장음표시 사용
21쪽
tur,ut illae res in suo genere alterius vice fungere tur: non poterit ea fieri aliarum rerum compar
tio quam hic Paulu explicare perspicuum est. Alioqui dicendum esset alias res , veluti commodatas, ct depositas,in specie sua fungi vice alterius. Quo nihil dici potest obtusius.Nam quς res commodata aut deposita redditur, nullo modo fungitur vice aut sua aut alterius, neque in specie,neque in genere Cicero lib. Accusationis tertio, Quis non maximo se affectum beneficio putauit,cum tribus decumis pro una defungeretur Omnino autem certum est comparationem utrarunque rerum hic fieri: quemadmodum his verbis Paulus indicat quum ait. In aliis rebus aliud pro alio solui non potest. inoniam in caeteris solui poterat, modo eiusdem generis, ut clarὸ significat quum ait, eas in genere suo functionem recipere per solutione,id est,aliud pro alio solui posse: non autem in specie, quam ne habere quidem dici possunt, sicuti Vlpianus ape tὸ docet in l. quum Stichus D. de solui. quum ait, res eiusmodi in communi specie contineri: quasi dicat , eas non habere speciem quandam sibi propriam , ac peculiarem ,& ab aliis eiusdem generis distinctam, sed eum aliis communem. Atqui si fit
comparatio , & aliae res in suo genere functionem, id est, praestationem recipiunt, alias res oppostas in sua specie recipere consentaneu est. Atque hoc
scilicet ipsum est quod vulgo dici solet, in hiseer
bus magis quantitatem, id est, vim ac momentum cogitari, quam corpora .l.Titia D. de Iegat. ij.l. si is
cui D.de solui. siquidem quum has res verbi causa
22쪽
mutuamur,non tam earum corpora, id est, species ipsas,quam quantitate, hoc est, vim ac momentum,ci ut ita dicam,valorem mutuamur,veluti quum aureos,ut nuc loquimur, scutatos mutuo accipimus,
quantitatem potius quadragintaquinque solidoru& valorem quam ipsa aureorum corpora aecipi- , mu , contra quam in deposito,& similibus,ubi corpora deponuntur ,&non quantitas. l. Lucius j. D. depos. denique hac ipsum Paulus etiam apertὸ significat in l. j. g. non solum D. ad leg. falc. ubi ea quae corpore consant ab iis, quae pondere,numero, ct mentura constant , manifestissim E distinguit. Quod antem nonnulli Pauli verba ita accipiunt, ut quod ait. Quam specie: referri ad id putent, quod antecedat, Per solutionem , quasi functionem haeres recipiant potius per solutionem, quam per spem ciem: in qua etiam fuisse Budarum sententia quidam affirmant, hos & pueriliter hallucinari, & tanti viri authoritate falso abuti existimo. Etenim nemo non videt verbum,In specie,cum verbo, In genere apertissim E comparari. Sed quoniam quae sit harum natura rerum satis superque ostendimus, nunc tempus est ad id quod instituimus reuertere. Quum igitur aliarum quidem rerum omnium usura dici possit, ad eas tamen omnino restricta haec appellatio est, quae vulgo abusu potius quam usu contineri,& propriὸ in creditum dari,& functionem in suo genere quam specie reeipere,denique quaru corpora non tam spectari, quam quantitas dicuntur. Id quod vel ex hoc uno Papiniani responso intelligi potest in l. iij.F. vlt.D. de usur. ubi, si auro vel argento
23쪽
gento facto per fideicommissum relicto mora intersu a n uenerit,respodit, si Vasa quasi corpus relicta essent. sistata nempe ut iis fideicommissarius v teretur, v suras nodeberi: si vero quasi quantitas, nempe ut iis distractis pecunia v teretur,aut alimenta praestarentur,v-
