장음표시 사용
331쪽
319 AENEIDOS LIB. XII. Non ego nec Teucris Italos Paroro iubebo, Nuc mihi regna puto; paribu8 so legibus ambao 190 Invictae gentes aeterna Pi foedera mittant. Sacra deosque dabo; socer arma Latinus habeto, Inperium sollemne socor; mihi moenia Teucri Constituunt, urbique dabit Lavinia nomen. Sic prior Aeneas; sequitur Sic deinde Latinus, 195 Suspiciens caelum, tenditque ad sidera dextram: Haec eadem, Aenea, Terram, Maro, Sidera, iuro, Latonaeque genus dupleX, Iamamque bifrontem, Vinaque deum infernam et duri sacraria Ditis; Audiat haec Genitor, qui foedera fulmine Sancit. 200Tango aras, medios ignis et numina testor: Nulla dies pacem hanc Italis nec foedera rumpet,
Quo res eumque cadent; nee me Vis ulla volentem Avertet, non, Si tellurem effundat in undas, Diluvio miscens, caelumque in Tartara Solvat; 205 Ut sceptrum hoc-deXtra Sceptrum nam forte gerebat Numquam fronde levi fundet virgulta nee umbras, Cum semel in silvis imo de stirpe recisum Matre caret, poSuitque comas et bracchia ferro; olim arbos ; nunc artificis manus aere decoro 210
Inclusit, patribusque dedit gestare Latinis. Talibus inter so firmabant foedera dictis
Conspectu in medio procerum. Tum rite Sacratas In flammam iugulant pecudes, et Viseera Vivi8 Eripiunt, cumulantque onerati8 lancibus ara8. 215 At vero Rutulis inpar ea pugna Videri Iamdudum, et Vario misceri pectora motu; Tum magis, ut propiuS cernunt non Viribus aequis. Adiuvat incessu tacito progressus et uram Suppliciter venerans demiSAO lumine TurnuA, 220 Tabentesque genae et iuvenali in corpore Pallor. Quem simul ac Iuturna soror crebescere vidit Sermonem, et Volgi variare labantia corda, In medias acies, formam adsimulata Camerti, Cui genus a promis ingens, clarumque paternae 225 Nomen erat virtutis, et ipse acerrimus armiS- In medius dat sese acies, haud neSeia rerum, Rumoresque Serit varios, ac talia fatur:
332쪽
320 P. VERGILI MARONISN0n pudet, O Rutuli, pro cunctis talibus unam
obiectare animam' numerone an viribus acqui 230NOn Sumus i En, omnes et Troes et Arcades hi sunt, Fatalisque manus, insensa Etruria Turno. Vix hostem, alterni si congrediamur, habemu8. Ille quidem ad superos, quorum Se deVovet aris, Succedet fama, vivusque per Ora seretur; 235 NOS, Patria amissa, dominis parere superbisCogemur, qui nunc lenti consedimus arvis. Talibus incensa est iuvenum sententia dictis Iam magis atque magis, Serpitque per agmina murmur; Ιpsi Laurentes mutati ipsique Latini. Qui sibi iam requiem pugnae rebuSque Salutem Sperabant, nunc arma Volunt, foeduSque precutitur Infectum, et Turni sortem miserantur iniquam. His aliud maius Iuturna adiungit, et alto Dat Signum caelo, quo non praesentius ullum 215 Turbavit mentes Italas, monstroque sesellit. Namque Volans rubra fulvus Iovis ales in aethra Litoreas agitabat aves turbamque sonantem Agminis aligeri: subito cum lapsus ad undas Cycnum excellentem pedibus rapit inΡrobus uncis. 250 Arrexere animos Itali, cunctaeque VolucreSConvertunt clamore fugam, mirabile ViSU, Aetheraque Obscurant pennis, hOStemque Der auras Facta nube premunt, donec vi victus et ipso Pondere defecit, praedamque ex unguibuS ules 255
Proiecit fluvio, penitusque in nubila fugit.
