장음표시 사용
281쪽
αση Lib. ΙΙ. Τitulus I. Per actiones, etiam de his praeter morem aliorum Canonitarum breviter aliqua delibabimus.1 Iudicium dividitur I. in ecclesiasticum M. agitur coram judice Ecclesiastico qua tali, seu
quando vel ratione causae vel ratione Rei conve
ii necessaria in Iudice est jurisdictio spiritualis
di Ecclesiastica et &in Saeculare, quod tractatur coram Iudice Saeculari qua tali. 2. 1a Criminale, in quo non solum super delicto agitur, sed e iam criminaliter, h. e. eum in finem, ut deli quenti infligatur poena & vindicta publica: ac in civile, in quo agitur civiliter h. e. quando Actor intendit suam utilitatem ac interesse, etsi agat s per delicto modo intendat suam utilitatem Privatam, aut poenam quidem, v. g. mulctam Pecuniariam ,. at sibi adjudicandam & applica dam. 3. In petitorium, in quo principaliterco trovertitur de dominio & proprietate rei ratione iuris vel in re, vel ad rem; ct in possessorium , in quo principaliter disceptatur de possessione rei vel juris, sive adipiscenda, sin retinenda, sive recuperanda. 4. In o inarium , quod & pisnarium dicitur , quando litigatur servata juris forma ac solemnitatibus per oblationem libelli, solemnem Elis contestationem, seriarum observationem &c. & in summarium, quod & extra ordinarium appellatur , in quo proceditur de plano, si Iiciter , levato velo , ut ajunt, ac sine scripturis, sine forma & solemnitatibus j ris , servatis tamen iis, quae jure naturali ad c mitionem & decisionem causae sunt necessaria. 3 Dico T. Actor, & Reus esse quilibet potest,.qui habet legitimam persenam standi in judicio,. Per L 3.. C. qui legit. pers. standi. modo aliunde prohibiti aut impediti non fuerint . Talem per lanam autem non habent T. muti, surdi, furiosi,
282쪽
m Iudiciis. 26ysine tutore, vel curatore, qui ipsis, si aliundo non habent, ad litigandum a judice dari debet ,
per LI. Σ. eod. l. r. C. de cinasore furiosi l. Iz st. Grutorib. O curat. q. 2. inst. de curator. Excipe , nisi minores agant in causa spirituali : vel super alimentis: nisi conveniant suum curatorem
tanquam suspectum : vet nisi pro ipsis seratuc sementia. Σ. Filii familias sine consensu patris, si
agant contra eXtraneum I. 8. pr. v. sancimus C.
de bon. quae lib. c. ult. b. t. in s. Excipe, nisi filius agat in causa spirituali et vel super bonis castrensibus vel quasi-castrensibus : vel in criminalibus: vel in causa personali 2 vel si patex sit absens : si tamen vellet agere contra patrem, &non super peculio cassiensi , opus haberet consensu judicis l. 13. θ de in jus wα 3. Religiosi sine con ense Superioris sui arg. csn. de Sepult. in 6. Excipe , nisi absentes sint a Monasterior nisi litem instituant contra ipsum Superiorem: nisi defendant Monasterium suum: nisi habeant beneficium, cui annexae est administratio, &lis sin super causia benefetali: nisi agant in causa se conservandi in Religione vel super jure , quod ipsis competit ratione professionis & probabilius nisi agant in causa famae propriae, aut
stat actores necessarii. 4. Excommunicati in Ordine ad agendum nisi in causa suae eXcommunicationis c. y.de exception Si sint tolerati, possunt, sea non debent repelli per c. Ita eod. in Ssi sint non tolerati , necessario, debent repelli
vel a parte conventa, vel a judice c. I. it. c. Σ. se 12. eod. X. ut Rei. tamen: convenirῖ possunt,
ac ipsi respondere tenentur , , non quidem Per seipsos, sed per procuratorest. Idem est de Bannitis seu deportatis juxta ordinationem Camerae. 4 Dico a. Quae geruntur a. vel coram judice Putavo, VeIexistimato tantum,. qui tamen commum
283쪽
dio Lib. II. Utulus L . . . ni & probabili errore habetur pro legitimo, va-'lant in utroque foro Civili &Ecclesiastico, interno & externo, modo defectus, quo laborat judex, sit supplebilis a Republica, Ecclesiastica vel Civili. Communis ex L Barbarius 3. ff. de
oso. Praetorum. canonizata per can. I. ca . 3. q. .
