장음표시 사용
261쪽
x Thulus M. alteri , ut si latro tibi minetur mortem , ni Iipsi solvas Ioo. vel si homo privatus minetia Toccisionem deprehense cum puella impudice agenti , nisi hanc sibi matrimonio jungat. Praecipue vero dividitur metus ingravem & levem: Gravis , quam aliqui etiam Iustum vocant Ec robabilem , est , qui cadit in virum constantem , vel constantissimum, L6. st eod. h. e. qui hominem , alias fortem , dc non nimis meticulo-1um, movere potest, ut aliquid faciat vel omittat , quod alias non faceret, vel non omitteret. Si malum, quod timetur, est tantum, ut quem- Iibet 'virum constantem a proposito dimovere v Ieat, ut est mors,. mutilatio, carcer diuturnus, atrox cruciatus, amissio status honorifici , ami11lo bonorum fortunae in notabili valde quantitate ccc. dicitur metus abs tute gravis et si vero malum sit tale, quod non quemlibet virum sortem, Ied tantum magis meticulosbs homines, uti pueros, minores, senes, feminas, vel viros etiam minus cordatos, dimovere a proposito possit, re-
nective gravis; quia hujusmodi homines subi
de malum Ievius perturbare magis potest, V.g. verberatio non nimis saeva , indignatio , &c quam viros fortes maius . Ad metum gravem igitur requiruntur hae conditiones, r. ut malumst grave , seu magnum vel absolute respectu omnium , vel respective ad certas personaS, 2.ut metum inferens possit minas exequi, ut m tum patiens non eX vano, sed verisimiliter saltem, credat, illum minas executumur, adeoque sibi grave malum imminere, q. ut alia via, v. g.. rogando ,. fugiendo , Iudicis vel aliorum auxilium implorando, non facile malum ave tere queat,. sive a se, sive a personis valde co junctis, V. g. parente, liberis, uxore , consanguineis vel affinibus propinquis ; quia talium
262쪽
De his , quaevi metu e causa sec. 249 Personarum. maiiu putamus nostrae. Unde facile apparet , quid sit metus. levis , qui nempe non cadid in virum constantem, se uando vel malum non est magnum , vel si quidem sit ma gnum, tame Milud a minitante inserri non mistest aut non solet, vel selum ex vanis, conjecturis apprehenditur inserendum, uel alio modo. haud difficulter evitabile est. Aiu metum levem reducitur probabilius metus reverentialis aseu. OrtuS eL pudore ,. verecundiae aut reverentiae certis personis. debita, qualemliberL debent parentibus ,. uxor marito subditus superiori. Suar.
dc Sancti. I. q. de matri d. 6. n. 7. contra Bart.& Menoch. nisi nempe accedat aliquid aliud LV. g. rigida tractatio , continua exprobratio , Perpetua vultus. asperitas ,. importunae. Precra ac rePetitae minae graves, rixae, vel saltem probabilis. horum malorum existimatio tunc enim evadid gravis. Palao p. I. tract. d. d. I. Eun. 7. n. 6. seq. cum aliis... 3 Dico P. Noa licet ex metu quocumque aliquid committere ,quod est contra jus naturale intrinsece malum ,. aut contra jus divinum utilitatem Publicam spectans, c., h. t. quia Deus &natura tam arcte possunt & solent obligare ;nec enim habemus rationem dicendi , quod stante quocumque metu obligare cessent.. 4 tam a. Valet actus aut conixactus, quem torquet metus ab intrinseco incussus, a. gestus ex metu levi, etiam injuste incusso , 3. e tortus Per metum gravem, juste tamen incussum , q. nec tales actus. sunt reicindibiles in foro externo Per Iudicemia Pars 1 est omnium, qui censent,
Votum. U. g. emissam. metu mortis, ex morbo,
naufragio, . vel alio casa sinistroimminentis va-Iere. Favet cc I . de retriar. Pars 2. sumitur eΚ
263쪽
Conspirant iterum plerique omnes . Pars sis
quam tenet communis contra Paucos, eX I. 21.cit. . &ex ratione, quia adest consensus a solute liber , licet non ipontaneus , nec inte venit injuria . Sicut ergo actus, quem legeS e
torquent Per metum v. g. excommunicationis,
ab omnibus habetur pro valido, etiam actus, quem extorquet homo juste, v. g. Iudex ecci fasticus, ad contrahendum matrimonium com Pellens per minas excommunicationis eum, qui cum aliqua prius contraxit sponsalia, erit --
Iidus , cum metus ab homine juste incussus non magis minuat voluntarium & liberum , qua metus a lege incussus. Pars 4. patet ime, quod jura non dent actionem hujusmodi metum pas. sis , & quod in his casibus nulla interveniat injuria, propter quam rescissio peti possit, exincepto metu levi injuste incusso , qui rimen a
jure positivo non attenditur, neque conceditura mo ad rescissionem , ne tribunalia nimirum multis obruantur litibus , c. 6. I. 184. cit. Interim tamen metum levem iniuste incutiens in conscientia obligatur rescindere contrae tum , quem extorsit, si metum passus exigat excepto matrimonio & professione religiosa , quae dissolvi nequeunt vel damnum illatum reti cire. Molina , Sancti. Leg. M. contra Med.& Pontium. Ratio , quia metum levem inj stum inserens alteri fecit iniuriam e ergo jure naturali pro hac tenetur satisfacere : sed non satisfaciet , nisi rescindat actum altero Petente , vel damnum reseruiat . Si tamen metum passus vellet stare contractui, quia forsan ipsi est utilis, teneatur metum inserensilium implere;
quia libere & sine injuria sibi illata consensit.