suras deberi, quod ipsum idem in specie non omnino dissimili tetigit in l. deducta g. ante diem D. ad Senatusc. Trebell. Quod autem quidam existimat dubitari posse propter i. quum quidam infi. D. eod. ubi Paulus eum a quo statuae ponendae legatae sunt, si non posuerit, usuras debere scribit: quasi statu rum vibras exigi significet,plane ridiculum est, noenim statuarum,sed pecuniae haereditat ,qua emi statuas oportebat, usurae exiguntur. Vt is Hexactius, de quo Cicero libro Aeculationis secundo eomemorat,qui non inuentas in haereditate statuas in palaestra ponere debebat: id est,eas eomparare ex haereditaria pecunia. Denique Vlpiani verba plusquamanifesta sunt in l. si legatu publicuD. de operib. legat. ubi haeredes pecunia intra certum diem depoenre iubet,qua statuae coparari possint. Itaq;quod alibi hoe est in l. haeres inst. D. de petit. haered. Parinianus ait fructuum usuras deberi de pretio, quo fructus aestimati sunt , intelligendum est : quemadmodum ex aliis locis colligitur, ubi quod rerum mobilium usuras deberi dicitur,de pretio quo taxatae sunt. Imperator interpretatur l. hac edictali his illud.C. de secund.nupt.&l.vn.g sin autem C. de rei uxor. act. vi. iam viairς no ipsorum corporused quantitatis de aestimationis debeantur. Quod ipsum similiter intelligendum est in specie l.j.D. de
24쪽
LIBER PRIMvs. ramul. sten.ubi Vlpianus non modo pecuniae traiectitiae, sed etiam mercium ex ea comparatarum V-
suras persolui scribit,sed non tanquam corporum, sed quasi quantitatis & aestimat onis. Vnde etiam constitutum est,ut quemadmodum in mutuum, &si sola quantitas cadat: tamen si corpus aestimatum detur,mutuum contractum siti. rogasti. D. Si cert. petat. Ita in hoc genere ex corpore aestimato usuret exigantur: quia neque mutuum,neque usurae quasi corporis, sed quasi quantitatis existimantur l.pro
auro.C.de usur.l.si pro mutua. C.s cert.petat. D nique Papinianus rem omnem uno verbo conficit
inl.eum qui. D.de his quib. ut indig. ubi eum qui tacitum fideicommistum susceperat, respondit, si fructus vendidisset, eorum pretii usuras debere: si fructus in usu habuisset, non debere. Porro autem
quemadmodum usurae non tantum pecuniae numeratae, verumetiam aliarum prς terea rerum omnium
consistunt, quas nostri Species appellant,veluti vini, olei,ac frumenti ex iis quae dicta sunt notum orinibus esse arbitror. Id apparet praeterea exi. quum non frumentum, & l. olei. cum similib. C.de usur.
sed ' capite Levitici vigesimoquinto , & Deuteri
vigesimotertio, quo Moses scenerari prohibet,non tantum pecuniam, verum etiam fruges & esculen ta,aliasque praeterea res consimiles enumerat. Il- vi umlud potius videndum est, quoniam scribit A ristote vsura se-les, foenus ex numis numos parere,sicuti similia generantur a similibus,an semper eiusdem generis cuius est ipsa sors & soenus & usura consistant. Id quod frequentius accidere no dubium est.in pe quum
25쪽
Gnus, ut ita dicam,nihil aliud quam sortem ipsam
foueat, mentoque suo adaugeat,aut, quod accomodatius videri potest: quemadmodum terra se-inen tepefactum vapore & complexu suo postea fusius atque uberius reddit ,ita sortem consumpta postea maiorem uberioremque regeneret. Nam in Catone Maiore incrementum illud quod cum eo, quod accepit,terra reddit,Cicero usuram & nus appellat. Et profecto ita est, ut nisi nominatim aliud inter contrahendum conuenerit, cuius generis sors ipsa est,eius quoque generis usuram reddi oporteat. Quod quidem in solo mutuo locum habet,quo nulla adhuc mora commissa est. Nam in legato vini& specierum,aliisque similibus negotiis, quibus usurae post moram debentur,non ipsae species, sed earum aestimatio,eoque etiam aestimationis,id est,pecuniae Usuret exiguntur. Sin adiecta lex fuit conuentioni, eius prorsus generis usurae debebuntur, de quo conuentum est.vnde &praediorum fructus usurarum nomine posse percipi satis wnstat ex l. si ea lege C. de usur.itinue haec Vlpiani verba intelliguntur,m l.magis puto g. item praetor D. de reb. eor. qui si . Praetor illud obseruabit, ne plus accipiatur sub obligatione praediorum
Mnoris &e. praeterea species quaedam refertur in l. quum non frumentum C. de usur. ubi non frumentum sed pecunia accepta erat Mnori, ut certa. modiatio tritici praestaretur, quinetiam in l. si ea pactione eod. pactionis cuiusdam mentio fit, quae ' quum sors quidem esset in pecunia: usurarum tamen causa, aedium habitatio permitteretur, eamque
