장음표시 사용
21쪽
'' ' ''j ' Hi peculiari ratione prae sciendi auidi
omnibus aliis , quae ipsi notae sint, creaturis, de intimi- sciendi lia auicus est, ut etiam intentione indole huagili ad hunc esset tum feratur, & reuera xq23xra
ira inquietus si, donec illud , quod sibi noscem
dum proposuit, assequatur : ita hoc ipso documentum edit intimio, suae indolis, quae in actione la motibi d agitando gressu & carcuitu inter res , O de re ad rem ita consistit, ut quicqnid nos de ea, (illa inquam de se ipsa, scimus, hoc ynumst, quod scire, assequi, deprehendere, comprehendere velimus, . II. Volantis lapsa, uinis ille humanae indolis ultimus, quid Voluntatis est, nisi contentio ad deprehendendum, ad coniperiendum, imo expe Soraxqnxi Priendum seu percipiendum et: quale rerum, nempe secundum quod vel gratae, iucundae , acceptae iudicantur, adeoque dignae ad quas moueatur easque propius sibi admoueat, aut qUse molestae amoueantur, ct longe a contactu & commercio totius indolis humanae absint. f. III. In hac quidem non tam actione quam agendi inten. Assequenditione notatu omni modo digna est intima illa, i promtissima quidem, dentqxixdi,qud assequendi dexteritis , qua ingentem numerum rerum, non solum speciebus sed inprimis ipso numero disterentium, incredibili Velocitate tuti eici . ex aliqua quidem parte assequitur, ex altera vero parte peculiari Pror- ercetur.
22쪽
sus intentione & cupiditate insequitur. Illud intellectu agit vero, &omnimodo solido atque firmo, hoc voluntate, peculiari quadam ra. tione ita etiam constante, ut communiter per uniuersum vitae tempus inconcussa maneat, ct constanter has res persequatur. Hoc uberius s. IU. Loquor de subtilissimis rerum speciebus, quae tenem explicam sensoriis actionibus, olfactu, gustu, auditu, ex parte etiam visu,& tactu teneriore percipiuntur. Intellectum ibi exerceri ex eo manifestum est (i quod praesentiam ilIarum veram, dum reuera praesto sunt, non solum agnoscit, sed etiam so dignoscit: neque soIum in genere negatiue, quod non sit hoc, non sit illud, iuxta quae sentitur, ut nul lum unum horum idem esse quod alterum agnoscatur : (quamuis vel leuiter animum aduertentibus satis dilucescat, quod etiam haec diiudicatio non possit fieri sine penitiore intellectu seu iudicio verte & realis
disserentiae, seu formalis habitus sed etiam s) positi ue&directe illud
quod est definiatur, adeoque non tam alienis quam suis propriis terminis circumscriptum comprehendatur. Quamuis autem haec lassiciem
ita & directa quidem documenta sint, quod inteIlestia haec negotia absoluantur , praesto tamen es h vltimum adhue veluti princeps quod co) voluntas communiter has diiudicationes praesentissime sequatur,
ut illas species rerum, quas tales deprehendit, etiam velit aut nolit, cum nempe non solum iucundas, gratas, expetendas, pulchras habeat
S declaret, id est, aliquo voluntatis motu ad illas vergat, sed subinde &multis exemplis, etiam impetu quodam ct quidem pertinaci easdem prosequatur, & manifesto non soIum petat, sed etiam operosioribus insectandi apparatibus magnopere connitatur, ad illas saepius, diutius,
imo perpetuo impetrandum atque iis seuendum. Modus intelli- f. V. Dignissimam consideratu esse hanc rem, veram hanegendi non atque solidam rationem (sine vulgo dicta ratiocinatione crasti & electi- comprenenoi puto facile mecum sensuros esse, qui ullo exactioris iudicii vis pollent imo gaudent, eumque ad huius negotii contemplationem transferre cordi habent. Quae vero ibi rationes subsint, uti de modo intelligendi, quomodo ille intellectus tot rerum, tam praesentissimus,
voluntatis ali- exerceatur, comprehendendo nihil spero ; ita de ratione istius voluntatis, appetitus inquam, se eundum quem res aliqua, imo tantus re- rum numerus grati, accepti, iucundi nominibus insignitur, quin potius ipso actu appetitur, Bptatur, placet, in mentem venire posset, ac si propterea voluntate ad illas res earumque frequentiorem usum ferremur, quod illarum Veram constitutionem etiam ita penitus pernoscere cupiat
23쪽
cupiat mens humana, ut ipsa etiam ratiocinatione istas complecti, adeoque velut absolutum de illarum absoluto habitu intellectum, seu potius
conceptum, assequi tentaret, aut ad minimum tenderet.