quia nimirum Respublica propter utilitatem p hlicam, & gravia incommoda, quae sequere tur, si acta hujusimodi non valerent, supplet defectum vel jurisdictionem I. 3. cit. Unde Par Chus, qui vere talis non est, valide assistit M trimoniis, licet ipse sciat, vel etiam contrahe
tes coram ipso, Parochum verum non esse, modo communiter haberetur pro vero Parocho: contra abselutio Sacramentalis, data a non S Cerdote, qui tamen communi errore habetur pro
Sacerdote, non valet; quia desectum qualitatis Parochi supplere potest Ecclesia, non vero qualitatem Sacerdotii, utpote Iure Divino necessarii ad valide absolvendum a peccatis. Objic. Α, surdum est, jus nasti & jurisdictionem ex errore
conseret: sed hoc fieret, si acta judicis putatilii
Valerent: ergo R. neg. min. Non error, sed Respublica , vel Ecclesia, occasione erroris ob b num publicum tribuit tali casu iurisdictionem. 1 Dico 3. Iudicium summarium est instituemdum in duplici casu. I. Quando causa celerem requirit expeditionem , v. g. in electione & aliis provisionibus beneficialibus, in causis Matria
monialibus, imo in plerisque Ecclesiasticis, seu
ad forum Ecclesiasticum pertinentibus Clem. 2. Extraυ un. int. m.b. t. litium dissipendiis I 8. Clem.VIII. in qua etiam ordinatur, ut Iudices territorio Ecclesiae Romanae subiecti nullas judiciorum & Processuum nullitates attendant ,
nisi ortas ex desectu citationist, jurisdictionis, aut mandati. Idem pro loro civili tenendum
284쪽
De Iudiciis. 27 Ide causa status actionis ad exhibendum , alimentorum , mercedum , & de omnibus incidentibus: ac vi consiuetudinis de litibus me catorum , studiosorum, pupillorum, & miserabilium personarum , tributorum , collectarum&c. 2. Quando res, circa quam litigatur, est modica autb. nisi breves C. de sentent.ex brevic.
I. 6. ff. de accusat. Et in his causis modicis , saltem civilibus , sussicit semiplena probatio . Demum observa , in quibusvis causis lici tum
esse Processum summarium instituere et imo e iam finito summario ad judicium ordinarium transire coram eodem judice, & absque appellatione, vi consuetudinis teste P. Κωig. b. t.
torio judicio proponenda : nam in criminali Vocatur accusatio , in possesserio interdictum
definitur esse jus pers tendi in judicio , quia
sibi debetur, sive ex jure reali sive ex personali debeatur pr. inst. de action. Dividitur I. Ita
realem, & personalem. Realis , seu in rem , oritur ex jure reali, vel ex dominio, vocatumque vindicatio generali nomine , siquis autem rem corporalem petat tanquam suam , dicitur vindicatio in decie , si autem incorporalem , v.g. servitutem praetendat, vocatur confessoria, si negat alteri servitutem, vel jus incorporale, appellatur negatoria. Si agatur de dominio fi-Eho, triplex alia competere potest actio realis:
Publiciana, quae competit illi , qui rem bona fide sibi traditam accepit a non domino, &ideo repetere illam, quasi praescriptam squamvis ne dum praescripserit) potest a quocumque possessore, qui illam vel nullo, vel infirmiori, quam ipse, titulo detinet; dc rectissioria, qua quis repetit rem, ab altero jam praescriptam, ac si non
285쪽
praescripta fulget, adeoque datur ad rescindendam praeseriptionem, dc facta rescissione ad re-2 Rςmreb ac Pauliana, qua creditor rem, a debitore in fraudem creditoris alienatam, ac si alienata non fuisset, repetit, quia jus fingiis eam 1emper in bonis debitoris mansisse. Deniaque inter actiones reales recensetur. Immi, caria duplex, resultans ex pignore; Servianus quae datur locano praedium ad persequendas res a conductore in predium illatas , utpote si pra dium sit urbanum, tacite oppignorataSPro pe sone &c. si vero praedium sit rusticum , opus est oppignoratione expressa; & quasi-Serviana, quae datur cuique creditori ad persequendas res sibi vel tacite vel expresse oppignoratas , donec debitum sit solutum. Et sic prodeunt octo species actionis realis. Achio personalis seu in personam, quae generali nomine vocatur eondiis Bio, oritur ex jure personali , seu ex jure ad
rem , tanquam debitam ex contractu vel quasi-
contractu, ex delusto vel quamdelicto, ade que non petitur res tanquam actu jam sua ,1ed solum ut debita. Dividitur In actionem civiam, quae ex aliqua parte juris civilis, dc in praetoriam , quae ex jure praetorio descendit. 3. In rei per c toriam, qua quis petit sibi reddi rem, vel fiam, vel debitam, dc in paene perscatoriam, seu poenalem , qua quis petit , ut alter ob delicium
condemnetur in poenam, sibi tamen applicandam, V.ζdurium , quadruplum ratione furti.