Tum vero augurium Rutuli clamore Salutant, Expediuntque manus ; primu8que TolumniUS nugur,
Hoc erat, hoc, Votis, inquit, quod Saepe Petivi. Accipio, adgnoscoque deos; me, me duce serrum 260 Corripite, O miSeri, quos inprobus advena bello Territat, invalidas ut aves, et litora Vestra
Vi populat. Petet ille fugam, penitusque profundo
Vola dabit. Vos unanimi densate caterVRS, Et regem vobis pugna defendite raptum. 265 Dixit, et advorsos telum contorsit in hostis Procurrens; sonitum dat Stridula cornus, et auras Corta secat. Simul hoc, simul ingens clamor, et Omnes
333쪽
Turbati cunei, calefactaque corda tumultu. HaSta volans, ut sorte novem pulcherrima fratrum 270 Corpora constiterant contra, quos fida crearat Una t0t Arcadio coniunx Tyrrhena Gylippo, Horum unum ad medium, teritur qua sutilis alvo Balteus et laterum iuncturas fibula mordet, Egregium forma iuvenem et fulgentibus armis, 275 Transadigit costas, fulvaque effundit arena. At fratres, animosa PhalanX accenSaque luctu, Pars gladios stringunt manibus, pars missile ferrum Corripiunt, caecique ruunt. QuOS agmina contra Procurrunt Laurentum; hinc densi rursus inundant 280 Troes Agylliniquo es pictis Arcades armis. Sic omnis amor unus habet decernere serro. Diripuore aras; it toto turbida caelo Tempestas telorum, ac ferreus ingruit imber; Craterasque focosque ferunt. Fugit ipse Latinus dia Pulsatos reserens insecto laedere divos. Infrenant alii currus, aut corpora Saltu Subiiciunt in equos, et Strictis ensibus adsunt. Messapus regem regiSque inSigne gerentem, Tyrrhenum Aulesten, aVidus confundere foedus, 290Αdverso proterret equo; ruit ille recedens, Et miser oppositis a tergo involvitur aris In caput inque humeros. At fervidus advolat hasta ΜeSSapus, teloque orantem multa trabali Desuper altus equo graviter ferit, atque ita satur: 293Hoc habet; haec melior magnis data Victimn divis. Concurrunt Itali, spoliantque calentia membra. Obvius ambustum torrem Corynaeus ab ara
Corripit, et venienti Ebyso plagamque seronti Occupat os flammis; olli ingens barba reluxit, 300 Nidoremque ambusta dedit; super ipse Secutus Caesariem laeva turbati corripit hostis, I re88Oque genu nitens terrae adplicat ipsum; Sic rigido latus ense serit. Podalirius Alsum,
Pastorem, Drimaque acie Per tela ruentem, . 305 EDSe Sequens nudo superimminet; illo securi Adversi frontem mediam mentumque reducta
Disiicit, et sparso lato rigat arma cruore
334쪽
Olli dura quies oculos et ferreus urgues Somnus; in aeternam clauduntur lumina noctem. 310 At pius Aenuas dextram tendebat inermem Nudato capite, atque suos clamore Vocabat: Quo ruitis i quaevo ista repens discordia surgit lo cohibuto irast ictum iam foedu8, et Omnes Conpositae leges ; mihi ius concurrere Soli; 3i5Me Sinite, atque auferte metus : ego foedera saxo Firma manu; Turnum debent haec iam mihi sacra. Has inter voces, media inter talia Verba, Ecce, viro Stridens alis adlapsa Sagitta est, Incertum, qua pul8a manu, quo turbine adacta, 320Quis tantam Rutulis laudem, caSHSDe deIISne, Attulerit ; pressa est insignis gloria facti, Nec sese Aeneae iactavit volnere quiSqHam. TurnuS, ut Aenean cedentem ex agmine vidit Turbatosque duces, subita spe servidus ardet; 323 Poscit equos atque arma Simul, Saltuque SUDe HS Emicat in currum, et manibus molitur habenas. Multa virum volitans dat sortia corpora leto ;Seminecis volvit multos, aut agmina curru Proterit, aut raptas fugientibus ingerit hastas. 330 Qualis apud gelidi cum flumina concitus Hebri Sanguineus Mavors clipeo increpat, atque furentis Bella movens inmittit equos; illi aequoro aperto Ante Notos Zephyrumque Volant; gemit ultima pulsu Thraca pedum ; circumque atrae Formidinis ora, 335 Iraeque, Insidiaeque, dei comitatus, aguntur: Talis equos alacer media inter proelia Turnus Fumantis sudore quatit, miserabile caesis Hostibus insultans ; spargit rapida ungula TOTOS
Sanguineos, miXtaque cruor caleatur arena. 340
Iamque neci Sthenelumque dedit Thamyrimquo Pholumque, Hunc congressus et hunc, illum eminus; eminus ambo Imbrasidas, Glaucum atque Laden, quos Imbra8us i98ΟNutrierat Lycia, paribu8que OrnaVerat armiS, Vel conferre manum, Vel equo praevertere VentOS. 3MParte alia media Eumedes in proelia sertur, Antiqui proles bello praeclara Dolonis,
335쪽
AENEIDOS LIB. XII. 323Nomino avum referen8, animo manibuSque Parentem, Qui quondam, caStra ut Danaum speculator adiret,
Ausus Peliduo pretium sibi poscero currus; 350 Illum Tydides alio pro talibus ausis Adfecit pretio, nec equis adspirat Achillis. Hunc procul ut campo Turnu8 91 OSpexit aperto, Anio iovi iaculo longum per inane SecutUS, Sistit equos biiugis ot curru desilit, atque 355 Semianimi lapsoque Supervenit, et pede collo
Fulgentem tinguit iugulo, atque haec insuper addit :EΠ, agros, et, quam bello, Troiane, petisti,
Hesperiam metire iacens : haec praemia, qui me 360 Ferro ausi temptare, ferunt; Sic moenia consitit.
