Opera

231쪽

EPIT L. PALL. ET CELER ram

Dixit et aligera geminos, arcuque manuque Praeatantes, e plebe voeat. Puer iliret Ethon, Isso Et Pyrois rutilas respersi murice plumas, Prosiliunt puroque imbuti melle sagittis, Hic nuptam petit, ille virum Sonuere reducta cornua certa Notos pariter sulcavit arundo;

Et parilar fixis haeserunt tela medullis. IAS

232쪽

CL. CLAUDIANI

LIBRI I.

DE RAPTU PROSERPINAE

PRAEFATIO.

IxvgNTA secuit primus qui nave profundum, Et rudibus remis sollicitavit aquas; Qui dubiis ausus committere flatibus alnum. Quas natura negat, praebuit arte vias; Tranquillis primum trepidus se credidit undis, Litora securo tramite summa legens: Mox longos tentare sinus, et linquere terras, Et leni coepit pandere vela Noto. Ast ubi paulatim praeceps audacia crevit, Cordaque languentem dedidicere metum; Io Iam vagus exsultat pelago coelumque secutus, Agaeas hiemes Ioniasque domat.

233쪽

RAPTUS PROSERPINAE.

LIBER L

IN--1 raptoria equos, affataque curru sidera Taenario, caligantesque profundae Iunonis thalamos, audaci prodere cantu Mens congesta jube Gressus removete, profanil Iam furor humanos de nostro pectore sensus

Expulit et totum spirant praecordia Phoebum. Iam mihi cernuntur trepidis delubra moveri Sedibus, et claram dispergere culmina lucem, Adventum testata Dei. Iam magnus ab imis Auditur fremitus terris templumque remugit Io Cecropium, sanctasque faces attollit Eleusin. Angues Triptolemi stridunt, et squamea curvis Colla levant attrita jugis, lapsuque sermo Erecti roseas tendunt ad carmina cristas. Ecce, procul ternas Hecate variata figuras Is Exoritur lenisque simul procedit Iacchus, Crinali florens hedera quem Parthica velat Tigris, et auratos in nodum colligit unguem Ebria Maeonius firmat vestigia inrisus. Di, quibus innumerum vacui famulantur Averni vulgus iners, opibus quorum donatur avaris, II

Quidquid in orbe perit; quos Styx liventibus ambit

Interfusa vadis, et quos fumantia torquens

Equora gurgitibus Phlegethon perhistrat anhelis;

vos mihi sacrarum penetralia pandite rerum, MEt vestri secreta poli qua lampade Ditem

234쪽

aa RAPTUS PROSERP. Liae. I.

Flexit Amor quo dueta ferox Proserpina raptu Net ossedit dotale Chaos quantasque per orea Sollicito genitrix erraverit anxia cursu: Unde datae populis leges, et glande relicta, socesserit inventis Dodonia quercu aristis. Dux Erebi quondam tumidas exarsit in iras, 1 roelia moturus Superis, quod solus egeret

Connubii, sterilesque diu consumeret annos, Impatiens nescire torum, nullasque mariti SIllecebras, ne dulce patris cognoscere nomen. sim, quaecumque latent servii monstra barathm, turmas aciemque ruunt contraque Tonantem

Conjurant Furiae crinitaque sontibus hydris,

1isiphone, quatiens infausto lumine pinum, o Armatos ad castra vocat pallentia Manes. Paene, reluctatis iterum pugnantia rebus, Rupissent elementa fidem penitusque revulso Careere, lax tis pubes Titania vinclis vidisset coeleste jubar rursusque cruentus a seon, positis arcto de corpore nodis, obvia centeno vexasset fulmina motu: Sed Parcae vetuere minas orbique timentes, An pedes soliumque ducis fudere severam Canitiem, genibusque suas cum supplice vultu so Admovere manus, quarum sub jure tenentur Omnia, quae seriem fatorum pollice ducunt, Longaque ferratis evolvunt saecula pensita

