장음표시 사용
261쪽
qua datum erit melodo pertraclanda Curabimus, singula, quae eorumdem iudiciorum materiam constituunt, & alia, quae ad relaxoportuniora videbuntur.
Iudicium aliud Civile est, aliud Criminaler Cic. pro istare.
is omnis iudicia, aut distrahendarum controversiarum, aut Pu in niendorum maleficiorum causa rcperta simi m apud Iuriscons illos variis modis dicitur iudicium , sed illud in primis accipitur . quod pro ordinatione causic discutiendar in iure fit coram Iudice competenti; in primo enim explanando opera nostra versabitur, in secundo; de rebus criminalibus ex professis agentibus provinciam relinquemus, praenotando ad maiorem rei claritarem quod ad iudicium eo modo sumptum , tres potissimum personae eoncurrunt, Iudex, Actor, & Deus. Iudicium civile multifariam patitur divisionem, nempe quod Uiud sit ordinarium, aliud extraordinarium: Ordinarium est quod coram Iudice ordinario exagitatur: Extraordinarium, si re Deleagatum est, quod coram Iudice Delegato exercetur: Iterum su
dividitur in Personale, Reale, & Mixtum , & divisiones istie λ- re pari passu ambulant cuin ea, quae supra de actionibus no .
Personale simplex aliud est, cruod principaliter exercetur Contra personam , quando agitur de Potestate Patria super filios. aut totalis subiectionis cum abdicatione voluntatis Dei, aliaTu ve rerum feeularium, ubi sunt ex. gr. Religiofi, aut alterius rein
morioris se vitutis speciei, quae praetenditur ratione Vallat lagii, aut de similibus causis, in quibus agitur de statu personae, vel de nobilitate eiusdem &c. Aliud personale est quod in vim obligationis eY contramidimanantis, vel quasi, ex delicto, vel quo si. indistincte assicie Personam dubitoris, seu alias aliquid praestare debentis ab uare strictione ad certam rem, ut supra in rit. de amori. t tReale simplex est illud, in quo agitur de re principaliter Ppbsque eo quod ulla personalis intersi obligatio, & contra personam exerceitur, eo quia rem detineat, quae alteri deberi praetenditur. ut pariter in sit. de action.
MiYtum illud esse dicitur, quod utriusque speciei particeps est, & istud subdistin tuitur sic vidilicet', quod unum sit illud,
quod principaliter exercetur eontra personam, quae ad aliquid adimplendum dogitur, A dicitur personale, seu occasionale, idost occasione rei ab eodem posse Gi, huiusmodi oneri obnoxiae. veluti si quis praedium possideat, beneficium, aut seudum cum M quo onere , quod seeumsest obligationem realem ., & Persos Toti . II. Ii nalem,
262쪽
nalem, & hoe oritur ex actione mixta, & in rem scripta, , quae iam in sua sede explicatae fuere. Prima species personalis Iudicii distinguitur in ordinarium. seu . plenarium, & est illud. in quo causa cognoscitur servando omnes iuris solemnitates, & terminari debet sententia. seu reiudicata, de qua suo loco dicendum erit. Sueunda 1pecies est iudicii summarii, seu executivi, quod
brevi manu expeditur, absque tela, ut aiunt , iudiciaria.
Realia dii Linguntur in petitorium, & possetarium. Petitorium illud est in quo disceptatur de proprietate, seu iure. aut dominio. alicuius rei , quod uiplurimum tecum fert iudicii ordinarii qualitatem. Pomessorium est illud, quo mediante agitur de possessione. vel q tali. live adipiscenda, sive retinenda, sive recuperanda. Diximus de possessione, vel quasi, ut complecteremur non solum iudicium in quo agitur de rebus corporalibus, quae dicuntur propriae; sed etiam illud, quod versatur circa incorporalia, qualia sunt servitiites I. i. instit. de interdictis atque hoc secum sertqualitatem summarii, & in alias distinguitur species, ut latius cum de interdictis sermo fit in hoc opusculo
Iudietum ordinarium in praeparatorium, de quo Post 1. de mauul. obserυ 77. n. I. & in Praeparatum dividitur, quod accidit. litando aliquid prius decidendum est prae ambulum necessarium. ea qualitas principalis actionis praeventive decidenda, ut quia pater in bonis adventitiis filii usumfructum sibi deberi contendat.& filius e contra Patriam Potestatem oppugnet ς quare Prius erit in praeparatorio decidendum super Potestate Patria , ut postea super usu fructu in iudicio praeparato procedi possit, ne iudi- Cium praeparatum reddatur elusorium, idemque decidendum in iudiciis praeiudicialibus de quibus in liri de actiou.
