장음표시 사용
701쪽
f. XXI. . Superest phaenomenon conuulsuis Visiciti is asse. Phaenomenonctibus familiare , explicatu certe difficillimum , imo potius absolute xe--comina' fractarium; i suscitatio paro mori eiusmodi conuulsuorum secundum .mensuras temporis ut us mircumscriptas. ego quidem confiteri hic ignorantiam .meam , quod huic phaenomeno non inueniam rationem satis luculentam. Nam de simplici ratione temporis, s contra mutationes .mensurae huius, per diuersis motuum
lunae phases s de dominio lum in humores (pex ipsam petitionem principii; de paribus semper uxorum, sub eadem pha si redeunte mate
rialibus S mechanicis conditionisus , configi irationibus, elabricis potentiis, s ex eodem principio Ietitionis Principii ,) tanquam persimnsum fabulata, non piget solumi, sed pudet etiam.
. XXII. Commendo vero xtique considerationem allam Sensibilitat aa. sensibilitatis, tacitae sed intima Sexquisitissimae; S inprimis in stima- .cita, intimare toriam eius rationem ,S hanc sectantem mouendi HS qua Q Exusitissima. lemcunque , ad minimum arbitrariam
Do huius rei exemplum. Adolescens Ig. Annorum, qui in infantia sua . similiter ut omnes ex eadem matre utriusvis sexus , insultibus aliquoties exagitatus, cum apud certum herum tirocinio artis addidius pro more famularetur, cum hic propinquas nundinas visitaturus hora tertia matutina secessum, in quo adolescensuecurus dornitebat, asseribus circumdatum , maximo cum sonitu percuteret, adolescens cum ingentei errore e somno exsiliens corripitur statim iterum
paro seno epileptico. Erat autem simul proximus dies antevltimam Iunae quaadram. Nihil amplius persentiscit proximis pluribus diebus , imo per totum inde mensem. Postquam autemsar tempus, mon tamen exquisitissime proximi, sed etiam penultimi, quin antepenultimi ante similem quadram diei reuertebatur. Corripitur identaoparoxysmo epileptico, quidem, quamlibet respeetusa id phasin Ianoe aliquam , ut vocant, latitudinem subiret, quin etiam duobus, aliquando et iam tribus diebus deinceps circa hanc phasia insultus experiretur, tamen conis stanter seruabat paroxysimus horam eandem, nempe tertiam matutinam in ipso somno, securum de reliquo , & qui cum cubitum abiret, nihil tale cogitaret, patientem inuadens. De hoc tali casu qui multum tribuere voluerit materialibus co poreis respectibus, debet certe ante omnia fundamenti loco commeminisse, quod primus horum, ut talium, tali tempore, insultuum ortus simpliciter processerita pathetica peruersa aestimatione trepida, terroris perturbatione: quae, qualem reis lationem aut nexum habeat ad quamcunque materialem, qualiscunque tandem finisgatur, rationem , aut dispositionem meteoricam, nemo certe, nisi fortissima ima.
ginatione instructus, praefigurare sibi potuerit.
