장음표시 사용
241쪽
ris Titul 1 XXXV. sensu tutoris paciscens obligatur: ergo & filii:
familias impubes cum coniense patriS. R. m. cons. O paritatem ; nam pupillus permittitur tutorem 1uo tempore convenire ob consensum male praestitum , non vero filius Patrem.
sunt de rebus, & actionibus omnibus, ubi speciale jus non obstat. Communis. Obstat autem I. Quando convenitur de re spirituali danda pro temporali ; id enim esset Simonaicum. Σ. Quando convenitur de rebus a commercio humano exemptis, & communibus , uti sunt f
rum publicum, platea &c. 3 Quando de rebus alienis in ordine ad transserendum dominium. 4 quando de factis illicitis, primum committendis , & quae sunt contra bonos mores. Vissi pr.9 1.seqq. I. inst. GR. D I. 16.Σ ffri Vo. Pariter invalidum est pactum de delicto, quod
nondum est patratum, remittendo, π.g. de non accusando, de non agendo actione injuriarum,
invitat ad liberius peccandum. Imo nec valet pactum de delicto non committendo Pro pretio; quia turpe reputatur pro pretio l, & non gratis, abstinere a scelere. II Dico . Ex pacto nudo non datur actio de jure civili. I. . β . I. Io. 9 I3. C. b. t Imo probabilius nec de jure canonico quia nullibi clare reperitur concessa actio in hoc j re: ergo juxta regulam c. I. de N O N. M. C nones censeatur sequi jus civile; maxime cum de jure canonico pugnet eadem ratio , nempe ne tribunalia obruantur litibus nimis frequentibus. Ita multi cum Couar. & Fachin. contra plurimus cum Bald. & Butr. Dixi I .actio; nam exceptio contra eum , qui ex pacto me vula
urgere in Iudicio, conceditur de jure , uti isd
242쪽
. . TV Pactis. 11 imploratio ossicii Iudicis , ut compellat stari pacto nudo. Dixi 2. de jure, nimirum seripto nam ex . consuetudine in utroque foro datur actio in judicio ex pacto nudo, quae proptereZ VO-catur condictio ex moribus. Objic. I. Violatio pacti nudi est peccatum: ergo de jure canonico ex eo datur actio, quia alias non lassicienter impediret peccata. Σ. Cum Antigonus Epi-1copus in Concilio Carthaginensi quereretur contra optantium Episcopum, quod pactum , quo divisierunt plebes, ab utraque Parte manulariptum, nollet servare, Gratus Episeopus dixit: aut inita pacta suam obtineant firmitatem, aut conventus Ecclesiasticam sentiat disciplinam, ut habetur c. l. h. t. ac universi subjunxerunt :pax servetur, pacta custodiantur. Ubi notetur
verbum conventus, nimirum actione in judicio. R. ad I. n. cons. se retorq. argumentum in laesione infra dimidium justi praetii , quae etiam
peccatum est, dc tamen nec de jure canonico
inde datur actio , shmcit ad absterrendum a violatione pactorum , quod de jure canonico
tiatio canonica , & imploratio nobilis ossicii Iudicis, ut is compellat ad pae a custodienda. Ad a. imprimis nihil infertur ex verbis : pax ferbetur, c a custodiantur, nam similibus verbis generalibus,quibus pacta servari vult utitur etiam
h que ex verbo conventi, partim quia incertum est, an denotet conventionem 1eu actionem, Partim, quia licet hanc indicaret, &incasseae c. I. fuisset ex pacto concessa actio, illud tamen non1uit nudum,sed vestitum, tum quia fuit redactum Ila scripturam, tum quia accessit divisio actualis plebium, di sic traditio facta, ex qua actio praescriptis verbis oritur, Gon2. ad c. I. b. t. n. Ι3.
243쪽
non habetur essentia contractus, v. g. consensuSsgno externo manifestatus, & in emptione V.g.