Pariterque notandum iudicium ordinarium quandoque praeventivum dici, quia illud praevontive fieri expediat, idque vero contingit cum actio nondum nata siς, sed probabiliter nascitura, atque ad enectum declarandi tantum praeventive deducitur, quod sub dubio est, ut inde adveniente casu quod ad fa-Vorem actoris fuerit praeventive decisum exerutioni mandetur, De Luc. de retat disc. 66. num. 2. O seqq. de iudic. disc. I s num. I . 9 seqI
Executivum iudicium dicitur illud ubi celeriter debitum sit
263쪽
Heposto, aut re iudicata, quae de iure paratam habent executionem, pro ut ex Statuto Florentino Rubr. I ct 42. lib. 2. Omne publicum Instrumentum , vel privata Scriptura , ex qua Pateat liquidum esse creditum; Verum hoc quoque iudi tum summa Tium dicitur, quoad ordinatoria, non quoad deci Bria , quia tantum Procedendi modus, pro ut in summatio servatur Sed non, e contra summarium dicitur executivum, cum in summario Ordo tantum procedendi, non subsantia ea uste immutetur, unde sitim executiva non foret, nec in summario talis evaderet. 'O'id Imi Iudires, ae de eorum diserentia, O potestate. I Udex appellatur ab eo quod ius dicat eap. Drus de Cerb. signis
hic est vel ordinarius, vel delegatus; ordinarius est ille, cui vel Principis heneficio, vel ratione dignitatis , vel dispositione Legis, Vel consuetudinis vigore Iurisidictio alicuius Provinciae, Civitatis, aut loci est attributa, Morant. in prax. par. A dist. s. num. 2. huiusmodi Iudices inter illos adnumerantur, qui alicubi Gubernatores, alicubi Capitanei, alicubi Praetores appellantur. Iudex Delegatus est, qui causas cognoscit, non ex vi ossicii
sui , cui talis Iurisdictio annexa sit, sed ex speciali commissone unde Iurisdictionem exercet, non tam suo iure, quam vius, qui demandavit, Leg. more maiorum s. J de iurisdictione, di tradunt Canon istae in Rubr. de osse. Iudie. ordin. et de sic. O potest. Adic. deleg. quot duplicis speciei isti sint vide apud Engeli. in ius canonic. lib. I. tit. 29. per tot. Omnibus tamen utriusque speciei Iudicibus id commune est, ut transgredi nequeant limites Iurisditionis suae, quae relative ad Iudicem ordinarium Commensuratura territorio , & concessione Legis , aut praescriptae legitimae consuetudinis, cap. cum contingat de foro eo ei. relative ad delegatum Commensuratur mandato , quo illi a delegante commissa
est, ut ex cap. vener. 37. de ossis. delegat.
Plures inter utrumque ex his Iudieibus sunt disserentiae, de quibus hic tres tantum recensemus. Prima est, quod Iurisdictio Iudicis ordinarii non expirat per obitum eius a quo Iudex COnstitutus est cap. legator. a. de osse. Iegat. in 6. Iviisdictio autem Delegati cessat morte delegantis, si res sit integra, & nondum sequuta fuerit partium citatio, secus autem si causa incepta sit
Leg. O quia 6. 1. de iurisdict.