s Dico z. Valet quoque actus, vel contractus,
etiam metu gravi injuste incuta extortus spectato
264쪽
De bis, quae vi metu e causa sec. 2s IIure naturali. 2. Imo & regulariter spectato etiam jure positivo, paucis tantum exceptiS. Pars Prior, quam tenet communificum Palao contra Molin. dc Tamb. dissentientes quoad contractus lucrativos , probatur exinde, quia jus naturale ad valorem actus non plus requirit,
quam consensum simpliciter voluntarium, &a, solute liberum, atque Justum titulum; sed metus voluntarium & liberum simpliciter non tollit; cum coacta voluntas fit voluntas, dc inter na potentia volendi cogi nequeat e nec metus eXcludit titulum empti , donati , M. dati &accepti: ergo. Interim tamen metum incutiens
tenetur in conscientia ad omnia, ad quae obligatum esse diximus eum, qui metum levem injustum incussit, dc contractum, vel ex contractu aliquid extorsit. Pars posterior, quam rursus amplectitur communis cum Sancti. Lq.de ma trim. d.8. n. q. Les. Palao &c. contra Molin. &SOt. Prob. I. negative; quia nullum extat jus p stivum generaliter irritans, consequenter standum juri naturali. a. Positive ex V. I. Inst. de excepi. g. et . inst. de Act. I. I. se 9. g. 3. ff.quoamet. cauis ubi datur exceptio, dc actio quod motus causa adactum rescindendum, dc quod me ius causa gestum es, praetor ratum non habet , LI. cit. adeoque rescissionem indulget jus positivum:
item ex I. M. C. b. t. ubi venditiones, donationes, transactiones per metum extortae jubentur infirmari, dc ex c. a. q. eod. x ubi Per metum
gesta de jure in irritum revocari debere dicitur, &conceditur restitutior Sed actio ad rescindendum, infirmandum , irritandum manifesta sunt indicia valoris ἰ quod enim numquam valuit , vel coaluit, irritari &rescindi non potest. Addidi,
paucis tamen exceptis, nempe I. Matrimonio.
t. Prosessione religiosa. 3. Testamento, ad quod testes
265쪽
s ritulus XL. testes sunt metu coacti. 4. Promissione per lit- carcerationem directe extorta. 1. Absolutione a censuris . Promissione di traditione rerum Ecclesiae, ac juramento de iis non repetendis. . Actis tutoris per vim Tetenti. Hi actus specialibus juribus sunt irritati propter metum gravem injuste incussum. Quibus addunae multi spo salia: promissionem, es solutionem dotis a eo stitutionemprocuratoris: iurisdietionis prorogationem metu obtentam. Sed Qti reclamant. 6 Objic. I. intus tollit consensum; quia co sensui, tui ait L II 6. ff. de nihil est tam Contrarium , quam vis & metus. Σ. Est iniquum , ut aliquis ex iniuria sua consequatur commodum: sed metum iniustum inserens serret commodum ex sua injuria, si aetas, quem per injuriam extorsit, valeret , idc sibi alterum sic obligaret. s. Est contra ius naturale, ut ex
injustitia oriatur obligatio justitiae, di ex injuria obtineatur jus: sed hoc fieret, s actus --
tu injuste extorti valerent et ergo jure naturali debent esse invalidi. 4. In I. I. c. ue res M. Vendit. Venditio metu extorta dicitur irrita: e go saltem jure positivo actas metu extorti non valent . R. ad I. dist. Metus tollit ae sensum spontaneum. c. liberum s Ilaiter. tq. 8c reto num argumentum in metu gravi juste incusso M a. retorq. imprimis in metu levi injuste i cusis. Dein commodum, quod acquirit metum
injustum inserens , vix aestimabile est , partim quia is constientia tenetur liberare alterum ab obligatione, es squid emolumenti accipit , auter vero damnum , tenetur ad restitutionem, imo ad idem tenetur in foro externo, si metum passius instituat ae Ionem Waod metus Pausa , quam habet conrra quemcumque possessorem rei per
metum sibi extortae. LIq. u. 3. Τ. quod mεν. ca κ
266쪽
De his , quaevi metu e causa ser. 2s 3
partim quia optabilius est metum passo, si contractus valeat; nam casu, quo contractus est ipsi utilis , habet sibi obligatum alterum ad standum contraehu, ad quod alter non esset obligatus , si contractus non valeret : si vero metum passo contractus est noxius, potest petere1elcissionem, restitutionem in statum antiquum, adeoque dc resarcitionem damni. Ad 3. reto . iterum in metu levi injusto .LDein n. min. non enim obligatio justitiae nascitur ex iniustitia , aut Ius ex injuria , sed ex contractu Per con-1entum absolute liberum inito. Ratione autem actus infirmus dc rescindibilis . Ad A. GR. ant. pronuntiatur irrita quoad effectum,1eu debet irritari. C. avt. immediate dc in se.