702쪽
Teaetatio me. s. XXIII. Quod ad medicam eontemplationem attinet, est dica conuul- omnino notandum, quod quidem quaelibet conuulsiones magis direEpam sonum, tractationem nullaim admittant, quae tanquam directe materialibus quibuscunque caussis verisimiliter quadret aut respondeat; sed simpli eiter steris is remediis, quae nempe magis motuum certa moderamina atque direetiones inferre videantur, quam materias peculiariter assicere, ct quoquo tandem modo alterare. Euidentius vero & efficacius curan-rur se tomati e-Vtique etiam magis , illis primariis affectibus debitorum , bono successu, quantum fieri potest per artem, procurato; motibus inquam secretoriis & excretoriis decenter institutis atque promotis, quam usqdam materialibus morborum cati sis, aliter, quam ad decentes euacuationes tentatis: Quae certe res nisi aerei te intelligatur, & recte etiam cognita sint vera & certae essicaciae remedia talia fleet ea, cum vero eorundem utendi modo, reddit irrita uniuersa talismodi curationis conamina , ut ipsa quotidiana experientia nimium testatur. Species eon. f. XXIV. Interim sunt utique tanto magis etiam his rebus uulsionum re- refractariae conuulsiuae taes fleo es, ubi vel simpliciter a patheticis hactariae. manifestariis occasionibus initium sumserunt; vel insuper adhue diuturna adsuetussinem contumaciam ingentem adductae sunt: imo, quod palmarium est, ipsa assuetudine talii in eam promtitudinem transierunt, ut praeter ullam proportionem iustam quamlibet, quantumcunque corporalium occasionum, promisime efferentur. Quales certe circum, stantiae prudenter pensitatae Medicta decento iudicio praedito saeilem reddunt intellectum, qui fiat, ut equidemiemedia etiam specisca huiusmodi affectibus unicum ili verum auxilium praestent; interim nec omnibus atque singulis simpliciter pari promtitudine, neque absolute una eademque plenaria constantia quin aliquando , per ineontinentiam animi assestu , tanto facilius resuscitetur talium motuum vehementia, qualis etiam ab integro , nihil dum tale expertis, a similibus etiam simpliciter excitari obseruatur. Quae res certe prudentem testimationem rationali harum rerum discrimine abunde instruunt; dum interim turbida plebeia ingenia spissas suis acrisiis omnia is singula uno eodem . que modo, eirca res quantumcunque diuersas, non sperare magis quam inigere audent, autsecus experimema, in suo genere atque ordine summa etiamexistimatione digna , t*m re aspernantur.
703쪽
IVeendum necessario est Aiquid etiana de hoc genere saesionis mo- Wri desectus
tuum; & primo quidem omnimia loco illud , quod inter omnium motuum raris- specierum morbidarum censum agendum, tanto magis autem sitae eueniunt, deinde considerandas, minime postremum locum sibi vindicat , quomodo se habeant intuitu acilitatis atque promtitudinis cooriendi. Secundum hanc enim considerationem es ut que notatu d gnissimum quod Peri defectus motuum . qua tutium, nempe ipsius actio is motoriae, omnium aliorum morbidorum asse Iuum resera RARISSIME mortalibus eueniant, ante Vltimam atque supremam totius oeconomiae dissolutionem , adeoque, ut irritorum, ulteriorem conantinum omissionem. Ita enim certe vix emiuibus aliquot hominum, per totam suam vitam, Umis corripitur vera paralysi aut apoplexia vel lenii lexia rvix υnm e tribus, quatuor millibus vero tremore paralytode in posterum perpetuo tolerando; inprimis ab alia quacunque, quam forte instrumentorum grauiter Usolatorum, quae moueri debeant, caussa, seu
potius, quam ipsius desectu g. II. sunt autem species deficientitum motuum I debilitas speeses moi vera, seu Dirium defectus; a) tremula partium impotentia ; 3 para- um deficiem Usis; op xia ct hemiplex in Merito species potius diuersas a
pello, quam gradus solum defieientium ita motuum. Cum enim intelligi possit, imo fere debeat, non tam suum innitas, quam vera potius e qua nempe tanquam ad progressum atque De cessum motuum pateat aditus; interim incilegatis huiusmodi motuum descientium speciebus nulla talis vera & exquisita permniandi aut suc-eedendi habilitas locum inueniat: est certe inde iustior specieram, quam gradutim tantum adsignatio. Ita enim delenio dirium in malignis febribus etiam vere summa, & ad mortem Vsque magis magisque augescens, proptereaparadisin post se non trahit ; imo vero potius convuli.
siones , diuersae per indiuidua vehement M. id, quod quam ipsa pa
704쪽
G86 PATHOLO G. PART. II. SPECIAL. SECT. III. MEMBR. IV. malaesis longe frequentius succedere soleat grauiter comm tuis affectibii, admodum iuniorum) quam ulli alteri leuiori gradui defectus motuum.
Imo , quamumilibet etiam aliquando in veram para sin, & para ses aliquando in apoplexiam tandem desinant; aut apoplexia senior in parast in secessat: non est tamen huius. modi transitus neque ne driam perpetum neque ab ita facilis atque promtus; sed plerisque exemplis demum post longos annos , S aetatum amplasperiodos, obtingens; adeo utinde magisgenera a quaedam:Oee io,tquam usquam Decisca paritas colligi atque iudicari
Defectus it - f. III. DEFECTUS VIRIUM, siue uti vulgo loquuntur DEIECTIO, obseruatur vel post immoderatiorem illarum atque prodigam emi innitionem, Paae fatigatoria delasgatio est: vel obtingit in rebus ambiguis successu & euentu, dissicilibus consilio & auxilio, interim,agilibus periculo , &grauiter energia. Exserit sese talis, tum in absolute (etiam quantum ad subiecta , de quibus itimetur, bastimatione, in aeUentinis serriscis itimoribus..