s. VI. Sed obstat alterum oppositum, nempe voluntatis rea sed obstat dimouentis atque recedentis actus, seu declaratio pro iniucundo, adverso, odioso, fugiendo atque amoliendo. Quae animi propensio cum facile in tantum rerum numerum cadar, in quantum opposita illa appetendi intentio, nullum cum nostro negotio admittit nexum, nempe cognoscendi penitius intimiorem & magis absolutum rerum habitum: siqv dem ipsam cognitionem rerum quarumcunque , etiam in se spectatarum, refugere, nouum certe adhuc magis implicatum causandi & eon.cipiendi impedimentum inuosueret. s. VII. Quemadmodum autem sici Iior certe huius aestima- Animus Mitionis ut grati vel ingrati ratio reddi potest, ct solidior quidem e coma manus cur phparatione lasium rerum ad usus eo Oreos , quae tamen praesentem locum iam non postulat i ita ducit tamen nos ad considerandam ad mini. mum harii veritatem, quod nempe etiam humanus animus peculiari miorem rea quodam voluntatis studio feratur ad talium rerum etiam magis absolu eum constitutam constitutionem ita intelligendam , ut etiam ratiocinationi , id tionem perno-
est, figurali repraesentationi atque conceptui, sub stabili figura, men scen wm
sura, adeoque etiam nutriere es loco innotescerent. S. VIII. . Si unquam excitata ad hoc negotium comparuit in- igenter haec
doIes humana, fuit hoc certe ab aliquot hucusque lustris, quibus ad mi- Lewercitanimum resuscitata emicuit disi gentia, quam iam ante pIura secula aliquibus cordi fuisse monumenta testantur, a Democrito, Epicuro & sequacibus eorum ad nos transmissa. Nec insequi eam solum haec proposita vidimus, sed etiam hinc inde tanquam de re perfecta feliciter gaudere, ct multum sibi sumere , quas penitus in intima totius rerum creatarum mysterii penetrasset. s. IX. Testatur autem contrarium non solum ingens sed specialis au- plane capitalis dissicuItas , quod in illa sua gloria sui ipsius obliviscatur, xem respectVict nullo modo meminerit, quid sua hic intersit. Dico, quod quali- .cunque tandem illa sua praefiguratione ne in unica specie seorsim, neque
uniuerso etiam complexu totius huius intuitus, testimationis atque eomprehensionis in genere, nullum usquam complectatur, noniolum propter quem, sed ne quidem secundum quem ulla res totius huius uniuersi sibi, humanae inquam indoli, bona aut mala. grata aut imgrata esse possit aut plane debeat.