26쪽
que usurae speciem Martianus in l.si is qui gj.D.de pignorib.&l.si pecuniam D. de pign.act.ὰν τί heuo ν Quid sis appellat , Si quando in usurasi inquit ereditor se fructus percipiat. Ex quo ipso breuiter explicari posse arbitror subtile dictum Ciceronis & elegas, Cicero-
Oratione tertia Catilinaria, cuius multi antehac nis locus. interpretationem quaesiuerunt: quum ait,Catilinae socios quod stultissimum est facere: certare scilicet cum usuris fructibus praediorum. Conuenerant enim cum foeneratoribus , ut eorum praediorum,
quae pignori pro sorte & usuris acceperant, fructus pro usuris colligerent.Cuiusmodi pacti mentio fit in inpacto. D. de pignorib.&l. Caius Seius. D. de pignor. act. Eueniebat autem ut quoniam vQ-rae siue simplices siue in sortem redactae longὸ maiores essent,quam ut eas praediorum fructus aequare possent, Catilinarii semper in annum elapsum debitores manerent. Ob eamque causam Esequeri tis anni fructibus sumendum esset. Vnde fructus usuris pares esse possent , quasique cum iis comparari atque contendere. inod ideo stultissimum
esse affirmat,quoniam ad extremum omnes sequertium annorum fructus prioribus annis debebantur , itaque proprietas ipsa aere alieno onusta ereditoribus addicebatur. Vendi igitur praedia & possessiones oportebat,ut in specie illa nobili, de qua
Vlpianus scribit in l. magis puto .ubi usurarum modus carendum esse aere alieno suadet, ide6qtie ve-dere,qtiam obligare satius erat. Quod tamen Catilinarii, quoniam amore pos essionum tenebatur,
facere nolebant. inodsi ait maturias u edere u uissent,
27쪽
Iuissent, neque id quod stultissimum es) certare cum usuris fructibus praediorum, locupletioribus his do melioribus ciuibus uteremur. Sed haec quidem hactenus.Nune ad propositum sermonem re
Vsuras neque usurarum neque fru tuum deberi: se isertis tantum. Anato cymum apud Cice
ronem non id significare quod eruditi lyimi ple
rique exi timant : neque unquam furarum a suras ciuili Romanorum iure permosas esse. CAP. III.
v AE res igitur usurae stipulationem recipiunt prorsus sunt eiusmodi. Ob eamque causam disertὶ in definitio-i ne dictum est,usuras ob usum cosumptae sortis deberi. Consimiptae videlicet,neeessario: quoniam sine consumptione usus nullus extitisset. Sortis autem,primum ut ostenderem earum tantum rerum Usuras c5sistere, quae sortis appellationcm recipiunt: tum vero ob aliud quiddam nihilominus necessariu de quo nunc dicere aggredior , nempe qHOniam non semper harum uturae permittuntur sed ita si modo sint sum ma principalis,quam summam Latini sortem Gret citum κεφάλας8,tum vero etiam appellat, ut seribit Iulius Pollux, καλειτε δὲ κεφαλωepἔργον, τοκος. Nam si exempli causa Maevius mea pecunia fruitur, quae centum aure0ruest, Vsu'ras illius sortis &sumin praneipalis debebit,quod si usuris quoque similiter fruatur: non tamen e
28쪽
rum nomine alias praeterea usuras persoluere cogitur. Cuius discriminis quae tandem ratio reddi possit,deinceps considerandum est. Quum enim sertis ustira ideo permittatur, quia meo incommo do ex mea pecunia tuas auges copias, fortas Ie dixerit aliquis, similiter in usurς pecunia statuendum esse,ut quonia ea frueris,fructus eius nomine pensionem aliquam persoluas. Quis enim te uti cogit cur me usu meae rei spolias Quam ob rem vulgo adhuc ab omnibus existimatu est,fuisse hac ipsam quam Cicero appellat Usurae renouationem. Scribit enim Cicero quadam ad Atticum epistola, habuisse se in edicto transalitio de Centesimis cum
