장음표시 사용
371쪽
- SI plemus, si abstineamus a laedendo proximo in bonis suis. Nego. Nam mutui amoris praeceptum est hoc dilige
proximiιm tuum sicit te ipsum, i. e. te gera erga alios homines, Sicut Xoptas alio se gerere erga te. Atqui rationabiliter Xoptamus, non solum ut alii in bonis nostris nos non laedant, sed etiam ut alii nobis solatio et adiumento sint in no Stris aerumnis et necessitatibus. Ergo debemus non solum non laedere alios in eorum bonis, sed etiam alios adiuvare ac solari in eorum angustiis et
indigentiis. Quare naturale illud principium, dilige pro
ximum tuum sicut teipsum, duplex continet praeceptum, alterum negativum, alterum Urmativum. Primum prohibet, ne ea mala, quae nobis inferri ab aliis nolumus, aliis
inferamus: α quod ab alio oderis feri libi vide ne tu aliquando asteri facias , I). Secundum praecipit, ut illud bonum, quod nobis afferri ab aliis volumus, alteri praebeamu Set ismnia quaecumque vultis ut faciant vobis homines, et vos facite illis a). Primum exhibet officia iuridica, de quibus sat fuse diximus in sectione praecedente. Secundum continet officia pure moralis. Quorum alia sunt officia humanitatis vel innoxiae utilitatis, si iis utilia qui accipiunt, danti non OleSta 3ὶ V. g. indicare iam,
i Tob. IV. 6. . Quis inquit s. AugustinuS, in Ps. 7. te docuit, nolle tibi surtum fieria quis te docuit nolle iniuriam pati, et quidquid aliud vel universaliter vel particulariter dici potest Multa
enim sunt, de quibus singulis interrogati homine clara voce responderit, nolle e pati. Age, si non vis pati ista, numquid solus es ho no Nonne in societate vivis generis humanit Qui tecum factus est, socius tuus est et omnes acti ad imaginem Dei, nisi terrenis cupiditatibus conterant, quod ille sormavit. Quod ergo tibi non vis fieri, noli alteri sacere. D a Matth. VII. Q a.
372쪽
permittere ut quis hauriat aquam, Vel ignem accendat etc. alia sunt ossicia bene sic tiae, quae nimirum non sine aliquo nostro incommodo vel detrimento praestari possunt, ut V. . dare pauper eleem OSynam, Succurrere aegroto et Quodcumque erga alios officium et in hoc verbo instauratur, diliges proxiiumn is uni Sicis teipsum I). Haec etiam dari ossicia laumanitatis et beneficentiae, pluribus aliis ostendi potest argumentis. - Argui potest X analogia omnium animalium si Omne animal diligit simile sibi, sic et omnis homo proximum sibi ain. - 2'. Argui potest e naturali propensione ad beneficia aliis impertienda e naturali commi Seratione aliorum quo Smali oppreSSOS VidemuS, e naturali eaque dulcissi ma 3 delectatione quam in benefaciendo X perimur, ex
naturali voluptate quam X aliorum in no amore percipimus. Haec aliaque multa manifeste ostendunt, hoc Velle naturam, ut alter alterum amet, alter alteri auxilietur. - '. Argui potest X e quod unusquisque est naturaliter insufficiens ad plurima bona, quae tamen Sunt ad vitam prorsus neceSSaria, ibi comparanda, Seu naturaliter indigus opis alienae Natura igitur hoc vult, ut homines vivant in societate, in eaque reperiant omnia illa quae sunt necessaria ad Vitam. Si autem de ratione societatis, ut socii ad consecutionem communis boni se se mutuo adiuvent: sicque id, quod nemo singillatim obtinere poteSt, Omne Simul con Spirando assequantur. Hoc argumentum Volvemu uberi u in capite Sequenti, ubrde societate humana ac de naturali hominis sociabilitate
Sermo erit. I Rom. XIII. . - De his ossiciis lege lib. Tob. cap. IV. 2 Eccl. XIII. I9. - es hoc s. Scripturae loco cir. S. Tho