24쪽
quia propria I. X. Eitim vero debuerat certe huius respectus tanto magia singularum comprehendi ratio, si urea propria singulariam conditio conditio a '-e plurium ebmparatione elucere utique deberet illa etiam mu-h-- ig ' tua proportio, & inde etiam probabiliter aliqua huius ratio: sed non
solum nihil horum in mentem venisse apparet, verum comparet etiam
abunde huius desectus causa, quod nempe non nisi generalissimae quaedam affectiones in mentem venerint, eoque ipso nulli speciali respectui aut effectui adhibendar. Generalis re- V. XI. Quamuis iterum iterumque merito urgeam, quod spectus seu ades, gelieralissinite illius asses ionis ratio eo adhuc naeuo & insignifectionis ratio desectu laboret, quod nullam plane proportionem prae se ferat , qua vero illi effet tui respondeat, ut voluntati humanae v8 gra- tum aut aduersum offerat. Non in hunc locum aut praesens tempus cadit, expressiones illas taxare, quibus huic negotio consuli putatur, quando Dave inde nominari dieitur, quod partes corporis iensorias suauiter assiciat, & hoc quidem omnino per illum sui habitum, qui etiam absolute speetati essentiam absoluat, nempe per proportionem si-Probatur ex guror, magnitudinis, mobilitatis specialis. Cum enim hoc ipsum asser- inepta desini l sit , crassa petitio principii, illa non solum indigna est, quae operosius refellatur, sed ansam etiam praebet iustissimam praemonendi, ut ab huiusmodi argumentis & vlla aduersus ea, ut insanabilia, disceptatione alienissimos nos esse constet: & si locus esset bene monentibus, ut etiam, qui alias aliquid intelligere videri volunt, a talibus proferendis sibi temperent. Quis enim logicam in triuiis adhuc manu terens adolescentulus audiat eiusmodi ratiocinia: Dave, seu suavitas sensui oblata, seu active conciliata, est certae figurae alicuius subtilis corporis talis peculiaris effectus, quem nomine suauitatis exprimunt homines, sermonis adeoque discretionum vocalium compotes Apage talia. Hibespectus U
tenerali rerum essentiae quadrant.
. XII. Sicut autem interim hoc humanae rationis seu considerationis ratiocinantis inuentum exiguum utique est, ct in generali suo imo generalissimo habitu & re admodum simplex, & usu certe sterile: ita tamen non est plane nullum, seu simpliciter ab omni veritate alienum. Assequitur enim utique tales rerum respectus, qui, si voluntatis cuiuscunque immediatus inprimis concursus absit, generali rerum essentiae sic satis quadrent. & satis verisimilitudinis veluti subindicent, de potentia etiam specialiorum factorum & existendi modorum.
Quemadmodum enim duae sunt distinctae considerationes, rei tit estu
25쪽
dc rei ut sit , ct iterum huius posterioris duplex diuersitas Vpotest, ct Ct Fieri debet: ita certe sic satis quadrat illa consideratio essentiae rerum, quae illam in numero, sigura & magnitudine ponit, ad habitum rerum simpliciter ut fiant, & ut esse possunt. XIlI. Sed non subest in hoc respectu ullus siue simplox siue Non autem reciprocus habitus ad voluntatem. Plane diuersa vero est consideratio speciali habi- rei uel seri debet, utpote quae non solum ipso essectu, ut sine obtinendo atque praestando, voluntatem Agentis & ulteriorem destinationem effestus ipsius praesupponit: (ipsum enim xo debere fieri semper inuoluit etiam ipsius secti finem, propter quem non fieri tantum sed debere fieri intelligitur) sed talem etiam mediorum ad illum effectum habitum erga ipsum Agens, ut illud propter illum habitum etiam haec talia media velit, &utilia sibi, id est, ad flammam destinationis suae grata, iucunda