anatocismo anniuersario obseruandis. Sic enim usurarum in singulos annos regenerationem, aut, ut ibidem scribit,renouationem appellat. Verun- tamen lege aliqua postea factum esse eontendunt, .ut Omnis usurae renouatio penitus abrogaretur. Cuius vero constitutione id cautum sit ne ipsi quidem,Vt arbitror,compertum habent. Existimo au- Vsur xem equidem, rem omnem accurato iudicio per- xu viuras pendens, tam magnas extare causas propter quas νε ' 'Pnuiusmodi renouatio iniqua iniustaq; videretur,ut ias sui . neque Ciceronis imperio, neque ullo unquam Ciuili iure permissa sit. Nam primum omnium quum vel maximE Reipub. intersit certum ac definitum Vsurarum modum constitui, quemadmodum omnibus temporibus repetita memoria factum esse apparet: si v serae usurarum permittantur, quam sit ea de re lex omnino inutilis ac frustra constituta quis non videtξNam quum bessem tantum usurarum n0
29쪽
18 DE. Vs VR. Ismine mercatori liceat exigere, si eius bessis renouatio concedatur,in infinitum rescrescet:& usura illa legitima excedetur, nec ullus modus seruari in usuris potest. Secundo perspicuum est multis casibus ac fere semper contingere, utvsara poenast. Atqui nihil absurdius fingi potest, quam poenae' poenam exigere. id quod ex poena corporali, cuius natura pecuniariae similis est, intelligi potest. Nam si latroni poena constituta sit exilium, de si eam nodederit, damnatio in metallum, aut ultimum supplici im, ineptum esset ultimum capplici lina putare esse poenam non persolutae prioris : ac non potius ratione ac respectu solius latrocinij grauiore subinde poenam constitui, quemadmodum in hac poena pecuniaria etiam permittitur grauiorem poena exigere, sicuti refertur species inl.quanuis. C. devsur.&l. Caius Seius. l. Sela. l. quum quidam .ril. pecuniae g.j. D. eod. veluti s quincunces mercator stipuletur,d: nisi soluatur bessem mo enim besquincuncis non persoluti poena est, sed sortis tantum . sicuti ex his Papiniani verbis intelligi potest' in d. l. pecuniae. Vsurarum stipulatio inquit, quanuis debitor non conueniatur committitur nec In-
utilis legitimae usurae stipulatio videtur stib ea conra ditione concepta, Si minores ad diem solutae non fuerint. non enim poena sed scentis uberius ratione sortis promittitur. Quid dici potuit euidentius ξQuam ob rem quod Paulus scribit in l. Calus Seius. D. eod. consuetudine esse, ut non illatis minoribus grauiores infligerentur poenae nomine:ad sortem omnino referendum est. vi poena grauior
30쪽
sue,ut Papinianus eo loco appellat, foenus uberius, ratione sortis exsoluatur: quia Poenae verbii, ibi pro usura ponitur, ut postea latius explicabimus:is: elarὸ costat ex l. qui sine. D. de nego t. gest. ubi scribit Triphonius, tutorem, qui pupilli pecuniam in usus suos couertit, propter licentiam qua abutitur,maximis usuris vice cuiusda poenae subiici. non enim usurae simplices in poena infliguntur, sed tantum maximae, & grauiores comunibus. Vt ad rem redeam,si usurae permitteretur usuraru ,pinnae quoq; poena similiter permitteretur. quod pe quam absurdum est.Tertio,quum usura nihil aliud sit quam usus pretium atque aestimatio, si quae lex hoc pretium renouari permisisset, unius quoq; rei pretium contra naturae aequitatem perni isset bis exigi. Atqui nihil tam iniquum est, quam eiusdeniret aestimationem bis consequi. quemadmodum Vlpianus docet in l. quod si nolit. g. si quis egerit.D. de aedit. de l. quia dicitur. D. de euict. eoque idem Vlpianus in l.secunda. g. si indemnatus. D.de ad-
min. rer.ad civit. immodicam ct illicitam computationem appellat, quum quis commodorum commoda audet exigere. Qita de causa perpetuo iure ciuili sancitum est, ne fructuum usurae peti pos- fructuasnt. l. neque eorum. D. de usur. nimirum quo--d niam' quum agri una tantsim accessio sit, ipso rum videlicet' fructuum, nec eo plus quicquam ipse dominus percipere potuisset, iniquum esset: duas unius rei accessiones exigere. Quam ob rem
etsi Papinianus ab eo qui tacitum fideicommissum in fraudem legis susceperat, spondisset friictuum