Epistolarum Pauli Manutij libri 4. Eiusdem quæ præfationes appellantur.

71쪽

mus, hoc etiam maiore cum stuctu, quΘdaliquantoscribimus accuratius, quὰm loquimur. quare uelim ad irrbendum te des o, cum me tu.e consuetudim usiura, ob ingent tuis uavitatem, sermonis elegantiam, mirifice capiat; haec, quae tu te amo,stis nunc abessse do. leo, fac ii me diligis, ne OUnino desederem. debes momea causa non nolle, tua uero maxime cuper . nam, cum te aliquot abhinc an nis in rectam illam antiquae eloquentiae uiam

dederis, patris tui, uiri optimi ac sapientii simi uocatus, conjiliisq; commotus patrui Mearo, clarisimi ac praestantissimi ciuis, exemplo incitatus et turpe tibi est, in mediocri laude consit ere; ad summam peruenire , sine stilo assiduaq; exercitatione non licet quid enim ille noster, cuius tu libros nanquam de manibus deponis, quid aiebat'timere se, si steque

ter declamaret, ne, quod adeptus erat in arte oratoria facultatis, exaresceret . atteride, mi

Paule, O tuam caussam, a qua mea disiuncta non est δε placet, mecum consilera ille sibi, homo Romanus , latinae orationis inopiam metuebat cum tamen omnibus in hoc genere mittis abundaret nos, quibus Latina lingua peregrina est, qui in optima scribendi aut dicendi ratione rudes, O infantes penesumus, desiumma eloquentia semesummostudio cogi-

72쪽

cogitabimus o unam omnium d scissimam rem eandemq; omnium gloriose 'mam, ludibuudi conlequemur ' uides me ipse: n, qui

quid sim ego quidem non statuo sed sunt,

quibus non e se hil uidear nuyum pene Gem intermittere, quin aliquid latine cribam

crem tamen, ex quo lapidem hunc uoluo, imnus iam urgesinus abierit est adole cens in uesi a nobilitate, tibi non ignotus, mihi admodum familiaris quem excellenti praedati in

genio, Ituriae cupiditate nigrantem , nii dhomanae eloquentiae laude ad huius materita linguae studium falsa quaedam opinio tradualis Jet erat, cur de illos erarem ea quaesumma sunt tantam enim operam inscribendo ponit, quantam tu uidi icet in legendo sed neque illi insumma industria iudicii alis se, qui de laisinae linguae dignitate non optime sientire uideatur neque tibi, rectis sim iudicanti, ad id ip-1um quod probas , obtinendum stuppetit dulctria. 1 uare uellem, ut O tu illum nil ligentia,c ille te imitaretur insententia.quod hirunque se contingeret; vae ex uestrae utriuisque laudi praeclare consultum putarem. edisse de suo conjilio uiderit iccirco enim e non ea limat errare, quia, quos sequatur, auctorcs habet eos uiros, qui, quod optimum esse ducunt , in eo faciis omnibus hominibus m

tecellunt.

73쪽

ilibus per triennium fere uixisti; qui, quid quid es , de meorum contiliorum praecepto rumq; fonte luxilli cuiusta laude mea laus

quodam modo pendet te, inquam, mi Paule, quantum in me erit, errare non patiar; teq; , coactus amore, est incres tuis, hortari nunquam desinam,ut tu ueram ac sinceram eloquentiaeformam curus ego tibi excellentem pulchritudjnem , duorum ueterum oratorum exemplo, sepe demonstraui, tuae mentI 0cΗ-los acriter intendas eamq; tibi a me ueris, ut arbitror, iners de ignatam, tu aliquando tuis scriptis quasi coloribus, coneris exprimcre. Graue, inquies, onus imponis, et dijstilem mihi laborem mandas Fateor ita es e addo etiaillud, non esse nobis optandum, ut alitersit. nam,cum omnium hominum in appetenda laude par prope uoluntas, similisq; sensius sit: quod omnes appetunt, id se esset eiusmodi, ut consequi multi possent; quanti, obsiecro, esu

mares ' opinor, minimi copiam cium uilitas, et uilitatem sequitur contemptus quare non

tibi es dolendum, quὀd de sudoribus manat

gloria utare potius, quΘd, cum eam omnes

amabilem esse, valdeq; expetendam sentiant, plerosque tamen laboris magnitudo terret, aemulandis udium rei di cultas imminuit.EIὶ