f. XIV. Quantumlibet autem, ut diximus, parum quidem Haec habitudo sed tamen non nihil assecuta sit humana mens, in allegata illa considera. non rectetione rerum simplicis magis eXistentiae, uti sunt, aut casu veluti esse pota cognoscitur, sunt: ita animum prudenter aduertendo satis certe dilucescit, quod nimio minus profecerit vel in agnoscenda, ne dum cognoscenda illa habitudine, qua res fieri debent, ita, inquam, certo omnino modo S non alio fieri; & debent omnino, seu non possunt non, ct insuper ita fieri. Iterum dico, quod huius intuitus paruam rationem habere hodie, ne- hine sideo pa dum habuisse appareant homines, dum adeo parum de ORGANISMo rum de orgauin animum admittunt, imo comprehendunt usquam seu intelligunt, sed nismo intellia unice in MECHANISMO haerent, quamuis ipso etiam re vera perperam sumto atque intellecto. s. XV. Certe quoties fragmenta illa , hinc inde ab antiquitate Fragmenta ad nostra tempora adhuc transmissa, attentius considero, miror non antiquoriam tam antiquorum sagacitatem, quam posteriorum animi aversionem loco' bd it Maduersionis, ad illam recte accipiendam, ne dum prosequendam, imo vero pariter utili propria sponte& habilitate praestandam. Loquuntur iantiqui in ordine causarum physicarum de CASU. Nempe dicunt, fieri dixerunt Iquod variae mutationes physicae, generationes 3c corruptiones Casti fiant. Equidem Casum inter causas rerum quocunque modo essicaces . . I et numerare nec ego susceperim, neque sorte quisquam alius attentius lo- qui amans, ut nempe intelligi velit, a Casu aliqua agitari seu produci. ' - Interim casu aliqua imo multa fieri ad minimum distinctioni consonum erit, quando perpendetur, seri aliqua, imo multa, alia vere positiva quadam ct euidentius causali ratione, casui contraria.
26쪽
Fatum causis s. XVL Ridentur plarisque veteres, qui etiam FATUM physicis im- eaussphysicis immiscuerunt. Quomodo hoc describant, & an illo sen
missisi*rdnx 'proprie adeoque S unice agnosci mereatin , minime contendo. II. lud autem certe contendo, non tam quid dieant veteres, verum quid voluerint aut certe potuerint quin debuerint dicere, merito considerandum esse, Digressio de s. XVII. Inepta enim vulgo habetur viiputatio intractatione peruerso refu- rerum , simpliciter aliorum errores circa illas res refellere ; in.xandi modo, terim neque rei ipsi melius consulere, neque solum vel verbo innuere,
quod illud quod refellitur, opinionis potius de rebus, quam ipsarum rerum sit vitium. Quamuis enim alias in disputando simpliciter ingens subinde sit , si loco simplicis refutationis contrariae theseos temere se immisceat, qui ita opponit, in ipsius theseos positivam emen.
dationem a cum plane diuersae sint res, aliquid vere docere, aut e contra falsum pro vero obtrudere, adeoque recte& omnino sufficienter mom rari possit, quod falsa assertio pro Vera haberi non mereatur, quantumlibet etiam non proprie rei ipsa veritas in se deducatur, Valet tamen omnino contrarium , quando vel in te susceperis rem melius deducere atque explanare, vel , loco salis hypotheseos de aliqua re destruendae, in uniuersum totius rei existentiam atque veritatem temere in dubium voche, aut simul tollere & negare susceperis. Sententia de F. XVIII. Ego veterum sententiam de Casu & Fato circa res casu & fato phys eas intueor pro conceptu, de vera illa distinctione circa productio- eZpucdtur. specierum , vetandisserentem magis, vel consulto, destinato, &propter euidenter certum finem, susceptatii. Vt sit sensus, alias quidem rerum corporearum species, & inprimis in variis speciebus ingentem indiuiduorum numerum nasci S corrumpi, sine ulla euidente destina