Prima fero Lachesis clamabat talia regi, Ineutas dispersa comas: M O maxime noctis SSArbitor, umbrarumque potens cui nostra laborant Stamina qui finem cunctis et semina praebe Nascendique vices alterna morte rependis;

Qui irim letumque regis; nam quidquid ubique

vim malarim, hoc, te donante, creatur, o Debeturque tibi certisque ambagibus aevi nursus Corporeos animae mutantur in artus

di sirin in pacis dissolvere leges,

Qua dedimus, nevitque eolua ne foedera se trum

235쪽

Civili eonverte tuis. Cur impia tollis 6s Signa quid inrestis aperis Titanibus aura a ZPosce Iovem dabitur comum ' Vix illar peperest,

Erubuitque preces animusque relanguit atrodi, Quamvis indocilis flecti ceu turbine rauco Cum gravis armatur Boreas, glacieque nivali OHispidus, et Getica concretus grancine pennas, Bella cupit, pelagus, silvas, camposque sonoro Flamine rapturus si forte adversus aenos 2Eolus objecit postes, vanescit inanis Impetus, et fractas redeunt in claustra procellae M. Tum via genitum, qui fervida dicta reportet, Imperat acciri Cyllenius adstitit alas, Somniferam quatiens virgam, tectusque galero. Ipse rudi fultus solio, nigraque verendus Majestate sedet squalent immania foedo osceptra situ sublime caput moestissima nubes Asperat; et dira riget inclementia formas. Terrorem dolor augebati Tum talia celso iore tonat: tremefacta silent, dicente tyranno, Atria latratum triplicem compescuit ingens s Ianitor; et, presso lacrymarum fonte, resedit Cocytos, tacitisque Acheron obmutuit undis, Et Phlegethonteae requierunt murmura ripae. I ' Atlantis Tegeaee nepos, commune Profundis Et superis numen, qui fas per limen utrumque Solus habes, geminoque facis commercia mundo, I, celeres proseinde Notos, et jussa superbo

Redde Iovi Tantumne tibi, saevissime fratrum, In me juris erit si nobis noxia vires Cum coelo Fortuna tulit Z num robur et arma SPerdidimus, si rapta dies an forte jacentes Ignavosque putas, quod non Cyclopia tela

Stringimus, aut vanas tonitru deludimus aures ENonne satis visum, grati quod luminis expers Tertia supremae patior dispendia sortis, Informesque plagas eum te laetissimus ornet

Signifer et vario cingant splendore Triones p

236쪽

Sed thalamis etiam prohibest Nereia glaum

Neptunum gremio complectitur Amphitrite. Te consanguineo recipit, post fulmina sessum, im uno sinu quid enim narrem Latonia suria2 Quid Cererem, magnamque'emin tibi tanta creandi Copia te felix natorum turba coronat, Ast ego deserta moerens inglorius aula, placida nullo solabor pignore curas HoNon adeo toleranda quies. Primordia testor Noctis, et horrendae stagna intemerata Paludis, si dicto parere negas, patefacta ciebo Tartara Saturni veteres laxabo catenas robducam tenebris lucem compage soluta, is Fulgidus umbroso miscebitur axis Averni vix ea fatus erat; jam nuntius astra tenetata Audierat mandata pater secumque voluta Diversos ducens animos, quae tale sequatur Conjugium, Stygiosque velit, pro sole, recessus amCerta requirenti tandem sententia sediti Hennaea Cereri proles optata virebat Unica nec tribuit sobolem Lucina secundam Fessaque post primos haeserunt viscera partu Infecunda quidem sed cunctis altior exstat 125Matribus, et numeri damnum Proserpina pensati Hanclavet hanc sequitur Vitulam non blandius ambit

Torva parens, pedibus quae nondum proterit arva, Nec nova lunatae curvavit germina irontis.

Iam vicina toro plenis adoleverat annis Isovirginiisa tenerum jam pronuba flamma pudorem sollicitat mixtaque tremit formidine votum.