4. In actionem bonae fidei, in qua judici conceditur potestas arbitrandi, quantum alter alteri ex aequo dc bono praestare debeat, etsi expresse inter partes conventum non sit, uti est actio empti dc venditi, ac aliae, quae recensentur L
a . inst. de action. dc in actionem stricti juris ,
286쪽
De Foro competente. 273 in qua Iudex stricte ad verba contrahentium , vel legum attendere debet, nec ex aequo & bono eXtendere aut arbitrari permittitur ultra verba, uti est actio ex mutuo, &quae ex cotair ela unitaterali, non supponente pactum utrinque obligatorium, descendunt. s.In perpetuam,
quae t nimirum hodie in durat tempore longi Ilimo So.vel 4o.annorum, & in temporalem, qaae durat tempore breviori, ut actiones praetoriae, quae regulariter uno anno, & actio doli, quae
hiennio terminatur. 6. In transitoriam ad haere
des , & non transitoriam transitoria ad baeredes active est , quae competit haeredibus actoris, pashme, quae competit contra haeredes Rei: uti sunt actiones ex contractu descendentes; non tranitoriae, quae nec ad haeredes actoris, nec in seu contra haeredes Rei dantur, uti actiones ex delicto descendentes , & mere poenales quatenuSenim rei persecutoriae essent , transirent ad dc in haeredes . Demum aliquae actiones vocantur m Iactum, quando nempe deficit proprium nometa actionis vel contractus, & tamen actionem dari aequum est. Alias. actiones in 1pecie expliacamus in suis locis ad varios titulos, maxime
ubi agitur de contractibus specificis.
3 An reus teneatur femper comparere coram Iudice , au quem citatur
287쪽
2ν4 Lib. II. Titulus II. jurisdictione Saeculari, etiam in causis temporalibus realibus.
eo renuntiare possunt huic privilegio. . 8 s Quod ipsis competit non solum jure humano , sed etiam Divino , se quidem -- mediate in thesi. Io An in causis realibus vi consuetudinis conveniri possit coram Iudice laico. II Clericorum inferiorum Iudex eompetens est vis pus proprius. Ia Quale privilegium fori habeant nobiles M. mediati.
13 14 Et quale studio. Quidsisi sint cleriri. '
as Et quale Milites. 16 Quod fit forum Disorum non privilegiato
a Casie Ecelesiasticae pertinent privative ad Iudicem Ecclesiasticum. 18 An etiam , si agatur super possessione. is V I si dubium sit , an causa sit Spiritualis.'ao In causis mixtis se Laicus se Ecclesiasticus
Iudex est competens , ut adeo detur locus praeventioni. xi mi causae sudales tractari debeant. xx cui sunt modi forum ortiendi. 23 a 4 as Quid requiratur , ut quis fortiatarsorum ratione domicilii , & quasi . α 6 Forum domicilii concurrit cum foro contracti in delicti , imo O rei sitae.
2 28 Udii quis conveniri possit ratione contra-iffus, α distractus. 29 3o Ubi ratione delicti. si Ubi ratione rei sitae.
31 Quid requiratur , ut quis Iudici non Do per prorogationem subjiciatur. 33 Apud quos se in quibus causis locum ha- beat protegatio. 34 Quanin
288쪽
De poro remetente. 27 34 Quando quis fortiatur forum ratione connexionis causarum. 3s Causae connexae regulariter coram eodem Judice sunt tractandae.
IUdicia seu processiis iudiciales ut valeant ,
necessario institui debent in foro compete te, seu coram judice competente, h. e. qui in personam conventam & causam litigiosam, jurisdictione praeditus est nam extra territo
rium & absque jurisdictione j jus dicenti im
pune non paretur c. et de const.in 6. IM.ff. de juri . Quapropter actor & Iudex ante omnia dispicere debent, an respectu personae , contra
quam, & causae, super qua judicium instituere volunt, fundata sit jurisdietio ; dein videre , an persena huic judici subjecta sit ratione domicilii, delicti, contractus, vel rei star, qui
sunt 4. modi ordinarii sortiendi forum aut ratione delegationis, prorogationis, connexionis causarum , praeventionis , reconventionis, &c. qui sunt extraordinarii modi sertiendi forum. . I.