tione , sine ullo merio praefixo Fine adeoque etiam occasionem ita
gignendi, nihil certi , nihil firmi, nihil destinato seu finaliter necessarii inuoluentem, Casum dici posse; cum hoc Vseabulum, etiam de aliis
quibuslibet xebus usurpatum, perpetuo talem ei reumstantiarum indo lem atque seriem denotet, ubi nihil ulla intentione aut consilio agitur, sed omnia, quanquam fiant, improuisis & inconsultis concursibus ni tuntur. Alias autem species partim euidentius a priori certis usibus uti fini constanti atque certo destinari , adeo ut illis usibus necessariae sint nec illi sine his usquam perpetrari atque praestari valeant; partim a pos eriori, nunquam usquam talis species, aut ullum eius individuum Oe
currat & reperiatur, quin euidentissime S penitus indubie talibus usi
27쪽
bus, tali inquam usui, & nulli usquam alteri rei, sermali stia constitutione seruiat, & non magis dicatum fit, quam ipso actu addictum. Hanc
autem destinationem veriorem aliquem causalem respectum habere, positiuum inquam, non solum propter quem velut in genere, sed etiam secundum quem Ipecialius attus producendi non tantum ius ipiatur, sed etiam ita, uti tali scopo exas e congruit, dirigatur, S tanquam ad amussim absoluatur: putamus satis manifestum fore, respondere sano sensu Fatali necessitatisendi physice sumtae. Casiam e contra non pro notione rei cuiusquam positivae, nedum ullo modo efiicacis, accipiendum interpretamur, sed pro pura notatione absentiae istius indolis, qua destinationem & ordinatum progressum ad certum finem niti, tam numerosis & maxime speciosis exemplis corporeis dilucescit. f. XIX. Propioribus his temporibus, quibus non solum Distinctio in. nocritea sed etiam Epicurea principia iterum coli coeperunt, apparet ter destinati harum rerum distini hio denuo tanto magis necessaria, Democriti certe' ' fortui' tanquam simplicior sententia sic satis euidenter vera atque dilucida comparet, nempe quod omnia, quae non solum in crassos sed etiam sebtilio, res senses incurrunt, coagmentata S coaceruata sint e corpusculis numero incomprehensibili, magnitudine vero sigillatim insensibili. modo autem haec ipso astu coalescant, a quo agente ita coniungantur, vix quicquam adeo diserte ab ipso constitutum comparueris. Epicurus autem, postquam diuinitatis concursum his rebus eximere ausus est, nescio quos impetus illis affinxit, inter necessitatem generalem & fortuitas flus uationes speciales ita titubantes, ut frustra ab illis quidquam exspectetur, inprimis destinatarum physearum rerum indoli quoquo
f. XX. Non tam secuti illum sunt quam in eosdem fluctus ab- Corpuseularigrepti multi ex his, qui reliquum illud dogma de eo et cicari coagmenta- coagmentatione agnouerunt: ut nempe pariter de destinatis illis effectibus nihil eo gitantes, aut ipsos plane longe aliter, quam in vero facto sunt, essingentes , re vera plane peruers. ordine praecipua casti attribuant, leuiora necessitas i. f. XXI. Enim vero quis vel ipsum Epicurum, si haec vere eius Epieuri secta.
sunt scita, vel hos, qui talium autores seri adfectant, audiat, tanquam tores destina- absolute credendam veritatem uniuersalem praescribentes, quod uni. tot effectus
uersa haec tam latissime patens uniuersi moles, & tantum systema tot pq rerum, de quarum magnitudine & multitudine ipsis ne quidem quidquam in mentem venit, in illam dispositionem casu aliquando ita dissiu.B Xerit.