Personat aula procis pariter pro virgine certant Mars clypeo melior, Phoebus praestantior arcu.Mars donat Rhodopen, Phoebus largitur Amyclas, Et Delon, Clariosque lares Hinc aemula Iuno, issHinc poscit Latona nurum. Devexit utramque Flava Ceres raptusque timens, heu carea futurit Commendat Siculis furtim sua gaudia terris, Ingenio confisa loci Trinacria quondam co

237쪽

RAPTUS PROSERP. Lia. I. 22s

Italla pars una fuit sed pontus et aestus I IMutavere situm rupit confinia Nereus Victor, et abscissos interluit sequore montes; Parvaque cognatas prohibent discrimina terras. Nunc illam, socia raptam tellure, trisulcam I SOpponit natura mari caput inde Pachyni Respuit Ionias praetentis rupibus iras; Hinc latrat Gaetula Thetis, Lilybaeaque pulsat Brachia consurgens hinc dedignata teneri, Concutit objectum rabies Tyrrhena Pelorum ISO In medio scopulis se porrigit Ema perustis; ama Giganteos nunquam tacitura triumphos;

Enceladi bustum, qui, saucia terga revinctus, Spirat inexhaustum flagranti pectore sulfur. Et, quoties detrectat onus cervice rebelli ISSIn dextrum laevumve latus, tunc insula fundo Vellitur, et dubiae nutant cum moenibus urbes. Elnaeos apices solo cognoscere visu, Non aditu tentare, licet pars caeter frondet Amoribus teritur nullo cultore cacumen ImNunc vomit indigenas nimbos piceaque gravatum Foedat nube diem nunc molibus astra lacessit Terrificis, damnisque suis incendia nutriti Sed, quamvis nimio fervens exuberet aestu,

Scit nivibus servare fidem pariterque favillis I65

Durescit glacies, tanti secura vaporis, Arcano defensa gelu fumoque fideli Lambit contiguas innoxia flamma pruinas. Quae scopulos tormenta rotant quae tanta cavemas vis glomerat quo fonte ruit Vulcanius amnis in o Sive quod odicibus discurrens ventus opertis offenso per saxa furit rimosa meatu, Dum scrutatur iter, libertatemque reposcens, Putria multivagis populatur flatibus antra; Seu mare sullurei ductum per viscera montis, I soppressis ignescit aquis, et pondera librati Hic ubi servandum mater fidissima pignus

Abdidit, ad Phrygios tendit secura penates;

238쪽

us, RAPTUS PROSERP, ias. I.

Turrigeramque petit Cybelen sinuos draconum Membra regens, volucri qui pervia nubila tracturam

Signant, et placidis humectant frena venenis. Frontem crista tegit pingunt maeulosa virentea Terga notae rutilum squamis intermicat aurum. Nunc spiris Zephyros tranant nunc arva volatu

Inferiore secant Cano rota pulvere labens IssSulcatam fecundat humum flavescit aristis orbita surgentes condunt vestigia culmi et vestit iter comitata seges Iam linquitur Atrin: Totaque decrescit refugo Trinacria visu. Heu quoties, praesaga mali, violavit oborto ImRore genas quoties oculos ad tecta retorsit, Talia voce movens ' Salve, gratissima tellus, Quam nos praetulimus coelo Tibi gaudia nostri Sanguinis, et caros uteri commendo labores. Praemia digna manente nullos patiere ligones, IssEt nullo rigidi versabere vomeris ictu Sponte tuus florebit ager cessante juvene Ditior oblatas mirabitur incola messes. Sic ait, et fulvis serpentibus attigit Iden. Hic aedes augusta Deae, templique colendi mRelligiosa silex, densis quam pinus vacat Frondibus, et, nulla lucos agitante procella, Stridula coniferis modulatur carmina ramis. Terribiles intus thiasi vesanaque mixto Concentu delubra gemunt ululatibus Ide os Baechatur timidas inclinant Gargara silvam. Postquam visa Ceres, mugitum tympana frenant; Conticuere choriri Corybas non impulit ensem; Non buxus, non aera sonant blandasque Monea

Submisere jubas Adnis gavisa Cybelle Bio

Exsilit, et pronas intendit ad oscula turrem Viderat haec dudum summa speculatus ab arae Iupiter, ac Veneri mentis penetralia nudat. M Curarum secreta tibi, Cytherea, fatebor.