264쪽
Secunda quia ordinarius habet Iurisdictionem proprim. &Iure propria eam exequitur, Delegatus vero Iurisdictionem pro priam non habet, Leg. quaecumque I. s. qui mandatum P de φ. eius eat mandata es iuri ict. Tertia demum, quod Ordinarius regulariter potest Iurisdictionem sutan alteri delegare dict. Leg. more maiorum, Delegatus . non potest nisi in aliquibus casibus, Leg. a Iudice s. Cod. de iudiciis O ex cap. si pro debilitate 3. Oc. cap. M. de osc. deleg. Osticium iudicis in genere duplex est aliud nobile, aliud mercenarium : Nobile dicitur , quod nulli actioni deservit, sed imp di . potest a Iudice inde pendenter ab omni actione perquam actor petat id, quod tibi ab altero debetur: Mercenarium est, quod actioni deservi ,. seu quod a Iudice non impenditur,nili interventu actionis , & litis . Iurisdictio Iudicis, quae ossicio nobili exercetur solet vocari Imperiam ad disserentiam Iurisdictionis mercenariae, quae simplex Iurisdictio dicitur, Imperium dividitur in merum, & mixtum.. Imperium merum est quod exercetur ossicio nobili , ut Potestas serendi Leges & .. mixtum est quod exercetur ossicio nobili alutilitatem. privatam ,. qualis est potestas dandi Tutores, restituendi in integrum &c. reliqua vide apud DL . S in s . tib. t. fra mero , mixta imperio, ct de mi sic2. vid. Marant. in secut
Plura addenda viderentur in hoc istuso de alia specie sud cum. , id est, compromissariorum. , seu arbitr&torum, & arbitrorum, at eum de his adium fuerit alibi sub titulo de compromitiis ideo. de illis hic agere Praetermittimus. Iurisdictio est m Potesar de publico iutrosidia eum me fiatem ius dicevdi,. 9 aequitatis statuendae Glos in Leg. i. de iuri id omnium iudicum , qua fuit de Principe, velusi a fis fonte Magoinde . Florent. 87. num. P.
Iurisdictionem sibi usurpetns quam non habet incidit in poetias graves, & aliquando etiam laeta Maiestatis, nisi dolus absit. Mec:
collere. I 6 6. IIenoch. de arbitr. cas. 3 o. per tot HanI. de nullis. ex defess ius seiff. n 18. nam cauis iurisdictionales sunt magni mo-imenti. ut videre est penes Casaia. resoL crimisa. cas. 29 I. uum.
ri Marrimedio. exam. 32. cum addit. per tot. ubi num. 49. tradit
265쪽
Comentiosa non potest ex rceri. extra territorium . etiam inister suos subditos, secus aurem voluntaria, Peregr. tras. varii tis. a. tit. de iurisaia ordin. deleg n. sa.. Oc.
An Iudex Delegatus. Ordinarius, & Compromissarius pos. sint eligere Actuarium Pro actis recipiendis, Ahimaria de nudit.
In AEtruria ex Lege dici L. Ianuarii sublata remanet quaerisio haec.
g. XX. Nei Compromessi. voIontari, . douranno te Parti convenire neIr eleetione di uno, o piu Arbitri per meam di putahlico instruinento, o di privata Scrutvrq, seneta che presentina Ie Liste a verniae Magistrato per r elegione det terro Arbitro, ehe doura elegger si da loro, e dat due gia da ess nominati, quando eosi gli placcia; con douer rimetiere deito Compromes 1b nella Caneelleria delle Cause Compromissarie : E qua o ai
ompromessi nec uari douranno, con venire immediata mento
Ner tergo Arbitro, o eleggere uno dei tre Gisidici necessari deIJMagistrato, avanti dei qua se pende la Causa, con osservare 1' or dine dei Turno preseritio di sopra
De Actore, seu quid sit Actoris EG imus supra de Iudiciis, de Iudicibus , ac de eorum Iurisi
chione. Nonnulla in praesens de Actore dicemus. Actor multiplicem habet significatione ni . nam quandoque accipitu C pro Advocato, Cic. in Brut. 9 Actori summo Cossarum Magyrro: pro dispensatore Leg. 8. 1. fatu. Drcis. & pro eo qui diversis ossicus est addictus , ut in Leg. 3 i. F. de adim. legat. Leg. 7. Coae manaeati, & passim alibi; verum in hac specie Actor dicitur ab agendo, & est persona illa, quae is priox ad iudicium m provocat, & cludem actionem proponit, seu qui petit, & tuam stantina, quae in iure experitur Aetrix dicitur , in Leg. r. Coae de fib. eaus Actoris munus est mediante scriptura clare exponere factum petitioncmque suam, alias non erit audiendus cap. a. de libelri sitatione, O eap. dilecti sint de iudie. Iudicemque competentem adire debet L. adire Coae de iurisiil omnium iudicum , nam regulariter actor scqtii debet forum rei, cap. exper. O cap. si quisquam δε foro competenti, quod non obtinet in quihusdam casibus, in quibus ad forum actoris reus trahitur V. gr. ratione Iuramenti, ut in cap. ult. de foro competenti iv 6. item