28쪽
Non considerant, mrnimas res voluntati humanae inseruire
nodos soluere vosuerint. Aeternae Iegese
xerit, ut singula eum situm, quem hactenu3 habent, ita arripuerint, aut in ilIum ita Iapsa sint, pos quam autem hune talem semel ita subie. runt, post hae necessitate nuda & inuiolabili illum servent. Quis a tausibus, qui tantas res tanta temeritate in talam ordinem non tam coniici. unt quam disiiciunt, exspectet considerationem V. g. leuissimarum apparentium sed sane etiam nullo intuitu ita absolute minimarum rerum, quae circa corporea subiecta per voluntatem humanam geruntur, imo
voluntati humanae magno numero , ct specialissimis neque prostelo ita oscitanter negligendis modis, & adhuc magis methodis, inseruire atque obsequi conspiciuntur, omnino tamen sine ulla alia a priori neces litate, imo abseIutissime nulla dispositione diret a ad ita fiendum aut non fiendum, nisi unice secundum intentionem voluntatis humanae, quomodo,
quando, S quantum huic pIacuerins. XXIL Viderunt quidem paulo circumspectiores nodos hoste, sed poenitendis plane inuentionibus illos soluere aggressi sunt.
Vna harum est, tales res tanquam dissiciliores seponere. Sed pessimo prosecto more hoc fit, ut reliqua quidem tanquarn indubiae veritatis constituantur, ct illis pIane quaedam praetexantur: quando vero in medio suppostarum harum legum cuilia promptissima quaedam, inde etiam quolibet intuitu seiuoIa, praeterea ratione ab istis praesuppositis legibus aIienissima interuersio contingit, toti proinde systematiis arum praefiguratarum legum atque rationum e directo opposita; praeterea non rarissime sorte, & per Iongam seriem insoIliarum occasionum , sed familiarissime, imo potius numerosis exemplis seu potius totis speciebus solenniter & ordinarie non tam contingit quam compintit atque debetur, neque leve; quidem sed maximi momenti in speciebus rerum physicarum res atque actiones, neque paucas illas sed multas in-uoIuit: quis inquam amabo hic sese submittat aequo animo nouo tali si caetera aequa essent, profecto iniquissimo edicto : ista quidem reliqua pro veris atque certis utique habenda esse & agnoscenda, quaecunque autem, & quidem circa ealdem res indiviso reliquo nexu comprehensa, illarum suppositionum contrarium sistant dc exhibeant, seponenda esse. Nemo utique damnabit ingenue factam consessionem, quod multa talia explicari non possint: at nemo etiam ferer calidam illim &eontentiosam assertionem, quod talia principia explicandi, quae de tot eiusmodi rebus non vera sunt, de aliis nihilo secius vexa esse debeant, ct quidem in uno eodemque genere essiciendi aut essendi.
29쪽
f. XXIII. Alii ambitu quodam utuntur, admirabilia talia Alii essectus esse. Certet sed adhuc mirabilius est , 'uod inter medias illas necessi 'tates, tam confidenter non ut admirabiles sed ut simplicissimas propo. sistas, constituta talia&profecto inseparabili nexu cum istis sociata, in illis iisdem rebus, in quibus nexus ille consistit , veritatem istarum suppositarum necessitatum irritam reddant, Sadeo quidem penitus etiam omnem similitudinem veri subterfugiant, ut loco vilius applicationis nihil nisi nudam admirationem relinquant. S. XX i V. Alii alia utuntur techna , ct sane vel admitmntdo- Alii cupidit lum, quo ipsi sellantur , vel committunt, ut alios saltant. Tragica lo hos effe-quuntur. Damnant nimiam sciendi cupiditatem, sequitati animi hoc imputant , ut velit placide ct bona fila pace aliqua nescire. Pulchre certe, si cordate atque candi det Sed nihil minus flab his, qui ita sua. dent, dum saltem ita dissimulatam Volunt reliquae sape scientiae re vera falsitatem, quandoquidem haec propositio, secundum rei naturam vere intellecta, nihil aliud quam hoc vult : opiniones certas debere pro veris agnosci, adeo quidem, ut etiam diuinae voluntati diria eadscribantur: ubi vero in multis S praecipuis aliis negotiis non verae sed re vera false deprehendantur, illud aequo animo dissimulandum, neque de veritate ipsarum absoluta quicquam detrahere etiam propugnandum esse. Haeccine virtus est, moderationis nomine aliis iniungenda s. XXV. Certe si hae res quantum feri potest, circumspecte Neglectio di- pensitentur, nihil euidentius dilucescet, nisi quod uniuersa haec impli. stinctionis in- cario ortum suum habeat e neglectu distinctionis uniuersalis illius dis rere destinatio- ferentiae saetorum & sientium , siue secundum manifestam intentionem item & forissi seu destinationem debito modo ad certum finem, siue simpli eius, fine euidente aliqua siue intentione sue vera directione, sed magis nudo veluti quodam fluxu&sortuito impetu, velut a priori temere inter sese
occurrentium & concurrentilam causarum.