insuper merx & pretium: alia sunt naturalia, quae tanquam proprietates insunt, ita tamen ut a contrahentibus per pactum speciale possint tolli salvo valore contractus: sic venditor obligatur de evietione, licet specialiter ad hanc se non obligaverit; quamvis ab ea liberare se pos-st per pactum speciale : alia sunt solemnia , quae nimirum, praeter substantialia di naturalia
requiruntur a Lege, vel Statuto, vel consuetudine ad formam vel ritum contractus: si requiruntur tanquam forma substantialis, & ad va- larem, vocantur intrinseca, si praecise ad lice tiam, extrinseca: demum alia sunt accidentalia , quae possunt adesse vel abesse a contra in pro libitu contrahentium, v. g. in emptione P ctum de redimendo vel retrovendendo. , 13 Contractus dividitur I. in nominatum, qui certum & specificum in jure nomen habet, uti commodatum, depositum, mandatum, societas, ludus, pignus&c.& rnnominatum, qui certum& specificum in iure civili nomen non habet, sed generali permutationis nomine venit, cujuS q.* cies recen. entur, do, ut des: do, ut facias: Amrio, ut des: facis , ut facias. Dividitur 1. in consen alem, qui perficitur solo contrahentium consensu, ut empti venditio; in verbalem, qui certa verborum solemnitate, uti stipulatio,& ve horum obligatio: in Literalem, qui pro sua constitutione requirit scripturam, uti obligatio chi
gramaria , di emphyleusis saltem Ecclesiastia
244쪽
De Pactis. 23 Icar ac in realem, qui re contrahitur, seu qui non perficitur, nisi tecuta traditione rei, uti sunt mutuum, depositum , commodatum , pignus , seu contractus pignoris. 3. In bilateralem vel onero is fum, qui obligat utrumque contrahentem vel principaliter dc initio statim, ut Empti Venditio, vel per accidens& ex postfacto, ut commodatum, a ministratio tutelae: dc in unilateralem vel lucrativum, qui unum dumtaxat obligat, ut mutuum, chirographum, stipulatio, precarium, donatio, si sit contractus verus. q. In contractus Juris civilis ,
qui suam originem debent juri civili Romano, uti hi quatuor, stipulatio, donatio propter Nuptias, emphyleusis, oc obligatio litterarum: atque iacontractus juris gentium , quales sunt caeteri omnes. s. In contractus bonae fidei, in quibus nempe non praecise ad verba contrahentium & ad leges attendere debet Iudex, sed ex aequo dc bono extendere permittitur ad ea, ad quae mens contrahentium verisimiliter se potuit extendere, ut est Emptio-Venditio &c. Sic , qui vendidit
equum, censetur etiam una cum eo vendidisse
fraenum & ephippium, quibus ille instructus erat: dc in contractus fracti juris, in quibus Iudex adstringitur ad Leges, verba contrahentium, dc ad id, quod expressis verbis conventum est: quales sunt mutuum, aditio haereditatis, solutio indebiti , donatio, dc omnes unitaterales ac lucrosi, item permutatio dc contractus aestimatorius, ac probabiliter etiam contractus innominati. Gletile
de pactis c. Actiones consequenter Zc contractus) bonae fidei receiventur β. 28. inst. de ad
14 Cum vero saepius contingat, ut res in contractum deducta, antequam fiat traditio, pereat aut deterior reddatur, vel dolo, aut culpa unius contrahentium; vel casu fortuito, quaestio movetur
quisnam teneatur serre damnum, seu ut Iuristae Pictier Comp. Paro I. L Iο-
245쪽
aD Titulus XXXV. I uuntur in quisnam teneatur praestare dolum ,
culpam vel casum sonuitum ., Per Dolum i telligitur hic omnis voluntaria laesio, non V m calida machinatio lassione non secuta : per Culmun negligentia ab aliquo contrahentium commissa, omittente, quod facere, vel facie
te, quod omittere debuerat , si inde secutum
est damnum: quae triplex consideratur. I.Lata,
quando omittitur illa diligentia in re aliena custodienda, quam homines ejusdem conditi nis etiam parum diligentes adhibere solent. iurebus hujulmodi propriis custodiendis, ut si quis
relinquat rem in loco, quo patet accessus etiam
ignotis hominibus. Levis, quando omittitur illa diligentia, O m homines Hutilem condiationis diligentiores adhibere solent, detinenda nimirum rem in aedibus sius, vel in cista, fiequideri, si qualitas rei aut circumstantiae exia gere vidςMur, etiam clausa. 3. Levissima, qua do o autur diligentia , quam homines ejusdem conditionis solertissimi adhibere solent rhi enim non selum claudunt ostia, & obserant
cistas, sed etiam mayu v. g. tentant, an serae sit Mne clausa. Quae tamen omnia in particu Iaribus casibus pro qualitate rerum, magis vesminus Pretiosarum , & pro varietate circumit nuarum, prudentis Iudicis arbitrio aestiman da requiruntur. Itaque culpa ista est omissio diligentiae communis & ordinariae; eulpa levia omissio diligentiae mediae: culpa levissima omissio diligentiae exactae & extraordinariae- Et haec triplex culpa appellatur Iuridica, quam vis quaelibet conjungi possit cum Theologicas h. e. coram Deo seu gravi seu levi. Diniaque per casum fortuitum intelligitur eventus inopinatus, qui praevideri non patuit, vel prae- visus non Praecaum, uti fulmen, grando, fum
246쪽
De Pactis. 23 'ta, rapinae , hostiles incursus, naufragia ke.