74쪽

autem tibi ad hanc laudem, queste uoco, ad ius facilior, atque apertior, quod, quae duo sunt ad comparandam eloquentiam instrumenta maxime necesaria, ingenium, et memoria, utrunquelis tenes, ut in altero cxcellas, inal ter ijs, qui excellere putantur, non admodum concedas haec tu bona se languere sinis; gratiam naturae non optimam refers: qt non

in te benigna fuit, ut suum beneficium negli, geres sed ut ad decus, ad dignitatem, ad vi

mortalem, aeternamq; laudem conferres.7

que uero is egosum, qui te uelim eloquentiam Ephilosophiaseiungere, totosq; dies in hoc uno expoliendae orationis sui conimere e ras, si me ita sientire putas Nophilosophiam diuinum quiddam esse dico, indicem ueritati magi seram uitae, omniu uirtutum, omniumq; laudandam artium parentem. si 'didem ita flatuo; si qui optimeficiat, non optime loquatur, plerunquefieri, ut id ipsum,quodsiciat nescire, uideatur, et ut in conuiui inu parum interest, qua uia ratione condiantur sic insermoniabus, aut criptis, magni rescri, quibus animi cogitata uerbis enuntientur quὸ si cui ita stupidus, aut ita deprauatus essensus, ut orna- benesi uctae orationis uauitatem, tanquam harmoniam auribus non percipiat hunc tu, napis, neque consules in re tua; qNa

75쪽

quia, recte qui non intelligit , is ut recte it diacet sperare non licet neque ipsum monebis; quia, quibus desunt principia naturae, js inutilem artem essee constat tu, si me audies, mu sarum uocem ab rusticano sono distingues L. ut inanem multorum loquacitatem oderisi te elinguem quorundam sapientiam non ama bis qua in sententia uideo fuisse, quos uiros in Flatonem , O Xenophontem: quibus ego plus crederem solis nutu signi cantibus, quam

omnibus, qui nunc ubique sunt, philosophis

cum iureiurando confirmantibus. Non ne uides inagnum utrunque o excellentem in philosiopbia fuisse, utrunque tamen in hac suam homines inepti reprehendunt, exornandae orationis facultate it: praestitissee, ut, eorum scripta cum legimus, nihil fieri posse purius, nihil elegantius,nihil illustrius iudicemus 'a qua laude plurimum abfuissent, nisi temporis imilustriae ; multum in elaquentiae studio collocassent neque uero eloquentia studuissent, η si exea decoris ornamentiq; plurimum ad philosiophiam accedere , tanquam ad formosam uirginem icorporis cultu, iudicassent hos igitur ego te imitari malo, quorum nomina adhuc uigent, cum ipsi iis obus abhinc annorum

millibus obierint, quEm istos, si quisunt, qui te infirmissmis rationibus d pulcherrimo con

silio

76쪽

si ii conantur abducere Perge, ut facis, in dis plina philosiopbiae; in qua Pataut artificem

habes eximium M. Antonium Genuam eloquentiam uero, cuius, ut opinor, in uia me doccmn9n contemnis, ne dimitte utrunque

tum debes, si tibi magna proposita sunt; potes, se, quod me sepe ditis memini, diei horas apte, et cum ratione d Iribues. Vale, patrem tuum, patruum, quos ego plurimis an facio, o communes a cos meo nomine saluta. EX Plebe Sach.

CHRISTOPHOR MA-

Mediolanum.

v te de nobis O loqui. sentire perhonorifice. praeclarum hoc est, laudari a principe uiri, ab eo principe, qui cum fortuna uirtutem Ita coniunxerit, ut in utraque pariter emineat atque ego te semper antea, cum nunquam essem allocutus, nunquam uiditiem, tamen uehementer colui mouebar tuis prae-

flantissimis actionibus, hominumq; consanti sermone, omnia de te summa praedicantium. neque uero si quis in te laudaret opes, aut nobilitatem aut dignitatem admirabar com munia multorum haec unt, optabilia potius, quam

77쪽

quam laudabilia sed illa, quae tua propriesurit, cum audirem unum esse Chrsophorum Madrutium, qui urrtutem ipsi coleret fudio Jingulari, in aliis ornaret praemi s amplisimis, omnesq; liberales disciplinas, fato quodam, temporum dicam, an hominum iniuriis Lexi lantes exciperet, amplecteretur foueret; qui denique solidam glorianis cctaret, inania,qliae multisequuntur contemneret: haec ego cum audirem, incitabar seudio meae tibi lingularis erga te obseruantiae declarandae sed obstrepe re litteris inan bus tali uiro, praeclaras Italiae urbes, multorum .populorum fortunas non potestate magis quam insitia tuenti, hominis esse uel inepti nimis, uel impudenter ambitio si existimabam nunc autem, cum ad me sermones tui, mea cum laude habiti, referantur occasionem cupide complector, quam mihi tua liberalitas offert tibiq; gratias, qlias possum quidem, ago, habeo autem certe maximas, atque immortales tum quὸd ornes metesimonio iudicii tui, quod apud omnes valere plurimum intelligo; tum uero, quὀd isto, sicio, illa tam praestanti humanitate quasi fores mihi apertieris ad amicitiam tuam qua quidem ego me, si minus alia re licebit, perpetuo certe, ac siingulari erga te studio, assiduaq; tuarum uirtutum meis omnibus in sermonibus