XXVI. Cum interim hae e res non solum ad veritatem tam veritas facto. sectorum quam modorum fiendi melius S agnoscendam S quadante. & modo-nus etiam cognoscendam plurimum conducat, imo etiam usum habeat eximium, & alicubi certe talem, quo sine magno rerum nostrarum
dispendio carere non possumus, dignissimam certe semper habui, imo hodieque prosei o habeo huius rei debitam considerationem. Distinctam dico euolutionem istorum modorum, iique methodorum siendi, quibus ingens nurr erus rerum corporearum nescitur, denascitur , &variis modis renascitur atque subnascitur, nullo certo consiliο, nullo
30쪽
praefixo tempore, numero, exquisite necessario situ, ordine, ambitu, quin etiam nullo certo (inprimis si pestiniatio aut existimatio detrahatur fine seu utili, seu necessario. Et contra ingens numerus, & operosissimarum inprimis specierum, ita prouenit, imo producitur, confit, cois ordinatur, coaptatur, ct certissime propter specificum & quolibet intuitu nobilem atque speciosum finem, & insuper etiam secundum illum finem, physica proportione illi sint respondente. s. XXVII. Quemadmodum enim hae res, his modis consideratae, multum lucis assundunt, etiam simpliciter ad historiam reliquae indolis rerum luculentius percipiendam; ita habent etiam tanto digniorem usum, ad subueniendum subinde atque subseruiendum eiusmodi rebus, ct quidem illud ipsum etiam non solum cum S sub certa aliqua intentione ad finem destinatum directa, sed etiam modo atque methodo iintentioni siue destinationi tali decenter quadrante. f. XXVIII. Nondum autem placet rem hanc statim specia. lissime, antequam quocunque modo explicata sit, statim applicare, &ad illum usum adhibere , quem utique in Medicina habet non solum eximium, sed excellentem plane imo unicum; ita certe, ut quicquid hoc modo atque more non agnoscitur, cognoscitur, imo etiam posthac artificiali directione instruitur, omne irritum sit & vanum. Quod etiam aliter esse aut fieri absolute omnino nequit: cum enim veritas non nisi una res sit S simplex, quicquid ab illa quoquo modo abest, alienum omnino fit necesse est. Unde potius in genere totam hanc rem perlu
strabimus, MECHAMSin simpliciter & ORGANISMI non solum
diuersitatem, sed utriusque etiam in diuersis neque certe leuibus aut exiguis imo etiam minime paucis rebus existentiam atque veritatem cordi habentes.
XXIX. Maximo hodie imo passim perpetuo es absoluto in
usu est appellatio Mechanismi, mechanici, machinae, potestatum mechanicarum : sed ubi usquam vera huius appellationis significatio reperiri possit, talis inprimis, quae usitatis applicationibus variis quadret atque satisfaciat, non satis scimus, ubi diserte proposita inueniri possit. Proprietates quidem mechaniciis passim appellari constat, figuram, magnitudinem , situm, imo etiam mobilitatem. Has etiam aliquibus potentiarum mechanicarum nomine venire non ignotum est: sed simul etiam passim occurrit , mTis tamen in fragmentis explicationum quam systematibus positionum, potestatibus mechanicis additus mores, siue
ut alii loqui amant, nisus motorius, vis motoria. Vt ita hoc sensu illud