266쪽
ratione eonsuetudin ta Arp. eum sit generat eodem tit. Florentiae Cives Florentini habent facultatem trahendi quemcumque de districtu, & comitatu Florentino coram ossiciali, vel Rectore Florentino, ut patet ex lib. 4. cap. 34. Statui. commvn. ct testatur Magon. dec. Flor. 6O. num. 3. 4. 9 s. quod privilegium confirmatum extat in reformatione diei ia. Augusti i668. ibi is perta eio si ordina, che si deva continuare a detii Cittadini l' an α; tica osservanZa dei loro privilegio anco con i Livomesi, tanto α nelle cause attive, che passive d' avanti ai Magistrati di Firenaei ge α ma perche ali' incontro si e svula particolare reflessione, is e piacluto privilegia re i Mercanti deIla piaetra di Livorno di in , eoneorso dei Cirtadini Florentini is e percio si eccettuano i cata si in raseritti m nei quali non ostante devino i Cittadini, eis possino esser traiti a litigare nella Corte dei Governatore diis Livorno.
I. Cittadini salvatici, the non abitano nella Citta di Firenete. II. Quando procedesse ii credito da negoetici di mercatura
III. Quando si traitasse di giudiri universali, o di fallimenti, o di eredita iacenti di debitori Livornesi, o di abitanti sa- miliarmente in deita Citi , e Territorio di Livorno, IV. Quando si controvertesse heni stabili comprati, e acqui- stati da Cittadini Florentini nella Giurisdiatone di Livorno is quod quidem confirmatum fuit in resormatione diei prima Ianuarii i772. g. XIII. Debet insuper legitime, & coneludenter intentionem suam
probare , alias reus absolvendus est e . uvie. ut Ecclesiastis. Benefic. sine diminutione conferantur. attamen contra eum cl mpossunt plures proponi exceptiones s de quibus separatim agemus ne una materia cum alia confundatur, ex quo obscuritas oriri possit. Pro se eκ iure competente possunt omnes agere, qui non prohibentur: Prohibentur autem minores sine auctoritate Tutorum, vel Curatorum , filii semilias sine consensu patris, & coe teri de quibus in tit. Coae qui legitimam personam standi in iud eis non habent. videnae canon se in tib 2. decret. tit. I. Post pinedictas per nas alia consideranda est, quae tamen substantialiter iudicii personas non auget, sed actorem , vel reum repraesentat , & nomine eorum in iudicio comparere potest, ut Advocatus, vel Procurator: Super huiusmodi defensoribus in F ro quani plures exagitari solent quaestiones, quae concernunt mandatum; Florentiae ex consuetudine, ac Lege Procuratores in al,
267쪽
2ssho deseripti ab eorum principalibus mandatum ad .lites habere praesumunt. Pulm. dee. 69. sub n. I. an Per mortem pri ne i- palis post motam litem videatur extinctum Ansalae de commercidis. q. n. 7. Zisc. 3- num. 9 . In materia libelli animadvertendum est, quod licet Floren-.tiae, & alibi possit dari talis qualis Petitio quia omnes causae summariae sunt ex qua reus possit deliberare an velit cedere. vel contendere, nam quamvis sublata fuerit libelli ineptitudo. quae olim erat magni momenti. attamen non fuit sublata quali tas obscuritatis, vel incertitudinis; prxterea certum est quod ruamvis causae Posne esse omnino summariae/ de plano expetendae sola facti veritate inspecta. & sine figura Iudicii, tamen non sunt omittendae probationes necessatiae, tam de iure cano Rico , quam civili , ut in tit. de probation. vigore enim clausulae in sine figura iudicii m intelliguntur sublatae dilationes, & oppositiones frustraneae, Francb. dec. 24 I. per tot i quid continere debeat libellus hoc versiculo exprimitur m stris, qui ram, quo iure petatur di a quo. Cum ustro, . ut dictum fuit sit onus actori probare, ideo summariam de probationibus pertractationem promsequemur De in ius vocando, seu de citationibus .