Candida Tartareo nuptum Proserpina regi 2ISJamdudum decreta dari. Sie Atropos urgut:

239쪽

Ste eminit langaeva Themis Nunc, matre remota, Rem peragi tempus. Fines invade Sisanos, Et Cereris prolem patulis illudere campis, Crastina puniceos cum lux detexerit ortus, minge, tuis armata dolias quibus urere cuncta, Me quoque saepe soles Cur ultima regna quiescunt pNulla sit immunis regio, nullumque sub umbris Pectus inrecensum Veneri Iam tristis Erinnya Sentiat ardores Acheron Ditisque severi 225 Ferrea lascivis mollescant corda sagittis. 'Aecelerat praecepta Venus ; jussuque Parentia, Pallas, et infimo quae terret Maenala cornu, Addunt se comites. Divino semita gressu Claruit augurium qualis laturus iniquum so Praepes sanguineo dilabitur igne cometes, Prodigiale rubens non illum navita tuto, Non impune vident populi sed erine minaci Nuntiat aut ratibus ventos, aut urbibus hostem

Devenere locum, Cereris quo laeta Onitebant, J 235

Cyclopum firmata manu stant ardua ferro Moenia ferrati postes immensaque nectit Claustra chalybs. Nullum tanto sudore Pyracmon, Nec Steropes, construxit opus nec talibus unquam Spiravere Notis animae nec flumine tanto do Incoctum maduit Iasin fornace metallum. Atria vestit ebur trabibus solidatur aenis

Culmen et in celsas surgunt electra columnas. Ipsa domum tenero mulcens Proserpina cantu Irrita texebat rediturae munera matri. 2 5 Hic elementorum seriem, sedesque Paterna

Insignibat acuet veterem qua lege tumultum Discrevit Natura parena, et semina justia Discessere locis et quidquid leve fertur in alium :In medium graviora cadunt incanduit aetheres raso Egit flamma polum fluxit mare terra Pependit. Nec color unus inest stellas accendit in auro; ostro fundit aquas attollit litora gemmis,

Tilaque mentitos jamjam caelantia fluctus

240쪽

asa RAPTUS PROSERP. Lis. I.

Arte tument credas illidi mutibus algam, Ma Et raucum bibulis inserpere murmur arenis. Addit quinque plagas mediam subtemine rubro obsessam femore notat squalebat adustus Limes, et assiduo sitiebant stamina sole: Vitales utrimque duas quas mitis oberrat reo Temperies, habitanda viris tum fine supremo Torpentes traxit geminas, brumaque perenni Foedat, et aeterno contristat frigore telas. Necnon et patrui pingit sacraria Ditis, Fatalesque sibi Manes. Ne deruit omena res Praescia nam subitis maduerunt fletibus ora. eperat et vitreis summo jam margine textiomanum sinuare vadis; sed cardine verso,

Sentit adesse Deas, imperfectumque laborem Deserit; et niveos infecit purpura vultus, 2 o Per liquida succensa genas castaeque pudoria Bluxere faces. Non sic decus ardet eburnum, Lydia Sidonio quod femina tinxerit ostro. Merserat unda diem sparso nox humida somno Languida caeruleis invexerat otia bigis. ISIamque viam Pluton superas molitur ad auras, Germani monitu torvos invia jugales Alecto temone ligat, qui pascua mandunt Cocyti spatiisque Erebi nigrantibus errant; Stagnaque tranquillae potantes marcida Lethes, rimam soporatis spumant oblivia linguia: orphnaeus crudele micans Athonque sagitta

ovor, et Stygii sublimis gloria Nycteus

Armenti Ditisque nota signatus Alastor, Stabant ante fores juncti, saevumque fremebant, rara Crastina venturae spectantes Mucia Praedae.