De Foro in genere , ac de foro privilegiato
certarum Personarum , se certarum Camsarum .
I Forum est locus exercendarum litium necessa rio adeundus a litigantibus text. & DD. in c. forus Io. de HS. Si judex talis loci in reum & ca iam uno ex dictis modis habet jurisdictionem, dicitur forum competens: si jurisdictionem non o tinet, vocatur incompetens, sicut & ipse Iudex: imo si litigantes nec possint se subjicere judici, is non quomodocumque est incompetens, sed incapax, uti
289쪽
et 6 Lib. II. Titulas II. uti laicus in causa spirituali a Dividitur viterius . r. in Ecclesiasticum , in quo Iudex qua Ecclesiasticus , di in Sae dare , in quo Iudex.
laicus jus dicit . et . in contentiosum, in quo e ercetur jurisdictio contentiosa, seu cum iussione, coercitione, in invitos, ct ad invkem conte dentes : &- in Voluntarium, in quo exercetur iurisdictio voluntaria, seu in volentes M. 3. in Externum, quod etiam appellatur Dram fori, in quo proceditur per astus externos, ac secundum allegata di probata aliquis ab luitur vel condemnatur, & in uternum , quod etiam diciturorum poli, aut coAfrientiae vel animae, in quo praecise iuxta internam rei constientiam judicatur: Hi id fiat in administ ratione Sacramenti Poenite tiae, absolvendo a peccatis reum, qui simul est acc uiator & testis. Paenitentiale seu Sacramen tale et si extra hoc sacrum tribunal Poenitentiae quis absolvitur ab obligatione voti v. g. vel ligratur censuris pro foro selum interno, Mon Sacra Mentiae nuncupatur . Porro a Foro vel Iudice
ordinario, ex privilegio vel dispositione Iurium ἡexemptae sunt certae non tantum Personae , uti
clerici, principes, nobiles, studiosi, & -- lites , sed etiam certae cauta, uti spirituales &Dudales ; de quibus proinde hic agendum. a Dico I. Actor debet sequi forum rei, h. e. illum adire Iudicem, qui respectu rei est competens. Ita per modum regulae statuitur in c. s. ω8. h. t. Conspirant Doliores plerique omnes .
Objie. Siquis fuit ab altero diffamatus potest a cedere Iudicem proprium, qui perpetuum iniungat flentium diffamanti, si in probatione deficiat , nec debet adire Iudicem dirimanti proprium, non obstante, quod dissimatus sit reus, L di mari s. C. de Ingenuis. Item si quis timeat
litem sibi movendam ab alio, sutum proprium ludia
290쪽
De Foro competente. 27 Iudicem potest accedere, ac petere, ut Adversarium, alias ipsi non subjectum, citet, eoque praesente suam exceptionem audiat, qua putat
Adversiarii sui jus adversus se enervari , I. si contendat. 28. f. de fisj g. se mandatoribus. Ergo reus debet sequi, subinde fallem , actoris, & non a stor forum rei. R. N. Cons. &suppositum, quod in duobus dictarum legum casibus reus sit dissamans, & is, a quo timetur lis; nam quia primo movere litem de I
Te censentur, unus accusando tacite eum, quem dis amat, alter dando indicia actionis & litis movendae , potius sunt actores , ut adeo maneat regulae nostrae sua generalitas etiam in
foro I. diffamari, & in foro Is contendat.
3 Dico a. Reus, licet non teneatur comparere, si in competentia Iudicis citantis sit notoria, v. g. ob privilegium in corpore juris expressum, quale habent clerici contra laicos , & studiosi contra em, qui non sunt magistratus Academici; si tamen competentia est dubia , vel privilegium exemptionis fundatur tantum in jures,eciali, tenetur competere eatenus, ut Proponat exceptionem fori declinatoriam, & doceat de sua exemptione, c. . de Privit. in 6. l. s. st deJudio. ibi: si quis ex aliena juri ictione ad Praetorem vocetur, debet venire s Praetoris es enim , aestimare, an sua sit jurisdictio, vocati autem non contemnere auctoritatem praetoris . . . . ut in jus υocati veniant, privilegia sua aEegaturi. Ex quo textu, uti dc l. 2. C. si contra jus vel util. pubI. item c.2.de Re r. colligitur, penes Iudicem, ordinarium vel delegatum, regulariter esse potestatem cognoscendi de sua competentia, seu an sua sit jurisdictio: nisi nempe utilitas dc commodum Proprium redundaret in Iudicem ex tali cognitione,