PRiusquam ad pertra etationem probationum progrediamur non se onortunum est quid sit in ius vocatio, quae pars substantialis Iudieii iure merito dici potest . . :
In ius vocationem rem esse constat, quam adhiberi neces se sit, in omni iudicio, atque omnino. & ante omnia adversarium in ius vocandum esse, eo namque non vocato, nil cran
sci, vel statui posse iura decernunt i ac pro infecto esse, si contra factum sit, cum notio, R discusso causae sint substantia iudicii, basis, & sundamentum processus si . nec Iudex contra ius naturale, & divinum Reum privare debet de sensione. , quae naturalis est r , sed quid si vocatus sponte venerit, vel in iudicio steterit, ac ultro responder ty Hic dicendum est recte iudicium consistere, quamvis nulla vocatio praecesserit 3 . At si inventus in iudicio, illud accipere recuset, dicendo te vocatum non esse, placet haud audiri debere . Vocare autem in Ius est, iuris experiendi causa vocare, a Pudeum in quem vocandi iurisdictio sit, alias Reus impune non Pam bie Disitigod by Corale
268쪽
ribit οἰ neque Iudici suo marte voeare, absque Actoria instantia pomissum est 6 . . ' Proprie siquident Reus personaliter citari debet, quando eiusdem copi baberi potest έ7 , quod si aberit, ad eius domum' denunc alib/facienda est D, et si ne domicilium certum habeat per Edictum, int alid quoeumque modo, de 'lopos alp . stylo clarandes erit. ' o.
Soecinus in suo tractatu de citatione eam sic d finit m A m tus vocativus alicuius , cuius intersi, qui fit vel Riris disposi-α tione, vel iudicissi iter Iudicis mandato, aut Arbitri commitso-m ne, ad Partis instantiam , vel ex officio, quandoque per ipsiurim Iudicem, quandoque per nuncium, aut alium in subsidium, alim quando per Partes, Epistolam , Praeconem, Campanam. Ad iura dicit, & eorum quae in iudicio fiunt, fundamentum, validitatem, & de sensionem, & ad alios essectus iudi hiales legitime cele-
Ex allata definitione generi e emergunt substantia; qualitatesque necessariae ipsius citationis, & quomodo illa exequi debeat, vel possit, quae singula pro viribus explicabimus. ii K Et primo observandum quod communis opinio ea citationem esse de iure naturae, nec tolli posse per Legem . nisi a cretur de iure quaerendo ex Iure civili , Menoch. de .rbiti . lib. I. qu. I7. n. s. I sib. Iiit. C. concl. 27o. 9 27 I. rSecundo quod citatio multiplex sit, habita ratione ad eius- dum executionem: Alia nempe citatio iuris; & est quando lex ali-
269쪽
aliqua terminum statuit, intra quem debeat aliquis in iudicio esse
cap. I. ct i 6. de eis r. in 6. Alia citatio hominis, quando scilicet, quis mandato Iudicis in iudicium vocatur et ut in cap. proposuimIy. de Dr. compet. Alia citatio est realis; alia verbalis; realis dicitur captura perὶ ad iudicium trahendae ; verbalis est, quae sit solo verbo Iudicis, aut insciatis. Huic assinis est quae sit per literas chatorias, di dieitur citatio scripta, itim quae fit am-xis literis citatoriis, & vocatur edictalis, demum quae per Praeconem publice fit, per campanam, vel tubam, Bormis. G D.
Etsi aliqui teneant quod citatio deheat continere tenorem libelli, & decernat Statui. Flarent. transmittendam esse copiam lihelli, attamen non servatur in practica, cum ex LS. anni I 477. fuerit hoc emendatum, susscit enim in Etruria, quod parvaccdula, quae breviter contineat id per quod quis citatur, ut e3 A v. in Frax. s. s. cap. I. per tor. O eop. 3. in M. Transmissio tamen citationis cum copia totius scripturae intimationis praelicatur in causis relavationis, Ec krtasse aliquando cum accidat aliquem in mora esse constituendum super aliqua contingentia, vel facto, &sic proceditur in Florentina Curia, cuius usus coetera docebit; de-het tamen continere nomen ludicis, nomen, & cognomen litigantium, titulum eausae, vol actus, ad quem citantur; demum debetasse in forma solita vi consueta iuxta Fori consuetudinem; Hant. de
nure. ex desere cit. n. 3 o. in seqq. Lot. par. 2. diversor. dec. ISI. u. . Rox. par. Is . rec. dec. 276. n. d. dc quod debeat continere terminum , tradit Bore. dec. 233. per tot. Tenent insuper Massive observat. o. centur. 6. Gaiu. practica1 . obferv. 34. quod citatio tria extrema continere debeat nempe commistronem Iudicis, executionem Nuntii, ac illius I relationem.