Cuius rei etiam rat , quamuis non semper exitu pariter, risu dignum, exemplum praebent vehementer q/.emophobi , sui etiam a prolixiore.men egrauiorum vulnerationum, ingentis hiatns , .magnae effusionis sanguinis, quin nudae U. S.nis commemoratione, nedum instruendae praesentiore metu, En virium non solum ingentem defectum , sed uniuersorsim eti1 nmotus- vitalibm amissionem, lipothymiam, incidunt. Vide aliis a terrore impotentiis atque tremoribus, itanis quanare notissima, nihil prolixius dicamps.
In morbis qui eueniunt virium desectus, sequuntur illorum
vel chronicam constitutionem, vel acutam. iChronici, qui verum virium defectum suscitam, sunt inprimis tales,NUi enutrition debitae ordinem & energiam eximie peruertunt: aut diuturna dolorum vehementia, inprimis autem divolentia, Patientes exhauri
Differentia D. S. IV. ubi inte im Tigida partium intentio atque contentio, fectu virium, seque atque ignauus torpor, a segni atque sQmnolento otio, atque ve-mum fastidium agilioris, tanquam laboriosiorii, mouendi operae, non eonfundi utique debet cum defectu Virium vero. Tanto magis gutem discernenda est a vero virium opprimo sim eae grauatitia atque
tensiva, a plenitudine seu quodantia sanguinisi utpote quae sepenu
705쪽
mero ita praegrauat, patientes, uterim illa loquendi simul, saepius
gen. Phaeeipuum autem criteati uni tibi tim vere fatiscentium exhiber verum pu hs, paruus atque debilis. Conspirat absentia proportionatorum impetrema m , quaesas uando; ct denegando viribus eximie detrahant; sed potius neque re, neque dolar. nec adeo ingens impatiens inquietudo interim tamen in spieta quaedam anxiet vis ire pida de exitu salutari desperatio 'vera dormiendi impotientia , sed ver rius sine ulla manifesta catis peruis sirum ., S. V. Est autem haec consideram utique longae dignissimh nilnaehelio, distinctio circa negotium veri Afessitas virium, nempe diuersitas viret fumi arma es exhaustarum adestitutis , ae quasi sponte evanescentibus: verbo, virium amissarum, a posteriori, Somissarum, apriori. Ain se, per Labore', inquietuditam , dolor , agi seniam , visees ,, imo per praegressos labores actuallas, per prodigas, praesertim non immediate Areri hanguinis, squamuis hae etiam , modo extra morbos; acutos. omnes inquam tales es fauilius reparant tir es sunt minus simpluiter perictilasi onainis,l quam illie, quae cima m/mifestin catissas,
diretas huiusmodi vires temere-osserunt. Tales enim cum velut immediate magis dependeant ab ipsius vitales motus: active administrandi nanquam desperabunda tergiversatione; cum tu les citra sonticas caussas materiales, aut turbulentos simul atque obstinatas morales non exsistant,s minantur , imo serunt, teste experientia ,s magis ordinarie irrevoeabilem eiusmodi iustae administrationis motuum desertionam, quae funestas, aut certe pertinacissimos, tam succes,
sus quam exitus post se trahere soleat. s. VL Huiusmodi virium ,, atque vera magis omissio virisio quam , viri tales caussas maxime sequitur, quae exi- limeX trepidamiam corrumpendi energium, eorr genis propemodum absolutum, ' ist xlxx dii . expellendi vero . sub suimine ancipiti tam se bimio quaml υ-lant a A '''neeessaria, di cultatem inuoluunt: ita potes inde facile concipi, quod caussio maxi
etiasn huiusniodi materialium rerum ratio atque energia plus mas dissiculta.
inuoluat moratu seu sinalis respectus , secundum quem intentio ipsa te. obiiciunt. agendi, instrepidam incertittidis mi coniecta circa Ascipiendas ct administrandas suas ae Mnerum ita des diat potius, quam ut illae res vere macerialiter ag nt, coi oralem aliquein immediatum effectum; in quam.