Huic comitem Asbyten coniecta cuspide mittit, Chloreaque Sybarimque Daretaque Thersilochumque Et sternaeis equi lapsum cervice Thymoeten. Ac volut Edoni Boreae cum spiritus alto 265 Insonat Aegaeo, sequiturque ad litora fluctus ;Qua venti incubuere, fugam dant nubila caelo;
Sic Turno, quacumque Viam Secat, agmina cedunt ConverSaeque ruunt acies; fert impetu8 ipsum, Et cristam adverSO curru quatit aura Volantem. 370
Non tulit instantem Phegeus animisque frementoni ;Obiecit sese ad currum, et spumantia freniSora citatorum dextra detorsit equorum. Dum trahitur pendetque iugis, hunc lata retectum Lancea conSequitur, rumpitque infixa bilicem 3 3Loricam, et Summum deguStat Volnere corPUS. Illo tamen clipeo obiecto conversus in hostem Ibat, et auxilium dueto mucrone petebat; Cum rota praecipitem et procurSu Concitus aXis Inpulit offunditque solo, J urnusque SecutuS 380 imam inter galeam summi thoracis et oraSAbstulit ense caput, truncumque reliquit arenae. Atque ea dum campis Victor dat funera Turnus, Interea Aenean Mnestheus et fidus Achates
Ascaniusque comes castris Statuere eruentum, 385 Alternos longa nitentem cuSpide greSSUS.
Saevit, ut infracta luctatur arundino telum
336쪽
Eripere, auxilioque Viam, quae Proxuma, PoScit: Ense secent lato volnus, telique latebram Roscindant penitus, seseque in bella remittant. 390 Iamque aderat Phoebo ante alios dilectus Iapis Iasides, acri quondam cui captus amore IPSO Suas artis, Sua munera, laetus Apollo Augurium citharamque dabat celerisque Sagittas.
Ille, ut depositi proferret sata parentis, 395Scire potestates herbarum usumque medendi Maluit ot mutas agitare ingloriu8 artis. Stabat acerba Demens, ingentem Dixus in hastam AeneaS, magno iuvenum et maerentis Iuli Concursu, lacrimis immobilis. Illo rutorto 400
Paeonium in morem Senior Succinctus amictu,
Multa manu medica Phoebique potentibus herbis quiquam trepidat, nequiquam Spicula deXtrai Sollicitat prensatque tenaci forcipe ferrum. Nulla viam Fortuna regit; nihil auctor Apollo 405
Subvenit; et saevus campis magis ac magis horror CrebeScit, propiusque malum est. Iam pulVere caelum Stare vident, Subeuntque equites, et spicula castris Densa cadunt mediis. It tristis ad aethera clamor Bellantum iuvenum et duro sub Marte cadentum. 410 Hic Venus, indigno nati concussa dolore, Dictamnum genetrix Cretaea carpit ab Ida, Puberibus caulem soliis et soro comantem Purpureo; non illa feris incognita capris
Gramina, cum tergo VoluereS haeSere Sagittae. 415Hoc Venus, Obscuro laciem circumdata nimbo,
Dotulit; hoc susum labris splendentibus amnem Inficit, occulte medicans, spargitque Salubris
Ambrosiae sucos et Odoriferum Pann eam.
Fovit ea volnus lympha longaevus Iapis 420 Ignorans, Subitoque omnis de corpore fugit Quippe dolor, omnis stetit imo Volnere Sanguis. Iamque Secuta manum, nullo cogente, Sagitta Excidit, atque novae rediere in pristina Vires.