Citario seri potest per ipsum Iudicem, vel eius Actuarium
dc Notarium ad bancum iuris, prout motis esse solet in Etruris. In his enim actibus creditur Notario absque Testibus, Rota
Quamvis.citatio fieri debeat in personam citandi, si non reperiatur potest fieri ad domum, Asia. in prax. 9 6. cap. I. ore. haec tamen debet estis in scriptis; cum dimissione cedulae, Rid in prax. par. r. cap. xl n. I 3I. O seqq. O cap. a. oratico. ubi plura de citationibus, quo casu Nuncius debet exprimere se citasse domr soli, habitationis, Vant. de nuuit. ex δε-ject cit. n. 9o. Franc: dec. 332. per tot. .
Citatio facta ad Hospitium non valet, quia non dicitur sacta ad domum habitationis, facta ramen ad hospitium per sena-Tων. II. Kk liter Dipit jZed by Corale
270쪽
iue . liter valeret o si. decis IT. Sanfelic. in prax. feci. 32. num G. Citatio ad sententiam pro prima die iuridica, & postea pro singulis diebus. & horis, tamquam nimis vaga, & speciem set vitutis imponens lubstinetur solum Pro prima, & secunda die.& non ultra, Grat. discept. Dr. cv. 2.3. O I S F. num. 3 i. Caia
valer. dee. 3 76. n. s. Rot. par. a. rec. dec. 86. n. I.
Pars substantialis Iudicii citatio est, ita quod sententia latata sine illa- etiam in favorem absenti1 non valet Tusch. cinctas
269. num. I 2. valeret tamen sententia lata Contra eum, ad cuius
initantiam minus legitima citatio facta fuit, Pax Iordan. Iucubim vol. 3. lib. I . tit. 144. No r. in prumat. Regni Neapol. eolle Ls s. n. s 2. Citatus cum clausula quatenus sua putaverit interesse α dicitur reus voluntarius , nisi addita fuerit clausula α quod alias procedetur in eius contumaciam M vel nisi possideat , quia his casibus esticeretur reus necessarius, & si haberet privilegium fori posset illum allegare Canc. dec. 8. per tot. Si non inveniatur Persona, nec domus, nec habitatio cita di, ut quia sit vagabundus, & agatur de re immobili, potest fieri per a is xionem caedulae rei de qua agitur, si de re mobili in loco, in quo contraxit, vel quasi contraxit, forumque sortitum suis, aut per Praeconem, sive per AEdicta, prout moris fuerit contra absentes, qui domum non habent, nec illorum persona factis diligentiis reperitur. Vant. de nullis. ex defect. cit v. I 22. Florentiae practicatum vidi deputari curatorem absenti, quando agitur de examinandis testibus in iudicio civili, certum est quod debeat praecedere citatio ad videndum eos iurare, ut firmant omnes Practicia In Etruria tamen ad lignatur terminum viginti quatuor horarum utilium ad danda interrogatoria absque alia citatione ad videndum eos iurare, Vul n. in Dcc. Farina c. s. 72. n. I s. & haec siquidem est praxis etiam hodierna.
De Efectibus Citationis Iegitime facte.
LEgitime executa clivio quam plures essectus parit. & primo
inducit praeventionem, facit rem litigiosam, praescriptionem rumpit, cogit ad comparendum non legitime impeditos, iacitque legitimum contradictorem citatum, inducit contumaciam, suspendit potestatem Iudicis durante termino, inducit ficta in consessionem, remissonem caducitatis, inhibitionem, moram, aliosque eL
sectus, de quibus Tuf. h. litt. C. concl. 262. ct seqq. De Iuc. de Diuitiaco by Corale