3 Vide locum Aristotelis super allatum pag. 288.
373쪽
Iob. SCHOLION. QuaereS: quanto cum rigore urgeat ossicium hoc mutuae dilectionis inod attinet ad partemn atibam, nemini est umquam iniuste nocendum IJ De parte autem Urmativa quaedam Sunt notanda. 1'. Illud in primis est manifestum, hanc e caritate obligationem non vigere nisi erga vere indigentes, qui scilicet nequeunt sibi succurrere si Sic Si aliquis, quae verba sunt Card de Lugo iam superius 2 allata, habens, quo cibos sibi comparet, nolit expendere et famemoriatur, non obligor ex caritate ad dandum ei e meis pecuniis ut emat, quia non indiget caritas autem non obligat cum e rigore erga omne proXimOS, Sed erga
vere indigentes Ratio a priori est, quia haec obligatio fundatur in illo naturali praecepto, diliges proximum tuum sicut teipsum, seu, quod tibi vis eri, fac aliis Hoc autem intelligitur de iis, quae rationabiliter oliua us et deside
ramus ab aliis Nemo autem rationabiliter vult, ut, quando ipse proprii pecunii poteSt Suae neceSsitati SubVenire, adiuvetur ab aliis. Sic etiam nemo rationabiliter desiderat, quod dum potest facile suae saluti conSulere, alium non invadendo iniuste, subveniatur ab aliis sinentibus se iniuste occidi, ut eiu saluti OnSulatur. 2'. Quum autem proXimus vere indiget auxilio seu
Vere est in neceSSitate conStitutus, tunc vel possumus ei subvenire absque OStr incommodo e rerum OStra
rum detrimento, Vel non. Si primum, tenemur ei subvenire, ut patet. Sin alterum, duo debent perpendi i. e. e parte quidem nostra, qualitas et gravitas incommodi aut detrimenti in proximi favorem Subeundi, e parte vero prOXimi, qualita et gradu necessitati S in qua pro-
374쪽
ximus reperitur. Nam detrimentum ex parte OStra potest esse leviporale vel spirituale I), magnum vel maximum. Item neceSSita ex parte proXimi poteS esSe teni poralis vel spiritualis, communis vel gravis Vel extrema. Iamvero e horum aliorumque attenta consideratione caSUS, de quo agitur, Si solvendus utrum obligatio ex caritate in eo casu Urgeat necne. 3'. uum plures in aequali versantur neces Sitate, nec OSSU mu omnibus subvenire, ordo debitus servandus
est. Scilicet, debemus consanguineos, propinquo S, fami 'liare ceteris praeferre item debemus iis, a quibus nihil accepimUS, praeferre amicos et benefactores, similique ratione Xtraneis cives, indignis dignos. Vae omnia praeclaris hisce s. Augustini verbis a confirmamus Ille autem iuste et sancte vivit, qui re rum integer aestimator est ipse est autem qui ordina tam dilectionem habet, ne, aut diligat quod non est
diligendum, aut non diligat quod est diligendum aut amplius diligat quod minus est diligendum, autaeque diligat quod vel minus vel amplius diligendum est aut minus Vel amplius quod aeque diligendum est P.
Omnis peccator inquantum peccator est, non est diligendus; et omnis homo inquantum homo est, diligendus est propter Deum; Deus ver propter Seipsum. Et si
I S. Thoma S, a. a. q. 26. . . ad 2 ., haec habet remetri mentum coiporale debet homo sustinere propter amicum, et in hoc ipso seipsum magis diligit secundum Spiritualem mentem; quia hoc pertinet ad perfectionem virtutis, quae est bonum mentis. Sed in spiritualibus non debet homo pati detrimentum peccando, ut proximum liberet a peccato. D 2 De doctr christ. l. I. c. 7. Vide etiam de discipi christ. cap. 3. - Cir. S. Thomam, . . q. 26. 3 Vide super Vol. I. pag. 432.
375쪽
Deus omni homine amplius diligendus est, amplius quisque debet Deum diligere quam seipsum. Item amplius alius homo diligendus est, quam corpuS OStrum; quia
propter Deum omnia ista diligenda sunt, et potest nobiscum alius homo Deo perfrui, quod non pote Si corpUS quia corpus per animam Vivit, qua fruimur Deo. Omnes autem aeque diligendi sunt sed cum omnibus prodes Senon poSSi S his potissimum con Sulendum est, qui pro
locorum et temporum Vel quarumlibet rerum Opportu
Ditatibus constrictius tibi quasi quadam sorte iunguntur.