N. ant. ι, conseq. Ratio sic respondendi est Partim, quia illa lex ponitur ad rubricam de rescini venit. partim quia addit , quod Prae-1es Provinciae debeat interponere auctoritatem Iuam, partim quia plures , dc aliae leges satis clare dicunt, actus metu gestos valere. i Pico 3. Actus dc contractus, metu gravi i Iuste incusta extorti, rescindibiles sunt , dc re scindendi , L . 9. I. ff.quod met. caus. LMn. & aliis
Pro priori assertione cit. Conspirat communis ex Tatione, quod aequitas postulet, ut injuriam passis, & gravi metu injuste laesis, per Iuris & Judicis remedia succurratur. Unde dupleΚ Teme dium Iura suppeditant. Primum est actio quod metus causa, quae est actio praetoria, personalis in rem scripta, rei persecutoria, dc perpetua, ac transiens utrimque ad haeredes, lardentis Zc laesi, nimirum quatenus est rei persecutoria nam qua poenalis ad quadruplum annalis est , nec transit ad haeredes 7. ingi.de act. LI.9. Iai. 26. I 6. ff. quod met. caus Alterum est exceptio quod merus casia, in rem scripta. I. I. D t. de except
267쪽
tur, quando res nondum est tradita , quae in terveniente metu promissa, ad repellendum, qui petit traditionem et Actio vero datur, quando res jam est tradita, vi cujus ita restitui debet metum Passus, ut non tantum res illi tradatur, sed etiam emolumenta & fructus, quos percepit metum inferens, vel qui mala fide rem detinuit, imo & quos metum passus percipere potuisset, L Iz. cit. quia mala fide detinens fuit injusta causa hujus lucri cessantis. Si tamen res metu extorta pervenit ad possess,em bonae fidei, is per sententiam solum ad rem & fructus formaliter extantes restituendos condemnatur, ut magis de
habeat locum. 2 Competit per se minoribus, se quando. 3 nem Ecclesiis, cominunitatibus, se quandoque majoribus 4 An etiam contra minores, vel Ecclesias.
6 Ac intra quale tempus . Ignoranti Omnem currit hoc tempus. l
ν aBter fieri debeat νestitutio. r N Uisutio in integrum formaliter sumpta
L . ac in genere est repositio in pristinum statum : causaliter vero & specifice est rem dium extraordinarium a praetore introductum,
268쪽
De in integrum Reitutione. quo laesi ex aequitate vel justa causa per omcium Iudicis reponuntur in 1tatum, in quo fuerunt ante laesionem. Dicitur extraordinarium equia conceditur pro casu, quo deficit remedium auris ordinarium, seu actio, II6. pr. de minor. uti apud miuores, quibus ratione artatis lubricae de actione provisum in jure non est. Per accidens tamen competere etiam potest, licet non desit remedium ordinarium , si nimirum illud extraordinarium sit isto pinguius, i. 3. se ult. C. stat Vel curat . intervenerit, v. g. si minor est laetus ultra dimidium, habet quidem actionem ex L 2. C. de rescind. Uendit. potest tamen , & recte petit restitutionem in integrum, quia in hac non tenetur probare Iassionem ultra dimidium,1ed 1olum notabilem , quod facilius est; ac inse-Per rem ipsam recuperat, cum tamen in arbitrio laedentis ultra dimidium esset vel rem redhi-die , vel supplere pretium, si ageret ex d. I.2. Ab initio est quidem introducta restitutio in integium a Praetore, I. I. ff. h. t. postea tamen ab Imperatoribus extensia . Petitur non per actionem, ted per implorationem ossicii Iudicis χ Dico Beneficio restitutionis in integrum regulariter gaudent minores utriusque sexus, et eorumque haeredes & successores, 3. modo pro bent notabilem laesionem , 4. quam passi sunt ex negotio civili, valido, & exserescindibili, ob
aetati infirmitatem, vel aliorum nequitiam, aut curatorum negligentiam, &c. Pars i. manifesta
. s. n. b. t. Dixi regulariter ὐ nam nec minores restituuntur, si dolum commiserunt in contrastu, vel alios per injuriam & delictum, v.R. per furtum laeseiunt, licet ipsi simul sint laesi: si castilortuito 1unt laesi: si fraudulenter se finxerunt majorennes, seu et s. annis majores: si post imp PNhler Comp. Pars I. M tra-