Λrma citi properato viro i quid statis Τ Ιapis Ma
Conclamat, Primusque animos accondit in hostem. Non haec humanis opibus, non arte magiStra
337쪽
AENEIDOS LIB. XII. 325 Proveniunt, neque te, Aenea, mea dextera Servat; Maior agit deus atque Opera ad maiora remittit. Illo avidus pugnae suras incluSerat auro 430Hinc atque hinc, Oditque moraS, haStam quo eoruScat. Postquam habilis lateri clipeus loricaque tergo eSt, Ascanium fusis circum conplectitur armis, Summaque per galeam delibans oscula satur: DiSce, Puer, Virtutem eX me Verumque laborem, 435 Fortunam ex aliis. Nunc te mea dextera bullo Defensum dabit, et magna inter praemia ducet: Tu facito, mox cum matura adoleverit aetas, Sis memor, et te animo repetentem eXempla tuorum Et pater Aeneas et avunculus excitet Hector. 440Haec ubi dicta dedit, portis sese extulit ingens, Telum inmane manu quatiens ; simul agmine denso Antileusque Mnestheusque ruunt, Omnisque relictis Turba fluit castris. Tum caeco pulvere cumPUS Miscetur, pulsuque pedum tremit excita tellus. 445Vidit ab adverso venienti8 aggere TurnUS, Videre Ausonii, gelidusque per ima cucurrit OSSa tremor; prima ante Omnis Iuturna Latinos Audiit adgnovitque sonum, et tremefacta refugit. Illo volat, campoque utrum raPit agmen aperto. 450Qualis ubi ad terras abrupto sidere nimbus It mare per medium ; miSeris, heu, prae8cia longe Horrescunt corda agricolis; dabit illo ruinas Arboribu8, Stragemque Satis; ruet omnia late; Ante volant, sonitumque serunt ad litora venti: 155 Talis in adversos duct0r Rhoeteius hostis Agmen agit; densi cuneis se quisque coactiSAdglomerant. Ferit ense gravem Thymbraeus OSirim, Archetium Mnestheus, Epulonem obtruncat Achates, Usentemque Gyas; cadit ipse Tolumniu8 augur, 400 Primus in adversos telum qui torserat hoStis. Tollitur in caelum clamor, VerSique ViciSSim Pulverulenta fuga Rutuli dant terga per agr0S.
Ipse neque aversos dignatur sternere morti, Nec Pede congressos aequo nec tela serentis 135
Insequitur; solum densa in caligine Turnum Vestigat lustrans, s0lum in certamina POScit.
338쪽
326 P. VERGILI MARONISHoc concussa motu mentem Iuturna virago
Aurigam Turni modia inter lora Metiscum Excutit, et longe lapsum temone relinquit; MIpsa subit, manibusque undantis flectit habonas, Cuncta gerenS, VOcemque et corpus et arma Molisei. Nigra velut magnas domini cum divitis nodos Pervolat et pontiis alta atria lustrat hirundo, Pabula parva legens nidisque loquacibus escas; 475 Et nunc porticibus vacuis, nune humida circum Stagna sonat: similis medios Iuturna per hostis Fertur equis, rapidoque Volans obit omnia curru; Iamque hic germanum, iamque hic ostentat ovantem; Nee conserre manum patitur; Volat aVia longe. 480Haud minus Aeneas tortos legit obvius orbis, Vestigatque virum et diSiecta per agmina magna Voce vocat. Quotiens Oculos coniecit in hostem, Alipedumque fugam curSu temptaVit equorum,
Aversos totiens currus Iuturna retorsit. 485
Heu, quid agati Vario nequiquam fluctuat aestu,
Diversaeque vocant animum in contraria curae.