Sicut enim, si tibi abundaret aliquid, quod dari oporteret ei qui non haberet, nec duobus dari posset, si tibi occurrerent duo, quorum neuter alium vel indigentia vel erga te aliqua necessitudine superaret, nihil iustius facereS, quam Ut Sorte legere cui dandum esset, quod dari utrique non posset sic in hominibus, quibuS Omnibu con Sulere nequeas, pro Sorte habendum St, prout quisque tibi temporaliter colligatius adhaerere potuerit. DTHEsis XXXV. Non solum osscia iustitiae sunt etiam erga improbos et inimicos implenda sed osscia quoque humanitatis ac beneficentiae non sunt iisdem dene panda. Io 6. DEMONSTRATIO. In homine improbo et malefico distingui debent duo, nimirum natura et vitiiιm Natura est in pretio habenda et essicaciter amanda vitium contra est odio habendum atque fortiter XStirpandum. Haec si ob oculos habeantur, verita huius theseo Ssi et statim menti manifesta.
376쪽
I. Ut enim ait Tullius I), si hoc natura praescribit, ut homo ho uiui, quicumque sit, ob eam ipsam causam, qu0dis homo sit, consultum velit o Aliis verbis, officium amandi alios Sicut nosmetipsos enascitur, ut iam dictum
est, X aequalitate Seu communicalione eiusdem naturae. Iamvero vitium deturpat quidem, non tamen aufert naturam humanam. Ergo in Vitioso ames naturam humanam, quae quam vi Sit Vitio deturpata, tamen est Semper
aestimatione et amore digna odio habeas vitium, quod tam nobilem dignamque naturam deturpat. - Aptari huc possunt pulchra haec verba Epicteti a) Ossicia omnino relationibus definiuntur 3). Pater est Dictatur curam ip-Siu es Se agendam, cedendum ei in omnibus, ferendum esse Si convicietur, si verberet. At pater malus est. Numquid igitur bono patri es natura copulatus sed patri. α
ut ab eius iuribus laedendis caveamuS, eique etiam opem feramus. At homo malus est. Numquid igitur cum homine bono es natura coniunctus Non ita sed cum ho-
i De Off. l. III. c. 6. 2 Enchirid. cap. o. Cfr etiam commentar Simplicii in Epict.
enchirid. Q Si pater improba voluntate fuerit patris relationem non Solvit voluntaS: ea enim natura est constituta, non oluntate. Et talis est relatio ad patrem, non ad bonutu utique patrem Etsi igitur malu fuerit pater, tamen officia, quae patri debentur, ei praestanda Sunt D CD. Soli mani in quaest de T. erga ali OS. 3 Hoc caput absolvit hisce verbis QSic igitur a vicino, a cive, ab imperatore, osscii rationem invenies, si relationes considerare adsueveris. Cis quae diximus super pag. 8.
377쪽
mine , Omnis homo, ut paulo ante cum S. Augustino diximus, inquantum homo ist, diligendus ista propter Deum. Huic argumento, quod praecipuum est, aliquot addimus confirmationes. II. Ut notum fert adagium I), si vitiis nemo sine nascitur optimus ille est, qui minimis urgetur Quare Si fas esset, non quidem vitia, Sed ipsum hominem propter vitia odio habere, nullus tandem Sset homo, quem amare teneremur et Vivitur, ut Tullius ait a), non cum perfectis hominibus pleneque sapientibus, sed cum iis, in quibus praeclare agitur si sunt simulacra VirtutiS. DIII. Illud etiam animadverti poteSt, neminem eSSe, qui ex malo bonus fieri nequeat, et ita bonus, ut nobiS- cum sit in aeternum Deo fruiturus. Ad rem . Augustinus 3): Q Utinam, qui nos modo exercent, OnVertantur et nobi Scum exerceantur Tamen, qUamdiu ita Vnt, Ut Xerceant, non eo Oderimus; quia in eo, quod malus eSi quis eorum, utrum Sque in finem perseveraturus sit
ignoramus. Et plerumque, cum tibi videris odisse ni
micum, fratrem odi Sti, et neSciS. DPorro ad solvendas difficultates, praeter distinctionem iam adductam inter naturam et vitium, haec etiam Sunt perpendenda. - mutuae dilectionis officium non
impedit, quominus debito modo iustam restitutionem vel satisfactionem a proximo exigas q). - β Distingue etiam inter dilectionem cominu nem et dilectionem specialem amicitiae seu similiaritatis Apposite . Thomas S): e Duo-
1 Ex Horatio, Sat. I. I. a De Off. I. IS. 3 Enarr. in pS. 4. 4 Vide ea, quae iam super diximus de visa dicta in thesi VII. pag. 3.