269쪽
tratam anatis veniam contraxerunt, nisi imm
deratam donationem facerent: si actum vel contractum juramento firmarunt, vel jurati renuntiarunt huic beneficio: si majorennes effecti a Probarunt in minorenitate gestum , vel in hac coeptum persecerunt majorennes: si laedantur a parentibus. Pars a. ex ι.ε. 6eod. I. I 8. g. s. f. de minor. non obstante, quod hoc privilegium sit personale , quia aliquo modo est reale, utpote concessum non tantum ratione personae, sed etiam ratione damni: qua de causa etiam privi ,
legium SC. Velleiani transi ad haeredes, I. Σαα ad Sta Velid. haeredes igitur & successores minorum restituuntur toto tempore, quo poterunt ipsi minores vestitutionem Petere. ParS 3. ex L 3. 4. 8. f. h. t. nam de minimis non curat praetor,
ut habet commune axioma, & nis laesio, unde unde orta, deberet vel esse manifesta, vel convincenter probari, nemo vellet contrahere cum minoribus, uti &, s ipsis concederetur restitutio ob casu fortuito evenientem laesionem ; & sc in ipserum dispendium retorqueretur, quod est in eorum favorem introductum, contra c. 6I. de R I. in αPars 4. tum ex I I. C. Fadversus delictum, ibi: in criminibus aetatιssu fragio minores non juvantur ;
cenim malorum moνυ infirmitas animi non excu-fat: ergo negotissm non debet esse criminale, vel delictum, sed civile , sive dein sit contractus vel aliud negotium extrajudiciale, gratuitum vel onerosium, sive sententia, vel alius Iudicialis, ex quo damnum, aut lucrum cessans ipsis secutum est: tum ex L I6. u. 3.1' . de minor. & ex ratione; si enim negotium non esset validum vel restindibile non esset, uti matrimonium a minorenni valide contractum ) locum non haberet restitutio in integrum proprie dicta, utpote remedium rescitarium t. t.
st de integr. restitutionibus, se de minor.
270쪽
De in integrum sitatione. 23 3 Dico 2. Ad exemplum minorum etiam Ecclesiae gaudent restitutionis in integrum beneficio, a.dc aliqui majorennes ex justa causa. Pars
prior constat ex c. I. sqq. b. t. se c. I. eod. in s. quia earum res etiam curari debent aliena industria & administratione, scut res minorum, atque idcirco facile laeduntur vel negligentia, vel malitia administratorum, in proprium commodum illarum bona vertentium. Nomine Eccle fa-νum autem veniunt omnia loca Pia & Religiosa, uti Collegia Clericorum , Monasteria , Hospitalia auctoritate Episcopi erecta , confrater nitates ad Religionis augmentum institutae: Respublica, civitates, Princeps seu Caput Reipublicae, imo & vici, castra&c. quae habent bona communia, per administratores curari solita. Pars posterior ex I. I. U. ex quibus causis majores , ubi Ulpianus ex Edicto Praetorio recitat hanc clausulam generalem : item si qua alia mihi justa causa esse videbitur in integrum restituam Iustae autem causae sunt r. si quis suit laesus tempore , quo fuit absens Reipublicae causa, vel propter morbum, Pestem, metum , captivitatem,
vel injustam detentionem, et . si sint personae, in quibus toleratur ignorantia juris, uti mulieres, rustici, milites in actuali expeditione morantes. 3. justus error, & probabilis ignorantia, at probabilius non ignorantia facti in ordine ad restituendum contra p scriptionem completam. Quaeres, an minor contra minorem, &E
clesia contra Ecclesiam restituenda sitὸ R. amrmative III. g. 6. H. de minor. c. 3. b. t. Si objicias, privilegiatum non gaudere suo privilegio contra pariter privilegiatum, R. id verum esse, si par sit utriusque conditio, non vero, si dispar, ut si unus sit laedens, & certet de lucro caPtando, alter autem laesus, & certet de Μ α damno