706쪽
eunque tandem materialem in corpore substantiam perpetrando, quae tanquam organon Vires eXerceat, hos essectus ita edere soleat. vleium dese. f. VII. Hoe a priori certissimum est, quod illa, de quaser ctus sequitur ino est, virium destitutio non sequatur; nisi vere periculo lam in corpore per Culossem coortam constitutionem, gelatentis talem. Ita enim mi nime, secun-h,- dum Vulgarei praefigurationes , perpetuus est &inseparabilis Cimium talis indiuidualia defectus certis vllis mates alibus morbidis circumstantiis, adeoque se- potius quam cundum has certis morborum speciebus ; ita, ut ab illis per omnia atque
specialis est. lingui, indiuidua in solidum inseparabilis esset: cum non solum in omnis generis morbis contagiosis, ab ipsa peste usque ad familiare illud& notissimum inde exemplum dariolanim atque morbii orasm, apertissime notum sit, quod illa ingens mal enitas, quae cum primis CX hae
viritum rati recte notant, sine ma asstiore esse cra summa pro rvigione colligituri minime sit Decia is, totius speciei absolute omnibus atque singulis, sed omnino solum certis indiuiduis propria, adeoque sidiuidualis. Imo vero inducatur demum aliis quoque propria sua indole minime simpliciter atque malignis, sed per improuidam aut peruersam traictationem demum permisi is redditis asserebus: aut per grauia pathematum auimi accidentia in tranquilliore suo proprio successu vehementer rarismus. Apparet hinc, inquam, satis luculenter , quod haec tantam iacturam Dirium pedis equam adsciscens malignitas indiuidua se potius sit , quam vere specialis; non toti speciei communis , adeoque, Vt Voeant, essent alis, sed aliquibus priuata, particularis, accidenta is: nenape sub ea demum conditione, quam nominauimus , quando constitutio vere eximie periculosa re litur. Egi de hac re in dissertatione de malignitatis Meris causis monstrando .
quod illa tunc demum locum maxime habeat, quando materia morbi sera non tam solum in se, tota sua indole adgrauiter nocendum valde promta & cax est; quam adscernendum Odi excernendum dissicinior prHpter tenuitatem eximiam, atque paucitatem: inprimis autem, per indiuidua, ordinis agendj peruersionem,s auorum impeditionem atque praeoccupationem, materiei nobiliores . Partes, praesertim male praedispotas, innidulationβm atque detentionem &c.
huiusmodi de is virium facile este sectu,. iudicare, quod ille Pr ecapue modis ingentia praeiudicia , imo damna, inferat s primo, dum sussicientes vegetas secretiones & excretione
707쪽
t oves impedit, seu adremmiam remorando ita praeoccupat, ut illae nusquam debite S sussieienter succedentes sensim destituant optatum viis talium conseruatoriarum excretimauia1 necessari rum decentem pro-vessum S exitum. Longe magis autem eo, quod morali illa peruerse aestimationis & intentionis desperabunda trepidatione non solum insuffieienter prose*uantur, sed neque decenter aggrediantu ant ita assectae Naturae per indiuidua necessarios vitales motus, quin potius undique illos suscipiendo, proseqtiendo & exsequendo ita perperam administrent, ut sub hac peruersione, interim activarum corruptelarum libera & nihil impedita energia, non possit nisi summe anceps, omnimodo vero in deterius quoquo modo pronior effectus consequi. IX. Caeterum longe peioris indolis esse illum defectum, Trium omI quem potius per modum omissionis fieri innui, quam per simpliciorem so peioris in- modum amissonis, exhauriendo, uti vulgo loquuntur, ipsam uniuer. est qu/msam energiam, facile utique fuerit comprehendere. Impotentiae 1nae ,
quae peculiares, debilitationes post sese 'trahunt, non carent utique suis dissicultatibus, quando praesertim Gro- eum maiore atque magis durabili contumacia eueniunt. s. X. Nam de i ivi eiusmodi debilitate, quae per Debilitas quieinsultus febrilium paroxysmorum s se exserit, meretur omnino noxari,dacuto' in- quod illa non tam absoluta haberi possit, quam potius eo, alitia at-istb iramque relativa. Cum enim in eiusmodi casibus reliqui propius secret, rit A excretorii actus toni o-motomota cum ipsius pum energia in ' 'tendantur; & quidem vere peculiarem, iam maxime urgentem, sub qua corpus dolantariis motibus sortius exagitare non solum minus utile, sed omnino etiam noxium exsistat; interim legitima pro risine, quantum uni motuum vitalium classi ad pusus augmentum peculiare regimen adiiciendum venit, tantum ex alio latere minus , ne dum merito detrahature non est inde mir , imo potius non potest commode aliter fieri, quin potius unii detrahatur, quod alteri adiiciendum venus adeoque vires ad Doluntarios motus hae ratione non aeque dirigantur, dum interim ad iurecte vitales, sine voluntatis (tanquam ad res sensitivas externas proprie respicientis) concursu peragendis, dc auctiore quidem energia absoluendas , ita transferantur.