Huic Messapus, uti laeva duo sorte gerebat Lenta, levis cursu, praefixa hastilia ferro, Horum unum certo contorquens dirigit ictu. 490Substitit Aoneas, et se collegit in arma, Poplite subsidens; apicem tamen incita Summum Hasta tulit, Summasque excussit Vertice cristas. Tum Vero adsurgunt irae; insidiisque subactus, Diversos ubi sentit equos currumque referri, 495Multa Iovem et laesi testatus foederis araS, Iam tandem invadit medios, et Marte Seeundo Terribilis saevam nullo discrimine caedem Suscitat, irarumque omnis offundit habenas. Quis mihi nunc tot acerba deus, quis carmino caedeADiversas, Obitumque ducum, quos aequore toto Inque Vicem nunc Turnus agit, nunc Troiu8 horo' Expediati tanton' placuit concurrere motu, Iuppiter, aeterna gentis in pace futurast
Aeneas Rutulum Sucronem,-ea prima ruentis 50s Pugna loco statuit Teucros-haud multa morantem,
Excipit in latus, et, qua sata celerrima, crudum
339쪽
AENEIDOS LIB. XII. Transadigit costas et cratis pectoris eDSem. Turnus equo deiectum Amycum fratremque Diorem, Congressus Dedes, hunc Venientem cu8pide longa, 510Hunc mucrone serit curruque abscisa duorum Suspondit capita, et r0rantia Sanguine portat. Illo Talon Tanaimque neci fortemque Cethogum, Tris uno congressu, et maestum mittit Oniton, Nomino Echionium matrisque genus Peridiae; 515Hic Datros Lycia missos et Apollinis agris, Et iuvonem Oxosum nequiquam bella Menoeten, Arcada, pigeOSae cui circum flumina Lernao Ars fuerat pauperque domus, nec nota P0tentum Munera, conductaque pater tellure Serebat. 520Λc volui inmissi diversis partibus ignes Arentem in silvam et virgulta sonantia lauro: Aut ubi decursu rapido de montibus altis
Dant sonitum spumosi amneS, et in Requora currunt Quisque suum populatus iter: non SegniuA ambo 525 Aeneas Turnusque ruunt Per Proelia; nunc, nune Fluctuat ira intus: rumpuntur nescia Vinci Pectora; nunc totis in volnera viribus itur. Murranum hic, ataVOS et aVorum antiqua Sonantem Nomina, per regeSque actum genuS Omne Latinos, 530
Praecipitem scopulo atque ingentis turbino saxi Excutit, effunditque solo; hunc lora et iuga subter
Provolvere rotae; crebro Super Ungula Dul SuIncita nec domini memorum proculent equorum.
Illo ruunti Hyllo animisque inmane frementi 535 Occurrit, telumque aurata ad tempora torquet Olli per galeam fixo stetit hasta cerebro. Dextera nec tua te, Graium sortissime, Cretheu, Eripuit Turno; nec di teXere Cupencum, Aenea veniente, sui; dedit obvia serro 540 Pectora, nee misero clipei mora profuit aerei. Te quoque Laurentes Viderunt, Aeole, camΡi oppetere et lato terram con8ternere tergo; Occidis, Argivae quem non potuero phalanges Sternere, nec Priami regnorum oversor Achilles; 545Hic tibi mortis orant metae, domus alta Sub Ida, Lyrnesi domus alta, solo Laurente Sepulchrum.
340쪽
Totao adeo convorSae acies, Omnesque Latini, Omnos Dardanidae, MneStheu8, acerque Serestus, Et Mossapus o iuum domit0r, et fortis Asilas, 550 Tuscorumque Phalanx, Euansirique Arcados alae, Pro se quisque Viri Summa nituntur opum vi; Nec mora, nec requie8; VaSto certamine tendunt. Hic mentem Aeneae genetrix Pulcherrima mi8it, Iret ut ad muros, urbique adverteret agmen 555Οeius ot subita turbaret clade Latinos. illo, ut vestigans diver8a per agmina Turnum Huc atque huc acies circumtulit, aspicit urbem Immunoni tanti belli atque inpune quietam. Continuo pugnae accendit maioris imago; 560Mnesthea Sergestumque Vocat fortemque Serestum Ductores, tumulumque caPit, qua cetera Teucrum Concurrit legio, nec Scuta aut spicula densi Deponunt. Celso mediu8 Stans aggere satur: Ne qua meis esto dictis mora; Iuppiter hac stat; 565 Neu quis ob inceptum subitum mihi segnior ito. Urbem hodie, caussam belli, regna ipsa Latini, Ni frenum accipere et Victi parere latentur, Eruam, et aequa Sol O fumantia culmina ponam. Scilicet exspectem, libeat dum proelia Turno 570NO8tra pati, rurSusque Velit concurrere victus 'Hoc caput, O cives, haec belli Summa nefandi. Ferte faces propere, laedusque reposcite flammis.
Dixerat, atque animis pariter certantibus omnes Dant cuneum, densaque ad muros mole seruntur. 575
Scalae inproviso subitusque adparuit ignis. Discurrunt alii ad portas primosque trucidant, Ferrum alii torquent et obumbrant aethera telis. Ipse inter primos dextram sub moenia tendit Aenera, magnaque incuSat Voce Latinum, 580 Tostaturque deos iterum se ad proelia cogi, Bis iam Italos hostis, haec iam altera foedera rumpi. Exoritur trepidos inter discordia civis: Urbem alii reserare iubent et pandero Ρ0rtas Dardanidis, ipsumque trahunt in moenia regem; 585 Arma ferunt alii ot pergunt defendere murOS: Inclusas ut cum latebroso in pumico Pa Stor