Alio nomine Vocatur Fatum , vel Fortuna. 1 3 Dico I. In contractibus in nominatis regulariter poenitere seu resilire potest .pars, quae
ex sua parte jam implevit , etiam .re non amplius integra , seu licet altera pars iam fecerit praeparatoria ad implendum, modo re ipsa nondum impleverit: vel potest alteram partem compellere ad pariter implendum actione praescriptis verbis L3.L2.3.Ly ff.de conae causa data causa non secuta. Objic. Contractus innominatus , antequam in altera pars eum impleat dando, vel faciendo, habet saltem rationem pacti: seas ante pacto non licet poenitere altera parte invita: ergo. R. Habet quidem rationem pacti, sed de jure aliter regulatur contractus inno minatus propter inbibitam conditionem, nisi rem traditam repet ero: vel nisi paenituerit. I. Deit. 16 Dico z. Dolum, & culpam latam, quae in contractibus aequiparatur dolo praestare te netur, qui illum, vel hanc commiti t. a. Cul- pam levem vero , qui illam commisit, in iis contractibus, qui cedunt in utriusque contrahentis utilitatem. 3. Culpam levissimam ; qui illam commisit , in iis contractibus , qui in s lius accipientis utilitatem cedit, uti est comm
datum, excepto tamen precario. 4. Casium somtuitum vero nemo, ut adeo dominus rei serre
debeat damnum; nisi quis specialiter ad id se obligaverit, vel per dolum aut culpam dederit
causam casui fortuito, quia cuilibet mora sua debet esse nociva, c.t de R. I. in 6. vel nisi debeat rem non in specie, sed in genere tantum , v.'. aliquam pecuniam, aliquem equum indeterminatam, quia genus perire non censetur.
Pars I. constat ex Lib ff.deo. 9-L 3. f. deI J. cum cuilibet debeat nocere factum pro- L et prium ,
247쪽
23 ritulus XXVI. Prium, non alteri arg. c. xx. de R. I. in Gryara a. eo Ly. β.2. I. I 8. m. f. commis. Para'. 3. ex LL. citi. juncta L8. β 3. is de Precario Pars q. ex G. Ly. g. . . l. 18. ω l. 23. TITULUS XXXVI. .
1 cuid sit transactio, se quomodo ineatur.
x ouinam transigere valeat . . . ' . Us Et super quibus rebus. i l Transactio non facile rescinditur: probabiliust neque propter laesionem ultra dimidium. ioci
1 Ransactis , late & generaliter sumptae
1 denotat modum quemcumque , quo negotium inter partes componitur presse a tem pactionem non gratuitam, qua parteS te minant litem , vel rem dubiam : ac definitur lese conmenta decim rei dubiae vel controvere aliquo dato, aliquo retento I. I. Τ. I. 38. Codic. h. t. c. p. eod. Res dubia , vel lis incerta diacitur propter dubium & incertum eventum rsQe dein lis jam sit mota , sive timeatur m venda . Deinde aliquid dari aut remitti , &aliquid retineri vel accipi debet ; alias esset gratuita remissio, vel donatio , & non pactici non gratuita. Iniri potest vel nudo pacto, ω tunc de jure stripto non datur actio , bene tamen exceptio litis mi , c. I. de tit. contest. is 6. vel per stipulationem , dc tunc datur actio ex stipulatur ac per contractum innominatum, & tunc, si pars una implevit , datur
actio priscriptis vertii. Nihilominus tamen iu
248쪽
De irrefactionibus. 23stransactione poenitere non licet, sicut in contractibus in nominatis l. 39. C. b. t. 2 Dico I. Transigere possunt omnes & soli illi, qui pacisci, & rerum suarum liberam administrationem , ac alienandi potestatem habent, per L27. C.b.t. Ia I. C. Mandati. Ratio, quia transactio involvit conventionem, qua devenitur ad alienationem. Unde pupillus, minor , haeres fideicommio gravatus , Praelatus Ecclesiae, circa res suas, vel fideicommio subjectas, aut immobiles ad Ecclesiam pertinentes, sine juris taeninitatibus & aliis requisitis
transigere possunt tunc tantum , quando rem suam faciunt 'meliorem, aut rem retinent data pecunia; non vero, quando rem alienant, vel faciunt deteriorem suam conditionem.