708쪽
ho PATHOLOG. PART. u. SPEC SECT. III. MEMBR. IV.
AER directio s. XL Quod quidem optimet considerandum atque intellia
energiae moto-gendum esse arbitror, ut inde etiam potius non tam solum omn-riae hic aga sic si, ,-in praesens nullum. Vsum habeat sed etiam translatio, eo ubi necessaria sit, adeoque vereasti directio energiae motor sie hinc agnosei possit. Quemadmodum enim i corpus impurum , & euacuationibus potius indigens, quam noua. oneratione , eo ipso tempore prolixe nutrire mo*ov mcimpodi certe fierit inprimis materiis Metiam ad promte sitheundam corruptionesi admodum procliuibus : ita certe ea. dem ratione & aeque t esset', S penitus sanae rationi adueris sum, quo tempore corporis intimior constitutio de si1bsistentia sui propria eodemvsam eius liberum ad res mereas pariter
exigere , uti integro eodem &, illibato fieri possit , , soleat atque deb
Reails diuersi . XIL Vbi nempe iterum realis illa diuersitas simplicistas mechanis- chanismi & pure res emui organismi sese ob oculos. sistit sub propor-m' tionata nempe illa exquisita directione , υt ad finem verum usam rationabilit Cum enim omni rationi contrarium sit instrumen-x V tum; interna labe aut labefactione temeratum noni secus ac integrum& illibatum prosolitis scopis & impetrandisi solitis effinibus, in usum trahere velle: ita esset certe nihil nisi hoe idem agere, si corpus quando perieulum. ipsius intimae eius subuersionis gliscit, , non secus atque integrum, atque undique rectissime ibi & usibus suis constans, illis db κα-nibus assicere, ad quaae eo tempore, & sub eiusmodi constitutione, etiam nusquam quadret aut illis ne dum possit: inprimis sine praesentiore adhue maiore suu Obefactationes, adeoque ad omnes futuros usus inducenda inhabilitate; & consequenter agentis illius, cui proprie hi usus seruiunt ,. proterua omnibus ulterioribus usibus veluti obnunciandi libidine& organicum sinam ostema prae, semineo absimi simul &semel amittendi petulantia. Quorum autem in tota specie animali nihil uti queri sit; quin potius non solum petulans abusum corporis actu iubefactati non suscipiatur & rea purgando potius re exonerando di a periculosioribus illud insedentibus: rebus. exsistente corpore, nihil interim ad ciui nouam onerationem apte
709쪽
Utpote cuius contrarium, in casibus inprimis sonticis, idem vallenti, iusta morali rati odabili aestimatione, ac si quis concepto iam incendio, cui exstinguendo incertum adhuc an pares Ie possit, intelim partim , manente incendio, sis cereant reparares aut ita correptis conclauibus atque partibus itidem ut sini ceris Se intactis uti vellet.