78쪽

scriptis praedicatione dignum p stabo.

quod cum antea fecerim, iudicio meo commotus faciam tamen in posterum alacrius, ac diligentitus, tua humanitate incitatus: quamstra per eandem in mefuturam, non magis constantiae ratio, quam naturae tuae benignitas, mihi

persuadet. . Vale. Venetiijs

ROMULO CERVINO,

Patauium.

Vis D tu persaepe queri solitus es, id mihi

nunc accidit, ut epistola prorse caream argumento sid ego tamen non committam, quod rusiles ut argument me inopia deterreat ascribendo quin uide, vim diuersa ratio sit. tu, cum siententiam non habes , ualde tibi ais laboriosium este epistolam texere: ego nunqua facilius oleo si ribere, quὰm cum mhil habeo, quodscribam. At inam hitiusmodi litterae sint, nece si est. Primum, hoc non semper. quandoque enim accidit, ut nihil dicentes, aliquid tamen dicamus. O ut in fidibus est qu)edim manus aberrati, ne arte, in qua tamen

ipla ars sit sc in epistolis argumentum quandoque est sine argumento itaque, non emper inaues huiusmodi litterae siquidem in us solet aliquid non nunquam exsere, quod pondus habeat.

79쪽

ae μ

habeat sed facinanes esse: i id refert non hoc ctiamus , id siequimur , ut exercitatione duce e perueniamus aliquando, ubi ita laus uidetur eloquentia 'Qubii si nobis tantum in hoc proficere non licet, ut ueteribus illis, quorum est purissima oratio, similes esse possimus at tentemus tamen . si possumus nostris, qui inquinate loquuntur, dissimilc esse quod, ut opinor, O multum, O ὰρ scribendo consequemur. Ac noli putare ρmper in eo nobis esse elaborandum, ut philosophemur in epistolis graues sententiae probantur fateor sied nunquid hoc uno latina lingua continetur in me quidem Cicero paulo minus delectat, de iocis cum agit, quini de turpi, O honesto cum distulat utrobique enimsunt ornamenta, utrunque sepe necesssarium V itaque ad utrunque me do teq, ut idem facias, etiam atque etiam hortor cumq; res non erit, de qua scribas tum tu, si me audis, uel leui ma quaeque ex omni parte, ex omni genere arripies, O ijs pro argumento utere hoc autem quatenus agas, aut cum quibus agas, tibi non praescribo cuius tanta prudentia se, quantam aetas ista qua nunc es, capcre uix potest. Summa sit, ut o cum argumento, sine argumento sae-

pq imescribas Vale. comae. Francisio

80쪽

PAVLI MANVTII

FRANCISCO GONLAGAE,

Ferrariam.

D I pene meos oculos etsi oculi sunt, id es omnium rerum cari*mi: sed odi certe peius, qud mantea, hunc morbum, quo mihi nunc tuus a pectus tuus complexus eripitur aduolarem enim ad te, si ualerem nihil memoraretur nihil esset tanti auium tu, magni principissilius familia natus Italicarum omnium nobilissima, nec iam a maioribus tantum, sed a te ipso clarus, Mantua me, humilis hominem loci, nondum de facie notum, litteris humanissimis tua ponte salutandum putaueris ego, cum Pataui , boc es prope in con*ectu

me9sis, non accurram ad te facerem: sed θ-luta uoluntas non est: impeditur enim ualetudine. solatio tamen hoc, in magno dolore, mstentor quod futurum breui non despero, ut conualescam concurrunt simul, anni tempus, a lidua medicorum cura, mea summa contianentia. h. ccli pro cient adibo ad te, nulla interpo ita mora opto enim, qua inter nos mutuo litterarum ossicio conglutinata amicitia est, eam paulo arctius mutuis sermonibus, mutua consuetudine astringi. in haerebit morbus obsecro te, largire hoc uel meae in te obseruantiae,