378쪽
- 364 bias modis quis vult bonum alteriuS: Uno modo genera liter, inquantum est creatura Dei et participabilis vitae aeternae alio modo specialiter, inquantum est amicus vel socius. A generali autem dilectione nullus excluditur: debet enim quilibet pro quolibet orare, et cuilibet in necessitate ultima subvenire. Sed non teneris cum quolibet habere familiaritatem, nisi peteret veniam quia tunc esSet amicus, et Si refutares, habere odio amicum Illud, quod naturali lege prorsus prohibetur, est delectarit1 malo alterius. Hinc perperam agit ille, qui affectu odii malum pro malo reddit, Sistendo in malo physico alterius. Sed pote Si qui S, . . Superior vel iudex, malum pro malo reddere alicui, e . . poenam carceris latroni, ad ipsius emendationem vel ceterorum tranquillitatem vel criminis expiationem nec tunc Violabit, sed e contrario implebit naturalem legem, quae scilicet vult iustitiae ac pacis con Servationem I).IO7. SCHOLIO I. Si beneficia non sunt inimicis deneganda, quo animo quove Studio erunt amicis rependendat Nullum, inquit Cicero a), officium referenda
gratia magi necessarium St. Quod si ea, quae utenda acceperiS, maiore mensura, Si modo possis, iubet reddere Hesiodus quidnam beneficio provocati facere debemus An imitari agros fertiles, qui multo plus asserunt,guam acceperunt is Uae cum sint apprime manifesta, in iis declarandis non immorabor. Concludam potius praeclaris hisce eiuS-
si Vide rursus ea, quae diximus theS. VII. pag. 4. Seqq. 2 De Off. I. s. - Hoc tamen adeo necessarium officium quam lacile, quam requenter violamus, praesertim Si de grato erga Deum animo sit sermo. Apte Seneca l. de benes. . Si te diligenter excusseris, viti una de quo quereri in sinu Venien S.
379쪽
dem auctori verbis I Cum omnibus virtutibus me affectum esse cupiam, tamen nihil est, quod malim, quam
me et fratrint SSe et videri. Haec est enim una Virtus non solum maXima, Sed etiam mater virtutum omni una
reliquarum. Quid est pietas, nisi Voluntas grata in a
rentes ui sunt boni cives, qui belli, qui domi de pa
tria bene merentes, nisi qui patriae beneficia meminerunt ui sancti, qui religionum colentes, nisi qui meritam diis immortalibus gratiam iustis honoribus et memori mente persolvunt Quae potest e S Se iucunditas vitae, sublatis amicitii. Quae porro amicitia potest esse inter ingratos nIO8. SCHOLIO II. In capite hoc secundo, cui titulus de iuribus et inciis individualib/ιs, tres solvimus quae stiones. - ' DiXimus de ossiciis tum essentia libis tum potheticis erga Deum. - ' Diximus de ossiciis tum quoad animum tum quoad corpus erga OSmetipSOS. 3': Diximus de officiis tum iustitiae tum beneficentiae erga proximum agentes autem de ossiciis iustitiae, diximus etiam de iuribus, quae quisque habet ad Vitam et corporis incolumitatem divitias, famam et honorem a). Restat, ut ex angustiore individuorum gyro in ampliorem societatis campum progredientes, de iuribus officiisque socialibus agamus. Hoc erit argumentum capitis sequentis argumentum, ut PhilOSOphus ait init. Ethic.,
praecedentibus pulchrius ac di Vinius, γαλλις και Sis . EGOV. si orat pro Cn. Plancio XXXIII. o. Vide quae de hac virtute diximus super pag. II 4. - fr. etiam Senecam de benes. a Quatuor itaque, ut s. Augustinus ait, de doctr. christ. l. I. c. 23. Sunt diligenda , unum quod Supra nos St, Scilicet Deus alterum quod o Sumus - tertium quod iuxta nos est, scilicet proximus, quartum quod infra nos est, scilicet proprium corpus C fro