f. X s. Est autem certe itecetes tanto dignior consideratu, Noe virium quod ellam in languidis heiulim febribus tale praestolimrium dispenidium, veluti perpetuum, tamen, pro magnitudine praesentis periclitationis. Vnde quidem semper ab omni robore motuum vegeto alieniores sunt i ta affethi; linterim quando maxime exacerbatur, 'fiunt etiam ipsis patientibus vires uniueeta ita caducae, ut non solum ab orthostadia qualicunque in lectum deiiciantur, sed etiam sensim sensimque viribus plene fatiscentibus, ea quasi sola ratione moriantur , &, ut inde vulgo loqui solent, tanquam Hlychnium sensim defici-iente nutrimento placide exsolluantur. XIV. motuum merentur ante omnia, Paralysis est
pronmeliore .considerationis earum directione, illam rarus affectus. cam, quam in nostra tractandi methodo omnino attendendam indicaui, .m e infrequentiae. Est enim viiquepara suffectusoppido rarus, non solum ratione totius ste et i humanae, ubi vix eremibus pluribus
uni .liquando obtingere id rehenditura sed etiam respectu indiuidui ipsius, cui utiquetandem accidit: quandoquidem it1 etiam non nisi Amel invadit, ordinarie quidem fere Dahisiraris , quam admodum mature, (nisi per =mptomativam successionem , unum eundemque
XV. Cooritur mempe par vel f mptomatice veluti Caussae para. aliis morbidis affectibus lucredendo : quo intuitu conuulsionibus epi lyseos occasse Iepticis, diuturnis &υehementi mis ,spassicis dolor fis exquisitissimis,r umaticismagis quam arthriticis , fimprimi sputem post exanthemata ulcerosa temere scombita exortis; aut ita idictis sorsuticis pathematibus, circa exteriora corporis sui xternas distorsiones, laxationes non restitutas, conlisiones grauissimas neglectas, secutis, vestigia interdum legit. Aut incidit aliquando etiam magis plane tacite, citra ullas m nifestiores, etiam solum occasionales caussas, secundum ipsum maxime tempus Vere praesentes; aut ad summum euidentem aliquam directam
energiam pro tali effectu prae se serentes. Ss s s et
710쪽
u PATHOLOG. PART. II. SPEQ SECT. III. MEMBR. IV.
s. XVI. Obtingit autem parabista huiusmodi desertio debiti ionici si talis motus vel ipsi infantili aerari aliquando, rarius ab epi-tiplicis vehementibus magitationibus ; magis ab exantismatum, scabiei aut sistolarum malo successu ct reliquiis; maxime omnium autem ad istocationibus , contusionibus , distorsionibus, per nesariam incuriam famulitii insanti oblatis, sed per longe peius malitiosum silentium occultatis aut dissimulatis , ut nulla tempestiua auxilia locum inuenire posusint. Vnde misellis talibus in posterum irreparabilia vitia conformationis , artuum aeri durae, constantes atrophiae, quin praesentis tractati nis paral es. Mediae, inprimis tamen adolescenti adhuc aetati obtingunt huiusmodi mala inprimis ab istis maxime dolorificis, Pasticis eo agitationibus : unde expressione illa posthae uti solent, ter
nempe & aridum reopaeatrophia, ¶lytode huiusmodi impotentia pars in posterum laborat, Tacite, tanquam magis idio pathice, oblimgit paraIysis senioribus; & quidem vel secundum qualitercunque eompoream magis caussam praegrestan , euacuationes suguineis ad vetas, sed temere rursus neglectas , & Pasticos quosdam affectus, aut cong florios, grauatavos atque te uos: vel concurrentes cum qualicunque huiusmodi constitutione animi grauissimas perturbationes, inprimis tamen terroris, anxii maeroris, terroribus interpoIati, aut grauisamae Fracundiae : unde illa vulgi loeutio, , das tein
gemesen, der-hatte tin gerii ret. Caeterum inter
remotiores huiusmodi corporales caussas connumerari omnino debre
eum insigni plet hora coniuncta ebriositas. s. XVII. Vera para sis est sensus resue motur Eparte aliqua ablatio . Habet autem etiam adeo, ut simplex vera, absoluta atque paralysis etiam omnem in parte ita exquisite tollat & auferat, ut statim indeplanaxis tons energia sublata, inmflatio pareti ingenae simplici irruptio e sanguinia in partem ita relaxatam, S simplieiter eo am , sequatur. Hanc talem constitutionem sequitur fere familiarissime repentinus metus aut si hese in ipso adhuc actu congestionis potenter occurratur, succedit ari ra partis- In moderatiore , nempe praeei Pue rati-inuasione non desunt tamen hae ipta quoque moderariores selim partis ita assectae