, cichorii, ceterach ct apii, ana, unc. foliorum semnae pulverisatorum, uno. θ: nei electi, unc. si: cum decocto pol podii fiat optata citenda saepe. Decoctum pol podii erit factum perfecte eum saccharo. V. Succorum menthae, absinthii, b Aio, ana, uno. id: in quibus isfundegarici albi, unc. θ: fiat e rupus coctus perfecte cum saccharo.
V . Succorum depuratorum buglsis, borraginis, pomorum de curtipendula
melissae, scariolae, una, unc. j: sacchari, quantum susscit, fiat Brupus: de quo capias sub finem accessionis-
1. me pertinet illud Hippocratis a. Epidem. οξυτυμ 3οι f) excitata in qu busdam coloris bonitatem assen. a. Plerique castiri in quartalinas, sentiunt dolorem lienis. Hinc Galenus
318쪽
cap. q. lib. de Typis , csserit quβrtanam sequi lienis phlegmonem, O tu orem. Oportet dicere quod quum febris quartana primo prehendit jam es di postulo
aliqua in corpore ad susceptionem, O materia in angustis venarum quodammodo es in strata ut loquuntur veteres, ita ut ea dispositio O insistratio sequens aut contumaciam materiae, aut ejusdem tenuitatem, morbi longi aut bresis sis causa. Nec credere oportet in corpore semper ipsius lienis aut jecoris fomitem se morbi : nam in humoribus ese qui aut circum lienem continentur , aut
circa hepar. Tales autem humores retinent de natura partium quibus vicini sunt.
3. lib. de Typis , ait tertianas, O quartanas accessionem habere brevem, ἄνεσιν g longam: quotidianae autem longam habent accesssionem , brevem autem aνεσιν. ta Nomine autem messos intelligere quoque oportet intermissionem. In a. de disserent. febr. intermiψsionis tempus parvum esse vult. ADtamen lib. I. ad Glaucon. contrarium asseriti, immo raritatem O tarditasem
in pulsu pose accessionem agnoscit.
In quo quaestiones tres explicantur. Prima de hypnoriois i Secunda de u medicamentorum praepropera venae sectione
in febribus quibusdam : Tertia de rati e purgandi
macilenta corp0ra. DUO sunt hoc consilio plurimum annotanda, quorum observatio acti
artem praeclare & caste exercendam conferet. Primum de usti hypnoticorum secundum de usu medicamentorum, & praepropera venae sectione in plerisque febribus , in quibus aegri aestuant quidem, & tamen non si1-tiunt valde, tametsi lingua indicet multum subesse caloris : tertium addam de colporibus macilentis, quae quum purgare Volumus, eis etiam aegrotam lium ipsorum voto valida applicamus remedia. Ad primum infectit sese oratio nostra. Somnus triplex est, naturalis, a causa naturali , ut quum suavis vapor cerebri meatus leniter obstruit es humectat , in quo satis est capi sensius, aut intercipi ut ferientur, cessentque ab opere: Unde cantu, strepitu citharae , illapsu inflexuque blando aquae semnus blandus irrepit non parta ulla in cerebro obstructione, nec ulla re cerebrum opplente quod tamen Aristoteli placuit, ut existimaret numquam illabi quempiatu in somnum nisi res aliqua cerebrum oppleat, aut saltem colliquatio fiat albqua : quod absonum videtur Unde enim colliquatio ista quum cantus blandaque & sonora vox semnum inducit λ Galenus autem docet somnum: etiam longum, nondum contra naturam eXsistentem , etiam a sola cerebri: refrigeratione orirΕ, nulla de humore facta mentione. QMod autem solius refiiger
319쪽
Cap. s. lib. 3. de Ioc. assect. O comm. in b. 3. lib. 2.
In Prorrhet. par. 28. lib.2. Comm. in
refrigerationis mentio facta fuerit, patet ex ea divisione quam proponit: Si refrigeratio ait) cerebro contingat, somnum profundum facit; s refrigera fio fortis juncta hi iditati lethargicas assectiones inducit ; s autem siccitati, κα
Yὰγάψω: h). Sic a sola refrigeratione, mediocri tamen, somnus prosen diis conciliatur, qui nondum aut comatis, aut similis asseectus rationem ha bet, nisi dissicilis sit expergefaetionis: quum enim hoc contingit, tum contra naturam somnus exsistit. Et tamen licet non sit difficilis expergefaetio, non desinit quidam somnus longus in malis duci: proptereaque erraverunt quidam Veteres eχistimantes nullum somnum longum mediocritatem superare, esseque contra naturam Vigilias Vero Contra naturam quasdam longas posse exsistere. Sed si vigiliae modum superant, naturamque laedunt, cur non & somnus y Horum dogmata a Galeno pluribus labefactantur in
commentariis in aphor. uti & eorum qui soporiferas affectiones & contra naturam exsistentes, somnum esse longum dixerunt, praesertim dum incitapiunt. Sic quidam somnus est naturalis per blandam anathymiasin cere brum capientem, actionesque cessare ferientem, sensibus quodammodo litagatis, qui per vigilias absolvuntur. Alius est contra naturam a causa ali niore, ut Galenus pluribus locis eγplicat, ut in cataleps, cataphora, apo-plexia, veterno, & aliis generis ejusdem apparet. Tertius autem medius, ab utriusque causis nascens, & is a naturali longius recedit, contra tamen naturam nonduin plane exsistit : ejusmodi somnus in pueris & temulentis apparet , & interdum juvat ad coctionem & ebrietatem tollendam. Un