3 Dico α. Transigi potest super omni& la re dubia vel litigiosis , si non specialis obstet prohibitio juris I. I. 2.1'. b.t. Prohibetur autem transactio I. de beneficiis Ecclesiasticis', ac de omni re spirituali , vel huic annexa, si
interveniat pretium temporale c. 7. b. t. ubi tamen permittitur gratuita & amicabilis compositio. 2. Super Matrimonio in ordine ad iulud dissolvendum, si validum , vel ad conti nuandum, si invalidum fuerit. 3. Super ali mentis per ultimam voluntatem relictis sine auctoritate Praetoris Ceod. q. Super eo, quod in testamento relictum est, antequam inspectae sint tabulae & verba testamenti l6. I 2. f. eodos. Super causis criminaliter intentatis , si non agitur de poena capitali , dcisanguinis, excepto forsan crimine falsi ; ne delicia maneant impunita contra jus & bonum publicum. Si autem agatur de poena mortis excepta causa adulterii) permittitur Reo transgere L I 8 C. eod.
4 Dico 3. Transactio legitime inita h. e. sine. L 3 dolo ,
249쪽
Lilo, metu gravi injuste incusso, errore substania
tisi, ac sine falsis. infixumentis i ita stringit ,
ut altera. parte. invita rescindi aut revocari nul-α ratione possit c. Ii.t. etiam per Rescriptum Principis i. I C.eor aut sub Praetextu. novorum
instrumentorum repertorum LI s.29. Codia cum
habeat vim rei judicatae Lzo. Ceod. α Rei P blicae expediat,. lites semel sopitas non amplius resistitari. Excipe, nisi. versetur cauta Publica L 3 s. st. G. re Iua.. vel nisi. cum minore , ves clesia transactum; his enim ob gravem la sonem conceditur restitutio in. integrum : vanisi laesio M. enormisma,. ut communi P n tant DD. quiλ tunc. Praesumitur dolus. Unde nec ob laesionem gravem majorennis, etiam se scienter probatam, ad rescissionem transacti nis agi potest . M vero. ob laesionem enormem, seri ultra. dimidium, concedatur rescissio qua stio est. Ego cum Bald.innoch &Manzis tra Bari Factan. & Molin. censeo veriorem esse negativam spectato rigore juris propter textum
in. I.6s. I. I. f. de cond. indeb. ibi: quod trans Bionit nomine datur, licet res natu media fumrit. adeoque laeso.ultra dimidium non repetiatur, di propter Lic.dere jud. I,1. C.sententia rescindi non posse, ubi negatur rescissio rei iudicatae sub praetextu laesionis ultra dimidium et sed transactio aequivalet rei judicatae uti daetum. Objic. In I. s.c. de deis. tribuitur filiae: actio in factum propter immodicam laesionem, quam passa
est ex transactione cum patre : ergo .. R. Ibi conceditur rescissio, non propter laesionem, sed Propter dolum, qui intervenerat, ut indicat ipse textus& species actionis concessae quam lex. v ah in factum, nempe reverentiam P tri debitam, non doli. Per hoc tamen non ne
Dtur , quot laedens in foro interno teneat aa
250쪽
De Postumdo. 23 damnum resarciendum, nisi laeserit bona fide ;si enim bona fide Iaest, securus est in conseientia quoque , sicut, qui praeseripsit. Ceterum laeso ultra dimidium in transactione dissiculter probatur ob dubium litis eventum; fieri enim potuisset , ut laetis per sententiam parum consequeretur.
TITU QUA XXXVII De Postulando.
a Quid sit postulare, se quis dieatur Advocarun, Quis post esse Advocatus. 3 Quod ejus uolatum se obligatio 4 Quando peccet graviter, se obligetur ad restitutionem.
T Licite suscipit causam minus probabisem. a Dostulare hic idem est , ac patronum vel IL Advocatum agere in causa aliena; siqui dem Advocatus ves Causidicus dicitur, qui Ita tigantibus , in Iudicio praesentibus sper quod maxime dissert L Procuratore iudiciali, qui partes absentis sustinet, & ut dominus litis j patrocinium praestat, causam legitime deducendo secundum jura. Constituimr vel a partibus, vel, si partes per se ipsas agere, & Advocatum habere
Mequeant, v.gia ob paupertatem &C. R Iudice l. r. 4. Laia sqq. b t. ossicium Advocati est publicum, honoratum V gaudens multis privilagiis,' exigit virum jurium peritum , non item ossicium Procuratoris per se quamvis hodierno utassem confundantur Advocatus & Procurator, vel saltem Advocatus simuI constituatur Procuratoris . L ε Σ Dicta