de carus uti Hippocrate non Videtur omnino damnatus, taui etsi contra na
tufam Meetio sit, & assectio sit soporifera i), quae vox
somnum maxime contra naturam reddit, ut eX a. Aphor. patet ): Galenus in Commentar. & in pueris de temulentis, & aegriS τον ἔπιον δυσδιεγεργον h
observavit, praesertim quum diu per morbum vigilassent, profuisse plurimum: plura illo commentario a Prorrhet. legere possis. Porro ille somnus qui ααρωδες l) habet, modum quidem naturae excedit, & fit a cau- si quantitate potius quam qualitate molesta. Sed est somnus alius veluti quartus usu rerum soporiferarum inductus, cujus gratia sermo hic est institutus, ut doceamus quibus modis inducto illo somno in aegrorum coimmoda peccetur, & quum ita peccetur, quae ratio sit ineunda, & quatenus in ejus inductione, ne nimietate & insolentia erretur, sit insistendum. Ceterum somnus ille hypnoticis inductus , quum blandam benignamque anathymiasin causam sui agnoscat, a naturali desciscit, somnoque contra naturam similior redditur , quod refrigeratione & humectatione fiat, duabus nimirum rebus febrium causae calidae M siccae oppositus. Et quatenus ita inducitur contra naturam aut praeter naturam somnus dicitur, quatenus autem nonnihil adjumenti affert; immo plus commodi naturam recreando diuturnis vigiliis lassatam, tritam, fractam, debilitatamque , quam detrimenti , quod rinducatur a rebus contra naturam e istentibus, quodque aliquando b Catalepsq. ἁ Soporem aegre excitabilem. i) re excitabilis. II Quidpiam soporosum & caroticum.
320쪽
euando in malam διαθεσιν m) trahat cerebrum. Sic mediocritas tenenda Api . maxime est. Ut autem somnuS etiam maxime naturalis, alias juvat, alias ibor. nocet, ut initio paroxysmorum; sic somnus contra naturam etiam juvat ex eventu, quum sit melius naturam Vigiliis amictam quacumque ratione levari, quam eam sinere alteri, ac affictiorem reddi. Unumquodque autem ex eo metuendum, quod aut ossiciat, aut juvet, ut de haemorrha-gia Galenus contendit, quae etsi contra naturam suo genere eXsistat , opus tamen naturae utilitate ipsa conferenda dicatur: Idem de somno. Sed in eo conciliando prodigos nos esse non oportet, satis est esse liberales. Etenim& ineuntibus morbis, & in vigore, de omni tempore morbi, sive etiam
lidi, sive frigidi morbi sint, dummodo aliqua sit somni vacuitas, ut vide. antur assedici temper aliquid moliri, hypnoticorum usu sese aegris consi tere arbitrantur : at errant longe: nam siepe n), M alia id genus mala inducunt: 'dum enim eXitu prohibentur eXcrementa ατμώδεα s , cerebrum offenditur. Galenus ex sententia Hippocratis sententiam comme- Comm. inmoratione dignam profert de incommodis vigiliarum immodicarum, praesertim facta quadam ad insuetas mutatione vigilias, & somni longioris praeter consuetudinem inducti, disputans. Egempli gratia, in morbo aut sanitate quis vigilat etiam supra mediocritatem , somnisera adhibes, tu in
contrariam partem naturam adducis, & mutationem affers, noces plurimum: 1 nam & vigiliae crudos incoctosque reddunt, ait illo loco Hippocrates: de mutatio ad somnum multum sive per se, sive de industria induetum, quod in comment. elegantissime Galenus vocat υπνον ἔπιτε, δευθέντα q) , torporem, segnitiem, languorem, gravitatem capitis, Mἔφθοτητα affert , ut dicit Hippocrates. Nomine τῆς accommodate & significanter Galenus vult intelligi του τονω εκλυσιν , id est virium ac roboris exsolutionem : Latine autem redditur ειθοτης excoctio r & homines
qui immodice dormiunt dicuntur, latine recocti excoctique, gallice; quod eorum caro sit hurnidior reddita , habitusque corporis albicantior & tumidior, idque fit ob suppressionem suliginosi excrementi, halituosique, quod per vigilias digeri deberet ac e alare. Plura illo commentario legi possunt. Et haec praesertim in sanis 4ntelliguntur, quibus arctior profundiorque somnus placet & longior. Sed in aegris in ubi hypriotica conserant, est ubi ossiciant plurimum. In affectibus calidis cerebri, vigiliis, & febribus continuis soporifera ma- Comm. iv Nxime Medici ustirpant. Vigiliae fiunt propter calorem primae partis sensiiscae, ait Galenus, idque vel propter simplicem intemperiem, vel ob c piam biliosi humoris in eadem parte ferocientis. Hoc videndum in calidis affectionibus cerebri, sive sit intemperies simplex, sive cum humore, ne imprudenter usurpemus hypnotica, sive in tempore, sive in usus crebritate;
nam sic ex calida intemperie fit frigida, quod pessimum est. Accedit quod B Ionii Oper. Tom. ΙL R r exitu m Dispositionem. p Fortes δc praevalidae.